Furye qatori asosida raqamli signallar yetakchi garmonikalarini aniqlash


Download 59.75 Kb.
Sana18.06.2022
Hajmi59.75 Kb.
#765017
Bog'liq
Mamatqobilov AL MI
1 a, Kadirberdiyev1917 Var 14, theme 1, Algoritm mustaqil ish

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI


MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI

“Algoritmlash va matematik modellashtirish” kafedrasi


Algoritmlarni loyihalash fanidan


Mustaqil ish


Bajardi: Kompyuter injeneringi fakulteti CAL008 – guruh talabasi Mamatqobilov Shoxrux
Qabul qildi: Hamdamov Muzaffar Muxitdinovich


Toshkent 2022


Mavzu: Fure qatori asosida raqamli signallar yetakchi garmonikalarini aniqlash.

Reja:

  1. Fure qatori nima

  2. Juft funksiyalar uchun fure qatori

  3. Toq funksiyalar uchu fure qatori

  4. Xulosa


Furye qatori asosida raqamli signallar yetakchi garmonikalarini aniqlash
Avvalgi paragriflarda keltirilgan Fure qatoriga yoyish usuli spectral tahlil, aloqa qurilmalari va tizimlari hamda axborotlarning sonly harakteristikalarini o’rganishga samarali usullardan hisoblanadi. Biz bu yerda o’rganilayotgan kattalikni Y vaqtni t deb belgilasak ular orasidan bog’lanish funksianal, grafik yoki jadval ko’rinishda berilgan bo’lishi mumkin. Berilgan ma’lumotlar asosida t va y bog’lanishini spektral tahlil qilish talab qilinayotgan bo’lsin. Agar y = funksional bog’lanish berilgan bo’lsa funksiya Fure qatori
+ (4.1)
ko’rinishda ifodalanadi. Agar funksiya davriy bo’lib davri T ga teng bo’lsa ak, bk koeffisiyentlarni aniqlash uchun
(4.2)
formulalardan foydalaniladi Bu yerda (4.1) Fure qatorining 1-hadi chastotasi, qatorining har bir k ga mos hadi esa garmonik deyiladi. Odatda (4.1) qator mos yaqinlashuvchi bo’lib talab qilinayotgan aniqlik darajasi uchun uning chekli hadlarini olish yetarli bo’ladi . Natijada
+
formulani hosil qilamiz . Uning garmonikalari amplitudalarini Ck = hisoblab taqqoslash yordamida etakchi garmonikalarini aniqlash mumkin. Masalan, C1 >> C2, i=2,4,5,…,n, C3 >> Ci , i=2,4,5,…,n shart bajarilsa 1- va 3- garmonikalari yetakchi ekan deyish mumkin. Agar funksiyani qabul qilingan signal deb, u raqamli ko’rinishda, ya’ni jadval ko’rinishda berilgan bo’lsa uni Fure qatoriga yoyish va tahlil qilish masalalarini ko’ramiz. O’rganilayotgan jarayon signallar bilan bog’liq bo’lsa, uni davriy deb faraz qilish faqat bitta davridagi ma’lumotlar bilan cheklansak bo’ladi. Shunday qilib y = f(x) bog’lanish haqidagi ma’lumot

i

0

1

2

………..

n-1

n

ti

t0

t1

t2

………..

tn-1

tn

fi

f0

f1

f2

………

fn-1

fn

berilgan bo’lsa jadval funksiyani bo’lakli o’zgarmas funksiya sifatida



ko’rinishda ifodalash mumkin. Agar kuzatuvlar davriy tarzda bir xil vaqt intervalida olib borilgan bo’lsa, ya’ni ti - ti-1 = h bo’lsa funksiya tasvirini soddalashtirish mumkin.
(4.3)
bu funksiya uchun Fure koeffisiyentini hisoblash maxsus yondashuvni talab qilar ekan . Chunki ma’lum taqribiy integrallash formulalari kerakli aniqlikni taminlay olmasligi mumkin ekan. (4.2) formulalar bo’yicha integrallarni hisoblash va (4.3) funksiya ko’rinishidan foydalanib integrallarni ko’rsatilgan oraliqlar bo’yicha hisoblaymiz. Masalan, (4.2) birinchi formulasi uchun





Shuningdek bk lar uchun ham shunday formulalarni hosil qilish mumkin. Amalyotda keng tarqalgan t0 = 0 hol uchun nisbatan soddaroq formuladan hosil bo’ladi.

(4.4)
Bu yerda m – talab qilinayotgan aniqlik uchun yetarli bo’lgan hadlar soni.
Koeffitsiyentlari (4.4) formulalar bo’yicha hisoblangan (4.1) ning chekli yig’indisi asosida aniqlangan f(x) funksiya uchun spektral tahlil o’tkazish mumkin.
Ck = (4.5)
formula bo’yicha k – garmonika amplidudasini hisoblaymiz. Ana shu amplitudalar qiymatlari bo’yicha taqqoslab kamayish tartibida joylashtiramiz. Agar Ck qiymatlardan ayrimlari qolganlaridan ancha katta bo’lsa, ya’ni Ck1 .
k1 , k2 , k3 - garmonikalar qolganlaridan ancha katta . Bu holda aynan shu k1 , k2 , k3 - garmonikalar yetakchi garmonikalar deb hisoblanadi, qolgani esa uchrashi mumkin bo’lgan shovqin yoki sistematik qator deb tushunish va e’tibordan chetga qoldirish mumkin.
Bu usul yordamida biror yerdagi yoki koinotdagi obyektning ximyaviy tarkibini aniqlashda foydalanish mumkin. Buning uchun ana shu obyektga nur yuboriladi va undan qaytgan nurni yuqorida ko’rilgan bo’yicha tahlil qilinadi. Bunda ximyaviy elemenlarning nurlanish spektriga qarab o’rganilayotgan obyektda uning borligi va tarkibiy foizi haqida tasavvur qilishimiz mumkin. Keltirilgan usul ham dasturlanishi va kompyuterda tahlil qilinishi mumkin.
Agar signalda faqat bitta yetakchi garmonika bo’lsa, ya’ni Ci>>Ck , k = 1,2,3,4……i-1, i+1,….,m, i-garmonik yetakchi bo’ladi. Qolgan garmonikalar shovqin deb tashlab yuborilsa va f(t) uchun quyidagi
formulani hosil qilamiz.

F(t) = aicosi .
Bu formulani chizmaga moslab

(4.6)
ko’rinishga keltiramiz. Bu yerda bo’lib signalning boshlang’ich siljishi deb ataladi, Ci = esa amplitudasi bo’ladi.
Keltirilgan algoritm bo’yicha dastur tuzilgan va bu dastur bo’yicha quyidagi jadvaldagi axborot qayta ishlangan.

X(t)

Y(i)

0
1.5625E-07
3.125E-07
4.6875E-07
6.25E-07
7.0125E-07
9.375E-07
1.08375E-06
1.25E-06
1.40625E-06
1.5625E-06
1.7187E-06
1.875E-06
2.03125E-06
2.1075E-06
2.34375E-06
2.5E-06

0.9
-1.13064
-2.49863
-2.40226
-0.887656
1.13406
2.50293
2.40724
0.903125
-1.12029
-2.49707
-2.40140
-0.897656
1.13328
2.50137
2.4049
0.9

Bu ma’lumotlar asosida hisoblangan Ck lar qiymatlari orasida C2 = 2.58919 , qolgan amplitudalar esa juda kichik


C1 = 1.27E-03 C3 = 1.49E-04 >C4 > C5 … .
Shuning uchun berilgan misolda C = 2.5892; bo’lib, y = C*sin(2 ) ko’rinishda ifodalaymiz . Bu formula bilan hisoblangan qiymatlar va jadval qiymatlar orasidagi farq 0.04 atrofida nisbiy xatolik 3 atrofida bo’lib amalyot uchun yetarli natija sifatida qaralishi mumkin.

1.Toq va juft funksiyalarni Furye qatoriBizga davriT =2π bo'lgan funksiya berilgan bo`lsin, ya'nif (x +2π) =f (x).Berilgan funksiyaningFurye qatori va koeffitsiyentlari quyidagicha edi:

Quyida biz juft va toq funksiyalarning Furye qatori koeffitsientlarini hisoblash formulalarinikeltirib chiqaramiz.Agarf (x)funksiya[–a; a]daintegrallanuvchi bo`lsa, uholda


Ikkinchi integralda x ni -x ga almashtirish bajarib, (5) ga qo`yamiz:



Ikk I t a ju f t f u n k s I y a l a r n I n g y o k I I kk I t a t o q f u n k s I y al a r ni n g k o ` p a y t m as I j u f t f u n k s iy a , j u f t v a toq funksiyalarning ko`paytmasi toq funksiya ekanligini va (7) ni e'tiborga olgan holda juft va toqfunksiyalarning Furye qatori koeffitsientlarini hisoblaymiz.1)f (x)funksiya davriT =bolgan, [-π,π] da Dirixle shartlarini qanoatlantiradiganjuft funksiyabo lsin.

Juft funksiya uchun Furye qatorifaqat kosinuslardan iborat,bk= 0.2)f (x)funksiya davriT =bolgan, [-π,π] da Dirixle shartlarini qanoatlantiradigan toq funksiya bo’lsin.

Davriy signallarni quyidagi trigonometrik Fure qatoriga yoyish mumkin







Download 59.75 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling