Dərslik Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti təsdiq etmişdir


Download 3.11 Mb.
Pdf ko'rish
bet9/27
Sana23.05.2017
Hajmi3.11 Mb.
TuriDərs
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   27

 
           

B.Ş.Şahpələngova, N.Ə.Səlimova 
 
 
118 
2
2
2
2
5
,
0
CuCl
CuO
O
Cl
Cu



 
qaz
qaz
O
H
CuCl
HCl
CuCl
CuO
2
2
2
2
2




  (3.50) 
Daha sonra etilenin CuCI
2
 ilə təsirindən 1,2 – dixloretanın əmələ 
gəlmə  mexanizmi  təklif  olunmuşdur.  Bu  zaman  misin  reduksiya 
olunmuş forması əmələ gəlmişdir: 
 
            
 
            
                 (3.51) 
Beləliklə,  etilenin 210-280
0
C  temperaturda oksidləşdirici xlorlaş-
dırılması  zamanı  xlorun  ikiqat  rabitəyə  birləşmə  reaksiyası  baş 
verir. Həm  də, müəyyən olunmuşdur ki,  xlorlaşma xlor ilə  deyil, 
bilavasitə  HCI  və  O
2
  iştirakı  ilə  regenerasiya  olunan  CuCI

ilə 
həyata keçirilir.  
 
     
 
     
 
   
                  (3.52) 
Güman  edilir  ki,  oksigen  Cu
2
CI
2
–  ni  Cu-2  oksoxloridə    qədər 
oksidləşdirir,  o  da  HCI  –un  iştirakı  ilə  CuCI
2
-yə    çevrilir. 
Göstərilən  halda  katalizator  daşıyıcıların  (pemza,  korund, 
alyumosilikat)  duz  məhlulları  ilə  hopdurulması  və  sonra  da 
qurudulması  ilə hazırlanır. Katalizatorun  əsas komponenti  CuCI
2
 
–  dir.  Bundan  başqa  katalizatora  CuCI
2
  ilə  komplek  əmələ 
gətirərək  uçuculuğu  azaldan  KI  və  həmçinin  də  müxtəlif 
modifikatorlar,  məsələn,  nadir  torpaq  elementlərinin  birləşmələri 
də əlavə olunur.  

Əsas üzvi və neft kimya sintezinin texnologiyası 
 
 
119 
         Oksidləşdirici  xlorlaşdırma  prosesinin  yüksək  ekzotermiki 
olması  reaktordakı  reaksiya  istiliyinin  çıxarılmasının  təşkilini 
tələb edir. Əgər psevdoqaynar katalizator laylı reaktordan istifadə 
olunarsa,  o  zaman  reaktora  reagentlər  soyuq  halda  verilir,  artıq 
olan  istilik  isə  buxar  kondensatının  buxarlandırılması  ilə  daxili 
istilikmübadiləsinin köməyi ilə çıxarılır. Stasionar katalizator laylı 
gövdəborulu  reaktorlarda  istiliyin  çıxarılması  borulararası  fəzaya 
verilən  su  kondensatının  buxarlandırılması  ilə  həyata  keçirilir. 
Oksidləşdirici  kimi  hava  oksigenindən  (bu  halda  hava  0,3-1,0 
MPa təzyiq altında verilir) və ya təmiz oksigendən istifadə olunur. 
Hidrogenxloridin 
oksidləşdirilməsi 
üçün  oksigen  adətən 
stexiometrik  qiymətə  nəzərən  bir  az  artıqlıqla  (≈  5%)  götürülür. 
Bu  halda  hidrogenxloridin  və  oksigenin  konversiyası  80-90  %-ə 
çatır və etilenin 2 – 5 % - i CO
2
 – yə çevrilir.  
 
Etilenin oksidləşdirici xlorlaşdırılması ilə 1,2- dixloretanın 
alınması  prosesi  iki  əsas  mərhələdən  ibarətdir:  1,2-dixloretanın 
sintezi  və  onun  ayrılması.  Etilenin  oksidləşdirici  xlorlaşdırılması 
ilə 1,2- dixloretanın alınması prosesinin texnoloji sxemi şəkil 3.7.-
də  göstərilmişdir.  1  reaktoruna  (psevdoqaynar  katalizator  laylı) 
etilen, HCI və hava (oksigen) verilir. Bu halda etilen  həcmcə 3-
5%  artıqlıqla  götürülür.  Reaktorda  temperatur  210–260
0
C 
həddində  saxlanılır.  Reaktordan  çıxan  reaksiya  qazları  1,2- 
dixloretan,  polixloridlər,  reaksiya  suyu,  hidrogenxlorid  və  inert 
qazlardan  ibarətdir.  Reaksiya  qazları  2  tablaşdırıcı  kalona  verilir 
ki,  burada  da  buxar-qaz  qarışığının  soyudulması  və  onun 
tərkibində  olan  reaksiyaya  daxil olmayan hidrogenxlorid  və  inert 
qazların  ayrılması  prosesi  baş  verir.  Bu  zaman  buxarlar  3 
kondensatorunda  kondensləşdirilir.  Hidrogenxlorid  inert  qazlarla 
birgə  hidrogenxloridin  udulması  üçün  su  ilə  suvarılan  4 

B.Ş.Şahpələngova, N.Ə.Səlimova 
 
 
120 
absorberinə  daxil  olur.  Kondensat  5  çökdürücüsünə  axıdılır  ki, 
buradan  da  maye  layın  bir  hissəsi  tablaşdırıcı  aparata  qaytarılır, 
qalan hissəsi isə 1,2-dixloretanın ayrılması üçün 6 heteroazeotrop 
rektifikasiya  kalonuna  verilir.  Bu  kalonun  kubundan  fuzel  suyu 
təmizlənməyə  göndərilir,  kalonun  yuxarı  hissəsindən  xaric  olan 
buxarlar  isə  3  kondensatoruna  daxil  edilir.  5  çökdürücüsünün 
aşağı  layı  (1,2-dixloretan)  7  və  8  yuma  kalonlarında  qələvi 
məhlulu  və  su  ilə  oksidləşdirici  xlorlaşma  prosesinin  yan 
reaksiyaları  nəticəsində  əmələ  gələn  xloraldan    yuyulub 
təmizlənir. 
Sonra 
1,2-dixloretan 
yüngül 
qatışıqlardan 
təmizlənmək  üçün  9  rektifikasiya  kalonuna  göndərilir.  Yüngül 
qatışıqlardan təmizlənmiş 1,2 dixloretan 9 rektifikasiya kalonunun 
aşağı  hissəsindən  10  rektifikasiya  kalonuna  verilir  ki,  burada  da 
1,2-dixloretan polixloridlərdən ayrılır.     
 

Əsas üzvi və neft kimya sintezinin texnologiyası 
 
 
121 
             Şəkil 3.7. Etilenin oksidləşdirici xlorlaşdırılması ilə  
            1,2- dixloretanın alınması prosesinin texnoloji sxemi 
 
1 – reaktor; 2 – tablaşdırıcı kalon; 3 – kondensator; 4 – ab-
sorber;  5  –  separator;  6  –  heteroazeotrop  rektifikasiya 
kalonu;  7,8  –  dixloretanın  xloraldan  yuyulub  təmizlənməsi 
kalonları; 9,10 – rektifikasiya kalonları; I – etilen; II – hidro-
genxlorid  (a)  –  qaz;  (b)  –  qatı  xlorid  turşusu;  III  –  hava 
(texniki  oksigen);  IV  -  1,2-dixloretan;  V  –  polixloridlər;              
VI  –  abqazlar;  VII  –  su;  VIII  –  qələvi  məhlulu;  IX  –  duz 
axıntısı; X – yüngül qaynayan qatışıqlar; 
 
 
 
 
 
IIb 

B.Ş.Şahpələngova, N.Ə.Səlimova 
 
 
122 
 
3.3. Allilxloridin istehsalı prosesinin texnologiyası 
 
    Qaz  fazada  xlorlaşma  prosesinin  texnoloji  sxemi  də 
maye  fazalı  xlorlaşma  prosesində  olduğu  kimi  3  mərhələdən 
ibarətdir.  Reagentlərin  hazırlanması  maye  xlorun  buxarlan-
dırılması  və  qaz  şəkilli  xlorun  qabaqcadan  qızdırılması, 
reagentlərin 
qatı  sulfat  turşusu  və  ya  adsorbentlərlə 
qurudulması,  reagentlərin  bir-birləri  və  həmçinin  də 
resirkulyantla  qarşdırılması  ilə  həyata  keçirilir.  Allilxlorid  və 
metallilxloridin sintezində ilkin karbohidrogenlər buxarlandırılır 
və  lazımi  temperatura  qədər  qızdırılır.  Reaksiya  başa  çatdıqdan 
sonra  qarışıq  hidrogenxloriddən  təmizlənir  və  resirkulyasiya 
olunan maddələr və məqsədli məhsullar ayrılır. Bunun üçün iki 
əsas sxemdən istifadə olunur: 
1)
 
Məhsulların  çətin  kondensləşdirilməsi  zamanı  (metanın 
böyük  artıqlığında  metilenxloridin  sintezində  olduğu  kimi) 
bütün  qarışıq  əvvəlcə  30  %  -  li  xlorid  turşusunun  alınması  ilə 
hidrogenxloriddən  təmizlənir,  sonra  kompressorun  köməyi  ilə  
sıxılır,  qurudulur,  qazşəkilli  resirkulyat  ayrılır  və  maye 
məhsullar rektifikasiya olunurlar.    
2)
 
Məhsulların  sadə  kondensləşdirilməsi  zamanı  bütün 
qarışığı əvvəlcə resirkulyatdan və HCI –dan ayırırlar, sonra da 
maye  məhsullar  rektifikasiya  prosesinə  duçar  edilir.  Qazşəkilli 
qarışıq  hidrogenxloriddən  təmizlənir,  resirkulyat  qurudulur  və 
yenidən  reaksiya  prosesinə  qaytarılır.  Allilxloridin  istehsalı 
prosesinin texnoloji sxemi şəkil 3.8–də göstərilmişdir. 

Əsas üzvi və neft kimya sintezinin texnologiyası 
 
 
123 
1
7
8
9
14
11
2
8
9
3
5
6
10
12
13
15
16
17
18
19
C
3
H
6
+HCl
NaOH
C
3
H
6
Cl
2
10
H
2
O
H
2
O
H
2
O
H
2
O
4
 
Şəkil 3.8. Allilxloridin istehsalı prosesinin texnoloji 
sxemi: 
1  –  buxarlandırıcı;  2  –  qızdırıcı;  3  –  borulu  soba;                    
4 – xlorator; 5 – tsiklon; 6 – soyuducu; 7 – buxarlandırıcı-
kondensləşdirmə  kalonu;  8  –  plyonkalı  absorberlər;                 
9,  12,  16  –  separatorlar;  10  –  sirkulyasiya  nasosları;              
11  –  qələvi  skrubberi;  13  –  maye  propilen  tutumu;                  
14  – kondensator;  15  –  adsorber-quruducu; 18 –  kompres-
sor; 19 – drossel ventili.  
 
Maye xlor 1 buxarlandırıcısında buxarlandırılır və sonra da 
xlor  buxarları  2  qızdırıcısında  əlavə  qızdırılır  və  sərfölçəni 

B.Ş.Şahpələngova, N.Ə.Səlimova 
 
 
124 
keçməklə 4 xloratoruna daxil edilir.  Propilen də 3 borulu sobada 
350°С  temperatura  qədər  qızdırılıb,  4  xloratorunun  qarışdırıcı 
rolunu oynayan  yuxarı  hissəsinə verilir. Qaynar reaksiya qazları 
5 tsiklonunu keçməklə koks və hisdən ayrılır və 6 soyuducusuna 
daxil  olur.  6  soyuducusunda  reaksiya  qazlarının  istiliyi 
hesabına su buxarı alınır. 6 soyuducusunda soyudulan reaksiya 
qazları  sonra  7  buxarlandırıcı-kondensləşdirmə  kalonuna 
göndərilir.  7  buxarlandırıcı-kondensləşdirmə  kalonu  maye 
propilen  ilə  suvarılır.  Burada  propilenin  buxarlandırılması  ilə 
qaz  soyudulur  və  onun  tərkibində  olan  bütün  xlortörəmələri 
tamamilə  kondensləşdirilir.  7  kalonunun  yuxarısından  propilen 
və    НСI  qatı  xlorid  turşusunun  alınması  məqsədilə  8  plyonkalı 
absorberinə  verilir.  8  plyonkalı  absorberində  istilik  soyuq  su 
vasitəsilə  çıxarılır.  Bunun  sayəsində  də  çox  qatı  xlorid  turşusu 
almaq mümkün olur. 8 plyonkalı absorberlərin hər birində qaz və 
su  (və  ya  xlorid  turşusu)  əks  axın  prinsipi  üzrə  hərəkət  edir.  8 
absorberlərindən  çıxan  qarışıq  9  separatorlarında  kondensləş-
dirilir.  İkinci  9  separatorundan  çıxan  kondensləşməyən  qazlar 
əlavə  olaraq  11  qələvi  skrubberində  HCI-  dan  təmizlənir. 
Çevrilməyən propilen 18 kompressoru vasitəsilə 1,5— 2,0 МPа 
təzyiqə  qədər  sıxılır.  Sıxılmış  propilen  17  soyuducusunda 
soyudulur və 16 separatorunda kondensləşdirilmiş sudan ayrılır 
və  sonra da qaz 15 adsorberində А1
2
О
3
 üzərində (əslində   2—3 
dövri işləyən adsorber-quruducu kalondan istifadə olunur, burada 
ardıcıl olaraq adsorbsiya, üfürülmə, qızdırılmış qazla desorbsiya 
və  yenə  də  üfurulmə    prosesləri  həyata  keçirilir)  desorbsiya 
prosesinə  düçar  edilir.  Qaz  halında  olan  qurudulmuş  propilenin 
bir hissəsi drosselləşdirilir və 3 borulu sobasını keçməkə yenidən 
prosesə  qaytarılır.  Propilenin  qalan  hissəsi  14  kondensatorunda 

Əsas üzvi və neft kimya sintezinin texnologiyası 
 
 
125 
kondensləşdirilir  və  13  tutumuna  toplanır.  Maye  propilen 
drosselləşdirilir, bu halda o soyudulur və qismən buxarlandırılır. 
Bu  buxarlar  qazla  birlikdə  13  tutumundan  reaksiyaya  gedən 
propilen  ilə  qarışdırılır  və  maye  prolilen  7  kalonunun 
suvarılmasına  göndərilir.  Təzə  propilen  fraksiyasını  onun 
təzyiqindən,  aqreqat  halından  və  qurudulma  dərəcəsindən  asılı 
olaraq texnoloji sxemin müxtəlif nöqtələrinə vermək olar. Maye 
quru  propilen  fraksiyası  təzyiq  altında  13  tutumuna  verilir. 
Sirkulyasiya zamanı qazın tərkibində inert qatışıqlar toplanmağa 
başlayır.  Qazın  artıq  dərəcədə  durulaşmasının  qarşısını  almaq 
məqsədilə  qazın  az  hissəsi  yanacaq  qazı  xəttinə  verilir.  7 
kalonunun  kubundan  xlortörəmələrinin  qarışığı  rektifikasiya 
prosesinə  göndərilir  (sxemdə  göstərilməyib).  Bu  halda  texniki 
təmiz 
məhsul 
kimi  allilxlorid 
daha 
yüngül  üçücu 
xlorpropilenlərdən və yüksəkqaynayan dixloridlərdən ayrılır.   
 
3.4. Vinilxloridin istehsal texnologiyası 
3.4.1. Vinilxloridin alınma üsulları 
 
Vinilxlorid sintetik kauçuk və plastik kütlələrin istehsalında 
mühüm  əhəmiyyəti  olan  monomerlərdən  biridir.  Vinilxlorid 
əsasən  polivinilxlorid  –  ən  geniş  istehsal  olunan  çoxtonnajlı 
plastik  kütlə  növü  və  həmçinin  də  vinilidenxlorid,  vinilasetat, 
metilakrilat  və  digər  monomerlərlə  müxtəlif  sopolimerlərin 
istehsalında istifadə olunur.   
Vinilxlorid  həm  də  vinilidenxloridin  istehsalında  ilkin 
xammal  kimi  də  istifadə  olunur.  1988-ci  ildə  vinilxloridin  dünya 
miqyasında istehsal gücü 17,961 min ton olmuşdur.  Vinilxloridin 
dünya miqyasında istehsal həcmi ilbəil artmaqdadır. Vinilxloridin 

B.Ş.Şahpələngova, N.Ə.Səlimova 
 
 
126 
ən  geniş  istehsalçısı  ABŞ,  Yaponiya,  Almaniya,  Fransa  və  s. 
ölkələr hesab olunur.  
Vinilxloridin  sənaye  miqyasında  bir  çox    alınma  üsulları 
mövcuddur: 
1.  Asetilenin  qaz  və  ya  maye  fazada  katalizator  iştirakı  ilə 
hidroxlorlaşdırılması ilə vinilxloridin alınması: 


CHCI
CH
HCI
CH
CH
HgCI


 



2
2
      (3.53) 
Bu  üsulda  bir  keçiddə  asetilenin  konversiya  dərəcəsinin 
30-50%    və  yüksək  konversiya  dərəcəsinin    85  %  olduğu  halda    
vinilxloridin çıxımı 90 % - dən artıq olur. Bu üsulun çatışmayan 
cəhəti asetilenin baha başa gəlməsi və həmçinin də yüksəktoksiki 
katalizatorun  tətbiq  olunmasından  ibarətdir.  Bu  üsulun  üstün 
cəhəti  isə  xlor  üzvi  sintez  proseslərində  yan  məhsul  kimi  alınan 
hidrogenxloriddən istifadə olnmasıdır.  
2.  Maye  fazada,  NaOH–ın  suda  və  ya  spirtdə  məhlulları 
mühitində,  1,2–dixloretanın  dehidroxlorlaşdırılması  üsulu  ilə 
vinilxloridin alınması: 
Neft  kimya  sənayesinin  inkişafı  ilə  əlaqədar  etilenin 
əlverişli istehsal mənbəyinin tapılması onun əsasında vinilxloridin 
sintez  üsullarının  işlənib  hazırlanmasını  stimullaşdırdı.  Hələ 
1835-ci ildə Reno aşağıdakı üsulu təqdim etmişdi: 
 
O
H
NaCI
CHCI
CH
NaOH
CI
CH
CI
CH
2
2
2
2







 
                                                                                 (3.54) 
Lakin  qələvinin  bahalı  olması  və  həmçinin  də,  tərkibində  üzvi 
maddələr olan durulaşdırılmış  məhlulların  yaranması  bu prosesin 
geniş sənaye miqyaslı tətbiqinə imkan verməmişdir. 

Əsas üzvi və neft kimya sintezinin texnologiyası 
 
 
127 
3.  Buxar  fazada,  katalizator  iştirakı  ilə  inisiatorlu  və  ya 
inisiatorsuz,  1,2–dixloretanın  termiki  dehidroxlorlaşması  ilə 
vinilxloridin alınması. 
       
CI
CH
CH
CI
CH
CI
CH
2
2
2
2




                 (3.55) 
4. Vinilxloridin etilendən alınması: 
Etilen  maye  və  qaz  fazada  çox  asanlıqla  xlorlaşaraq  dixloretan 
əmələ gətirir: 
        
CI
CH
CI
CH
CI
CH
CH
2
2
2
2
2





             (3.56) 
                          
mol
kCoul
H
/
201
0
298



 
Sənayedə adətən maye fazalı xlorlaşma üsulundan istifadə 
olunur.  Reaksiya  1,2-  dixloretan  mühitində  metal  xloridlərinin 
iştirakı  ilə  25-50°С  temperaturda  və  0,1-2,0  МPа  təzyiqdə 
aparılır.  Etilenin  konversiyası  98  %  olduğu  halda  dixloretanın 
çıxımı  95%  olur.  Dixloretanın  vinilxloridə  çevrilməsinin  ilk 
sənaye  üsulu  piroliz  prosesinə  əsaslnır.  Bu  üsulun  iqtisadi 
effektivliyi  ondan  ibarətdir  ki,  qələvidən  istifadə  olunmadığına 
görə xlorun lazımsız sərf olunmasına da ehtiyac qalmır.   
CH
2
 = CH
2
Cl
2
CH
2
Cl - CH
2
Cl
CH
2
 = CHCl
HCl
 
                                                                                  (3.57) 
1,2 – dixloretanın piroliz prosesi 500°С temperaturda pemza və ya 
kaolin 
üzərində  aparılır.  Bu  şəraitdə  1,2-  dixloretan 
dehidroxlorlaşaraq  vinilxloridə  çevrilir,  bir  keçiddə  dixloretanın 
konversiyası  50  %  -dən  artıq  olur  və  vinilxloridin  çıxımı  95%-ə 
çatır.  Yan  məhsul  kimi  hidrogenxlorid  əmələ  gəlir  ki,  onun  da 
utilizə olunması bir sıra çətinliklər törədir. Bu problemin həllinin 
3  istiqaməti  mövcuddur.  Hidrogenxloridin  utilizə  edilməsinin 

B.Ş.Şahpələngova, N.Ə.Səlimova 
 
 
128 
birinci  üsulu  vinilxloridin  asetilen  və  etilendən  istehsalı 
proseslərinin  birləşdirilməsinə  əsaslanır.  Bu  halda  etilenin 
xlorlaşdırılması prosesində əmələ gələn hidrogenxlorid asetilenin 
hidroxlorlaşdırılması  prosesində  istifadə  olunur.  Bu  üsul 
«balanslaşdırılmış  proses»  adlanan  texnologiya  əsasında  həyata 
keçirilir: 
 
  
CH
2
 = CH
2
Cl
2
CH
2
Cl - CH
2
Cl
CH
2
 = CHCl
CH    CH
_
_
_
HCl
 
                                                                                           (3.58) 
Vinilxloridin  göstərilən  balanslaşdırılmış  istehsal  üsulunun 
qanunauyğun inkişafı, bu prosesin həyata keçirilməsi üçün  lazım 
olan miqdarda etilen və asetilenin neftin pirolizi üsulu ilə istehsalı 
proseslərinə  əsaslanır.  Neftin  pirolizi  ilə  etilen  və  asetilenin 
ekvimolekulyar  qarışığı  alınır  ki,  o  da  lazımsız  qarışıqlardan 
təmizləndikdən sonra hidrogenxloridlə reaksiyaya düçar edilir. Bu 
zaman  qaz  qarışığının  tərkibində  olan  asetilen  vinilxloridə 
çevrilir.  Qaz  qarışığının  tərkibində  olan  vinilxlorid  ayrılır.  Sonra 
da qaz qarışığının tərkibində qalan etilen və digər qazlar yenidən 
xlorlaşma prosesinə qaytarılır və dixloretan sintez olunur:    
CH
2
 = CH
2
Cl
2
CH
2
Cl -  CH
2
Cl
CH
2
 = CHCl
CH    CH
_
_
_
HCl
CH
2
 = CH
2
CH
2
 = CH
2
CH
2
 = CHCl
 
                                                                                       (3.59) 

Əsas üzvi və neft kimya sintezinin texnologiyası 
 
 
129 
 Hidrogenxloridin  utilizə  edilməsinin  ikinci  üsulu  onun  ya 
elektrokimyəvi, ya da Dikon prosesinin köməyi ilə oksidləşdirilməsi 
ilə  xlora  çevrilməsi  və  ondan  da  etilendən  vinilxloridin  alınması 
prosesində istifadə olunmasına əsaslanır:            
mol
kCoul
H
CI
O
H
O
HCI
/
5
,
43
;
5
,
0
2
0
298
2
2
2







 
                                                                                     (3.60) 
Bu  üsul  Şell  firması  tərəfindən  işlənib  hazırlanmışdır,  lakin  hələ 
sənaye miqyasında tətbiq olunmamışdır. 
 
 3. 
Hidrogenxloridin 
utilizə 
olunmasının 
üçüncü  üsulu 
oksidləşdirici xlorlaşmaya əsaslanır. Bu üsul 1964-cü ildən istifadə 
olunmağa başlanmışdır: 
;
2
2
4
2
2
2
2
2
2
2
O
H
CI
CH
CI
CH
O
HCI
CH
CH







                        
mol
kCoul
H
/
238
0
298


 
CH
2
 = CH
2
C
2
H
4
Cl
2
HCl
CH
2
 = CHCl
HCl
 
                                                                     (3.61) 
Etilenin 
oksidləşdirici 
xlorlaşdırılması 
prosesinin 
katalizatoru inert daşıyıcılar üzərinə mis-2 xloridin hopdurulması 
ilə hazırlanır. Proses 240-320
0
С temperaturda həyata keçirilir. Bu 
halda  vinilxloridin  çıxımı  90-95%-ə  çatır.  Reaksiya  ekzotermiki 
baş  verdiyi  üçün  reaksiya  istiliyinin  çıxarılması  vacibdir. 
Reaksiya şəraitində mis duzu uçucu xassəyə malik olur ki, bu da 
katalizatorun  işləmə  müddətinin  azalmasına  səbəb  olur.   
Katalizatorun  itməsinin  qarşısını  almaq  üçün  onun  tərkibinə 
qələvi  metal  duzları  əlavə  edilir.  Bu  istehsalın  mütərəqqi 

B.Ş.Şahpələngova, N.Ə.Səlimova 
 
 
130 
üsullarından  biri  aralıq  mərhələdə  dixloretanın  ayrılması  
prosesini  aparmadan  birmərhələli  istehsal  texnologiyasının 
yaradılmasına əsaslanır. 
5.  Xlorun  səmərəli  istifadə  olunmasına  əsaslanan  balanslaşdı-
rılmış üsulla vinilxloridin alınması 
       Bu  üsul  3  prosesin  kombinasiya  olunmasından  ibarətdır: 
Etilenin  birbaşa  additiv  xlorlaşdırılması  ilə  1,2  –  dixloretanın 
alınması,  etilenin  oksidləşdirici  xlorlaşdırılması  ilə  1,2-dixlor-
etanın sintezi və 1,2- dixloretanın termiki dehidroxlorlaşdırılması 
ilə  vinilxloridin  alınması  və  bu  halda  ayrılan  hidrogenxloriddən 
etilenin 
oksidləşdirici 
xlorlaşdırılması  prosesində  istifadə 
olunması.  

Download 3.11 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   27




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling