Buxoro viloyati Jondor tumani


Download 222.71 Kb.
Sana16.03.2022
Hajmi222.71 Kb.
#607968
Bog'liq
Sherozova Laylo Elmurodovna
3-mavzu, 1650008436, Ertak - Vikipediya, 10-мавзу Экологик, эстетик ва жисмоний тарбиявий иш.

Men Sherozova Laylo Elmurodovna 1974yil 2-avgustda Buxoro viloyati Jondor tumanida tuģilganman 1991-yildaJondor tumanidagi 26-maktabni tugatdim.Shu yili Buxoro Davlat Universiteti Boshlangich ta'limga uslibiyoti fakultetiga òqishga kirdim.1995- yil tugatib òzim o‘qigan maktabning boshlanģich sinf òqituvchisi bòlib ishlab kelyapman


Buxoro viloyati Jondor tumani
26-umumiy o’rta ta’lim maktabi
boshlang’ich sinf rahbari
Sherozova Laylo Elmurodovna
tel: +998912454617.
GEOMETRIK SHAKLLAR.
Vatanimiz mustaqillikka erishganidan so’ng har sohada turli xil o’zgarishlar qildi. Birinchi Prezidentimiz tashabbuslari bilan boshqa sohalarda bo’lgani kabi ta’lim sohasida ham bir qancha islohotlar amalga oshirildi. Ushbu islohotlar natijasida turli hududlarda yoshlar uchun yangi maktablar qurildi, eski maktablar ta’mirlandi, o’quvchi yoshlar uchun ilm olishiga sharoitlar yaratib berildi.Shu imkoniyatlar natijasida bugungi kunda yoshlarimiz zamonaviy sinf xonalarida ilm olishmoqda.
Har bir inson hayoti davomida matematika fanidan olgan bilimidan albatta foydalanadi. Kimdir hisob kitobda foydalansa,kimdir imorat qurishlarda foydalandi. Shunday ekan inson yoshligidan barcha fanlarni o’zlashtirib o’rganib borishi lozim. Bugungi kunda ta’lim sohasida olib borilayotgan islohotlardan ko’zlangan asosiy maqsad ham yoshlarni yaxshi bilim olishi uchun kerakli sharoitlarni yaratib berishdan iborat.Ta’lim sohasida ishlab chiqilgan milliy dasturda yoshlarda matematikadan bilimini oshirish, matematika fani bo’yicha puxta bilim egallash asosiy yo’nalishlardan biri etib belgilangan.
Bolalarda shakl to'g'risidagi g'oyalarni rivojlantirishni ta'minlaydigan asosiy bo’g’in- boshlang’ich ta’limdir. Boshlang’ich ta’lim natijasida yoshlarda barcha matematika tarmoqlari bo’yicha dastlabki ko’nikmalar hosil bo’ladi. Natijada yoshlar kundalik hayotida ishlatadigan, ko’radigan shakllarni nomini, xususiyatini, xossalarini bilib oladi.
Matematika darslarida bolalarga o'xshash shakllardagi modellarni (doiralar va tasvirlar bilan chegaralangan shakllar) farqlashni, idrok etilgan raqamlarni elementar tahlil qilishni, ularning ba'zi xususiyatlarini ajratib ko'rsatishni va farqlashni o'rgatishadi. Bolalarni uchburchaklar, oval shaklidagi turli xil shakllar bilan tanishtirishadi, shakldagi o'zgarishlarni ko'rish, o'xshash raqamlarni topish o'rgatiladi. Bolalarga ob'ektlarning shaklini izchil o'rganish va tavsiflashga, uning geometrik naqsh va uning tuzilishini topishga o'rgatiladi.
Shakl haqidagi g'oyalar nafaqat sinfda rivojlanadi. Didaktik o'yinlardan foydalanish juda muhimdir. Didaktik o'yinlar ushbu ish tizimiga yordamchi yo’nalish sifatida kiritilgan. Ular nafaqat bolalarning shakl haqidagi g'oyalarini aniqlashtirish va birlashtirishga, balki ularni boyitishga imkon beradi.
Ko'rgazmali materialdan keng foydalanish, ular haqida umumiy fikrlarni shakllantirishga yordam beradi . Sinf ichida katta guruh har bir raqam bolalarga turli xil rangdagi, turli o'lchamdagi modellarda taqdim etiladi har xil nisbatda partiyalar turli xil materiallar (qog'oz, karton, kontrplak, plastilin va boshqalar). Ular individual ishlarni bajarish uchun jadvallar va kartalardan foydalanadilar, ularda turli xil fazoviy rasmlar turli xil fazoviy pozitsiyalarda joylashgan. Barcha ishlar geometrik shakllarning taqqoslash va qarama-qarshi modellari asosida qurilgan. Yoriqlarning o'xshashligi va farqlarini aniqlash uchun avval ularning modellari juft-juft bo'lib taqqoslanadi (doira va tasvirlar, kvadrat va to'rtburchaklar).Bolalar bir-biriga o'xshash raqamlarni topishadi ("Juftlikni toping", "Qulfni ochib oling" o'yin mashqlari). Har bir geometrik figuralarning xarakterli xususiyatlari uning ranglari, o'lchamlari, materiallarida farq qiladigan 4-5 modelini taqqoslash orqali aniqlanadi.
Modellarni ko'rib chiqish va taqqoslashning muayyan tartibi bolalarning geometrik shakllar shaklini izchil aniqlash, ularning bir hil xususiyatlarini taqqoslash, muhim xususiyatlarni (qismlarning mavjudligi, ularning soni, o'lchamlari nisbati) ajratib ko'rsatish va ahamiyatsiz narsalardan (rang, o'lcham, material va boshqalar) ajratish qobiliyatini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Boshidanoq ular elementlarni namoyish qilish uchun to'g'ri ko'nikmalarni rivojlantirishi juda muhimdir.Bu ko’nikmalarni berishda eng avvalo ularga yetkazilgan ma’lumotning ahamiyati katta. Har bir shakl o’zining xususiyatiga, xossasiga va tuzilishiga ega. Bolalar nafaqat raqamlarning joylashishini izchil aniqlash va tavsiflashni, balki naqsh va tavsifga muvofiq naqshni topishni ham o'rganishlari kerak. Keyinchalik, ular geometrik shakllardan tashkil topgan naqshni, vizual idrok etilgan naqsh va o'qituvchining ko'rsatmasi bo'yicha yaratishni o'rganadilar.
Raqamlarning nisbiy pozitsiyasini aniqlash bo'yicha mashqlar ko'pincha didaktik o'yinlar shaklida ("Nima o'zgargan?", "Xuddi shu naqshni toping!", "Juft toping!"). Bolalar asta-sekin murakkab naqshni uning tarkibiy elementlariga bo'lish, ularning shakli va fazoviy pozitsiyasini nomlash mahoratiga ega bo'ladilar.Shunday ekan insonda savol tug’iladi: ,, Geometrik shakllar o’zi nima?’’
Geometrik shakllar - bu nuqtalar, chiziqlar, jismlar yoki sirtlarning yig'indisi. Ushbu elementlar tekislikda ham, kosmosda ham joylashgan bo'lib, cheklangan sonli to'g'ri chiziqlarni hosil qiladi.,,Shakl" atamasi bir nechta nuqtalar to'plamini anglatadi. Ular bir yoki bir nechta tekislikda joylashgan bo'lishi kerak va shu bilan birga ma'lum bir qator tugallangan chiziqlar bilan chegaralanishi kerak.
Asosiy geometrik shakllar nuqta va to'g'ri chiziqdir. Bundan tashqari, oddiy shakllar orasida nur, kesma, to’rtburchak,uchburchak, ko’pburchak,kvadrad, aylana, doira,konus, silindr,shar va boshqalar ham mavjud.
Nuqta- geometriyadagi asosiy figuralardan biridir. Bu juda kichik, ammo u har doim tekislikda turli shakllarni qurish uchun ishlatiladi. Bu nuqta mutlaqo barcha qurilishlar uchun asosiy ko'rsatkich, hatto eng murakkabligi. matematikada uni lotin alifbosidagi harf bilan belgilash odat tusiga kirgan.Masalan: A, B, K, L. Matematika nuqtai nazaridan nuqta - bu maydon, hajm kabi xususiyatlarga ega bo'lmagan, shu bilan birga geometriyada asosiy tushuncha bo'lib qoladigan mavhum fazoviy ob'ekt. Ushbu nol o'lchovli ob'ekt oddiygina ta'rifga ega emas.
To’g’ri chiziq-ushbu shakl bir tekislikka to'liq mos keladi. To'g'ri chiziq ma'lum bir matematik ta'rifga ega emas, chunki u cheksiz va chegarasiz bitta cheksiz chiziqda joylashgan juda ko'p sonli nuqtalardan iborat.Bundan tashqari, chiziq yo'naltirilgan nurga aylanishi mumkin. Bu to'g'ri chiziq nuqtadan boshlanganda, lekin aniq uchi bo'lmaganida sodir bo'ladi. Agar siz chiziqning o'rtasiga nuqta qo'ysangiz, u holda u ikkita nurga bo'linadi (qo'shimcha) va bir-biriga qarama-qarshi yo'naltiriladi.Umumiy nuqtada uchlari bilan bir-biriga ketma-ket bog'langan va bitta to'g'ri chiziqda joylashgan bo'lmagan bir necha shakllar odatda singan chiziq deb ataladi.
Burchak-yuqorida biz nomlarini muhokama qilgan geometrik shakllar yanada murakkab modellarni yaratishda ishlatiladigan asosiy elementlar hisoblanadi.Burchak - bu tepalik va undan chiqadigan ikkita nurdan iborat struktura. Ya'ni, bu shaklning tomonlari bir nuqtada bog'langan.
To'rtburchak - bu barcha tomonlar to'g'ri burchak ostida birlashishidan hosil bo’lgan geometrik shakldir.
Kvadrat - tomonlari va burchaklari teng bo'lgan to'rtburchak.
Romb - bu barcha yuzlar teng keladigan shakl. Bunday holda, burchaklar butunlay boshqacha bo'lishi mumkin, lekin juftlikda. Har bir kvadrat romb sifatida hisoblanadi. Ammo bu qoida har doim ham teskari yo'nalishda ishlamaydi. Har bir romb kvadrat emas.
Doira-ushbu geometrik shakl uning markazidan teng masofada joylashgan bitta tekislikdagi joylashishni anglatadi. Bunday holda, berilgan nolga teng bo'lmagan segment odatda radius deb ataladi.
Uchburchak-bu juda ko'p ko'riladigan va o'rganiladigan oddiy geometrik raqam.Uchburchak bir tekislikda joylashgan va uchta yuz va uchta aloqa nuqtalari bilan chegaralangan ko'pburchakning kichik turi hisoblanadi. Ushbu elementlar juft bo'lib bog'langan.
Xulosa qilib shuni aytish joizki, har bir geometrik shakl o’zining ta’rifi, xossasi va xususiyatlariga ega. Matematika fanida geometrik shakllarning o’rni nihoyatda kattadir. Ushbu shakllar orqali o’quvchi yoshlar turli xildagi imoratlarning chizmalaridagi shakllarning o’rnini tushunib olishadi. Bugun kunda farzandlarimizda yoshligidan to’g’ri tushunchalar bo’lishi uchun ham maktabgacha ta’lim muassasalarida ham turli xildagi aqlni charxlaydigan o’yinlarda geometrik shakllardan foydalaniladi.
Download 222.71 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling