Diqqat!!! Sinonimlik, antonimlik va polisemiya(ko’p ma’nolilik) hodisasi bir turkum doirasida sodir bo’ladi


Download 20.3 Kb.
Sana19.01.2022
Hajmi20.3 Kb.
#398138
Bog'liq
LEKSIKOLOGIYA tahlili
Abdulqodir Ganiev 3-mustaqil ish, bmt nato, turizm va mehmonxona xojaligi marketingi, fizika axb-tex, 4rFh88HZ75uAYa986wjV9Iyf38MmSq2Yejgr3TPV, fizika axb-tex, 3 лаб узб, 3 лаб узб, 1, boshlangich-talim-metod-birlashmasi-ish-rejasi, boshlangich-talim-metod-birlashmasi-ish-rejasi, Globallashuvning falsafiy muammolari Reja, 3-sinf nazorat ishlari., 2 лекциядавоми Такдимот табиатдаги кучлар

LEKSIKOLOGIYA

t.me/JasurUsmonovShofirkon

1-test


1-shart—yasama fe’l bo’lsin

2-shart—sinonim bo’lsin

Shivir+la, so’z+la, gap+ir

2-test


1-shart—sifat turkumiga oid bo’lsin

2-shart—sinonim bo’lsin

Chiroy+li, suluv

3-test


1-shart—ot turkumiga oid bo’lsin

2-shart—sinonim bo’lsin

Sovg’a, tuhfa

4-test


Husn(ot), go’zal(sifat)

Diqqat!!! Sinonimlik, antonimlik va polisemiya(ko’p ma’nolilik) hodisasi bir turkum doirasida sodir bo’ladi.

Omonimlik va paronimlik hodisasi esa bir turkum doirasida ham, turli turkum doirasida ham sodir bo’laveradi.

5-test


Ko’nmoq, unamoq

6-test


Suluv, ko’rkam

7-test


Ganch, boylik

8-test


Chiroy(ot), suluv(sifat)

9-test


Ko’m-ko’k o’t O’t(o’simlik) ot turkumiga oid so’z bo’ib, u o’t(moq) fe’li bilan shakldosh sanaladi.

10-test


Shirin o’y O’y(xayol) so’zi ot turkumiga oid bo’lib, u o’y(moq) fe;li bilan shakldosh sanaladi.

11-test


1-shart—yasama so’z bo’lsin

2-shart—asosi omonim bo’lsin bo’y(ot)+dor(sifat yasovchi)=bo’ydor(hajm-o’lchov sifati) 1) bo’y, qad, qomar 2) bo’y, is, hid

12test

1-shart—yasama so’z bo’lsin



2-shart—asosi omonim bo’lsin chop(fe’l)+iq(ot yasovchi)=chopiq(jarayon oti) 1) yerni chop(kes) moq 2) stadionda chop(yugur)moq 3) kitobni chop(nashr) etmoq

13-test


Ko’kka ko’tarmoq—yerga urmoq

14-test


1-shart—tub so’z bo’lsin

2-shart—asosi omonim bo’lsin oq(fe’l)+iz(orttirma nisbat shakli)+moq(harakat nomi shakli) 1) oq(moq)—fe’l 2) oq(imtir)—sifat

15-test

Maza+li(sifat), lazzat(ot)

16-test

Ahil(sifat)—ahl(ot) ahil, inoq, totuv /// ahl, aholi, nufus ahil aka-ukalar///qishloq ahli

17-test

Urush(ot)—urish(fe’l) urush, jang, muhoraba/// tayoq bilan ur+ish(urmoq)

18-test

A)sinekdoxa B) metafora C) metonimiya D) ko’chma ma’noda qo’llanmagan.

19-test

1-shart—olmoshlar bo’lsin

2-shart—sinonim bo’lsin kim+dir, birov, alla+kim(noaniq shaxsga ishora qiluvchi gumon olmoshlari)

20-test


Oq oltin—paxta, kumush tola—pilla

21-test


A)metafora B) metafora C) sinekdoxa D) metonimiya

22-test


A)metafora B) metafora C) sinekdoxa D) metonimiya

23-test


A)metafora B) metafora C) sinekdoxa D) metonimiya

24-test


A)sinekdoxa B) metafora C) metonimiya D) sinekdoxa

25-test


A)metonimiya B) metonimiya C) sinekdoxa D) metafora

26-test


A)sinekdoxa B) metonimiya C) metonimiya D) metafora

27-test


Chopmoq, yugurmoq, yelmoq

28-test


Ma’no, mazmun

29-test


Azm(ot)—azim(sifat) azm, qaror, xohish, iroda/// azim, katta, muazzam, ulkan shunga azm(qaror) qildim///azim(ulkan) chinor

30-test


Kul(ot)+don(narsa oti yasovchi qo’shimcha)+ga(jo’nalish kelishigi qo’shimchasi)

Kul(ot)+siz(sifat yasovchi qo’shimcha) demak, kul+don va kul+siz so’zlarining asosi bitta so’z, ya’ni narsa-buyumlarning yongandan keying holati.

31-test

Kul(ot)+siz(sifat yasovchi qo’shimcha

Kul(ot)+don(narsa oti yasovchi qo’shimcha)

32-test


O’tkir bolta(to’g’ri ma’no)—o’tkir zehn(ko’chma ma’no) Har ikkala misolda ham o’tkir so’zi bitta so’z bo’lib, polisemantik(ko’p manoli) so’z ekani ko’rinmoqda.

Bo’y+i(qomati, qaddi), bo’y+i(hidi, isi, ifori)—bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim

Kech(keyin, so’ng)—kech(o’t, voz kech)—bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim 1) kech—ravish; 2) kech—fe’l

To’p(koptok, myach)—to’p(to’da, jam)—bir shaklga ega ikki so’z, ya’ni omonim

33-test

Kech(fe’l)+ik(ot yasovchi)=kechik(kechib o’tiladigan joy) daryoning kechik+i

Kech(ravish)+ki(sifat yasovchi)=kechki(payt sifati) birining asosi kech(moq) fe’li, birining asosi kech(roq), ular bir so’z emas, bir shaklga ega ikki so’z, ya’ni omonim.

O’t(o’simlik)+la(fe’l yasovchi)—ser(sifat yasovchi)+o’t(o’simlik) har ikki so’zning asosi bitta, o’t(o’simlik) so’zi

Bog’(daraxtzor)+bon(shaxs oti yasovchi)—bog’(daraxtzor)+li(sifat yasovchi) har ikki so’zning asosi bitta, bog’(daraxtzor) so’zi

Chang(gubor)+i(fe’l yasovchi)+t(orttirma nisbat shakli)+ib(ravishdosh shakli)—chang(g’ubor)+simon(sifat yasovchi) har ikki so’zning asosi bitta, chang(g’ubor) so’zi

34-test

1-shart—ega topilsin

2-shart—o’sha ega o’z shakldoshi bilan bir turkumga oid bo’lsin

Tanlovda bu tuman faxrli birinchi o’rinni egalladi.

Tuman(ot), nohiya, rayon///tuman(ot)tabiat hodisasi/// tuman(son), o’n ming

35-savol


Bog’(chilvir, ip)+li poyabzal///bog’(gulshan, daraxtzor)+li mulkdor ular bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim

36-savol


Tush(peshin)—tush(uyqudagi fiziologik jarayon)—tush(otdan tushdi)

Qop(to’rva, xalta)—qop(it qopdi)

Un(arpa, bug’doy uni)—un(ovoz,sas)—un(bug’doy yerdan unib chiqdi)

Ort(yukla)—ort(orqa,ket)

Uy(xonadon, hovli)—uy(jamla, yig’)

Ket(maktabga ketdi)—ket(ort,orqa)

37-savol

A)kech(fe’l)+ik(ot yasovchi)=kechik(o’rin-joy oti)

Kech(ravish)+ki(sifat yasovchi)=kechki(payt sifati) kechik va kechki so’zlarnining asosi bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim.

B)chang(g’ubor)+i(fe’l yasovchi)+t(orttirma nisbat shakli)+ib(ravishdosh shakli)

Chang(musiqa asbobi)+chi(shaxs oti yasovchi) Changitib va changchi so’zlarining asosi bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim

C)bog’(daraxtzor, gulzor)+bon(shaxs oti yasovchi)=bog’bon(shaxs oti)

Bog’(band, chilvir)+li(sifat yasovchi)=bog’li(xususiyat sifati) bog’bon va bog’li so’zlarining asosi bir shaklga ega bo’lgan ikkita mustaqil so’z, ya’ni omonim

D)meva(narsa oti)+li(sifat yasovchi)=mevali(xususiyat sifati)

Meva(narsa oti)+zor(ot yasovchi)=mevazor(o’rin-joy oti) mevali va mevazor so’zlarining asosi bitta so’z, ya’ni meva so’zi sanaladi. Demak, ushbu so’zlar asosdosh so’zlar sanaladi.

38-savol


A)o’t(olov)+li(sifat yasovchi)

O’t(maysa)+loq(o’rin oti yasovchi) o’tli va o’tloq so’zlarining asosi bitta so’z emas, balki bitta shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim

B) bog’(gulshan)+bon(shaxs oti yasovchi)

Bog’(band)+li(sifat yasovchi) bog’bon va bog’li so’zlarining asosi bitta so’z emas, balki bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim

C)tuz(namak)+don(narsa oti yasovchi)

Tuz(namak)+siz(sifat yasovchi) tuzdon va tuzsiz so’zlarining asosi bitta so’z bo’lib, o’zaro asosi umumiy, ya’ni asosdosh

D)yosh(qari emas)+lik(ot yasovchi)

Yosh(ko’z yoshi)+li(sifat yasovchi) yoshlik va yoshli so’zlarining asosi bitta so’z emas, balki bir shaklga ega bo’lgan ikkita mustaqil so’z, ya’ni omonim

39-savol

1-shart—ega topilsin

2-shart—o’sha eganing asosi fe’l bilan shakldosh(omonim) bo’lsin

A)bog’bon—ega. Bog’(daraxtzor) ot turkumiga mansub, shakldoshi bog’(band) ham ot turkumiga mansub

B)tolzor—ega. Tol(daraxt) ot turkumiga mansub, shakldoshi tol(charcha,hori)moq fe’l turkumiga mansub

C)birov—ega. Ushbu so’z o’z shakldoshiga ega emas.

D)men—ega. Ushbu so’z o’z shakldoshiga ega emas.

40-test


A)meva+li va meva+zor so’zlarining asosi umumiy. meva—daraxtlarning hosili

B)tush+lik va tush+ki so’zlarining asosi umumiy tush—peshin chog’i

C)tut+qich va tut+qun so’zlarining asosi umumiy tut—saqla, ushla

D)tur(fe’l)+gun(sifat yasovchi)=turg’un(xususiyat sifati)

Tur(ot)+li(sifat yasovchi)=turli(xususiyat sifati) turmoq—to’xtab, saqlanib qolmoq///tur, xil, nav

41-test


A)til(fe’l)+im(ot yasovchi)=tilim(narsa oti) qovunni pichoq bilan til+di

Til(ot)+siz(sifat yasovchi)=tilsiz(xususiyat sifati) til+i-zabon+i yo’q

B)tut(daraxt)+zor(o’rin oti yasovchi)=tutzor(o’rin-joy oti) bir tovoq tut keltirdi

Tut(fe’l)+qun(sifat yasovchi)=tutqun(xususiyat sifati) o’g’rini zudlik bilan tut

C)sog’(sifat)+ay(fe’l yasovchi)=sog’ay(holat fe’li) sog’ tanda sog’lom aql

Sog’(fe’l)+in(sifat yasovchi)=sog’in(xususiyat sifati) sigirni sog’

D)bola(shaxs oti)+li(sifat yasovchi)=bolali(xususiyat sifati)

Bola(shaxs oti)+lik(ot yasovchi)=bolalik(payt oti) bolali va bolalik so’zlarining asosi bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z(omonim) emas, balki bitta so’z sanaladi.

42-test

1-shart—yasama so’z topilsin

2-shart—o’sha so’z hol vazifasida qo’llansin

3-shart-o’sha yasama so’z bilan ifodalangan holning asos(o’zak)i fe’ bilan shakldosh bo’lsin

Tol(daraxt, narsa oti)+zor(o’rin-joy oti yasovchi)+da(o’rin-payt kelishigi shakli) tolzorda so’zi gapda o’rin holi vazifasida qo’llangan bo’lib, uning asosi tol(ot) so’zi fe’l bilan(tol+moq, horimoq, charchamoq) shakldosh(omonim sanaladi)

43-test


1-shart—sodda yasama so’z topilsin

2-shart-asosi sifat bilan shakldosh bo’lsin chiroy+li, yot+sira; hashamat+li, oq+im, qiyin+a, yoz+gi

Oq(holat fe’li)+im(ot yasovchi)=oqim(jarayon oti) oqim so’zi sodda yasama so’z bo’lib, uning asosi oq(fe’l) so’zi oq+imtir(rang) sifati bilan shakldosh sanaladi.

44-test


1-shart—sodda yasama so’z topilsin

2-shart—uning asosi sifat bilan shakldosh bo’lsin sog’+in, rang+li, chiroy+li, bo’y+dor

Sog’(fe’l)+in(sifat yasovchi)=sog’in(sifat) sog’in sigir, sog’in echki

Sog’in sifati sodda yasama so’z bo’lib, uning asosi(sog’+moq fe’li) sog’(salomat) sifati bilan shakldosh sanaladi.

45-test

1-shart—sodda yasama so’z topilsin

2-shart—uning asosi fe’l bilan shakldosh bo’lsin til+im, isi+q, oq+im, qiyin+a, sog’+liq, bo’y+chan

Sog’(sifat)+liq(ot yasovchi)=sog’liq(mavhum ot) sog’+lik shaklida ham qo’llanadi

Sog’liq so’zi sodda yasama so’z bo’lib, uning asosi sog’(sifati) sog’(sigirni sog’+moq) fe’li bilan shakldosh sanaladi.

46-test


1-shart—sodda yasama so’z topilsin

2-shart—asosi fe’l bilan shakldosh bo’lsin chiroy+li, yot+sira, bola+lik, sho’x+lik, es+la, til+im, isi+q, bog’+liq

Yot(sifat(begona))+sira(fe’l yasovchi)=yotsira(holat fe’li)

Yotsirab so’zi sodda yasama so’z bo’lib, uning asosi yot(sifat) yot(moq) fe’li bilan shakldosh sanaladi: yot el—yerga yot(di)

47-test

1-shart—sodda yasama so’z topilsin

2-shart—uning asosi sifat bilan shakldosh bo’lsin sog’+in, oq+im, qiyin+a, o’y+chan, bir+in-ket+in

Sog’(fe’l)+in(sifat yasovchi)=sog’in(xususiyat sifati) sog’in sigir

Sog’in so’zi sodda yasama so’z bo’lib, uning asosi sog’(moq) fe’li sog’(salomat) sifati bilan shakldosh sanaladi.

48-test


1-shart—sodda yasama so’z topilsin

2-shart—uning asosi ot turkumiga oid so’z bilan shakldosh bo’lsin yoz+gi, qon+a, o’y+la, soz+la

Soz(sifat(shay)+la(fe’l yasovchi)=sozla(harakat fe’li) soz+la, tayyor+la, shay+la, hozir+la

Sozla so’zi sodda yasama so’z bo’lib, uning asosi soz(tayyor) sifati soz(musiqa asbobi(tor,ud,qonun,chang)) oti bilan shakldosh sanaladi.

49-test

1-shart—sodda yasama so’z topilsin

2-shart—asosi ot turkumiga oid so’z bilan shakldosh bo’lsin yoz+ma, ma’lum+ot, kul+gich, qon+dosh, o’y+ma, chiroy+li

Qondosh so’zi sodda yasama so’z bo’lib, uning asosi qon(xun) oti qon(moq, to’ymoq) fe’li bilan shakldosh sanaladi.

50-test

A)qon(ot)+dosh(shaxs oti yasovchi)=qondosh(shaxs oti)

qon(ot)+a(fe’l yasovchi)=qona(holat fe’li) har ikki yasama so’zning asosi bitta so’z sanaladi

B) sog’(fe’l)+in(o’zlik nisbat shakli)+moq(harakat nomi shakli)

Sog’(sifat)+ay(fe’l yasovchi)+moq(harakat nomi shakli) har ikki so’zning asosi bir shaklga ega ikki so’z, ya’ni omonimdir.

C)tush(ot)+lik(narsa oti yasovchi)=tushlik(narsa oti)

Tush(fe’l)+kun(sifat yasovchi)=tushkun(xususiyat sifati) har ikki so’zning asosi bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonimdir

D) kul(ot)+don(narsa oti yasovchi)=kuldon(narsa oti)

Kul(fe’l)+gi(ot yasovchi)=kulgi(mavhum ot) har ikki so’zning asosi bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonimdir.

51-test


A)to’l(fe’l)+a(sifat yasovchi)=to’la(holat sifati)

To’l(fe’l)+in(sifat yasovchi)=to’lin(holat sifati) har ikki so’zning asosi to’l(moq) fe’li sanaladi.

B)tosh(fe’l)+qin(ot yasovchi)=toshqin(jarayon oti)

Tosh(ot)+loq(ot yasovchi)=toshloq(o’rin-joy oti) har ikki so’zning asosi bir shaklga ega ikki so’z, ya’ni omonimlar sanaladi.

C)kul(fe’l)+gi(ot yasovchi)=kulgi(mavhum ot)

Kul(ot)+don(ot yasovchi)=kuldon(narsa oti) har ikki so’zning asosi bir shaklga ega ikki so’z, ya’ni omonimlardir

D) qon(ot)+a(fe’l yasovchi)+yotgan(hozirgi zamon sifatdosh shakli)

Qon(fe’l)+dir(orttirma nisbat shakli)+ish(harakat nomi shakli) har ikki so’zning asosi bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonimlardir.

52-test

1-shart—yasama so’z bo’lsin yog’+siz, bo’sh+a, bog’+li yasama so’z, toy+choq tub so’z

2-shart—asosining omonimligi bir turkum doirasida bo’lsin

Yog’—omonim so’z emas.

Bo’sh(sifat)—to’la emas. Bo’sh idish/// bo’sh(sifat)—qattiq emas. Bo’sh tuproq

Bog’li(sifat)—gulzori bor; bog’li hovli///bog’li(sifat)—bandi bor; bog’li piyoz

53-test

1-shart—asosi shakldosh bo’lsin

bo’sh(sifat)—to’la emas///bo’sh(sifat)—qattiq emas

oq(sifat)—oq ko’ylak///oq(fe’l)—suv oq(di)

yoz(fe’l)—xat yoz///yoz(fe’l)—dasturxonni yoz///yoz(ot)---bahor, yoz, kuz…

toza(sifat)—toza ko’ylak///toza(ravish)—toza charchadim

kech(ravish)—kech+roq keldi///kech(ravish)—quyosh botib, kech kirdi///kech(fe’l)—da’vosidan kech+di

chop(fe’l)—o’tinni chop///chop(fe’l)—stadionda chop(di)///chop(ot)—kitob chop etdi

2-shart—yasama so’z bo’lsin

Bo’sha+a, kech+ik

3-shart—omonim so’z bo’lsin

bo’sha—idish bo’shadi///bo’sha—tuproqning qattiq sirti suvga bo’kib bo’sha+di

kechik—darsga kechik+di///kechik—daryoning kechik+i bir chaqirimcha g’arbda

54-test


1-shart—yasama so’z bo’lsin

Yoz+gi, yordam ber, tur+g’un, yosh+a, to’k+in, taklif et, ek+in, bo’sh+a, shudgor qil

2-shart—o’sha so’z aniqlovchi bo’lsin yozgi ta’til/// to’kin dasturxon///bo’shagan yerlar

3-shart—o’sha yasama so’z bilan ifodalangan aniqlovchining asosi bir turkum doirasida omonimlik hosil qilsin

Bo’sh(sifat)—bo’sh idish, bo’sh xona/// bo’sh(sifat)—bo’sh tuproq, bo’sh qatlam

55-test


1-shart—bitishuvli birikma bo’lsin

Qush+ning in+i(moslashuv), qovun+ning til+im+i(moslashuv), ot+ning dum+i(moslashuv)

2-shart—hokim qismining asosi fe’l bilan shakldosh bo’lsin

Katta qozonda qozon ot bo’lib, qozon(moq) fe’li bilan shakldosh

Bukchaygan tol+lar tol ot bo’lib, uning asosi tol(moq) fe’li bilan shakldosh

Sog’inchli salom salom so’zi undov so’z bo’lib, shakldosh so’z sanalmaydi

56-test

1-shart—bitishuvli birikma bo’lsin

Tol barg+i(moslashuv), tutqich sindi(ega—kesim moslashuvi)

2-shart—tobe qismning asosi fe’l bilan shakldosh bo’lsin

O’ychan odam o’y(ot)+chan(sifat yasovchi) o’ychan so’zining asosi ot turkumiga mansub bo’lib, o’y(moq) fe’li bilan shakldosh sanaladi.

Tilshunos olim til(ot)+shunos(ot yasovchi) tilshunos so’zining asosi ot turkumiga oid bo’lib, til(moq) fe’li bilan shakldosh sanaladi.

57-test

A)kirlarni yuvdi(to’g’ri ma’no)—ayblarini yuvdi(ko’chma ma’no) har ikki gapda bir so’zning ikki ma’nosi ifodalangan

B) tut(daraxt)—tut(harakat) bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim

C)kadr(mutaxassis)—kadr(tasvir, surat) bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim



D) qil(tola, tuk)—qil(bajar, ijro et) bir shaklga ega bo’lgan ikki so’z, ya’ni omonim

t.me/JasurUsmonovShofirkon
Download 20.3 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling