Aksiyalar bozori qiymatini maksimallashtirish yo‘llari. Reja: Kirish


Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatini rivojlantirish yo’llari


Download 103.77 Kb.
bet6/12
Sana23.06.2022
Hajmi103.77 Kb.
#773100
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Bog'liq
Aksiyalar bozori qiymatini maksimallashtirish yo‘llari. Reja Ki
Finlyandiya talim tizimi(1), 11111, gisto, riman submersiyalari geometriyasi (1), ПРОКУРАТУРА ТЎҒРИСИДА, Kazus (Rim huquqi Oilaviy munosabatlar) (3), Reference-302211101163, Avtomobillarga texnik xizmat korsanish va taminlashda bajariladi, seninarga, 2.-Famous-female-scientists

3.Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatini rivojlantirish yo’llari.


Hоzirgi zаmоnаviy shаrоitdа bоshqаrishdа iqtisоdiy uslubning birinchi o’ringа qo’yilishi хo’jаlik hisоbidаgi kоrхоnа vа sех, uchаstkаlаrining аsоsiy tаmоyili bo’lib, bundа mоliyaviy vа bоshqаruv tаhlili muhim аhаmiyatgа egаdir. Fаqаt mоliyaviy vа bоshqаruv tаhlili tufаyli jаmоа fаоliyatining iqtisоdiy nаtijаlаri оb’еktiv bаhоlаnib, kоrхоnаning hаr bir bo’limi, hаr bir ishchining umumiy nаtijаdаgi ulushi аniqlаnаdi.
Mоliyaviy vа bоshqаruv tаhlilisiz хo’jаlik mехаnizmini to’g’rilаsh vа uni tаkоmillаshtirishni аmаlgа оshirib bo’lmаydi. Mоliyaviy vа bоshqаruv tаhlili ishlаb chiqаrish imkоniyatlаrini аniqlаb qоlmаy, bаlki mоddiy rеsurslаrdаn оqilоnа tеjаmkоrlik bilаn foydаlаnishni rаg’bаtlаntirаdi, shu bilаn birgа ishlоvchilаrni tеjаmkоrlik ruhidа Rаqоbаtchilаrning imkоniyatlаrini muntаzаm o’rgаnib turish sоtish uchun mo’ljаllаngаn mаhsulоtlаrni o’z vаqtidа хаridоrlаrgа еtkаzish vа firmа schеtigа pul kеlib tushish rеjаsini muvаffаqiyatli bаjаrishning gаrоvidir. Fаqаt rаqоbаtchilаrning bоzоrgа o’хshаsh tоvаrlаr еtkаzib bеrish imkоniyatini bilibginа qоlmаy, shuningdеk, ulаrgа mo’ljаllаngаn mаhsulоtlаrni o’z vаqtidа хаridоrlаrgа еtkаzish vа firmа schеtigа pul kеlib nisbаtаn siffаtli vа аrzоnrоq tоvаrlаr tаklif qilish chоrаlаrini ko’rish yuqоri fоydа оlishning yanа bittа оmilidir.
Rаqоbаtchilаrning imkоniyatlаrini o’rgаnishdа qаtоr dаvrlаr mоbаynidа iхtisоslik tоvаrlаrning sоtilish hоlаtini kuzаtmоq vа mа’lumоtlаrni tаhlil etish lоzimdir. Bundаy tаhlil quyidаgi tаrtibdа bаjаrilаdi.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarni keng jalb etish, aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining samaradorligini tubdan oshirish, bo‘lajak investorlar uchun ularning ochiqligi va jozibadorligini ta’minlash, zamonaviy korporativ boshqaruv uslublarini joriy qilish, korxonalarni strategik boshqarishda aksiyadorlar rolini kuchaytirish uchun qulay aoliyatining samaradorligini tubdan oshirish, bo‘lajak investorlar uchun ularning ochiqligi va jozibadorligini ta’minlash, zamonaviy korporativ boshqaruv uslublarini joriy qilish, korxonalarni strategik boshqarishda aksiyadorlar rolini kuchaytirish uchun qulay sharoitlar yaratish maqsadida
1. Quyidagilar aksiyalarni boshqaruv tizimini yanada rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari etib belgilansin:xalqaro tajribani chuqur tahlil qilish va shu asosda zamonaviy korporativ boshqaruv uslublarini joriy etish, ishlab chiqarish, investitsiya, moddiy-texnik, moliyaviy va mehnat uslublarini joriy etish, ishlab chiqarish, investitsiya, moddiy-texnik, moliyaviy va mehnat resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish;chet el kapitali ishtirokida aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish, aksiyadorlik jamiyatlariga xorijiy investitsiyalarni keng jalb qilish uchun qulay sharoitlar yaratish;eski bo‘linmalar va lavozimlarni tugatish, zamonaviy xalqaro standartlar va bozor iqtisodiyoti talablariga mos yangi bo‘linma va lavozimlarni joriy etishni inobatga olgan holda, aksiyadorlik jamiyatlarini boshqarish tuzilmasini tubdan qayta tashkil etish;aksiyadorlik jamiyatlarini strategik boshqarish, boshqaruv xodimlarining samarali aksiyadorlik jamiyatlarini strategik boshqarish, boshqaruv xodimlarining samarali faoliyatini nazorat qilishni ta’minlashda aksiyadorlar, jumladan, minoritar aksiyadorlar rolini oshirish.aksiyadorlik jamiyatlarini strategik boshqarish, boshqaruv xodimlarining samarali faoliyatini nazorat qilishni ta’minlashda aksiyadorlar, jumladan, minoritar aksiyadorlar rolini oshirish;etakchi xorijiy ta’lim muassasalari bilan hamkorlik asosida boshqaruv xodimlarini tayyorlash va ularning kasb darajasini oshirish, shuningdek, aksiyadorlik jamiyatlarida rahbarlik lavozimlariga chet ellik yuqori malakali menejerlarni jalb qilish.
2. Faoliyat ko‘rsatayotgan aksiyadorlik jamiyatlarini tanqidiy o‘rganish natijalariga ko‘ra, 364 aksiyadorlik jamiyati nochor va tugatilishi yoki boshqa tashkiliy-huquqiy shaklga aylantirilishi lozim, deb topilgani ma’lumot uchun qabul qilinsin.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 31-martdagi PQ 2327-sonli qarori bilan tashkil etilgan Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining samaradorligini oshirish va korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish komissiyasi (R.Azimov) qayd etilgan aksiyadorlik jamiyatlarini qayta tashkil etish jarayonini 2015-yilning 1-oktabriga qadar tugatish ustidan qat’iy nazorat o‘rnatsin.
3. Yetakchi xorijiy kompaniyalarda boshqaruvni tashkil etish tizimini chuqur o‘rganish asosida ishlab chiqilgan aksiyadorlik jamiyatining namunaviy tashkiliy tuzilmasi 1-ilovaga muvofiq ma’qullansin. Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining samaradorligini oshirish va korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish komissiyasi:O‘zbekiston Respublikasi Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish
va raqobatni rivojlantirish davlat qo‘mitasi, boshqa manfaatdor idoralar va aksiyadorlik jamiyatlarining kuzatuv kengashlari bilan hamkorlikda uch oy muddatda aksiyadorlik jamiyatlari tashkiliy tuzilmasini ularning tarmoq xususiyatlarini inobatga olgan holda, namunaviy tuzilmaga muvofiqlashtirishni ta’minlasin;davlat ulushiga ega aksiyadorlik jamiyatlarining rahbarlari tarkibini uch oy muddatda korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublari va prinsiplari, menejment va marketingni, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari hamda ularni ishlab chiqarishni boshqarish tizimida qo‘llay bilishi bo‘yicha attestatsiyadan o‘tkazsin;attestatsiya yakunlari bo‘yicha bo‘shagan lavozimlarga yangicha fikrlaydigan, zamonaviy talablarga javob beradigan yuqori malakali rahbarlar, shuningdek, xorijiy menejerlarni jalb etish choralarini ko‘rsin.
4. O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, jumladan, uzoq muddatli istiqbolda rivojlanish strategiyasi va vazifalari, ichki nazorat tizimlari va ijro organining aksiyadorlar hamda investorlar bilan samarali o‘zaro tarmoq xususiyatlari va yo‘nalishlarini inobatga olgan holda, namunaviy tashkiliyIqtisodiyot vazirligi bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga «Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchi kasblari klassifikatori»ga aksiyadorlik jamiyatlarining yangi namunaviy tuzilmasidan kelib chiqadigan zarur o‘zgartishlar kiritish haqida takliflar taqdim etsin.
5. Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining samaradorligini oshirish va korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish komissiyasining Germaniya hamda boshqa iqtisodiy rivojlangan davlatlarning yetakchi ta’lim muassasalarini jalb etgan holda, tugatiladigan Oliy biznes maktabi negizida Korporativ boshqaruv ilmiy-ta’lim markazini tashkil etish, uning zimmasiga korporativ boshqaruvning tashkiliy shakllari va zamonaviy uslublarini joriy qilishni metodik ta’minlash, shuningdek, xalqaro talab va standartlarga muvofiq ushbu sohada boshqaruv xodimlarini tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish vazifasini yuklash to‘g‘risidagi taklifi qabul qilinsin. Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda Korporativ boshqaruv ilmiy-ta’lim markazini tashkil etish to‘g‘risidagi qarorni belgilangan tartibda qabul qilsin va uning vazifalari, tuzilmasi, tinglovchilarni qabul qilish kvotasi, shuningdek, markazning samarali faoliyatini ta’minlash choralarini belgilasin.
6. Korporativ boshqaruv tizimini tubdan takomillashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.Vazirlar Mahkamasi Dasturga kiritilgan tadbirlarning belgilangan muddatlarda sifatli amalga oshirilishini tizimli asosda nazorat qilinishini ta’minlasin.
7. Shunday tartib o‘rnatilsinki, unga ko‘ra, 2015-yil 1-iyuldan:aksiyadorlik jamiyati ijro organining rahbarini tayinlash to‘g‘risidagi qaror, odatda, xorijiy menejerlar ham ishtirok etishi mumkin bo‘lgan tanlov asosida qabul qilinadi;aksiyadorlar, jumladan, minoritar aksiyadorlar xo‘jalik sudiga ularning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilgani haqida da’vo arizasi bilan murojaat qilganda, ularga davlat bojini to‘lash muddati uzaytiriladi va bu boj aybdor tomonidan undiriladi;
8. Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining samaradorligini oshirish va korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish komissiyasi boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda Germaniya hamda boshqa rivojlangan davlatlarning muvaffaqiyatli tajribasi asosida 2015-yil 1-avgustga qadar Korporativ boshqaruv kodeksini ishlab boshqaruv tizimini takomillashtirish komissiyasi boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar chiqsin va tasdiqlasin, xalqaro amaliyotni inobatga olgan holda yagona hujjatda:korporativ boshqaruvning ilg‘or uslublarini joriy etish bo‘yicha tavsiyalar, jumladan, uzoq muddatli istiqbolda rivojlanish strategiyasi va vazifalari, ichki nazorat hamkorlik mexanizmlarini belgilash; aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining ko‘lami, tarmoq xususiyatlari va yo‘nalishlarini inobatga olgan holda, namunaviy tashkiliy tuzilmani joriy qilish; aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining ochiqligini oshirish, ular tomonidan xalqaro standartlar asosida audit va moliyaviy hisobot axborotini nashr qilish.. 2015-yilning 1-iyulidan aksiyadorlik va boshqa xo‘jalik jamiyatlari nomlarida ularning ustav kapitalida davlat ulushidan qat’i nazar, «davlat» so‘zidan foydalanishga yo‘l qo‘yilmasligi; 2015-2018-yillarda barcha aksiyadorlik jamiyatlari yillik moliyaviy hisobotni nashr etishi va Xalqaro audit standartlari hamda Xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga muvofiq tashqi auditni o‘tkazishi ma’lumot uchun qabul qilinsin.Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatining samaradorligini oshirish va korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish komissiyasi 2015-yilning 1-iyuliga qadar aksiyadorlik jamiyatlarining yillik moliyaviy hisobotini xalqaro standartlarga muvofiq nashr etish jadvalini tasdiqlasin.
10. Aksiyadorlik jamiyatlari boshqaruv xodimlari sifatida jalb qilingan xorijiy mutaxassislarning mehnatiga haq to‘lash fondidan yagona ijtimoiy to‘lov to‘lash;xorijiy mutaxassislarning boshqaruv xodimlari sifatidagi faoliyatidan olgan daromadlari daromad solig‘i, to‘lov manbaidan olinadigan daromad solig‘i, shuningdek, fuqarolarning O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Byudjetdan tashqari pensiya jamg‘armasiga to‘lanadigan majburiy sug‘urta badallaridan ozod etilsin.
11. O‘zbekiston Respublikasi Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qo‘mitasi Adliya vazirligi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga qonunchilikka mazkur Farmondan kelib chiqadigan o‘zgartish hamda qo‘shimchalar kiritish haqida takliflar taqdim etsin.
12. Ushbu Farmon ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri Sh.Mirziyoyev zimmasiga yuklansin.
3. Aksiyadorlik jamiyatlari faoliyatini rivojlantirish yo’llari. Aksiyalarni ochiq obuna tartibida xalqaro fond birjalarida joylashtirish. Aksiyalarni ochiq obuna tartibida joylashtirish amaliyoti qisqacha IPO (ing. «Initial Public Offering») deb yuritiladi. IPO emitent tomonidan aksiyalarni bozorda birlamchi ochiq obuna usulida joylashtirish boʻlib, bu jarayon davomida ular investorlarning keng doirasiga kirib boradilar va fond birjasida erkin savdoni amalga oshiradilar.
Boshqacha qilib aytganda IPO deganda emitent kompaniyaning aksiyalarini ochiq bozorda birinchi marta sotuvga chiqarishi tushuniladi. Shu yoʻl bilan kompaniya «yopiq» dan «ochiq» ga oʻzgaradi, ya’ni shu kompaniya aksiyalariga qiziqib qolgan investorlar ularni fond birjasida erkin sotib olishlari mumkin.
Kompaniya qimmatli qogʻozlarining birjada muomalaga chiqishi natijasida ularni erkin savdo-sotiq predmeti boʻlishiga, likvidliligi oshishiga va ularning bozor bahosining maksimal oʻsishiga olib keladi IPO yordamida kompaniyada joriy xarajatlarni qoplashga va yirik loyihalarni amalga oshirish uchun uzoq muddatli tashqi moliyaviy resurslarni jalb qilish imkoni tugʻiladi. IPO uchun talab qilinadigan jarayonlar va ularning amalga oshirilishi kompaniyaning shaffofligini oshiradi va uning moliyaviy holatini ob’ektiv baholash imkonini berad Umumiy holda IPO operatsiyalarining afzalliklari va kamchiliklari sifatida quyidagilarni keltirishimiz mumkin.
IPO jarayoni koʻp bosqichli boʻlib, uzoq vaqtni (bir necha yillarni) va yuqori miqdordagi moliyaviy xarajatlarni talab qiladi. Kompaniyaning ichki tayyorgarligidan va barcha zaruriy jarayonlardan oʻtishidan tashqari, IPOning amalga oshish vaqti iqtisodiyotning joriy holati bilan bogʻliqligini ham alohida ta’kidlash lozim.
Chunki bozordagi nobarqaror holat kapitalni joylashtirish boʻyicha risk darajasini keskin oshirishi va kutilayotgan kapitallashuv darajasiga etishish imkoniyatini pasaytirishi mumkin.
Kompaniya oʻz ichki imkoniyatlarini tahlil qilgan holda IPO operatsiyalarini amalga oshirish toʻgʻrisida qaror qabul qilgandan keyin, tayyorgarlik jarayonini boshlaydi. Bu jarayon bir necha yillarni oʻz ichiga qamrab olgan toʻrtta bosqichni oʻzida aks ettiradi. Har bir bosqich haqida quyida toʻxtalib oʻtamiz.
Birinchi bosqichda tashkilotchilar va IPO ishtirokchilari guruhi tuziladi hamda ular tomonidan kompaniya moliyaviy strategiyasi belgilanadi va mos ravishda biznes-reja ishlab chiqiladi. Shuningdek, kompaniya tayyorgarlik darajasi moliyaviy tomondan baholanadi. Bu jarayonda xalqaro standartlar asosida moliyaviy hisobotlar tayyorlanadi.
Ikkinchi bosqichda tashqi hamkorlar, maslahatchilar, yirik potensial investorlar tomonidan kompaniya moliyaviy holatining ishonchliligini tekshirish (ingl. «due diligence») jarayoniga katta e’tibor qaratiladi. Bu jarayon oʻz ichiga oladigan jihatlar quyidagi jadvalda keltirilgan (2-jadval).

Download 103.77 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling