Bir sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga o’tish Ma’ruza mashg’ulotining rejasi


Sonlarnio`nlibo`lmagansanoqsistemasidano`nlisanoqsistemasigao’tkazish


Download 1.17 Mb.
bet3/10
Sana24.09.2020
Hajmi1.17 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Sonlarnio`nlibo`lmagansanoqsistemasidano`nlisanoqsistemasigao’tkazish.

Endiberilgansanoqsistemasidano’nliksanoqsistemasigao’tishusulibilantanishibchiqaylik.

Buninguchunyuqoridako’rsatilganqoldiqlibolishamaligateskariamalnibajaramiz, yamiberilgansonningyuqorixonabirliginiasosigako’paytirib, chiqqanko’paytmaganavbatdagixonabirliginiqo’shamiz.So’ngrahosilbo’lganyig’indiniasosigako’paytirib, chiqqanko’paytmaganavbatdagixonabirliginiqo’shamizvaoxirgixonabirliginiqo’shgungaqadardavomettiramiz. Hosilbo’lganoxirgiyig’indiberilgansonningo’nliksanoqsistemasidagiyozuvibo’ladi.

Masalan,


1) 425(7)=x(10) bo’lsin. 2) 72025(8)=x(10).




















,

,

3714⋅8+5=29712+5=29715,

Demak, 72025(8)=29715(10).

Demak, 425(7)=215(10).

Umumanberilgansanoqsistemasidanboshqabirsanoqsistemasigao’tishuchundastlabo’nliksanoqsistemasigao’tiladi.So’ngrao’nliksanoqsistemasidantalabqilingansanoqsistemasigao’tiladi.

Masalan, 2421(5)=x(4).










356

32


36

= 11210,

= 11210(4)boiadi. Bundan2421

(4)


(5)

(10)


e) yettilik.

e) 341

(5)’


b) 322(5)- 134(5); e) 4122(5)- 3234(5); g) 7124(8)- 3437(8).

d) * 123 +422*

b) 5*57

(8)


(3)

325

(8)

(3)


[ 16*4

34* 1

(8)


(5)

b) 4121(5)3(5); e) 3645(8)-24(8); g) 3133(8) : 42(8).
Demak, 2421(5)=356(10).

Endio’nliksanoqsistemasidantoprtliksanoqsistemasigao’tamiz:






Demak, 356(10)=11210(4)bo’ladi. Bundan 2421(5)=11210(4)
3) 310315x8 sonlarnibirsanoqsistemasidnikkinchisigao`tkazishuchundaslabberilgansonni 10 liksanoqsistemasigaquyidagi formula orqalikeltiramiz.

n=nknk-1...no, nk10k+nk-110k-1+...+n0; 310315x10 .

1-usul: 310315 asosningdarajalarinibelgilabolib, so`ng



4 3 2 1 0

310315=3·54+1·53+0·52+3·51+1·50=3·625+1·125+0·25+3·5+1·1=1875+125+15+1=201610




2- usul: 310315x10201610



4) 310315x8. Sonni 8 gaketma-ketqoldiqlibo`lamiz:
-2016| 8

16 -252| 8

-41 24 -31| 8



40 -12 24 3

-16 8 7



16 4

0
Qoldiqlarniteskaritartibdayozamiz. 201610x837408

8-lik sistemadagi son hosilbo`ldi. Demak, 31031537408.

Javob: x8 = 37408



Download 1.17 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling