Birinchi tartibli oddiy differensial tenglamalar yechimlarini grafigi izoklinlar usulida taqriban yechish


Download 184.35 Kb.
Sana11.11.2021
Hajmi184.35 Kb.

BIRINCHI TARTIBLI ODDIY DIFFERENSIAL TENGLAMALAR YECHIMLARINI GRAFIGI IZOKLINLAR USULIDA TAQRIBAN YECHISH

Misol 1. Izoklinlar usulida quyidagicha differensial tenglama yechimining grafigi chizilsin.



Izoklinlar oilasi tenglamasini tuzamiz:





ham integral egri chiziq boʻladi, chunki tenglamaga qoʻysak uni qanoatlantirayapti! (boshqa integral egri chiziq uni kesib oʻtmaydi).





, k – qanchalik kattalashsa izoklinlar OY oʻqiga (x=0 toʻgʻri chiziqqa) yaqinlashadi. Integral egri chiziqlarning urinmalari ga qarab intiladi.

koʻrinib turibtiki x=0 ham integral egri chiziq, ham izoklin boʻladi. Izoklin sifatida unga urinmalar OX oʻqiga burchak ostida boʻladi.

Har bir integral egri chiziq (umumiy yechim) izoklinlarga urinma boʻlib oʻtadi!


  1. Haqiqatdan ham

integral yechim olamiz.



  1. Birinchi va ikkinchi tartibli hosilalar boʻyicha funksiyaning oʻsish, kamayish, botiq, qavariqligini aniqlaymiz:









boʻladi y>0 boʻlganda va x –ixtiyoriy boʻlganda ( ).

Demak I va II choraklarda y(x) funksiya – botiq.



boʻladi y<0 boʻlganda va x –ixtiyoriy boʻlganda ( ).

Demak III va IV choraklarda y(x) funksiya – qavariq.

Olingan barcha maʼlumotlarga asoslanib, integral egri chiziqlarni yasaymiz.

Misol 2. Izoklinlar usulida quyidagicha differensial tenglama yechimining grafigi chizilsin.



  1. Izoklinlar grafiklarini chizamiz:

Izoklinlar oʻqi OX oʻqi bilan ustma-ust tushadigan kvadrat parabolalar oilasini tashkil qiladi.



  1. k parametrni oʻzgartirib izoklinlar oilasi grafiklarini hosil qilamiz va ularda yoʻnalishlar maydonini quramiz:

k=0 boʻlganda

k=1 boʻlganda

k=-1 boʻlganda .

k=0 nolinchi izoklinlarda yechim ekstremumga ega boʻladi, chunki boʻladi, maksimum birinchi chorakda, minimum ikkinchi chorakda erishiladi. Yoʻnalishlar maydoniga urinmalar sifatida integral egri chiziqlarni oʻtqazamiz.



VARIANTLAR

QUYIDA BERILGAN DIFFERENSIAL TENGLAMALARNING YECHIMLARI GRAFIKLARI IZOKLINLAR USULIDA TAQRIBAN CHIZILSIN.

(Har bir talaba jurnal nomeriga mos variantni ishlab, olingan natijalarini tizimga baholash uchun tashlashi lozim)



















































Download 184.35 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling