Dr. Murat Kuter İ nsan e kmek


Download 4.13 Mb.
Pdf ko'rish
bet7/9
Sana15.12.2019
Hajmi4.13 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

EKMEK SEPETİ KAMPANYASI
Alanında Türkiye’nin en büyük kuruluşlarından birisi olan BESAŞ,  benzer kuruluşlar ile kıyas-
landığında yatırımlarını kendi öz kaynakları ile yapabilen ve katma değer yaratan bir kuruluş olarak 
zaman zaman çeşitli sosyal sorumluluk projeleri de geliştirmektedir. Bunlardan biri de Ekmek 
Sepeti Kampanyası’dır. Ağustos 2010 tarihinde Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Altepe’ 
nin tanıtımı ile hayata geçirilmeye baş-
layan ve büyük ilgi gören kampanyanın 
sloganı “Ekmek sepeti ile ekmeğimizi 
paylaşalım”dır.
Projede verilen temel mesajlar şun-
lardır:
“Sevgili Bursa’lılar pek çoğumuz sof-
ralarımızdan hiç eksik olmayan ekmeğin 
yokluğunu hissetmiyoruz. Ancak şehri-
mizde bir ekmeğe ihtiyaç duyan vatan-
daşlarımız olduğu gerçeğini hatırlatmak 
istiyoruz. 
Belki de hepimiz, ihtiyaç sahibi vatan-
daşlarımıza yardımcı olmak istiyor, ancak 
bu kimselere yardımlarımızı nasıl ulaştı-
rabileceğimizi bilemiyoruz. 
Bu amaçla, ihtiyaç sahibi kimsele-
re yardımcı olabilmeniz için bir havuz 
oluşturduk. Oluşturduğumuz bu havuzu 
“Ekmek Sepeti” olarak adlandırıyoruz. 
Sizin gibi hayırseverler ekmek sepetine 
yardımda bulundukça sepette ekmek birikiyor ve biriken bu ekmekler Bursa Büyükşehir Belediyesi 
Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı’nın tespit etmiş olduğu ihtiyaç sahiplerine ulaştırılıyor. 
Ya da “Benim tanıdığım ihtiyaçlı kimseler var, ben tanıdığım bu kişilere yardım etmek istiyo-
rum” diyorsanız, BESAŞ’tan temin edebileceğiniz “Ekmek Kuponları”nı ihtiyaç sahibi tanıdığınız 
kimselere verebilirsiniz.”
İnsan ve Ekmek
117

16. Bölüm
Avrupadan Ekmek Tarifleri
“Zekiydi. Aç kalmaz, 
her yerden ekmeğini çıkarabilirdi!” 
Sait Faik Abasıyanık

Avrupa mutfağına göz attığımızda binlerce ekmek tarifi ile karşılaşırız. Bunlardan birkaç örnek 
aşağıda yer almaktadır:
GELENEKSEL CADILAR BAYRAMI EKMEĞİ(BARM BRACK) (İRLANDA)
Malzemeler:
500 gram un
1 tutam tuz
50 gram tereyağ
175 gram kuru üzüm (30 dakika soğuk suda bekletin)
50 gram rendelenmiş limon ve portakal kabuğu
50 gram şeker
20 gram maya
300 ml oda sıcaklığında su
2 adet çırpılmış yumurta
Hazırlanışı:
1. Un, tuz ve tereyağı yoğurun.
2. Kuru üzümleri sudan çıkarın ve şekerle karıştırın. Ardından un karışımına ekleyin.
3. Mayayı da sıcaklığındaki suda eritin.
4. Un ve meyve karışımının ortasında bir çukur oluşturun ve çırpılmış yumurtayı suda çözülen 
mayayı dökün.
5. Tezgahın üzerine un serpip hamuru 10 dakika kadar yoğurun ve ardından hamurun üstünü 
kapatıp ılık bir ortamda iki katı büyüklüğe erişinceye kadar bekleyin.
6. Hamur istenilen büyüklüğe gelince iki parçaya bölün ve böldüğünüz parçayı birkaç dakika 
daha yoğurun. Çapı 20cm olan bir kek kalıbına yerleştirin ve ardından 1 saat daha sıcak bir yerde 
bekletin.
7. Fırını 200 C dereceye getirin ve hamuru 30 dakika pişirin.
8. 2 çorba kaşığı şekeri 2 çorba kaşığı suyun içinde eritin. Ekmek fırından çıkar çıkmaz üzerine 
dökün ve nemini alması için fırının ısısını düşürerek 2-3 dakika fırında bekletin.
SODALI EKMEK (İRLANDA)
Malzemeler:
500 gram tam tahıllı buğday unu
1.5 çorba kaşığı tuz
1.5 çorba kaşığı soda
500 ml kaymak
İnsan ve Ekmek
120

Hazırlanışı:
1. Un, tuz ve sodayı bir kabın içinde karıştırın ardından kaymağı da ekleyip iyice karıştırın. Tez-
gahın üzerine un serperek hamuru yavaşça yoğurun.
2. Hamurun üzerine elinizle bastırarak 5cm kalınlığında açın ve bir bıçak yardımı ile düzgün bir 
şekilde kesin.
3. 200 C ısıtılmış fırında 30-35 dakika pişirin. Hamur yeterince kabardığında ve kahverengi 
olduğunda fırından çıkarın ve soğuması için bekleyip servisini yapın.
VETELANGD (İSVEÇ)
Malzemeler:
500 gram un
25 gram maya
40 gram şeker
250 ml oda sıcaklığında süt
1 tutam tuz
60 gram tereyağ (oda sıcaklığında yumuşamış)
1 adet yumurta
1 adet yumurta sarısı
dilimlenmiş badem
Hazırlanışı:
1. Unu bir kaba eleyin ve ortasına bir çukur açın.
2. Mayayı bir çorba kaşığı şeker ve 4 çorba kaşığı süt ile karıştırın ardından bu karışımı unun 
ortasında açtığınız çukura dökün. Çok az miktarda unla karıştırarak küçük bir hamur elde edin ve 
kabın üstünü bir bezle örtün.
3. Küçük hamurdan kabarcıklar çıkmaya başladığında tuz, tereyağ, yumurta ve sütün yarısını 
ekleyin. Bütün malzemeleri karıştırdıktan sonra sütün geri kalanını da ekleyin. Oluşan hamurdan 1 
çorba kaşığı ayırın ve yine hamurun üstünü kapatarak iki katı büyüyene kadar bekleyin.
4. Hamuru kısa bir süre daha yoğurun ardından 3 eşit parçaya ayırın. Parçaları 50 cm uzunlu-
ğunda olacak şekilde uzatın. 3 parçayı saç örgüsü görüntüsünde olacak şekilde birbirinin üzerine 
koyun. Ardından yağlanmış fırın tepsisinde 10-15 dakika daha bekletin.
5. Yumurta sarısını bir çorba kaşığı süt ile çırpın. Oluşan karışımı hamurun üzerini kaplayacak 
şekilde sürün ve ardından dilimlenmiş bademleri de ekleyin.
6. Fırını 200 C dereceye getirin ve 40-45 dakika pişirin. Fırından çıkardıktan sonra krema ile 
süsleyerek servis edin.
İnsan ve Ekmek
121

OHRALEİPA (BARLEY BREAD) (FİNLANDİYA)
Malzemeler:
50 gram maya
500ml oda sıcaklığında süt
1 çorba kaşığı tuz
300 gram arpa unu
250 gram buğday unu
Hazırlanışı:
1.Geniş bir kabın içinde mayayı süte ekleyerek 
çözdürün. Ardından arpa unu ve tuzu karıştırıp 
ekleyin. Üstünü örtüp 1 saat kadar sıcak bir yerde 
bekletin.
2.Buğday ununu ekleyip yaklaşık 10 dakika 
yumuşak bir kıvam alana kadar yoğurun ve yine 
kabarmasını bekleyin ardından bir çatal yardımı ile 
kabaran hamuru delin.
3.250 C dereceye getirilmiş fırında 25 dakika 
kadar pişirin.
BRUSCHETTA (İTALYA)
Malzemeler:
4 kalın parça dilimlenmiş İtalyan ekmeği
2 diş ezilmiş sarımsak
4 çorba kaşığı sızma zeytin yağı
tuz ve karabiber
Hazırlanışı:
Ekmeklerin iki tarafını da kızartın ve ar-
dından zeytin yağı, tuz, karabiber ve sarımsağı 
karıştırarak ekmeğe sürün ve servis edin. Servis 
sıcakken yapılmalıdır. 
Not: bu tarifin çok çeşidi bulunmaktadır. En yaygın olanı tarifteki karışımın domatesli olanıdır.
İnsan ve Ekmek
122

PİDE (TÜRKİYE)
Malzemeler:
30 gram maya
şeker
250ml oda sıcaklığında su
500 gram un
1 adet yumurta sarısı
1 çorba kaşığı zeytin yağı
30 gram susam
Hazırlanışı:
1. Mayayı bir tutam şekerle suyun içinde eritin. Unu bir kaba koyun üzerine tuzu ve ardından 
mayayı ekleyin ve iyice karıştırın.
2. Suyu da ekleyerek yumuşak ve elastiki bir kıvam alıncaya kadar yoğurun ve kabarması için 
üzerini örterek sıcak bir yerde 20 dakika kadar bekletin.
3. Hamur kabardıktan sonra bir parça alarak elinizle açın ve parmaklarınızla şekil verin. Bütün 
hamur parçalarına aynı şekli (daire) verdikten sonra üzerlerine yumurta sarısı, zeytinyağı, 1 çorba 
kaşığı şekerden oluşan karışımı sürün ve susam serperek 200 C dereceye getirilmiş fırında 20 daki-
ka kadar pişirin.
İnsan ve Ekmek
123

17. Bölüm
Ülkemizden Ekmekli Yemek ve
Tatlı Tarifleri
“Görgüsünü, bilgisini orada arttıracak, 
ekmeğini orada kazanacaktır!” 
Yusuf Ziya Ortaç

İnsan ve Ekmek
126
Ülkemizin yemek kültürü ve Türk mutfağının yeri başta Avrupa olmak üzere, dünya mutfak 
kültüründe de önemli bir yer tutmaktadır. Bu yemek kültürünün içinde ekmeğe verilen önem ve 
ağırlık bilinen bir gerçektir. Toplum olarak ekmeksiz doyamayız. Bu da toplumumuzun yemek 
kültürüne adında ekmek bulunan yemek ve tatlıların eklenmesini sağlamıştır. Türk mutfağında çok 
sayıda içinde ekmek kullanılan yemek ve tatlı çeşitleri bulunmaktadır. Bunlardan bazılarının ve 
tarifleri aşağıdaki gibir:
EKMEKLİ BÖREK
Malzemeler:
5 adet yuvarlak Japon ekmeği 
2-3 adet sosis 
1-2 adet kornişon turşu
1 adet soğan
1 kaşık yağ
¼ adet maydanoz
Arzu halinde 1-2 dal dereotu
HAZIRLANIŞI
1. Ekmekleri tam ortadan enine kesiniz
2. Ortalarını hafif oyunuz
3. Sosisleri küçük kare biçiminde doğrayınız
4. Bir kaba yağa soğanları küçük doğranmış biçimde koyup, kavurunuz
5. Sonra sosisleri ilave edip, kavurunuz
6. Ateşten alıp içine küçük doğranmış kornişon, maydanoz ve dereotunu ilave edip karıştırınız.
7. Bu içi oyulan ekmeklerin içine koyunuz
8. Hazırladığınız bu ekmekleri servis yapmanıza 10-15 dakika kala fırına koyup hafif kızartınız
9. Fırından alıp sıcak servis yapınız
EKMEK DOLMASI
Malzemeler:
1adet bayat somun kepek veya çavdar ekmeği
3 adet kemer patlıcanı
4 çay bardağı kızartma yağı 
1 çay bardağı un

İnsan ve Ekmek
127
Domates sosu malzemeleri:
3 adet domates
3 adet yeşil sivri biber
1 yemek kaşığı sirke
1/2 demet maydanoz veya fesleğen
1 tatlı kaşığı şeker tuz
Köfte harcı malzemeleri:
200 gram kıyma
1 adet rendelenmiş soğan
1 çay bardağı rendelenmiş kaşar
1 adet yumurta
1 tatlı kaşığı karabiber
1 tatlı kaşığı kimyon
1 tatlı kaşığı tuz
Zeytinyağı sosu malzemeleri:
1 kahve fincanı zeytinyağı
1 yemek kaşığı kekik
1 tatlı kaşığı kırmızı pul biber
1 diş sarımsak
Üst malzemeleri:
 2 çay bardağı yoğurt
 1 diş sarımsak
 1 yemek kaşığı zeytinyağı
 1/2 tatlı kaşığı tuz
 1/2 tatlı kaşığı kırmızı pul biber
Hazırlanışı:
1. Patlıcanı alacalı soyup küp küp doğrayın, tuzlu suda 25-30 dakika bekletin.
2. Bayat somun ekmeğinin üst tarafından kapak kaldırın. İçini çeperlerde bir miktar kala cak şe-
kilde boşaltın. Çukur bir kaba koyun.
3. Çıkardığınız ekmek içlerini iki avuç arasında iyice ovalayın ya da blendırdan geçirin.

4. Ekmek içlerine listede verilmiş köfte harcı malzemelerini katıp iyice yoğurun. Bilye şeklinde 
köfteler yapın.
5. Kızartma yağını tavaya koyun. Orta ateşte yakmadan kızdırın.
6. Kızgın yağda, tuzlu suda beklemiş ve kurulanmış patlıcanları kızartın. Kızaranların ya ğını süz-
dürerek bir kaba çıkartın.
7. Patlıcanlardan sonra unlanmış ve fazla unları silkelenmiş köfteleri parti parti kızartın. Kızaran-
ları yağını süzdürerek patlıcanların yanına çıkartın.
8. İçi boşaltılmış ekmeği önceden 180°C kızdırılmış fırında kızartın.
9. Çukur bir kapta zeytinyağını, ezilmiş sarımsak dişini, kekik ve kırmızı pul biberi karıştı rın. 
Fırça ile kızartılmış somun ekmeğinin içine sürün.
10. Geniş yüzeyli bir tavada rendelenmiş domatesleri kıyılmış yeşil biberler ile karıştıra rak sulu 
kalacak şekilde pişirin. Sirkeyi, şekeri ve tuzu katıp kızarmış köftelerle patlıcan ları ekleyin. Birkaç 
taşım kaynattıktan sonra kıyılmış maydanoz veya fesleğeni ekleyip karıştırın.
11. Domatesli, patlıcanlı ve köfteli harcı içi boşaltılmış ekmeğin aldığı kadar doldurun. Ek meğin 
kapağını kapatın. Buğu tenceresinde pişirin. Buğu tencereniz yoksa bir tencerenin içine kalınca defne 
dallarından bir kafes yapıp ekmeği üstüne oturtun. Hiçbir zaman ek meğin seviyesine gelmeyecek 
kadar azar azar su ekleyerek yumuşayıncaya kadar pişirin ve servis tabağına çıkartın.
12. Üzerine ezilmiş sarımsak dişi, tuz ve zeytinyağı ile çırpılmış yoğurdu gezdirin. Kırmı zı pul 
biberi serpin. Artan iç malzemesi varsa ekmeğin yanlarına koyun. Sıcak sıcak sof raya getirin.
PİLİÇLİ EKMEK 
Malzemeler: 
5 parça piliç göğüs
1 adet yuvarlak ekmek veya tost ekmeği
1 adet ufak doğranmış yeşil elma
60 gram kıyılmış ceviz içi
3 adet ince doğranmış yeşil soğan
2 çorba kaşığı kıyılmış maydanoz
125 gram mayonez
dövülmüş karabiber
sapları ayrılmış ıspanak veya marul yaprakları
4 adet dilimlenmiş domates
Hazırlanışı:
1.Dilimlediğiniz göğüs etlerini kaynayıncaya kadar suda yaklaşık 25 dakika üzeri kapalı olarak 
İnsan ve Ekmek
128

haşlayın. Kendi suyunda soğumaya bırakın.
2.Ekmeği, tepesinden düzgün bir şekilde keserek içini oyun.
3.Elma, ceviz, soğan, maydanoz. mayonez ve arzuya göre karabiberi bir kapta karıştırın. 
4.Ekmeğin içine sırasıyla yeşil yaprakları, piliç iç etlerini, elmalı harcı ve domates dilimlerini 
yayın. Bu işlemi ekmeğin içi dolana kadar tekrarlayın. En üste tekrar yeşil yaprakları yayıp, kapağı 
yerleştirdikten sonra alüminyum folyoya sararak bir gece buzdolabında tutun.
5.Pasta dilimi halinde keserek servis yapın.
MAYONEZLİ TAVUKLU EKMEK 
Malzemeler:
1 adet esmer ekmek
1 adet portakal
2 adet tavuk göğüs fileto
1 çay kaşığı kişniş
1 çay bardağı tat mayonez
1 tatlı kaşığı köri
3 sap nane
Hazırlanışı: 
1. Ekmeğin üzerini keserek kapak şeklinde çıkartın. İçini boşaltın.
2. Tavuk göğüsünü haşlayıp, soğuduktan sonra iri parçalara ayırın.
3. Portakalın kabuğunu beyaz kısmıyla birlikte keserek soyun. Dilimledikten sonra zarlarını 
çıkarın.
4. Mayonez, köri, kişniş ve tavuk parçalarını karıştırın. Hazırladığınız tavuklu karışımı ekmeğin 
içine doldurduktan sonra, portakal dilimleri ve taze nane yapraklarıyla süsleyin.
5. Üzerini kapak gibi çıkardığınız ekmekle kapatın, alüminyum folyoya sarın. Buzdolabında 2 
saat beklettikten sonra servis yapın.
EKMEK KADAYIFI
Malzemeler
1 adet ekmek kadayıfı
2 bardak su
600 gram toz şeker
Hazırlanışı:
1.Ekmek kadayıfını yuvarlak bir tepsiye koya-
İnsan ve Ekmek
129

rak, hafif ateşte biraz su ile pişirin. 
2.Kadayıf bu sırada hem yumuşar hem de gittikçe genişler. Parmak ile üzerine basıldığı zaman 
yumuşamış olduğunu görünce ateşten indirerek suyunu süzün. 
3.Temiz bir bez üzerine koyarak her tarafını bezle sarın ve üzerine hafif bastırarak fazla sularını 
alın. 
4.Bu defa tekrar tepsiye koyarak üzerine yarım kilo su ve 600 gram şeker ile yapılmış şurubu 
kadayıfın üzerine bir kepçe ile yavaş yavaş dökün ve hafif ateşte kaynatın. 
5.Şurup kaynadıkça kadayıf da kıvama gelmiş olur. O zaman kadayıfı tabağa alın. 
6.Soğuduktan sonra servis yapın. 
EKMEK TATLISI 
 Malzemeler:
1 tane bayat ekmek 
3 yumurta 
yağ 
500 gram toz şeker 
Nar tanesi
Hazırlanışı:
Ekmeği 12 dilime ayırıp kenarındaki kabukları çıka-
rın, her dilimi çırpılmış yumurtaya buladıktan sonra kız-
gın yağda kızartın. Yağını iyice süzdürdükten sonra yarım 
kilo şeker ve 2,5 bardak su ile yapıp soğuttuğunuz şuruba 
atın. Hepsi tamamlanınca servis tabağına alıp sofraya 
getirin, arzu edilirse üzerlerine nar taneleri eklenir.
BALKABAKLI EKMEK
Malzemeler:
1 çorba kaşığı toz şeker
3.5 su bardağı un, tuz
1 paket kabartma tozu
1 su bardağı süt
250 gram balkabağı
İnsan ve Ekmek
130

Hazırlanışı:
Derin bir kaba toz şekeri, unu, kabartma tozu ve 1 su bardağı sütü alın. Kabağı haşlayıp, ezin. 
Malzemeye ilave edin.Yoğurarak hamur yapın. 1 parmak kalınlığında açın. Yuvarlak kalıplarla ke-
sin. Yağlanmış fırın tepsisine dizin. Önceden ısıtılmış 180 derecelik fırında üzeri kızarana dek pişi-
rin. Üzerine un eleyip servis yapın
Aşçının Notu: Adapazarı yöresine ait bu ekmekler krema, reçel, tereyağı gibi kahvaltılık malze-
melerle ikram edilir.
EKMEKLİ PUDİNG
Malzemeler:
1 küçük margarin
125 gram pudra şekeri
150 gram bayat ekmek içi 
100 gram badem
6 yumurta
Vanilya
Hazırlanışı
1. Küçük sana yağı ile 125 gram pudra şekerini porselen kasede tahta kaşıkla karıştırarak beyaz-
latınız
2. 6 yumurta sarısını birer birer kırıp karışıma yediriniz
3. 6 yumurta akını da yarı bir yerde çarparak katı kar haline getiriniz
4. Porselen kasedeki karışıma kabukları soyulmuş ve makineden geçirilmiş bademi, seyrek elek 
veya süzgeçten geçirilmiş bayat ekmek içini ve yumurta akını koyup 1-2 defa süratle karıştırınız
5. Bu karışımı yağlanmış ve galeta unu serpilmiş puding kalıbına veya küçük bir tencereye yarıyı 
biraz geçecek kadar doldurunuz
6.Üzerine kapak kapatıp benmari usulüyle fırında veya ateş üzerinde 1 saat pişiriniz
7. Bir saat sonra ateşten alıp hafif ılık hale gelince servis tabağına ters çeviriniz
8. Ilık halde servis ediniz
ÇİKOLATALI EKMEK RULOSU
Malzemeler:
2 bardak un
30 gram kıyılmış yaş maya
1,5 çay bardağı ılık süt
İnsan ve Ekmek
131

3 adet kesme şeker
100 gram margarin
1 adet yumurta sarısı
1 tutam tuz
İç malzemeleri:
1 su bardağı kırılmış fındık
1 kahve fincanı şeker
2 çay kaşığı tarçın
100 gram kıyılmış çikolata
2 tatlı kaşığı nescafe
2 adet yumurta sarısı (beyazını ayırın)
1,5 fincan süt
Üzeri için:
1 adet yumurta sarısı
yeteri kadar pudra şekeri
Hazırlanışı: 
1.Bir kabın içerisine un koyun. Unun ortasına az maya, şeker, ılık süt, yumurta ve tuz koyarak 
orta sertlikte hamur yoğurun. Yoğurmuş olduğunuz hamurun üzerine nemli bez örterek 15 dakika 
dinlendirin.
2.Fındık içi, şeker, tarçın, kıyılmış çikolata, nescafe ve sütü karıştırın. Yumurta akını mikserle 
kar haline getirin. Unlanmış zeminde merdane ile hamuru yarım santimetre kalınlığında açın. 
3.Ortasının her bir tarafına iç malzemesini eşit olarak yerleştirin. Kar haline getirmiş olduğunuz 
yumurta akını kaşıkla üzerine sürün.
4.Yavaşça uç kısımdan başlayarak rulo yapın. Üzerine yumurta sarısını sürün. 170 derece fırında 
pişirin. Fırından çıkarıp dilimleyerek üzerine pudra şekeri serpin.
Not: Açılan hamur folyo kağıt sererek yapılırsa daha kolay döndürülür.
VİŞNELİ EKMEK TATLISI
Malzemeler:
½ kg vişne veya 1kg dondurulmuş vişne
3 su bardağı şeker
3 su bardağı su
İnsan ve Ekmek
132

1.5 paket tuzsuz etimek
½ paket krem şanti
½ su bardağı süt
1 adet muz
Süslemek için: 
Antep fıstığı
Hazırlanışı: 
1. Vişnelerin çekirdeklerini çıkarıp, 
tencereye alalım. Şeker ve su ilavesi ile 
kaynatalım. 
2. Etimeklerin ilk katını tepsiye dize-
lim. Üzerine sıcak vişne şerbetini vişne taneleriyle birlikte dökelim. Diğer etimekleri üzerine dize-
lim. Tekrar vişne şerbetinden dökelim. Şerbetini emene dek bekletelim.
3. Krem şanti ile sütü karıştıralım. Koyulaştırdığımız krem şanti ile süsleyelim. İnce kesilmiş 
muz dilimlerini her bir etimek diliminin üzerine dizelim. Üzerine (arzuya göre) dövülmüş antepfıs-
tığı serperek servis yapalım.
BAYAT EKMEK İLE İLGİLİ YEMEK TARİFLERİ
Toplumumuzun ekmeğe karşı göstermiş olduğu tutum, hem inançsal sistemimizin hem de 
ekonomik koşulların bir gereği olarak farklılaşır. Türk toplumu bayat ekmeği bile değerlendiren bir 
toplumdur. Yemek kültürümüzün içine yerleşmiş olan ve bayat ekmek ile yapılan yemeklerdin bazı-
larının tarifleri aşağıdaki gibidir.
DÖVMEÇ
Dövmeç bildiğimiz bayat ekmeklerden yapılır. Evlerde olan bayat ekmekler, ziyan olmaması 
için, elimizin içinde köftelik ekmeği şeklinde ufalanır. Bayat ekmek olduğu için daha rahat ufalanır. 
Onu, bir teflon yada çelik tencerede tereyağı ile bildiğimiz margarin yada sıvıyağ ilave ederek, bir 
iki kaşık da ılık suyu onun üstünde gezdirerek, karıştırılır. Kavrulur o ekmekler kıpkırmızı olur. 
Onun üzerine peynir ilave edilir. Ve yenecek hake gelir
İnsan ve Ekmek
133

EKMEK PAPARASI
Ekmek paparası için 1- 2 baş soğan, piyaz soğanı şeklinde kesilir. Onlar hafif kavurulur. Diğer 
tarafta da ,yine bayatlamış ekmekler çukur kaba konur. Onun üzerine ekmek paparası için hazır-
lanan soğanları (tereyağ ile kavurulan soğanlar) üzerine sıcak su ilave edilerek konur. Kaynadıktan 
sonra içine çırpılarak (portuk olmasın diye) yu-
murta konur. Onun içine de hazırlanan bayat ek-
mekler üzerine dökülür. Onlara da ekmek paparası 
denir Arzu eden peynir kullanabilir.
EKMEK KIZARTMASI
Ekmek kızartması için yumurtaya bir çukur 
kapta 2-3 kaşık un konulur .Yumurta kırılır ha-
mur haline getirilir. Un kullanılmasa da olur, ama 
un kullanılsa daha lezzetli olur. Yumurtalar sütle 
sulandırılır. Koyu ayran şekline getirilir. Yine ba-
yatlamış ekmekler ince dilimler halinde kesilir. 
Bu karışıma banılarak; kızgın yağda teflon tavada 
kızartılır. Burada sıvıyağ da çevirerek kızartılır. 
EKMEK MAHANASI
Bayat ekmekler ziyan olmasın diye çukur 
kaba doğranır. Aralarına peynir doğranır. Diğer 
taraftan 1 baş soğan piyaz şeklinde kesilir. O 
soğanı kavurduktan sonra içine su ilave edilir. Su 
kaynayınca üzerine yumurta kırılır. Ekmeklerin 
üzerine dökülür. Yenilecek hale gelir.
EKMEK AŞI
Bir kaba orta büyüklükte bir baş soğan doğ-
ranır. Tereyağıyla bir çukur tencerede kavurulur. Üzerine de salça konulur (domates salçası-biber 
salçası). Patatesleri küçük küçük kesip üzerine de, çok az bulgur ilave edilir. Su konulur, kaynayarak 
pişer. Piştikten sonra da tabaklara yel kurusu ekmeklerini ya da fırın kurularını koyup üzerine bu 
yapılan ekmek aşı dökülür. Baharat ilave edilebilir.
İnsan ve Ekmek
134

BURSA’NIN CEVİZLİ LOKUMU
Malzemeler: 
Hamuru için:
4 su bardağı un 
1 paket kuru maya instant
1 tatlı kaşığı şeker 
1 tatlı kaşığı tuz 
ve de aldığı kadar ılık süt 
İçi için : 
1 su bardağı çekilmiş ceviz 
1 çay bardağı sıvıyağ 
1 tatlı kaşığı yenibahar 
1 tatlı kaşığı tarçın
Üzeri için:
1 yumurta sarısı ;1 yemek kaşığından az yoğurt:susam
Hazırlanışı: 
1.Unu, kuru mayayı, şekeri, tuzu ve sütü ilave edip hamuru karıştırıp 40 dakika mayalanmaya 
bırakın. 
2.Hamuru bol yağ yardımıyla yuvarlak açılıp inceltin.
3.Üzerine çok az iri çekilmiş ceviz tarçın ve yenibaharı karıştırıp serpiştirin. 
4.Rulo şeklinde sarılıp dilimlenir, tepsiye dizerken yuvarlak içleri yukarı gelecek şekilde olmalı-
dır.
5.Hamuru 10-15 dakika mayalanması için bekletin.
6.Üzerine yumurta sarısını yoğurt karışımı sürülür susamı da serpip 170-180 derecelik önceden 
ısıtılmış fırında üzeri hafif kızarana kadar pişirin.
İnsan ve Ekmek
135

18. Bölüm
Özlü Sözlerde Ekmek
“Buğdaydan öğrendim şiiri,
canım kara buğdaylar”
Necati Cumalı

İnsan ve Ekmek
138
Günlük  yaşantımız ve konuşma dilimiz içinde zaman zaman eskilere gidip, büyüklerimizden öğ-
rendiğimiz özlü sözleri kullanırız. Bunlar adeta  savunduğumuz, anlatmaya çalıştığımız konu veya sav 
için referans teşkil eder. Yılların içinde adeta damıtılarak günümüze gelmiş bu sözlerden bazıları da 
ekmek ile ilgilidir. Yaşantımıza yerleşmiş ekmek ile ilgili özlü sözlerden bazıları ve anlamları şöyledir:

İnsan ve Ekmek
139
-Açın gözü ekmek teknesindedir: 
İnsanın tek amacı, öncelikle kendisi için gerekli, yaşaması için zorunlu olan, yokluğunu çektiği 
şeyi elde etmektir.
-Ekmek elden su gölden: 
Kendisi kazanmayıp başkalarının kazancı ile geçinen kimselerin durumunu anlatmak için kulla-
nılır.
-Er ekmeği er kursağında kalmaz: 
Yiğidin, erin ekmeği yani boğaızından geçen helaldir, onun kursağına takılmaz.
-Er olan ekmeğini taştan çıkarır: 
Yiğit olan, er olan en zor işlerin bile altından kalkarak geçimini sağlayabilir.
-Gâvurun ekmeğini yiyen, gâvurun kılıcını çalar : 
Kişi geçimini kimden sağlıyorsa, kimin hizmetinde ise, ne kadar merhametsiz ve acımasız olursa 
olsun, ne kadar fikirleri uyuşmazsa uyuşmasın onun yanında olur; onun istediklerini yerine getirir.
-Tuz ekmek hakkını bilmeyen kör olur: 
Birinin ekmek yedirip iyilik ettiği kimse, bütün bunlara karşılık üzerinde hakkı bulunan insana 
karşı nankörlük edip hıyanet içinde olursa başına türlü felâketler gelir
-Umut, fakirin ekmeğidir: 
Sıkıntı içinde bulunan, yokluk çeken yoksul kişi, içinde bulunduğu durumdan bir gün kurtulaca-
ğını, bolluğa ve rahata kavuşacağını umar ve bu umuşdan doğan güven duygusuyla yaşamaya çalışır.
- Ekmek Bedir’in, su Hıdır’ın, yiyin kudurun, için kudurun:
Başkaları çalışırken, siz yiyorsunuz diye sitemi ifade eder.
-On kişiye bir yufka bayıldık, tıka tıka:
Cimri insanların davranışlarına adeta ironi yapan bir deyiş.
-Okumuşun ekmeği koynundadır:
Eğitim görmüş kişi ekmek bulmakta zorluk çekmez anlamına kullanılır.
-Ekmeğini yalnız yiyen, yükünü kendi dişiyle kaldırır:
Ekmeğini, yiyeceğini paylaşmayan, kimseden yardım beklemesin.
-Köpeğin duası kabul olsa gökten ekmek yağar:
Emek harcanmadan beklenerek, karın doymaz.
-Aça arpa ekmeği, etten lezzetlidir:
Aç kalmış yoksul için ekmeğin cinsinin önemi yoktur. Ona ekmeğin lezzeti en iyi et gibi gelir.
-Ekmekle oynayanın, Ekmeği ile oynanır:
Bir başka kişinin işini elinden almaya veya onu işsiz bırakmaya çalışan işini kaybeder.
-Ekmeğini katığına denk eden aç kalmaz:
Sahip oldukları oranında harcayan aç kalmaz.

19. Bölüm
Deyimlerde Ekmek
“Allah oğul ekmeği yedirsin”

Tarihimize göz attığımızda dilimize yerleşmiş ekmek ile ilgili şu deyimlerle de karşılarız. Bun-
lardan bazıları ve anlamlar şöyledir.
-Ekmeği ile oynamak:
Bir kişinin işini kaybetmesi için çalışmak.
-Ekmek aslanın ağzında:
İş bulmak çok zor anlamında bir deyiş.
-Ekmek kavgası:
İş bulabilmek veya mevcut işi kaybetmemek için verilen mücadele. 
-Ekmek çarpsın:
Bir çeşit yemin. 
-Ekmeğinden etmek: 
İşinden çıkarmak veya atmak.
 -Ekmeğine yağ sürmek: 
Birinin yararına göre eylemde bulunmak, istemese de birinin işine yarayacak biçimde hareket 
etmek.
 -Ekmeğini kazanmak: 
Geçimini temin edecek, ihtiyaçlarını karşılayacak parayı kazanmak.”
 -Ekmeğini taştan çıkarmak: 
En zor işleri bile yapıp geçimini sağlayacak beceriklikte olmak, her türlü işi yapmak.
-Ekmek kapısı: 
Çalışıp para kazanılan, geçim sağlayan iş yeri.
-Ekmek parası: 
Kazanç, geçinmek için kazanılan para.
-Ne kadar ekmek o kadar köfte:
Bir iş için harcanan emeğin oranındaki karşılığı
- Tuz ekmek hakkı : 
Birinin ekmek yedirip iyilik ettiği kimse üzerindeki hakkı ya da söz konusu kişinin ona duydu-
ğu gönül borcu
İnsan ve Ekmek
142

Tuz ekmek hakkını Karacaoğlan ve Aşık Kerem dizelerinde şöyle dile getirmiştir:
Yeni geldi Arap atın sökünü
Seyir eyle sağa sola bükeni
Helal edin tuz ekmeğin hakkını
Varamıyom beni burda eyler var
Karacaoğlan 
Tuz ekmek yediğim kavim kardeşler
Nedir bu feleğin ettiği işler
Gözümden akıttım kan ile yaşlar
Gelin helallaşın ben gider oldum
Âşık Kerem 
İnsan ve Ekmek
143

20. Bölüm
Folklorumuzda Ekmek
“Torun ekmeği yiyesin”

Ülkemizin zengin folklorunda ekmek ile ilgili çeşitli fıkra, tekerleme ve bilmeceler bulunmak-
tadır. 
Bunlardan bazı örnekler yer almaktadır.
Download 4.13 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling