Boshqarmasi navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kolleji t


Download 466.15 Kb.
Pdf ko'rish
bet1/6
Sana28.04.2017
Hajmi466.15 Kb.
  1   2   3   4   5   6

 O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS  

TA’LIM VAZIRLIGI 

 

O’RTA MAXSUS, KASB-HUNAR TA’LIMI MARKAZI 

 

NAVOIY VILOYAT O’RTA MAXSUS, KASB-HUNAR TA’LIMI 

BOSHQARMASI 

 

NAVOIY TEXNIKA-IQTISODIYOT KASB-HUNAR KOLLEJI 

 

            «Tasdiqlayman»                                                                                      «Ko’rildi»

 

     Navoiy texnika-iqtisodiyot                                                          O’quv ishlari bo’yicha direktor

 

    kasb-hunar kolleji direktori                                                         o’rinbosari ________ A.E.Norov



 

    ___________ G’.O.Xoliqov                                                        “____”____________2016 yil.

 

«_____»______________2016 yil.                                                       



 

                                                                 



 

                                                                             

 

 

 



 

 

 

Biologiya fani  

ishchi o’quv dasturi 

 

 

 

 

 

Ishchi  dastur  biologiya  fanining  2016  yil  25-avgustdagi  Oliy  va  o’rta  maxsus 

ta’lim vazirligining  355- sonli buyrug’i  bilan tasdiqlangan  va akademik litsey va 

kasb-hunar kollejlari uchun  uzviylashgan o’quv dasturi  asosida ishlab chiqildi. 

 

 

Tayyorlov yo’nalishi: Barcha yo’nalishlar uchun 



Kasblar: Barcha kasblar uchun  

 

 



                                                                2016 yil 

 

 



O’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi direktori tomonidan 2015 yil “20” 

avgustda tasdiqlangan namunaviy o’quv rejada biologiya faniga ajratilgan soatlar 

miqdori: 

O’quvchining umumiy o’quv yuklamasi 116 soat, shu jumladan mashg’ulot turlari 

bo’yicha ajratilgan soatlar: 

 

№ 



Mashg’ulot 

turlari 


Ajratilgan 

soat 


Shu jumladan semestrlar bo’yicha 

II 



III 

IV 


VI 


Auditoriya jami 

yuklamasi 

80 


40 

40 


 

 

 



 

Nazariy 



mashg’ulot 

72 


34 

38 


 

 

 



 

Amaliy 



mashg’ulot 

 

 



 

 

 



 

 



Seminar 

 

 



 

 

 



 

 



Laboratoriya 

mashg’uloti 





 

 

 



 

Kurs ishi 



 

 

 



 

 

 



 

Yakka tartibli 



ishlash 

 

 



 

 

 



 

 



O’quvchilarning 

mustaqil ishi 

36 

18 


18 

 

 



 

 

 



 

Tuzuvchi: 

 

Z.Yu.Homidova  



“Tabiiy fanlar” kafedrasi biologiya fani 

o’qituvchisi. 

 

Taqrizchilar: 



 

I.L.Rashidova  Navoiy  pedagogika  va 

xizmat  ko’rsatish  kasb-hunar  kolleji 

biologiya fani o’qituvchisi  

 

 

 



Navoiy texnika iqtisodiyt kasb- hunar                                                                                                   

kolleji  biologiya fani o’qituvchisi 

N.P.Norova 

 

 Biologiya  fanining  ishchi  o’quv  dasturi  Tabiiy  fanlar  kafedrasining  2016  yil  30 



avgustdagi  01-sonli  yig’ilishida  muhokama  qilindi  va  ekspert  guruhiga  taqdim 

etildi. 


Biologiya  fanining  ishchi  o’quv  dasturi  va  ekspert  guruhining  xulosasi  ta’lim 

muassasasining  2016  yil  “31”  avgustdagi  pedagogik  kengashida  muhokama 

qilindi, tasdiqlashga va o’quv jarayoniga tadbiq etishga qaror qilindi. 

 

 



Kirish 

Biologiya organik olam to`g`risidagi fanlar majmuasi bo`lib, tirik mavjudotlarning 

tuzilishi  hayot  faoliyati,  kelib  chiqishi  ko`payishi  va  rivojlanish  qonuniyatlarini 

shuningdek ularning yashash muhiti o`zaro munosabatlarini o`rganadi. 

    

Hayotning  molekula,  hujayra,  organizm,  populyatsiya  -  tur,  biogeotsenoz, 



biosfera  darajalari  mavjud.  Har  qanday  tirik  mavjudot  murakkab  tuzilishga  ega 

bo`lmasin, u biologik  molekulalar  - nuklein  kislotalar, oqsillar va boshqa  organik 

moddalardan  tashkil  topgan.  Ana  shu  darajadan  boshlab  hayotning  o`ziga  xos 

xossalari - modda va energiya almashinuvi, irsiy axborot berilishi amalga oshadi. 

    

Hujayra  barcha  tirik  mavjudotlarning  tuzulishi,  funksional  va  rivojlanish 



birligi hisoblanadi. Hayot tuzilishining hijayra darajasida faqat moddalar, energiya 

almashinish, irsiy axborot berilishi ro’y bermasdan, balki tiriklikning bir butunligi 

ta’minlanadi.  Organizm  darajasi  individ  hisoblanadi.Hayotning  shu  darajasida 

yuqorida qayd etilgan hayotga xos xossalaridan tashqari, shaxsiy rivojlanish, o’lim 

kuzatiladi.Organizm  tuzilish  darajasida  har  xil  vazifani  bajaruvchi  organlar 

sistemasi paydo bo’ladi . 

    

Keyingi yillarda biologiyaning kimyo va fizika bilan bog’langan tarmoqlari 



molekulyar  biologiya,  genetika  va  biotexnologiya  jadal  suratlar  bilan 

rivojlanmoqda.  Molekulyar  biologiyaning  vazifasi  hujayra  tarkibiga  kiradigan 

asosiy  organik  moddalarning  tuzilishi  va  xususiyatlarini,  hujayrada  sodir  bo’lib 

turadigan biologik jarayonlarni molekulyar miqyosidao’rganishdan iborat .Bu fan 

sohasida  qo’lga  kiritilgan  yutuqlar  hujayrada  sodir  bo’lib  turadigan  kimyoviy 

jarayonlarni boshqarish uchun katta imkoniyatlar yaratib beradi.  

    

Biologiya qonuniyatlarini bilish tabiatda sodir bo’lib turadigan jarayonlarni 



to’g’ri  tushunib  olish  va  ularni  inson  faoliyatida  foydalanish  imkonini  beradi 

Biologiya  sohasidagi  bilimlar  tabiiy  resurslarda  meditsina,  sog’liqni  saqlash 

ishlarida va farmasevtika sanoatida to’g’ri foydalanishga yordam beradi.  

 

                       O’quv fani (moduli) ning maqsad va vazifalari: 

Mazkur  fanning  maqsadi  o`quvchilarning  faol  ta`lim  olish  jarayoniga  jalb 

qilish,  ularda  bilish,  izlanish  ko`nikma  va  malakalarni  rivojlantirishga  yordam 

berish,  umumiy  o`rta  maxsus  kasb-  hunar  ta`limi  tizimida  biologiya  fani  kursi 

bo`yicha  o`quv  materiallarini  puxta  o`zlashtirishga  o`rgatish.  Ko`nikma  va 

malakalarni  muntazam  o`zlashtirib  borib,  savol  va  topshiriqlardan  o`zini  mashq 

qildirib,  tabiiy  obyektlar  bilan  tajribalar  o`tkazib  va  ularni  kuzatib,  biologiya 

bo`yicha o`quv adabiyotlaridan olingan bilimlarni o`quvchilar yanada aniqlashtirib 

oladilar, ularni chuqurlashtirib boyitib borishadi. 

    

Laboratoriya  ishlari  jarayonida  bajarilayotgan  tajribalarning  algaritmini 



ketma- ketligini o`rganib boradi.(Interfaol usulida o`zlashtirish.) 

    


Laboratoriya  ishlarini  o`tkazishda  mavzuni  o`rganish,  kuzatish,  tabiiy 

obyektlardan  keng  foydalanish  usulini  tadbiq  etish  ko`zda  tutiladi.  Bunday 

mashg`ulotlar  real  bilimlarni  to`plash,  amaliy  malaka  va  ko`nikmalarni 

shakllantirish  maqsadida  o`tkaziladi.  Tabiiy  obyektlarni  kuzatish  mobaynida 

o`quvchilar  o`qituvchi  tomonidan  tayyorlangan  qo`llanma  va  tavsiyalardan 

foydalanadilar.  Odatda  ularda  ishning  maqsadi  mujassamlanadi  hamda  tarkibiga 



ishni  bajarish  rejasi  va  tajribalar  bo`yicha  topshiriqlar  kiritiladi.  Bunda  tajriba 

yo`riqnomasi  qo`yilgan  masalaning  yechimi  o`quvchilar  tomonidan  mustaqil 

yechilishi hisobga olinib tuzilgan. 

    


Ushbu  tajribalar  darsda  yakka  tartibda  ishlashga  yoki  uyda  mustaqil 

yechishga  mo`ljallangan.  Bilimlarni  shakllantirishda  o`quvchilarda  turli  asbob 

(skalpel,  pinset,  preparoval  nina,  qaychi)  va  biologik  uskunalar  bilan  ishlash 

malaka  va  ko`nikmalarning  hosil  bo`lishi  katta  ahamiyatga  egadir.  Mazkur  fanda 

o`rta maxsus kasb – hunar kollejlarida tabiiy fanlar o`quv dasturi asosida tuzilgan 

laboratoriya  ishlari  keltirilgan.  Fan  va  texnikaning  tez  suratlar  bilan  rivojlanishi 

natijasida  o`qitish-  kompyuter,  multimediya,  audio  -  videotexnika,  masofadan 

o’qitishda  internet  tizimidan  foydalanish  kabi  bir  qator  yangi  texnalogiyalar 

asosida olib borilmoqda. 

 

          O’quvchilar bilimiga qo’yiladigan talablar: 

Biologiya  fanining  ilmiy  tadqiqot  metodlari,  muammolari  nazariy  hamda 

amaliy ahamiyati . Genetik injeneriya haqida tushuncha uning tadqiqot ob`yektlari. 

Transformatsiya,  transduksiya  hodisalari.  Ko`chib  yuruvchi  genetik  elementlar. 

Genetik  injeneriya  metodlari.  Genetik  injeneriyaga  asoslanib  o`simlik  irsiyatini 

o`zgartirish.Biotexnologiya  haqida  tushuncha.  Gen  va  hujayra  injeneriyasiga 

asoslangan  biotexnologiya.  Markaziy  Osiyo  tabiatshunos  olimlarining  tabiat  va 

undagi  voqea  hodisalar  haqidagi  tasavvurlari.  Ch.  Darvinning  organik  olam 

evolyutsiyasi to`g`risidagi nazariyasining qisqacha mazmuni:irsiy o`zgaruvchanlik, 

sun`iy  tanlash,  yashash  uchun  kurash,  tabiiy  tanlanish,  organizmlarning 

moslanishi,  uning  xillari.Tur  mezonlari,  tur,  populyatsiya  tushunchasi,  turlarning 

tabiatda  paydo  bo`lishi.Evolyutsion  nazariyaning  ilmiy  dunyoqarashini  tarkib 

toptirishda qishloq xo`jaligi, tibbiyot tabiatini muhofaza qilishdagi ahamiyati  

   

Mikroevolyutsiya.  Evolyutsiyaning  boshlang’ich  birligi,  materiali  hodisasi, 



faktorlari.  Makroevolyutsiya.  Evolyutsiyaning  evolyutsiyaning  embriologik, 

solishtirma  anatomik,  poleontologik,  biogeografik,  bioximik  dalillari.  Biologik 

progress 

va 


uning 

shakllari.Aromorfoz, 

idioadaptatsiya,umumiy 

degeneratsiya.Biologik regress.  

   

Asosiy  ekologik  tushunchalar,  abiotik  va  biotik  faktorlar,  fotoperiodizm, 



bioritmlar.  Populyatsiya  va  turning  ekologik  ta’rifi.Biotsenoz,  biogeotsenoz, 

agrosenozlar. 

Biosfera, 

biosferada 

biomassaning 

tarqalishi.Moddalar 

va 

energiyaning  davr  aylanishi  .Biosfera  evolyutsiyasining  asosiy  bosqichlari  kabi 



bilimlarni bilishlari shart.  

                                     O’quvchilarning o’zlashtirish natijasi: 

Talabalar  sun’iy  va  tabiiy  tanlanishni  taqqoslash,  tabiatda  o’simlik  va 

hayvonlardagi  moslanishlarni  ulardagi  mavsumiy  o’zgarishlarni  kuzata  bilish 

ularning  sabablarini  aniqlay  olish,  populyatsiyalar  biogeotsenozlar  almashish 

sabablarini  aniqlay  olish,  tabiatni  muhofaza  qlish,  agrosenozlar  mahsuldorligini 

oshorish  chora  tadbirlarini  amalga  oshirish,  oziqlanish  zanjirlari,  ekologik 

piramidalar sxemasini tuza olish, biogeotsenozlarni asosiy komponentlarini aniqlay 

olish,  mustaqil  ravishda  ilmiy  -ommabop  adabiyotlar,  ma’lumotlardan  foydalana 



olish,  referatlar,  axborotlar  tayyorlash,  ma’ruzalar  qilish  ko’nikma  va  malakasini 

egallagan bo’lishlari kerak . 

   

O’quvchilarning  bilimi  va  o’quv  ko’nikma  malakasi  reyting  usulida 



baholanadi. 

 

O’quv fani (moduli) ga ajratilgan soat miqdoriga mashg’ulot turlari bo’yicha 



mavzular rejasi 

 

 



              

 

     



O’quv fani (moduli) ning 

bo’limlari va mavzulari 

O’quv fani (moduli) ning umumiy 

yuklamasi, soatlarda 

H

amm


as

O’quv fani (moduli) ning 



mashg’ulot turlari 

(auditoriya yuklamasi) 

 

Musta  


qil 

ish. 


 

Jam


N

az



ari

y

 



Am

al

iy



 

mas


hg

’u

lo



L

ab



o

ra

t



o

ri

y



Sem


in

ar

 



E

k

s  



(o

ih

as



i)

 

 



I-

 

Semestr 



 

 

 



 

 

 



 

 

1.  Kirish. 



Biologiya 

fanining 

maqsad va vazifalari. 



 

 



 

 

 



 

I-

 

Bob.Biologik nazariyalar 

va qonunlar (8-soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 



Hujayra 


nazariyasi. 

Aminokislotalar,  oqsillar,  nuklin 

kislotalarning  hujayradagi  o`rni. 

Oqsil biosintezining mohiyati  





 

 

 



 



Asosiy  ginetik  tushunchalar  va 

qonuniyatlar 





 

 

 



 



Ginetikaga oid masalalar yechish 



 

 



 

 



O`zgaruvchanlik va uning xillari. 

Mutatsiyalarining  seleksiyadagi 

ahamiyati 





 

 

 



 

 

 



II-bob.Genetik  injeneriya  va 

biotexnologiya (10 soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 



Gen injeneriya va biotexnalogiya 

haqida tushuncha  



 

 



 

 

 



Irsiyatning 

moddiy 

asoslarini 



o`rganish tarixi. Transformatsiya, 

transduksiya hodisalari 





 

 

 



 



Ko`chib 

yuruvchi 

genetik 

elementlar-transpozonlar 





 

 

 



 



Rekombimat 

DNK 


olish. 

Genlarni klonlash 





 

 

 



 

 


10  O`zbekistonda  genetik  injeneriya 

va  biotexnalogiya  fan  yutuqlari. 

Biotexnalogiyaning 

kelajagi 

haqida. 



 

 



 

 



 

III-bob.Evolyutsion 

ta`limot 

(18-soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 



11  Evolyutsion 

tushunchalarning 

paydo bo`lishi. 



 

 



 

 

 



12  Evolyutsion  ta`limotning  tabiiy-

ilmiy 


va 

ijtimoiy-iqtisodiy 

asoslari.  

 



 



 

 

 



 

13  Darvin 

ta`limotining 

mohiyati.Organizmlarda 

irsiyat 

va 


o`zgaruvchanlik. 

Sun`iy 


tanlash. 

 



 



 

 

 



 

14  1-laboratoriya 



mashg’uloti. 

Organizmlarda 

irsiyat 

va 


o`zgaruvchanlikni o`rganish. 



 

 



 

 

 



15  Yashash  uchun  kurash  va  tabiiy 

tanlanish.  





 

 

 



 

 

16  Organizmlarning  moslashishi  va 



uning  nisbiyligi.  Laboratoriya 

ishi  №2  Organizmlarni  yashash 

sharoitiga 

moslanishlarini 

o`rganish. 



 



 

 



 

 

17  Tur 



evalyutsiyaning 

asosiy 


bosqichi. 



 

 



 

 

 



18  Laboratoriya  ishi  №3.  Turning 

marfalogik 

mezoni 

bilan 


tanishish.  



 

 



 

 

 



19  Evalyutsiyaning 

sintetik 

nazariyasi. 



 

 



 

 

 



 

IV-bob.Organik 

olamning 

evalyutsiya dalillari (6-soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 



20  Evolyutsiyani 

isbotlashda 

molekulyar biologiya fan dalillari 



 

 



 

 



 

II-semestr 

 

 



 

 

 



 

 

 



21  Evolyutsiyani 

isbotlashda 

embriologiya, 

solishtirma 

anatomiya,  paleontologiya  fani 

dalillari 





 

 

 



 



22  Evolyutsiyani 

isbotlashda 

biogeografiya fani dalillari 



 

 



 

 



 

V-bob.Organik 

olamning 

paydo bo`lishi va rivojlanishi  

(8-soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 



23  Yerda  hayotning  paydo  bo`lishi 

va 


rivojlanish 

tarixi. 


Hayot 

tushunchasi, 

hayotning 

kelib 


chiqishi 

haqidagi 

asosiy 

nazariyalar. 





 

 

 



 



24  Evolyutsiyon  jarayonning  turli 

yo`nalishlari  



 

 



 

 



25  Laboratoriya 

ishi 

№4. 

O`simliklar 

va 

hashorotlar 



misolida 

idioadaptasiyani 

o`rganish. 



 

 



 

 

 



26  Turli era va davrlarda o`simliklar 

va 


hayvonot 

dunyosini 

murakkablashivi va xilma-xilligi. 



 

 



 

 



 

 VI-bob.Odamning 

paydo 

bo`lishi (4-soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 



27  Antropognezni harakatlantiruvchi 

omillar.  Odam  evolyutsiyasining 

asosiy yo`nalishlari.  



 

 



 

 



28  Odamning 

paydo 


bo`lishida 

biologik  va  ijtimoiy  omillarning 

roli va odam irqlari to`g`risida. 



 

 



 

 



 

VII-  bob.Ekologiya  asoslari 

(16soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 



29  Ekologiya 

fani 


va 

uning 


vazifalari  va  uning  o`rganish 

usullari 





 

 

 



 



30  Abiotik  omillar.Iqlim  omillari. 

Tuproq  va  topografik  omillar 

tabiatda mavsumiylik. 





 

 

 



 



31  Muhitning biotik omillari. Tur va 

populyatsiyaning ekologik ta'rifi. 



 

 



 

 



32  Turlarni muhofaza qilish 



 

 



 

 

 



33  Ekalogik 

tizimlar. 

Biogeotsenozlar 

va 


ularning 

xususiyatlari.  Oziq  zanjirlari  va 

ekalogik piramidalar 



 

 



 

 

 



34  Tabiiy va sun`iy ekosistemalar 



 

 



 

 

 



35  Ekskursiya.Tabiiy 

va 


sun`iy 

ekosistemalar 

bilan 

tanishish.Oziq zanjirini tuzish 



 



 

 

 



 

36  Inson ekologiyasi  





 

 

 



 

 

 



VIII-bob.Biosfera  evolyutsiyasi 

(8-soat) 

 

 



 

 

 



 

 

 




Download 466.15 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling