Buddizmning vujudga kelishi


Download 369.5 Kb.
Sana25.02.2020
Hajmi369.5 Kb.

BUDDIZM

BUDDIZMNING VUJUDGA KELISHI

  • Buddizm bundan 2500 yildan avvalroq Hindistonda diniy-falsafiy ta`limot sifatida vujudga kelib, unda ko`p diniy manbalar va diniy yo`nalishlar mavjuddir.

BUDDIZM ASOSCHISI

  • Uni bir qancha ismlar :Sddxarta, gautama, Shakyamuni, Budda, Tadxagata, Djina, Bxagavan bilan zikr etiladi.

BIOGRAFIYALARI

  • Bizgacha Buddaning bir necha biografiyalari yetib kelgan:”MAXOVOSTU”-mil-y II asrda yozilgan.
  • “LALITAVISTARA” m-y II-III asrlarida
  • “BUDDXACHARITA”-buddist faylasufi Ashvagxosha tomonidan m-y I asrida yozilgandir.

DA`VAT

  • Budda o`zining birinchi da`vatini Varanasi yaqinidagi Rishipatana bog`ida o`zining besh rohib do`stlariga qildi va ular Buddaning birinchi shogirdlari bo`ldilar.

AFSONALARDA

  • Afsonalarga ko`ra uni so`ngi marta Xudolar insoniyatni to`g`ri yo`lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar.
  • Bularga ko`ra, yer yuzida Gautamaga qadar 6 ta Budda o`tgan.

XAYOT-BU AZOB-UQUBAT VA NAJOT YO`LI MAVJUD

TA`LIMOTI

  • U vedalardagi gunohsizlik ta`limotini inkor qildi.
  • Hayvonlarni vaxshiyona qurbon qilishni qoraladi.
  • VARNA tizimini va undagi ruhoniylarning boshqalardan ustunligini inkor qildi.
  • Budda “yaratuvchi oliy kuch” ning borligiga shubha va ishonchsizlik bildirgan.
  • Inson o`ziga hos mavjudot, tug`iladi, o`zini-o`zi halok qiladi yoki qutqaradi.

TO`RT HAQIQAT

  • Azob-uqubat mavjuddir.
  • Qiynoqlarning sabablari mavjuddir.
  • Qiynoqlarni tugatish mumkin.
  • Qiynoqlardan qutulish yo`li mavjuddir.

BUDDIZM TA`LIMOTI

  • T`limoti asosan uch qismdan iborat:
  • Axloq.
  • Meditatsiya.
  • Donolik.

PANCHA SHILA

  • Buddaning besh nasixati:
  • Qotillikdan saqlanish.
  • O`g`rilikdan saqlanish.
  • Gumrohlikdan saqlanish.
  • Yolg`on, mast qiluvchi narsalardan saqlanish.
  • Mast qiluvchi narsalardan saqlanish.

MEDITATSIYA

  • To`g`ri tushunish.
  • To`g`ri niyat qilish.
  • O`zini to`g`ri tutish.
  • To`g`ri anglash.
  • To`g`ri harakat qilish.
  • To`g`ri hayot kechirish.
  • To`g`ri fikr yuritish.
  • To`g`ri gapirish.

DONISHMANDLIK

  • Bu buddizmning asosiy maqsadi bo`lib, narsalar tabiatini to`g`ri tushuninshdan iborat.
  • Ko`rsatilgan uch amaliyot bosqichini o`tagan inson oxir-oqibat oliy saodatga, ya`ni “nirvana” holatiga erishadi.
  • Nirvana-o`chish, so`nish.

TARQALISHI

  • Ushbu ta`limotning yoyilishida buddist jamoalarning ro`li katta bo`lgan.
  • Ular yilning ob-havosi yaxshi bo`lgan to`qqiz oyida shaharma-shahar bu dinga da`vat qilib yurganlar.

Buddizm boshqa dinlarga sig`inishni taqiqlamaydi.budda, ularga ibodat qilish insonga vaqtincha tasalli berishi mumkin, biroq, ular nirvana holatiga olib bormaydi, deb ta`lim beergan.

  • Buddizm boshqa dinlarga sig`inishni taqiqlamaydi.budda, ularga ibodat qilish insonga vaqtincha tasalli berishi mumkin, biroq, ular nirvana holatiga olib bormaydi, deb ta`lim beergan.

ILOHALARI

  • Hindistonning buddizmga mansub ilohalari: dunyoning yaratuvchisi Braxma, chaqmoq va momoqaldiroq xudosi Indra, hunarmandchilar homiysi Xatimanu, tibetda qahramon Baser timsoli, Mongoliyada CHingizxon kabi milliy qahramonlar buddizm timsoliga aylangan.

Biroq bu ilohlar nirvana holatiga olib bormaydi. Faqatgina Budda nirvana holatiga boshlay oladi va shu yo`sinda insonni azoblardan xalos etadi.

  • Biroq bu ilohlar nirvana holatiga olib bormaydi. Faqatgina Budda nirvana holatiga boshlay oladi va shu yo`sinda insonni azoblardan xalos etadi.

MANBALARI

  • Buddizm ta`limoti bir qator kitoblarda aks ettirgan. Ulardan eng asosiysi: Tripitaka- “uch savat” ma`nosini anglatadi.
  • U sutra, vinaya, abxidxarma matnlaridan iborat

BUDDA KUKLALARI

SAVOLLAR

  • Qachon ular da`vat qilmaganlar?
  • I asrda buddizmning qaysi yo`nalishi Xitoyga kirib kelgan?
  • Budda hayotiga tegishli asosiy rivoyatlar qaysi asarda yozilgan?
  • Kim davrida buddizm keng tarqaldi?
  • “Hayot g`ildiragi” besh xususiyati qaysi?
  • Afsonalarga ko`ra u necha marta ruhoniy bo`lib tug`ilgan?

E`TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT


Download 369.5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling