Genetikadan masalalar yechish usullari samarqand


Download 221.08 Kb.
bet5/10
Sana04.03.2020
Hajmi221.08 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

GENLARNING O’ZARO TA’SIR ETISH XILLARI

1.GENLARNING KOMPLEMENTAR TA’SIRI

Genotipda genlar birgalikda belgining rivojlanishiga olib kelishi ularning komplementar yoki to’ldiruvchi ta’siri deyiladi. Har bir gen o’zi alohida muayyan belgini rivojlantira olmaydi. Genlarning bunday ta’risi xushbo’y hidli oq gulli no’xatni o’zaro chatishtirishda aniqlangan, olingan birinchi bo’g’in duragaylar qizil gulli bo’lgan.



Mavzuga doir masalalar.

1-MASALA.Tovuqning yong’oqsimon tojli formalari oddiy tojli xo’roz bilan chatishtirilgan qo’yidagicha natija olingan:

A) tovuq, xo’rozlarning 50 % yong’oqsimon, 50% gulsimon tojli B) hamma tovuq va xo’rozlar yong’oqsimon tojli

V) tovuq va xo’rozlarningi 50% yong’oqsimon, 50% no’xatsimon tojli

G) tovuq va xo’rozlarning 25 % gulsimon, 25% no’xatsimon, 25% yong’oqsimon, 25% oddiy tojli bo’lgan. Chatishtirishda ishtirok etgan tovuq va xo’rozlar F1 duragaylarining genotipini aniqlang.



Ishlash usuli

R Fenotip

yong’oqsimon




oddiy

genotip

RRPp

x

rrpp

gameta

Rp rp




Rp













F1 fenotip

yong’oqsimon




Gulsimon

genotip

RpPp




Rrpp
A.

Ishlash usuli

R Fenotip

yong’oqsimon




oddiy

genotip

RRPP

x

rrpp

gameta

RP




rp













F1 fenotip




yong’oqsimon




genotip




RrPp



B.

Ishlash usuli

R Fenotip

yong’oqsimon




oddiy

genotip

RrPP

x

rrpp

gameta

RP rP




rp













F1 Fenotip

yong’oqsimon




no’xatsimon

genotip

RrPp




rrPp




50%




50%
V.


Ishlash usuli

R Fenotip

yong’oqsimon




oddiy

genotip

RrPp

x

rrpp

gameta

RP Rp rP rP




rp













F1 Fenotip

yong’oqsimon

gulsimon

no’xatsimon

oddiy

genotip

RrPp

Rrpp

rrPp

rrpp




25%

25%

25%

25%
G.


2-MASALA. Genotipi har xil bo`lgan oq pillali ikkita ipak qurtining kapalaklari chatishtirilganda F1 da sariq pillali duragaylar hosil bo`ldi. Ularning erkagi va urg`ochisi o`zaro chatishtirilganda. F2da ikki xil fenotipik sinf 7/9 nisbatda oq va sariq pillali ipak qurtlari paydo bo`ldi. F2 da tut ipak qurti kapalaklarining genotipini aniqlang.

BERILGAN:

Oq pilla Oq pilla



P ♀AAbb x ♂aaBB

(gomozigotali) (gomozigotali)

Gametalar olinadi va mazkur gametalar o`zaro chatishtirilib F1 (birinchi avlod) duragaylarini hosil qilinadi.

YECHISH:

AAbb x ♂aaBB



A b a B

F1 sariq pilla



AaBb

JAVOB: F1 da faqat bir xil genotipga ega organizmlar hosil bo`ladi. Ya`ni: AaBb

  1. F1 avloddan necha xil gameta olinadi.

AaBb

A a


B b B b

IZOH: AaBb genotipdan 4 xil gameta olinadi. Bular: AB, Ab, aB, ab

Sariq pilla Sariq pilla

P X

AaBb AaBb

YECHISH:

Dastlab gameta olinadi va olingan gametalar PENNET katagiga joylashtiriladi.

4 xil gameta olinadi. Bular AB Ab aB ab

AaBb

A a


Gametalar: B b B b

x AB Ab aB ab


AB

Ab

aB

ab

AABB

Sariq


AABb

sariq


AaBB

sariq


AaBb

sariq


AABb

sariq


AAbb

oq


AaBb

Sariq



Aabb

oq


AaBB

Sariq


AaBb

Sariq


aaBB

oq


aaBb

oq


AaBb

Sariq


Aabb

Oq



aaBb

oq


aabb

oq



JAVOB: Olingan avloddan 9 tasi sariq pillali ipak qurti bo`ladi. Bular AABB(1ta), AABb(2ta), AaBB(2ta), AaBb(4ta). 7 tasi oq pillali ipak qurtini hosil qiladi.

3-MASALA.Genlarning komplementar ta’sirida oshqovoq mevasi shakining rivojlanishi. Buning uchun genotipi bo’yicha har xil fenotipi bo’yicha bir xil belgilarni chatishtirish natijasida ota-onada yo’q belgi namoyon bo’ladi.

Masalan: AAbb x aaBB yumaloq belgili.




Ishlash usuli:

R Fenotip

Yumaloq




Yumaloq

Genotip

AAbb

x

aaBB

gameta










F1 Fenotip

Gardishsimon

Genotip

AaBb

F2 Fenotip

Gardishsimon




Gardishsimon

Genotip

AaBb

x

AaBb

Gameta

AB

Ab

aB

ab




AB

Ab

aB

ab

Demak, F2 dagi gametalarni pennet katagiga solamiz.

♂ ♀

AB

Ab

aB

ab

AB

AABB

Gardishsimon



AABb

Gardishsimon



AaBB

Gardishsimon



AaBb

Gardishsimon



Ab

AABb

Gardishsimon



AAbb

Sharsimon



AaBb

Gardishsimon



Aabb

Sharsimon



aB

AaBB

Gardishsimon



AaBb

Gardishsimon



aaBB

Sharsimon



aaBb

Sharsimon



ab

AaBb

Gardishsimon



Aabb

Sharsimon



aaBb

Sharsimon



aabb

Uzunchoq



Fenotip - 9 : 6 : 1

Genotip – 1 : 2 : 2 : 4 : 1 : 2 : 1 : 2 : 1



Genotipik guruhlar

Fenotipik guruhlar



Genotip

Takrorlanish

Fenotip

1

AABB

1

9

Gardishsimon

2

AABb

2

3

AaBB

2

4

AaBb

4

5

AAbb

1

3

Sharsimon

6

Aabb

2

7

aaBB

1

3

8

aaBb

2

9

aabb

1

1

Uzunchoq



2. GENLARNING EPISTAZ TA’SIRI
Allel bo’lmagan dominant genlardan birining fenotipda ikkinchisidan ustunlik qilishi epistaz deb ataladi.

Mavzuga doir masalalar.

1-MASALA. Otlar junining kulrang belgisi ikki noallel dominant gen ishtirokida rivojlanadi. Ularda B qora, b malla junning rivojlanishiga sababchi bo’ladi. Boshqa xromosomada joylashgan I gen esda B va b genlar funksiyasini susatiradi. Ot zavodida gomozigota kulrang biya bilan malla junli ayg’ir chatishtirilgan. F1 da kulrang otlar hosil bo’lgan. Ular o’zaro chatishtirilganda F2 da 12 ta kulrang, 3 ta qora va bitta malla junli otlar hosil bo’lgan. Chatishtirishda ishtirok etgan biya va ayg’irning, F1va F2 duragay otlarning genotipini aniqlang.

Ishlash usuli

R Fenotip

kulrang




malla

Genotip

IIBB

x

iibb

gameta

Ib




ib













F1 Fenotip

kulrang







kulrang

Genotip

IiBb




x

IiBb

F2 fenotip



genotip


♂ ♀

IB

Ib

iB

ib

IB

IIBB

kulrang

IIBb

kulrang

IiBB

kulrang

IiBb

kulrang

Ib

IIBb

kulrang

IIbb

kulrang

IiBb

kulrang

Iibb

kulrang

iB

IiBB

kulrang

IiBb

kulrang

iiBB

qora

iiBb

qora

ib

IiBb

kulrang

Iibb

kulrang

iiBb

qora

Iibb

malla



2-MASALA. G’o’zaning malla va yashil tolali liniyalari chatishtirilgan. F1 da malla tolali duragaylar yetishdi. F1 duragay o’z-o’zidan changlanganda F2 da asosan malla, qisman yashil va juda oz miqdorda oq tolali o’simliklar hosil bo’lgan. Bu hodisani qanday tushuntirish mumkin.

Ishlash usuli

R Fenotip

malla




yashil

genotip

AAbb

x

aaBB

gameta

Ab




aB













F1 Fenotip







malla




genotip







AaBb




Download 221.08 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling