Al-xorazmiy nomli urganch davlat universiteti


Download 171.61 Kb.
Sana22.02.2020
Hajmi171.61 Kb.


O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI

OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI

AL-XORAZMIY NOMLI URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI


«kelishildi»

O‘zbekiston Respublikasi

Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vaziri

_________ M.Majidov

"___" __________ 2019 yil





«Tasdiqlayman»

Urganch davlat universiteti

rektori ________ B.Abdullayev

"___" _____________ 2019 yil





5A210201-PSIXOLOGIYA (UMUMIY PSIXOLOGIYA) MUTAXASSISLIGI MAGISTRATURASIGA KIRISHDA MAXSUS FANLARDAN SINOV DASTURI VA BAHOLASH MEZONI

Urganch - 2019 yil
Ushbu dastur “Pedagogika va psixologiya” kafedrasining 2019 yil __ iyundagi № __sonli yig’ilishida muhokama qilingan.

Dastur Urganch davlat universitetining 2019 yil __ iyundagi № __ sonli Ilmiy-uslubiy kengashida ko’rib chiqilgan va ma’qullangan.



O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor S. Xodjaniyazov

Pedagogika va psixologiya kafedrasi mudiri


Tuzuvchilar: ps.f.n., dots. B.B. Nurullayeva
ps.f.n., dots. D.A. Urazbayeva

Taqrizchi:

ps.f.n.,dots. N.N. Salayeva



ps.f.n. J.S. Iskandarov
Kirish

Jamiyat – bu insonlar majmuidir. Uning taraqqiyoti va ma’naviy salohiyati kо‘p jihatdan ana shu insonlar о‘rtasida yuzaga keladigan о‘zaro munosabatlarning tabiatiga, ular amalga oshiradigan murakkab ijtimoiy hamkorlik faoliyatining mazmuniga bog‘liq. Har bir inson jamiyatda yashar ekan, u unda о‘ziga xos о‘rin va mustaqil mavqe egallashga intiladi, shuning uchun u о‘ziga xos intilish, layoqat va faollik namunalarini namoyish etadi. Insonlar о‘rtasidaga о‘zaro munosabatlarni hamda har bir shaxsning jamiyatdagi о‘rni va uning turlicha ijtimoiy munosabatlari tabiatini о‘rganuvchi qator ijtimoiy fanlar mavjud bо‘lib, ularning orasida psixologiya alohida о‘rin egallaydi. Shunga kо‘ra, shaxs psixologik nuqtai nazardan kompleks о‘rganishda nazariy-amaliy kо‘nikmaga mukammal ega bо‘lgan mutaxassislarni tayyorlash davr talabidir.


Asosiy qism

Fan vazifalari, tarixi, zamonaviy holati, zamonaviy yо‘nalishlari.

Psixologiya fani predmeti, maqsadi va vazifalari. Psixologiya bо‘limlari, psixologiyaga bо‘lgan bugungi talablar. Psixologiya tarixi, eng ahamiyatli yо‘nalish va tarmoqlari. Psixologik holatlar va jarayonlari. Psixologiyaning zamonaviy tuzilishi, psixodiagnostikaning zamonaviy usullari.
5A210201 – Psixologiya (umumiy psixologiya) fani bо‘yicha mavzular

Shaxs subyektiv xususiyatlarining umumiy tavsifi. “Men” strukturasi va uni har xil yо‘nalishlarda tadqiq etish. U.Djemsning empirik “Men” mavjudligining uch jabhasi tо‘g‘risidagi qarashi: jismoniy shaxs, sotsial shaxs va ma’naviy shaxs.

Motivatsiyani о‘rganishning asosiy yondashuvlari. Inson ehtiyojlari muammosi. Intellekt inson motivatsiyasining ijtimoiy determinantlashganligi va shartlanganligi. Ehtiyojning anglashilganlik xususiyatiyatlari oliy psixik aks ettirish shakllari shart ekanligi. Tarbiya inson motivatsiyasi rivojlanishining sharti.

Inson motivatsiyasining biologik va ijtimoiy taraqqiyoti.

Shaxsning motivatsiya sohasi. Yetakchi faoliyat va yetakchi motivatsiya tushunchalari. Yetakchi faoliyatning almashinuvi va bolalikdagi belgilari (D.B.Elkonin). “Motivning maqsad sari” mexanizmi. Faoliyatning motivatsiyalashuvi turlari.

Faol va potensial motivlar. Predmetli va funksional motivlar. Mazmun hosil qiluvchi va motiv-stimullar. Qadriyatlar, manfaatlar, meyor va qaror qabul qilish. Motivatsiyaning vaziyatli rivojlanishida ustanovkaning о‘rni. D.N.Uznadze maktabida ustanovkaning о‘rganilganligi. Ustanovka namoyon bо‘lishining turli darajalari.

Iroda psixologik muammo sifatida. Irodaning о‘rganilish tarixi. Irodaning falsafiy izohlanishi. Iroda va xarakter. Interoretseptiv sezgi va uning inson xulqidagi о‘rni. U.Kennonning interoretseptiv sezgi gomeostazi, fiziologiyasi haqidagi nazariyasi.

Teri-tuyishning uch tarkibi (tuyush, harakat, og‘riq). Teri-tuyush sezgisi va teri-tuyish idrokining murakkab shakli. Teri tuyishning fiziologik mexanizmlari. Badan orqali teri tuyish. Nozik xatti-harakatlar orqali teri tuyish.

Eshitish sezgisi va idroki. Eshitishning fizik va neyrofiziologik asosi. Eshitish idrokining murakkab shakllari.

Kо‘rish sezgisi va idroki. Kо‘rish analizatorlarining tuzilishi. Kо‘rish analizatorlarining о‘tkazish yо‘llari.

Rangni idrok etish. Perseptiv timsol. Spektrning kо‘rish qismi. Perseptiv timsol tuzilmasi. Perseptiv timsolning predmetligi, yaxlitligi, va о‘zgarmasligi. Idrokning ma’no kasb qilishi. Fondan figurani ajratish. Illyuziya va idrok.

Idrokning murakkab turlari. Fazoni kо‘rish idroki. Fazoni idrok etishda kо‘rish burchagining roli. Harakat idroki. Harakatda oriyentirning roli. Vaqtni idrok etish. Vaqtni idrok etishdagi subyektiv va obyektiv omillarning ta’siri.

Idrokning assotsiativ nazariyasi. Nativizm va empirizm. Analitizm va introspeksionizm. Geshtaltpsixologiyada idrok tushunchasi.

Diqqat haqida tushuncha. Diqqatning aniqlash ketma-ketligi. Diqqat sо‘zining etimologiyasi. Diqqatni boshqa psixik hodisa va jarayonlar bilan taqqoslash. Perseptiv, intellektual va ijro etuvchi diqqat. Diqqatning psixik о‘rni haqidagi bahslar va uning tabiati.

Xotira turlarini tasniflash shartlari. Ixtiyorsiz, ixtiyoriy xotira. Obrazli xotira. Eydetik xotira. Emotsional xotira. Sо‘z-mantiq xotirasi. Xotiraning individual-psixologik xususiyatlari.

Materialning xarakteri (hajmi, bir xilligi, ma’noga egaligi). Mashqlantirishning о‘rni. Zeygarnik samarasi. Unutish egri chizig‘i (Ebbingauz). Retroaktiv va proaktiv tormozlanish. ReminissensiY. Inson xotirasining tashkiliy tuzilishi tamoyillari. Xotira assotsiatsiyalari.



Xotira va faoliyat. Xotira taraqqiyoti. Xotirani amaliy о‘rganish. Xotira taraqqiyoti. Xotira funksiyasining genetik asoslari: ongsizlik, ixtiyorsiz xotira, ixtiyoriy xotira. Mnemotexnika. Xotiraning buzilishi va uning tiklash yо‘llari.

Tafakkur psixologik tahlilining о‘ziga xosligi. Tafakkur tushunchasining etimologiyasi. Tafakkur va о‘ziga xosligi. Tafakkur va bilish. Tafakkur psixologiyasining predmeti. Tafakkur psixologiyasi predmetiga asosiy yondashishlar. Tafakkur olamini aks ettirishning yuksak shakli. Tafakkur va muammo. Tafakkurning psixologik о‘ziga xosligi.

Tafakkur psixologiyasi predmetidagi asosiy yondashuvlar. Tafakkur va malaka. «Sinov va xato», kо‘nikma qonuni. Tafakkur individning xususiy reaksiyalarini aks etishi.

Aqliy jarayon, uni eksteriorizatsiyalashuvi yordamida о‘rganish. Tafakkurni differensial psixologik о‘rganish. Kreativlik va intellektni test yordamida о‘rganish. Tafakkurni klinik metodlar yordamida о‘rganish. Tafakkur buzilishida motivatsion va kognitiv sohalarning о‘zaro aloqasi. Tafakkurni rivojlanish jarayonida о‘rganish. Aqliy harakatlarni shakllanishining bosqichma-bosqich tashkil etilishi.

Aqliy faoliyatni emotsional boshqarishni tadqiq etish. Tafakkur va maqsad hosil qilish. Masalalar yechishda maqsad hosil qilish turlari. Aqliy faoliyat subyekti haqidagi tasavvurlar. Tafakkur va motivatsiya, aqliy faoliyat motivatsiyalarining о‘ziga xosligi.

Til, nutq, ong. Ular munosabatlari muammosining asosiy belgilovchilari. Lingivistik nisbiylik gipotezasi, uning psixologik jihatlari. Tafakkur va nutqning о‘zaro munosabati, tahlil, asosiy yondashuvlar.

Harakatning maqsad sari intilish xususiyati. Harakat regulyatsiyasi. Harakat asosini oriyentirlash tushunchasi. Harakatning umumiy faoliyat jarayonlari xususiyatiga bog‘liqligi. Aqliy va ichki harakatlar. Bir harakatdan ikkinchi harakatga, aqliy operatsiyalarga о‘tish. Xatti-harakat tushunchasi (P.K.Anoxin).

Muhit, shaxs rivojlanishi. Psixologiyaning turli yо‘nalishlarida rivojlanish haqidagi tasavvurlar. Hayot tarzi, inson individual xususiyatlari, hamkorlik faoliyati – shaxs rivojlanishining asoslari.

Shaxs rivojlanishining harakatlantiruvchi kuchlari. Faoliyat rivojlanishi prinsipi. Faoliyat tizimidagi qarama-qarshilik shaxs rivojlanishini harakatlantiruvchi kuch sifatida (A.N.Leontyev, S.L.Rubinshteyn). Shaxs xulq-atvorida о‘zaro rivojlanish manbai. D.N.Uznadze funksional tendensiyalar holati xaqida. Funksional ehtiyojlarni ajratish va ularning о‘rgani. Eksperimental tadqiqotlar hamda muomala ehtiyojini tadqiq etish.

Inson kamolotining persogenetik nazariyalari. E.Eriksonning epigenetik taraqqiyot konsepsiyasi. Shaxsning psixosotsial holati haqida. Shaxs kamolotida nizolarning roli. Shaxs kamolotining bosqichlari.

Shaxs tuzilishi haqidagi umumiy tasavvurlar. Individuallikning umumiy xususiyati. Shaxsning normal yoki patologik rivojlanishi. «Men» tushunchasi uning turli psixologik yо‘nalishlarda tadqiq etilishini о‘z ichiga oladi.

Zamonaviy psixologik qarashlar, xususan, Prof. E.G‘.G‘oziyev, G‘.B.Shoumarov, V.M.Karimova, N.S.Safayev, Z.T.Nishonovalarning ilmiy nuqtai nazarlari.



TARAQQIYOT PSIXOLOGIYASI

Asosiy tushunchalar. Inson taraqqiyetini tushunishga yondashuvlar. Irsiyat va muxit. Perinatal rivojlanish va insonning dunyoga kelishi. Taraqqiyet psixologiyasi va differensial psixologiya fanlari xaki da tushuncha. Taraqqiyet psixologiyasining fanlararo tutgan urni. Taraqqiyet tushunchasiga ta’rif. “о‘sish”, “rivojlanish”, “yetilish”, “yosh” tushunchalari. Inson psixik taraqqiyetining xayvonlar psixik taraqqiyeti bilan kiyosiy taxlili. Filogenez, antropogenez, ontogenez, xayot yuli tushunchalari. Taraqqiyet psixologiyasi predmeta. Bolalik tushunchasining tarixiy taxlili. Bolalik tarixi va madaniyatda bolalikning ijtimoiy-tarixiy fenomen sifatida aks etishi. Bola xakidagi fan predmetining tarixiy uzgarishi — fenomenologiyadan sababiy tushuntirishga utish. Bolalar psixologiyasining tarixiy shakllanishi (CH.Darvin, J.-J.Russo, V.Preyer, G.Stenli-Xoll). Xronologik, biologik, ijtimoiy va psixologik yosh uzaro mutanosibligi. Taraqqiyet vazifalari (R.Xevigxerst)

Taraqqiyet psixologiyasi bulimlari: perinatal psixologiya, bolalar psixologiyasi, о‘smirlik va о‘spirinlik davrlari psixologiyasi, yetuklik davri psixologiyasi, gerontopsixologiY. Taraqqiyet psixologiyasining nazariy va amaliy vazifalari: inson psixik taraqqiyetini xarakatlantiruvchi kuchlari, mexanizm va omillarini о‘rganish, ontogenezda psixik taraqqiyetni davrlashtirish, xar bir bosqichda psixik taraqqiyetning sifat jixatidan uziga xosligini О‘rganish, psixik taraqqiyetni ta’lim va tarbiya imkoniyatlari asosida korreksiya qilish va mu’tadillashtirish Taraqqiyet psixologiyasining zamonaviy ilmiy bilim tizimidagi urni.

Psixik taraqqiyet konuniyatlari. Psixik taraqqiyet butunligi, tuzilmaviyligi va bosqichliligi. Taraqqiyet bosqichlarining ketma- ketligi. Taraqqiyetda geteroxronlik va nomutanosiblik. Akseleratsiya va retardatsiY. Taraqqiyetda sensitiv va inkirozli davrlar. Inson umrida normativ inkirozlar.

Umr taraqqiyeti dinamikasini о‘rganish metodlari. Tadqiqotning metodologik prinsiplari. Umr davrlari psixologiyasida kullaniladigan asosiy metodlar. «Metod» va «metodika» tushunchalari. Tadqiqotlar utkazishning asosiy tamoyillari va bosqichlari. Taraqqiyet psixologiyada metodlarni qо‘llash ning uziga xos xususiyatlari. Metodlar klassifikatsiyasi.

Inson psixik taraqqiyetini tushuntirishga asosiy nazariy yondashuvlar

Psixik taraqqiyet konuniyatlariga biogenetik yondashuv. Rekapitulyatsiya konsepsiyasi. (St. Xoll). Taraqqiyetda tarixiylik va individuallik uzaro alokadorligi muammosi. Taraqqiyet shakllarining takrorlanish konuni. Rekapitulyatsiya konuni tankidi (L. S. Vigotskiy, S. L. Rubinshteyn). Ontogenezda psixik taraqqiyetni xarakatlantiruvchi kuchlarni tushunishga omilli yondashuvlar. Nativizm va empirizm. Preformizm nazariyasi.Uch bosqich nazariyasi (K.Byuler). Yetilish nazariyasi. (A. Gezell). Bola psixik taraqqiyetiga normativ yondashuv. Psixik taraqqiyet maromining sunishi. (A. Gezell, A. Bine, L. Termen). Biologik yetilish nazariyalarining zamonaviy kurinishlari (N. Xomskiy).

Klassik assotsianizm (Dj. Lokk) taraqqiyetda muxit va tajribaning roli xakida. Bixeviorizm va neobixeviorizmda taraqqiyet muammosi (D. Uotson, E. Torndayk, K. Xall, B. Skinner). О‘rgatish va taraqqiyet nazariyalari. Ijtimoiy о‘rgatish nazariyasi(A. Bandura, R. Uolters). Konvergensiya nazariyasi (V .Shtern). Taraqqiyetni tushuntirishda psixodinamik nazariyalar. Psixoanaliz va taraqqiyet nazariyalari (Z.Freyd). Yetishmovchilik kompleksi va sotsial xisiyot taraqqiyetni xarakatlantiruvchi kuch sifatida. Sibling makomi va taraqqiyet xususiyatlari (A.Adler). Shaxe taraqqiyeti muammolari K.Yung,

E.Fromm, K.Xorni talkinida. Bolalik psixoanalizi (M. Kleyn, A. Freyd, D. Vinnikot, M. Maler). Shaxe taraqqiyetini tushuntirishda epigenetik konsepsiya_(E.Erikson). Shaxe psixosotsial rivojlanish bosqichlari.

Bolaning intellektual rivojlanishi konsepsiyasi (J. Piaje). Egotsentrik nutq va egotsentrik tafakkur. Bola bilish jarayonlarining rivjlanishiga kognitiv yondashuv. (R.Sigler, Dj.Paskual-Leone, R.Keys).

Taraqqiyetni tushuntirishda antropologik va subyektlilik yondashuvi. B.G. Ananyev sensitiv davrlar xakida. Taraqqiyet psixologiyasida madaniy-tarixiy konsepsiY. (L.S.Vigotskiy). Yosh tuzilmasi va dinamikasi. Rivojlanishning ijtimoiy vaziyati tushunchasi. Psixik taraqqiyet dinamikasi mukim va inkirozli davrlarning navbatma- navbat kechishi sifatida. Umr inkirozlari, ularning xususiyatlari va axdmiyati. Oliy psixik funksiyalar tushunchasi. Oliy psixik funksiyalar rivojlanish konuni va uning nazariy axamiyati. Psixik taraqqiyetda muxitning roli. Bola rivojlanishida ukitish muammosi. Rivojlanishning ya kin zonasi tushunchasi, uning nazariy va amaliy axamiyati.

Inson psixik taraqqiyetini tushuntirishga ijtimoiy-madaniy yondashuv (A.Vallon). Ekologik tizimlar modeli (U.Bronfenbrenner).

Perinatal davr va chakaloklik davri

Perinatal davr: xomilaning sensor, motor va reflektor faolligi. Tо‘g‘ilish aktining psixologik xarakteristikasi (O.Rank, S.Grof). Chakalokdik davrining umumiy fiziologik xususiyatlari. Apgar shkalasi buyicha fiziologik xolatni baxolash. Chakalokdik davrining psixologik xarakteristikasi. Chakaloklik davri inkirozi. Jonlanish kompleksi.



Gо‘daklik davri

Gо‘daklik davrida rivojlanishning ijtimoiy vaziyati va yetakchi faoliyat. Gо‘daklik davrining psixologik xususiyatlari. Manipulyativ faoliyat, psixik funksiyalar. Emotsional muomala yetakchi faoliyat sifatida. Nutqning vujudga kelishi. Passiv nutq. Aktiv nutq. Avtonom nutq. Shtern konuni. Kognitiv uzgarishlar, psixosotsial rivojlanish. Predmetam faoliyat va uyin manbalari. Gо‘daklik davrida akdiy rivojlanish. 1 yoshdagi inkiroz.



Ilk bolalik davri

Ilk bolalik davrida bolalarda jismoniy rivojlanishning uziga xos xususiyatlari. Rivojlanishning ijtimoiy vaziyati. Uyin - yetakchi faoliyat sifatida. Uyin turlari. Uyin atributlari. Uyin vazifalarining shakllanishi va transformatsiyasi. Didaktik uyinlar. Bolalar uyinlarining ijtimoiy mazmuni. Bolaning ijtimoiy yetilishi. Ilk bolalik davrida emotsional rivojlanish. Bolaning individual xissiyotlari. Bolalardagi qо‘rquv uning yuzaga kelish sabablari va omillari. Bolalardagi qо‘rquvning ikki shakli tо‘g‘ri sidagi ta’limot. Bolalarda jaxl. Uch yosh inkirozi.

Individual va ijtimoiy uyat xissiyoti. Ilk bolalik davrida nutqning rivojlanishi. Nutq rivojlanishining psixofiziologik nukgai-nazardan talkini. Maktabgacha yoshdagi davrda akliy taraqqiyetning uziga xos xususiyatlari. Piaje tajribalari. Bolaning maktabga ruxiy tayyorgarligi muammosi. Kommunikativ tayyorgarlik. Kognitiv tayyorgarlik. 6-7 yosh inkirozi. Taraqqiyeti sustlashgan bolalar psixologiyasi. Psixik infantilizm, uning kelib chikish omillari, kurinishlari. Bolalardagi dikkatning yetishmovchiligi sindromi. Giperdinamik va gipodinamik sindromlar. Muxina tadqiqotlari. Maktabgacha yoshdagi bolalarni tadqiq etishda kullaniladigan asosiy psixodiagnostik metodikalar. Maktabgacha yoshdagi bolalarda shaxslararo munosabatlar diagnostikasi. Rene-Jil metodikasi. «Oila rasmi» metodikasi. Bolaning estetik xayoti, uning umumiy qirralari. Estetik xissiyotlar. Bolalar Tafakkuri mifologizmi.

Kichik maktab yoshi davri

Kichik maktab yoshidagi bolalarning jismoniy rivojlanishidagi uziga xos xususiyatlar va anatomik-fiziologik uzgarishlar. Rivojlanishning ijtimoiy vaziyati. Motivlarning buysundirilishi, axlokiy normalarning qabul kilinishi, xatgi-xarakatning ichki rejasini shakllantirishi - muvaffakiyatli ukitishning omili sifatida. 7 yosh inkirozi: yuzaga kelish sabablari, simptomlari.Ukuv faoliyati -kichik maktab yoshidagi bolaning yetakchi faoliyati sifatida. Ukuv faoliyati komponentlari: Ukuv topshirikdari, ukuv xatti- xarakatlari, uzini-uzi nazorat qilish va uzini-uzi baxolash. A.I.Lipkina, T.Y.Andryushenko, L.V.Zankov, N.A.Menchinskaya tadqiqotlari. Motiv va maksad tushunchalari. A.N.Leontyev tadqiqotlari. L.I.Bojovich kuzatuvlari. О‘rganish va tafakkur. Motivatsiya va baxolash. Urta bolalik davrida ijtimoiy-psixologik rivojlanish. Emotsional rivojlanish va uning uziga xos xususiyatlari. Maktabga moslashish davridagi kiyinchiliklar. Uzlashtira olmaslik pedagogik-psixologik muammo sifatida. Disleksiya, disgrafiya va ularni psixologik korreksiyasi. Bolalar va ota-onalar munosabatlari muammosi. Oila tiplari. Avtoritar oila. Demokratik oila. Liberal oila. Oila tiplarining tankidiy taxlili.



О‘smirlik davri

О‘smirlik davri inson taraqqiyetidagi tub burilish davri sifatida. О‘smirlik davridagi asosiy fiziologik va neyrogumoral uzgarishlar. О‘g‘il va kiz bolalarda о‘smirlik davrida jismoniy rivojlanishdagi farklar. Akseleratsiya va uning uziga xosligi.

RetardatsiY. О‘smirlik davrida kuzatiladigan asosiy psixologik

uzgarishlar. Pubertat inkirozi. Rivojlanish masalalari. Shaxe kamolotining о‘ziga xos xususiyatlari. Psixik funksiyalarning mukammallashuvi. О‘smirlik davridagi shaxslararo munosabatlar. О‘smirlik davri buyicha chet el nazariyalari. Biogenetik, sotsiogenetik,

psixogenetik nazariyalar. О‘smirlik davrida xulk-atvorda

kuzatiladigan uzgarishlar. Xarakter aksentuatsiyasi. О‘smirlik davrida dominant extiyojlar, о‘z-о‘zini tasdikdashga bulgan extiyoj. О‘smirlik davrida uzini-uzi baxolash dinamikasi va uni tadqiq etish usullari. Deviant xulk-atvor va uning kelib chikish sabablari. Biologik manbalari. Oilaviy tarbiyadagi xatoliklar. О‘smirning emotsional xususiyatlari. О‘smirlik davrida ijtimoiylashuv jarayonining uziga xosligi. О‘smirlar submadaniyati.



О‘spirinlik davri

Rivojlanish masalalari. Psixik jarayonlarning о‘ziga xos xususiyatlari. О‘spirinlik davri inkirozi. Dunyokarashning kamol topishi. Kasbga yunaltirish va xayotiy istiybol. Kasb tanlash nazariyalari (Ginzberg, Golland). Jinsiy rollar omili va kasb tanlash. Kasbga layokatlilik va aloxida kobiliyatlar. Madaniy tusiqlar. Kasb tanlash motivatsiyasi. О‘spirinlik davrining turli ilmiy nazariyalardagi talkini.E.Erikson nazariyasi va aynanlik. D.Marsia va psixosotsial moratoriy. Aynanlik komponentlari. Robert Selman ijtimoiy bilish nazariyasi.



Yetuklik davri psixologiyasi

Yetukpik davrining tabaqalanishi. Erta yetuklik, urta yetuklik va kechki yetuklik davrlari. Rivojlanishning ijtimoiy vaziyati. Yetuklik davrining uch fazaga bulinishi. Yetuklik davrida yuz beradigan asosiy fiziologik uzgarishlar. Yetuklik davrida akdiy bilish jarayonlari rivojlanishi masalalari. Ijtimoiy vaziyatning uziga xosligi. Erta yetuklik davrining jismoniy, psixosotsial va kognitiv rivojlanish

xususiyatlari. Normativ va nonormativ xodisalar. «umr soati»

tushunchasi. «о‘rta yoshlar» inkirozi. о‘rta yetuklik davrida kognitiv imkoniyatlarning о‘zgarishi va saqlanib qolishi. Psixosotsial rivojlanishdagi shaxslararo munosabatlar jabxasi, kasbiy xayot samaradorligi. Salomatlik masalasi yetuklik davrining asosiy muammosi sifatida. Yetuklik davrida tafakkurning bir maromliligi. Joriy intellekt. Kristallashgan intellekt. Yetuklik davrida qadriyatlar tizimi va undagi urin almashinishlar. Motivatsiya insirozi. Ijtimoiy mavke muammosi.



Gerontopsixologiya

Gerontopsixologiyaning fan sifatida shakllanishi. Xozirgi davrning asosiy ijtimoiy-gerontologik muammolari. Keksalik va karish. Karilik davrining anatomik-fiziologik xususiyatlari va asosiy jismoniy о‘zgarishlari.

Karilik davrining о‘ziga xos psixologik xususiyatlari. Karilik davrida kognitiv soxaning о‘ziga xosligi. Karish nazariyalari. Karilik davridagi intellektual saloxiyatning uziga xosligi. Karilik davrining ijtimoiy muammolari. Emotsional yegishmovchilik sindromi. Eydjizm. G yerontopsixologiyada shaxslararo munosabatlar muammosi. Karilik davrining asosiy emotsional xususiyatlari. Moslashuv va yolgizlik muammolari. «Yolgizlik xissi» kompleksi va uning о‘ziga xos xususiyatlari. Karilarni ijtimoiy-psixologikjixatdan kullab-kuvvatlash muammolari.

Uzok umr kuruvchilar psixologiyasi. Uzok umr kurishning biologik ijtimoiy va psixologik omillari. Ijodiy saloxiyat. Kariyalar bilan psixologik-konsultatsiya tadbirlarini olib borish xususiyatlari. Kariyalar uyida psixolog faoliyati va uni takomillashtirish tadbirlarini ishlab chikish




Sotsial psixologiya Sotsial psixologiyaga kirish

Sotsial psixologiya predmetini tushunish umumiy psixologiya va sotsiologiyagiya predmetlarini tushunishiga bog‘likligi. Psixologik va sotsiologik sohalarda sotsial psixologiya predmetini birdek tushunishning yо‘qligi. Sotsial psixologiya predmetiga nisbatan mavjud uch nuqtai nazar.

Sotsial psixologiyaning boshqa fanlar, psixologiyaning boshka gurkumlariari bilan munosabati. Sotsial psixologiya predmeti tushunchasi. Tarixni tankidiydiy analiz qilish va chet sotsial psixologiyasidagi iazariyalarning, okimlarning moxiyati.

Ilmiy bilim rivojlanishining zamonaviy bosqichida metadologik muammolar axamiyatini usishi. Ilmiy tadqiq ot metodologiyasi tushunchasi. Sotsial psixologiyada talablar. Sotsial-psixologik tadqiq otning asosiy tipi. Sotsial psixologik tadqiqotning asosiy metodlari.



Sotsial psixologiya Sotsial psixologiyaga kirish

“Xalqlar psixologiyasi” uning tarixiy kelib chiqishi sabablari va vazifalari, Latsarus, Shteyntal tomonidan uni programmasining shakllanishi. «Xalqlar psixologiyasi»ga Vundtning maxsus yondashuvi. Omma va olomon psixologiyasi. Tard ishlarida sotsial psixologiyaning kelib chiqishida uch manbani yortilishi. (“Sotsial xatti-xarakat instinkta” nazariyasi Mak Daugall). Sotsial psixologiyaning chet eldagi xozirgi vaktda mavjud bulgan asosiy nazariy konsepsiyalar.



Sotsial psixologiya metodologiyasi va metodlari

Ilmiy bilim rivojlanishining zamonaviy bosqichida metodologik muammolar axamiyati. Ilmiy tadqiqot metodologiyasi tushunchasi. Sotsial psixologiyada talablar. Sotsial-psixologik tadqiqotning ikki asosiy tipi.(Eksperimentli va korrelyasion).



Sotsial psixologiya metodologiyasi va metodlari

Sotsial psixologik tadqiqotning asosiy metodlari. Kuzatish metodi. suxbat metodi. Xujjatlarni taxlil qilish metodi. Proyektiv metodlar. Sotsial-psixologik tadqiqotlarda tо‘g‘ri va notо‘g‘ri metodlarning munosabati.

Sotsial psixologiyada “test” qо‘llashning sharoitlari. Sotsial psixologiyada eksperimentlarning asosiy tiplari. Sotsial psixologiyada ulchash muammosi.


Sotsial psixologiyaning asosiy yо‘nalishlari va tarmoklari

Psixoanaliz. Bixeviorizm. Sotsiometriya, guruxdi dinamika maktabi. Kognitivizm. Interaksionizm. Insonparvarlik psixologiyasi. Tranzakt taxlil. Ekzistensial psixologiY. Guruxlar psixologiyasi, etnopsixologiya, oila psixologiyasi.



Sotsial psixologiyada shaxs muammosi

Individual ong rivojlanishida sotsial munosabatlarni xal kiluvchi roli. “Sotsial rol” tushunchasi. Sotsial rol - sotsial faoliyatni ijtimoiy zaruriy turi - sotsial munosabatlar sistemasidagi Shaxsni о‘rni bilan belgilab berilgan Shaxs xatti-xarakatining usuli.



Sotsial psixologiyada shaxs muammosi

Sotsial rolni bajarishning turli usullarini “Shaxsiy” bilish imkoniyati.

Shaxslararo munosabatlarning ijtimoiy munosabatlar sistemasida vujudga kelishi, uning namoyon bulish shartlari.


Muloqot psixologiyasi

Muloqotning kommunikativ tomoni: muomala - informatsiya almashish.

Kommunikativ vaziyatni ifodalashda sotsial psixologiyaning tushunchalar apparati. Kommunikativ turlari.

Verbal kommunikatsiY. Kommunikativ xususiyatlaridagi axamiyati. Noverbal kommunikatsiyaning asosiy turlari

Noverbal kommunikatsiyaning xar bir turini eksperimental tadqiq qilishdagi asosiy yо‘nalishlar.



Muloqotning interaktiv tomoni: muloqotning xarakatlar bilan almashishi

Sotsial psixologiyada odamlarning bir-biriga ta’siri muammosi. Chet el sotsial psixologiyasida о‘zaro ta’sir aktining anatomiyasi muammosini о‘rganish. Didaktik ta’sir nazariyasi: “simvolik interaksionizm”da о‘zaro ta’sir muammosini xal qilish .

О‘zaro ta’sir jarayonining komponentlari. О‘zaro ta’sir turlari. Sotsial psixologiyada kooperatsiya va konflikt. О‘zaro ta’sirning eksperimental sxemasi.


Muomalaning perseptiv tomoni: о‘zaro idrok etish

Sotsial psixologiyada perseptiv jarayonlarni analiz qilish xususiyati. Shaxslararor idrokni sotsial-perseptiv jarayonlar tizimidagi о‘rni. Shaxslararo idrokning muomala jarayonidagi о‘rni. О‘zaro idrok va muomaladagi sheriklarni bilish, ular о‘rtasidagi о‘zaro bir-birini tushunish asosi.

Shaxslararo idrokni eksperimental tadqiq qilishning asosiy yunalishlari. Idokning mexanizmlari va effektlari. Stereotipizatsiya jarayonining mazmuni va axamiyati. Boshka odam xatti-xarakati sabablarini «taxlil qilish » kauzal atribusiyaning asosidir. Atribusiya jarayon strukturasi. Atribusiyaning tur va shakllari.


Sotsial va shaxslararo munosabatlar

Sotsial psixologiyada Shaxs muammosi. “Men” konsepsiyasi, “Men” obrazi, ijtimoiy tafakkur, ijtimoiy ong.

Shaxslararo munosabatlarning ijtimoiy munosabatlar sistemasida vujudga kelishi, uning namoyon bulish shartlari.

Shaxslararo munosabatlarning emotsional asosi. Kichik guruxlarda shaxslararo munosabatlar xususiyatining umumiy xarakteristikasi.



Sotsial va shaxslararo munosabatlar

Sotsial ustanovka tushunchasi. Sotsial ustanovkalarni о‘rganishda Uznadze maktabi tadqiq otlarining axamiyati. Psixologiyada sotsial ustanovkalarni о‘rganishga bulgan turli yondashuuvlar. Sotsial ustanovka strukturasi. Sotsial ustanovkalar emotsional kognitiv va xatgi-xarakat komponentlari. Sotsial ustanovkalar uzgarishi muammosi va uning nazariy va amaliy axamiyati.



Sotsial psixologiyada guruxlar muammosi

Sotsial psixologiyada guruxlar muammosini kuyish uchun guruxlarni sotsial analiz qilish axamiyati.

Sotsial psixologiyada guruxlarni tadqiq qilish uchun faoliyat prinsipi metadologik axamiyati. Gurux fuksiyalari. Gurux parametrlari. Gurux strukturasi. Gurux normalarining Shaxs individual xususiyatlariga ta’siri. Jamoalar va guruxlar. Jamoalarning psixologik belgisi - “biz”- xissiyotining yuzaga kelishi. Guruxlar va tashkilot. “Guruxiy ong” fenomeni.


Sotsial psixologiyada guruxlar muammosi

Guruxlararo munosabatlar psixologiyasi sotsial psixologiyaga nisbatan yangi soxa. Chet el sotsial psixologiyasida guruxlararo munosabatlarning о‘rganilishi. Guruxlararo о‘zaro ta’sirni guruxdagi ichki jarayonlarga ta’siri. Katga sotsial guruxlar darajasida guruxlararo jarayon spetsifikasi. Guruxlararo munosabatlar psixologiyasining amaliy muammolari.

Shaxs sotsiallashishi. Sotsiallashish omillari. Sotsiallashishning sotsial-psixologik aspektlari. Sotsiallashish jarayonini tadqiq etishda sotsial psixologiya va genetik psixologiyaning о‘zaro ta’siri. Sotsiallashtirishning sotsial-psixologik va sotsiologik aspektlari. Sotsial rol. Status va rol. Individ sotsiallashishining asosiy bosqichlari. Sotsiallashish mexanizmlari va institutlari. Shaxsni sotsial-psixologik xatti-xarakatini sotsializatsiya va determinatsiyasida rasmiy va norasmiy tashkilotlarning roli.


Kichik guruxlar psixologiyasi

XX asr sotsial psixologiyasida kichik guruxlarga bulgan kizikishlarning sabablari. Sotsial xayotda kichik guruxlar axamiyati oshishining obyektiv sharoitlari. Kichik gurux tushunchasi. Kichik guruxlar klassifikatsiyam: birlamchi va ikkilamchi guruxlar, rasmiy va norasmiy, a’zoli va referent guruxlar. Gurux va tashkilot. Tashkilot psixologiyasi.



Kichik guruxlar psixologiyasi

Kichik gurux tuzilishi. Individning guruxdagi urni. Kichik guruxlar strukturasi va dinamik aspektlari. Guruxdarning rivojlanish muammosi. Guruxiy aktivlikni vositalashning faoliyatli prinsipi mazmuni.

Kichik guruxlar dinamikasining asosiy jarayonlari. Kichik guruxdagi jarayonlarning umumiy xarakteristikasi. Kichik guruxlarning shakllanish mexanizmi. Kichik guruxdarda liderlik va raxbarlik. Sotsial psixologiyada lider tushunchasi.


Sotsial-psixologiyada katta guruxlarning о‘rganilishi

Katta guruxlar psixologiyasi muammosi. Katta guruxlarni sinflarga b^lish zaruriyati. Noformal birlashmalar va stixiyali tashkil etilmagan guruxlar psixologiyasi.

Katta sotsial guruxlar psixologiyasini tadqiq etishning uziga xosligi, sotsial psixologiya va ideologiyaning о‘zaro munosabati.

Etnik guruxlarning psixologik xususiyatlari. Etnik guruxlarni tadqiq etishning metodologik prinsiplari. Etnik kelib chikish, etnik gurux mavjudligining sotsial tarixiy sharoitlarga boglikligi.



Olomon psixologiyasi

Ommaviy sotsial jarayonlar va xarakatlar psixologiyasi

Sotsial fikr va sotsial kayfiyat - ommaviy sotsial jarayonlarning muxim xarakteristikasi. Katta sotsial gruppapar psixologiyasining emotsional tomonini sotsial fikr va sotsial kayfiyat shakllanishidagi axamiyati.


Olomon psixologiyasi

Sotsial fikr va sotsial kayfiyat va stixiyali ta’sirlarga ongli ta’sirning munosabati. Sotsial psixologiyada “sotsial ongsizlik” muammosi.

Sotsial fikr va sotsial kayfiyatni xozirgi sharoitda о‘rganishni axamiyati.


Liderlik va boshkaruv

Liderlikni о‘rganishning nazariy va amaliy axamiyati. Guruxiy karor kabul qilish . Guruxiy fikr shakllanishi va guruxda karor kabul qilish ga ta’sir kursatuvchi asosiy omillar. Guruxiy kelishmovchiliklar va karor kabul qilish mexanizmi. Kichik guruxning faoliyat samarasi. Gurux faoliyati samarasiga ta’sir kursatuvchi omillar.



Liderlik va boshkaruv

Shaxs va о‘zaro ta’sir muammosi. Shaxsning birgalikdagi xarakatlarga tayyorgarligi. Sotsial-psixologik trening Shaxsni sotsial-psixologik xarakteristikasini rivojlantirish usuli.



Tatbikiy sotsial psixologiya

Muomala genezisi, fiziognomika tо‘g‘ri sida tushuncha. Oila, maxalla va tashkilotlarda. Sotsial-psixologik taxlilda differensial psixologik ma’lumotlarga e’tibor karatish. Shaxs tiplari va ularning psixologik xarakteristikasi.



Tatbikiy sotsial psixologiya

Shaxsning kognitiv murakkabligi va kognitiv stili muammosi. Shaxs va о‘zaro ta’sir muammosi. Shaxsning birgalikdagi xarakatlarga tayyorgarligi. Sotsial-psixologik trening Shaxsni sotsial- psixologik xarakteristikasini rivojlantirish usuli.







Фойдаланилган асосий дарслик ва ўқув қўлланмалар

Раҳбарий адабиётлар

  1. Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олийжаноб халқимиз билан бирга қурамиз – Тошкент.; Ўзбекистон нашриёти. 2017 йил

  2. Мирзиёев Ш.М. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларни таъминлаш юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. – Тошкент.; Ўзбекистон нашриёти. 2017 йил

  3. Мирзиёев Ш.М. Эркин ва фаровон демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда парпо этамиз. – Тошкент.; Ўзбекистон нашриёти. 2017 йил

  4. Мирзиёев Ш.М. Танқидий таҳлил қатъий тартиб интизом ва шахсий жавобгарлик ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак. – Тошкент.; Ўзбекистон нашриёти. 2017 йил

Асосий адабиётлар рўйхати

  1. F.Xaydarov N.Xalilova Umumiy psixologiya T: “Fan va texnologiya”, 2010

  2. Каримова В.М. Ижтимоий психология. – Т: “Фан ва технология”, 2012, 172 бет.

  3. Ғозиев Э.Ғ. Социал психология. – Т: “Ношир”, 2012, 312 бет.

  4. Ғозиев Э.Ғ. Психология методологияси. – Т: “Ношир”, 2013, 310 бет.

  5. Ғозиев Э.Ғ. Умумий психология. – Т: “Ўжбекистон файласуфлари миллий жамияти”, 2010, 537 бет.

  6. Ғозиев Э.Ғ. Педагогик психология. – Т: “Ношир”, 2014

  7. Ғозиев Э.Ғ. Тафаккур психологияси. – Т: “Университет”, 2014

  8. Ғозиев Э.Ғ. Хотира психологияси. – Т: “ТошДУ”, 2014

Myers D.G. Social psychology. 11 edition. - McGraw-Hill Education,

2012.


6. Андреева Т. В. Семейная психология: Учеб. пособие. — СПб.: Речь,

2004. - 244 с.

7. Аринин Е. И. Психология религии: учеб. пособие для студентов

специальности «Религиоведение» / Е. И. Аринин, И. Д. Нефедова; Владим.

гос. ун-т. - Владимир: Ред.-издат. комплекс ВлГУ, 2005. - 108 с.

8. Аронсон Э., Уилсон Т., Эйкерт Р. Социальная психология.

Психологические законы поведения человека в социуме. - СПб, 2002

9. Еозиев Э. F. Ижтимоий психология. - Тошкент., 2010.

10. Карабанова О.А. Психология семейных отношений и основы

семейного консультирования: Учебное пособие. - М.: Гардарики, 2005. - 320

с.

11. Каримова В.М. Социал психология. - Тошкент, 2012.



12. Куницына В.Н., Казаринова Н.В., Поголыпа Н.В. Межличностное

общение. - СПб.:Питер, 2001.

13. Стефаненко Т.Г. Этнопсихология. - М.: Аспект Пресс, 2003.

14. Шнейдер Л.Б. Семейная психология. Учебное пособие для вузов. 2-

е изд. - М.: Академический проект, 2006. - 768 с.


  1. 22

Қўшимча адабиётлар рўйхати

  1. Ильин Е. Психология индивидуальных различий. М. 2003 г.

  2. Клонингер С. Теория личности: познание человека. -СПб.: Питер. 2003. -720 с.

  3. Андреев О.А. Тренируем свое внимание /Серия «психологический практикум».-Ростов н/Д: «Феникс», 2004.-232 с.

  4. Андреев О.А. Тренируем свою память/ Серия «психологический практикум».-Ростов н/Д: «Феникс», 2004.-224 с.

  5. Крылов А.А., Маничева С.А. Практикум по общей, экспериментальной и прикладной психологии.-Спб.: Питер, 2005.-550 с.

  6. Файзуллаев А. .Мотивационная саморегуляция личности. Ташкент, 1987.

  7. Хрестоматия по вниманию/ Под ред. А. Н. Леонтьева, А. А. Пузырея, В. Я. Романова. М.: Питер, 2004.


5A210201 – Psixologiya (umumiy psixologiya)
Magistraturaga kirishda о‘tkaziladigan sinov fanlari bо‘yicha kiruvchilar bilimini baholash

MEZONLARI
Kadrlar tayyorlash Milliy dasturida belgilangan vazifalarni amalga oshirish, yuqori malakali yetuk mutaxassislarga bо‘lgan ehtiyojni qondirish maqsadida manistraturaga qabul О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2017-2018 о‘quv yilida О‘zbekiston Respublikasining oliy ta’lim muassasalariga о‘qishga qabul qilish tо‘g‘risida”gi 2017 5 maydagi PQ/2955 son Qarori, О‘zbekiston Respublikasi vazirlar Mahkamasining 2017 20 iyundagi “Oliy ta’lim muassasalariga о‘qishga qabul qilish, talabalar о‘qishini kо‘chirish, qayta tiklash va о‘qishdan chetlashtirish tartibi tо‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi 393 sonli Qarori bilan tasdiqlangan 2 ilova “Oliy ta’lim muassasalarining magistraturasiga о‘qishga qabul qilish tartibi tо‘g‘risidagi Nizom” asosida amalga oshiriladi.

Magistraturaga kirishda tanlangan mutaxassislik bo‘yicha bilim darajasini belgilovchi maxsus fanlardan sinov o‘tkaziladi, baholash mezoni 0 balldan 100 ballgachani tashkil qiladi. Sinov maxsus tayyorlangan savollar asosida yozma ravishda o‘tkaziladi. Har bir variant 4 ta savoldan tashkil topgan bo‘lib, har bir savol uchun maksimal ball 25 ballni tashkil qiladi.



Umumiy psixologiya fani bo’yicha саволларни baholash mezoni

Ball

Bahosi


Abiturientning bilim darajasi

19-25

A’lo

1)Imtihon topshiruvchi mavzuni психология nazariyasi terminologiyalaridan to`g’ri foydalanib yoritsa;

2) mavzuning asl mohiyatini, nazariy jihatlarini asoslasa;

3)mavzuga oid tushunchalar tasnifini aniq keltirsa, ilmiy-nazariy asoslasa;

4) mavzu bo’yicha mushohada yuritib, ijodiy fikrlasa va o’z shaxsiy mulohazalariga ega bo’lsa;

5)berilgan savollarga to’liq va aniq javob bera olsa; mavzuga doir nazariy ma’lumotlarni amaliy jarayonlar bilan bog’liqligi bo`yicha asosli xulosalar keltirsa;


13-19

Yaxshi

1)mavzu bo’yicha mushohada yurita olsa; mavzuni mohiyatini yoritib bersa;

2)bilim va tasavvurlarni bayon qilsa;

3)tyanch tushunchalarga to`g’ri va aniq ta’riflar keltirsa;

4)shaxsiy fikr va mulohazalarini bayon qilmasa;

5)mavzuga doir nazariy ma’lumotlarni amaliy jarayonlar bilan bog’liqligi bo`yicha asosli xulosalar keltirsa;


7-12

Qoniqarli

1) mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarga ega bo’lsa; mavzu mohiyatini ochib bera olsa;

2)savollarga javob berishda terminlarning ma’nolarini to’g’ri ishlatsa;

3)berilgan savollarga qisman javob bersa;

4)nazariy bilimlarni amaliy jihatdan yorita olmasa;

5)shaxsiy fikr va mulohazalarini bayon qilmasa;


0-6

Qoniqarsiz

1)mavzu bo’yicha tasavvurga, bilim va ko’nikmalarga ega bo’lmasa;

2)mavzu mohiyatini yaxshi tushunmasa;

3)nazariy bilimlarni amalda qo’llash bo`yicha fikr va mulohazalarini bayon qila olmasa;

4)savollarga javob berishda terminlarning lug’aviy ma’nolarini noto’g’ri ishlatsa;



5)shaxsiy fikr va mulohazalarini bayon qilmasa;

Download 171.61 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling