Bajardi: Isomiddinova Anora. A


Download 7.5 Kb.
Sana18.06.2022
Hajmi7.5 Kb.
#764266
Bog'liq
Isomiddinova Anora Vaqt va kalendar
DARS ISHLANMA, Ариза, elektrotexnika va elektronika, Test savollari, Ариза Д Фархидин, ximiyaliq baylanis turleri. zatlardin duzilisi. (1), Milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligi, PDF 11-Ma ruza. HISOBLASH TIZIMLARINI IMITATSION - Free Download PDF, СООБЩЕН. Окон. - 24.08.2021 (1), dadaboev maqolalar, Bolalarda diqqatning rivojlanishi., dars, 3, Shodmonov Sardor izohnoma, .......................

MIRZO ULUG`BEK NOMIDAGI O`ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI BIOLOGIYA FAKULTETI 20.06-GURUH TALABAsining
MUSTAQIL ISHI
Bajardi: Isomiddinova Anora.A
Qabul qildi:
Mavzu : Vaqt va kalendar

Reja: 1. Xronologiya 2. Taqvim (Kalendar) turlari 3. Vaqt Xulosa

Xronologiya - vaqt tizimlari va ularning rivojlanish tarixini o'rganadigan yordamchi tarixiy fan bo'lib, o'z nomini yunoncha "xronos" - vaqt va "logos" - so'z, ta'lim, fan so'zlaridan oldi. Tarixiy fan sifatida u umumiy vaqt fanining faqat bir qismi bo'lib, uning boshqa qismi matematik yoki astronomik xronologiya deb ataladi. Ikkinchisining vazifasi samoviy jismlarning harakat qonunlarini o'rganish asosida aniq astronomik vaqtni belgilashdir.

Xronologiyaning maqsadi tarixiy voqealar va hujjatlarning vaqtini (sanasini) aniqlashdir. U turli xil vaqt tizimlarini ularning rivojlanishi va o'zaro ta'sirida o'rganadi, manbalarning sanalarini aniqlaydi, aniqlaydi va tekshiradi, ularni zamonaviy vaqtni hisoblash tizimiga moslashtiradi.

Xronologiyaning ikkita turini alohida ajratib ko'rsatishimiz mumkin: - matematik xronologiya - tarixiy xronologiya (yoki texnik)

Matematik xronologiya tegishli hisob-kitoblar yordamida samoviy jismlarning harakatiga ko'ra aniq astronomik vaqtni belgilaydi. Tarixiy xronologiyaning vazifasi bizgacha etib kelgan hujjatli ma'lumotlarni o'rganish orqali alohida tarixiy voqealarning vaqtini aniqlashdir.

Turli xil kalendar tizimlari orasida ikkita asosiy turni ajratib ko'rsatish mumkin: 1) astronomik asosi tropik yil yoki Yerning quyosh atrofida yillik aylanish davri bo'lgan quyosh taqvimlari 2) sinodik oy yoki oy fazalarining to'liq almashinishi asosida paydo bo'lgan oy taqvimlari.

Quyosh kalendarlar. Misr taqvimi... Quyosh taqvimi odatda yil yoki 365 yoki 366 kunning tengligidan kelib chiqadi, shuning uchun astronomik jihatdan belgilangan qiymatni yaxlitlaydi - 365,2422 kun. Misrliklar o'zlarining xronologiyasini Siriusning harakatini kuzatish bilan bog'lashdi, uning osmondagi holati Yerning quyosh atrofida yillik aylanishi tufayli o'zgardi va har 1460 yilda bir marta ko'tarilishi Nil daryosining toshqiniga to'g'ri keldi.

Julian kalendar. Vaqt o'tishi bilan "sayrayotgan" taqvimning noqulayligi sakrash tizimi deb ataladigan tizimga o'tishga sabab bo'ldi. Uning ma'nosi shundaki, kalendar yilining o'rtacha uzunligi 365,25 kun qiymati sifatida qabul qilinadi, bu tropik yil uzunligiga (365,2422 kun) deyarli tengdir. Ammo yil davomida to'liq bo'lmagan kunlarni hisoblash noqulay bo'lganligi sababli, ko'rsatilgan tizim oddiy yillarni (365 kun) va uzaytirilgan yillarni bir qo'shimcha kun (366 kun) bilan almashtirishga asoslangan.

Bunday kalendarning hayotga kiritilishi miloddan avvalgi 46-yilda misrlik astronom Sozigenes ishtirokida bu ishni amalga oshirgan mashhur Rim davlat arbobi Yuliy Tsezar nomi bilan bog‘liq. e. Ushbu islohotning asosiy printsipi: har to'rt yilda uchta oddiy yil (har biri 365 kun) va bitta uzaytirilgan yoki kabisa yili (366 kun).

Oy taqvimlari. Yuqoridagilar rus xronologiyasiga tegishli. Uning asosiy vazifasi har oyning boshlanishi har doim oyning bir xil fazalariga to'g'ri kelishini ta'minlashdir. Agar quyosh taqvimi doimiy qiymat sifatida fasllarning almashinishini belgilaydigan yerning quyosh atrofida aylanish davridan kelib chiqsa, u holda oy taqvimi boshlang'ich qiymat sifatida sinodik oyning davomiyligini, ya'ni oy fazalarining o'zgarishining to'liq davrini oladi.

Vaqt hodisasi bir yoʻla bir necha – fizika, matematika, astronomiya va boshqa fanlarda oʻrganiladi. Vaqt ishtirok etmagan jarayonning oʻzi yoʻq. Badiiy adabiyot otligʻ yaratiqning ham zaruriy ingrediyenti, oʻta nozik, koʻz ilgʻamas, ammo hamisha har yerda hoziru nozir masalligʻi vaqtdir. “Tarix, bu – vaqt doirasida kechadigan jarayonlarni oʻrganish boʻlib, lekin vaqt nima ekanini hech kim bilmaydi”, deb yozadi mashhur olim L. Gumilev.

Buyuk donishmand Arastu oʻzining “Fizika” asarida vaqt haqida toʻxtalar ekan, masalani “vaqt mavjud narsalar sirasiga kiradimi yoki nomavjud narsalar sirasiga, soʻng uning tabiati qanaqa” tarzida qoʻyadi. Binobarin, vaqt fizikaviy aniq yoki poetik hissiy shaklda oʻrganilmasin, hamisha sirli hodisa boʻlib qolaveradi.

“Vaqt haqida aniq ma`lumot berish mumkin emas. Vaqt insonni boshqaradigan (dunyoga kelishiyu o`lishini), inson esa vaqtni qanday sarflashni boshqaradigan(kasb, o`yin-kulgu) mavjudoddir.” A.A

“Vaqt inson hayotini boshqaruvchi asosiy tizimdir. Har tirik jonning vaqti chegaralangan, har nasaning yaroqlilik muddati bor. Insonlar o`z hayotini tartibga solish uchun taqvimlar yaratishgan. Shu taqvimlar sistemalar kelib chiqishiga olib kelgan(maktab, ta`til, ish vaqti v.h.k.). Hozzir ham biz shu tartib bilan yashamoqdamiz, va juda kamdan kam insonlar o`z tizilmaridan chiqa olishadi. Bu yaxshilikka ham – kun bo`yi pul topish uchun ishda o`tirmasdan hayotta lazatlanish- yomonlikka ham olib keladi –darslardan qochish-, lekin bular qaysi tarafdan qarashga bog`liq.

Inson ongli mavjudod bo`lib o`zi yaratgan tizimga qul bo`lmasdan undan chiqib turishni ham bilishi lozim. Taqvim va vaqt tushunchasi bizning qulayligimiz(bayramlar, vaqt hodisalarini o`tkazlaslik) uchun yaratilgan , bizni qul qilish uchun emas. Sistemalardan chiqish kerak ammo aql darajasida.” A.A

Foydalanilgan adabiyotlar: 1. https://cabinetry.ru/ 2. https://saviya.uz/


Download 7.5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling