Genetikadan masalalar yechish usullari samarqand


Download 221.08 Kb.
bet6/10
Sana04.03.2020
Hajmi221.08 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10



F2 fenotip

genotip


♂ ♀

AB

Ab

aB

ab

AB

AABB

malla


AABb

malla


AaBB

malla


AaBb

malla


Ab

AABb

malla


AAbb

malla


AaBb

malla


Aabb

malla


aB

AaBB

malla


AaBb

malla


aaBB

yashil


aaBb

yashil


ab

AaBb

malla


Aabb

malla


aaBb

yashil


Aabb

oq



3-MASALA. Genlarning epistaz ta’sirini patlari oq rangdagi ikkita tovuq zotlarining fenotipi bir xil bo’lsa ham ularning belgi bo’yicha genotiplari xar xilligi aniqlandi.

Masalan. CCII x ccii oq rangli.



Ishlash usuli:

R Fenotip

Oq




Oq

Genotip

CCII

x

ccii

gameta










F1 Fenotip

Oq

Genotip

CcIi

F2 Fenotip

Oq




Oq

Genotip

CcIi

x

CcIi

Gameta

CI

Ci

cI

ci




CI

Ci

cI

ci

Demak, F2 dagi gametalarni pennet katagiga solamiz.

♂ ♀

CI

Ci

cI

ci

CI

CCII

Oq patli


CCIi

Oq patli


CcII

Oq patli


CcIi

Oq patli


Ci

CCIi

Oq patli


CCii

Qora patli



CcIi

Oq patli


Ccii

Qora patli



cI

CcII

Oq patli


CcIi

Oq patli


ccII

Oq patli


ccIi

Oq patli


ci

CcIi

Oq patli


Ccii

Qora patli



ccIi

Oq patli


ccii

Oq patli



Fenotip - 16 : 3 ya’ni 13/16 oq patli, 3/16 qora patli tovuq-xo’roz olindi.

Genotip – 1 : 2 : 2 : 4 : 1 : 2 : 1 : 2 : 1



Genotipik guruhlar

Fenotipik guruhlar



Genotip

Takrorlanish

Fenotip

1

CCII

1

9

Oq patli tovuq va xo’rozlar

2

CCIi

2

3

CcII

2

4

CcIi

4

5

Ccii

1

3

Qora patli tovuq va xo’rozlar

6

Ccii

2

7

ccII

1

4

Oq patli tovuq va xo’rozlar

8

ccIi

2

9

ccii

1


4-MASALA. Qovoq mevasining oq rangi - W, sariq rangi- Y, yashil ranggi – y bilan ifodalanadi. W – gen INGIBITOR vazifasini bajaradi. Quyidagi genotipga ega qovoqlar chatishtirilsa, ularning fenotipi qanday bo`ladi?

1) Dastlab chatishtirilayotgan ota-ona formalar yoziladi:



BERILGAN:

Sariq rangli sariq rangli



P ♀wwYy x ♂wwYy

2) Gametalar olinadi va mazkur gametalar o`zaro chatishtirilib F1 (birinchi avlod) duragaylarini hosil qilinadi.


YECHISH:

wwYy

w


Y y

wwYy x ♂wwYy



wY wy wY wy

F1 wY wy



wY

wy


wwYY

wwYy


wwYy

wwyy




JAVOB: olingan avlodning 3:1 nisbatta. Ya`ni 3ta sariq 1ta yashil qovoq olindi.

2) WwYy x Wwyy o`zaro chatishtirilsa, qanday natija kutishimiz mumkin?



BERILGAN:

oq rangli oq rangli



P ♀WwYy x ♂Wwyy

Gametalar olinadi va mazkur gametalar o`zaro chatishtirilib F1 (birinchi avlod) duragaylarini hosil qilinadi.



YECHISH:

WwYy Wwyy

W w


Y y Y y Wy wy

F1



x

WY

Wy

wY

wy

Wy

WWYy

WWyy

WwYy

Wwyy

wy

WwYy

Wwyy

wwYy

wwyy



JAVOB: Olingan avlodning fenotipi: 6 ta oq, 1 ta sariq, 1 ta yashil bo`ladi.

Izoh: Ingebitor gen oq rangni begilaydi. Maskur gen sariq va yashil ranglarni yuzaga kelishiga to`sqinlik qiladi.

3) Dastlab chatishtirilayotgan ota-ona formalar yoziladi:

BERILGAN:

oq rangli oq rangli



P ♀WwYY x ♂Wwyy

2) Gametalar olinadi va mazkur gametalar o`zaro chatishtirilib F1 (birinchi avlod) duragaylarini hosil qilinadi.



YECHISH:

WwYY x ♂Wwyy



Gametalar; WY wY Wy wy

F1 Wy wy



WY

wY


WWYy

WwYy


WwYy

wwYy


JAVOB: olingan avlodning 3:1 nisbatta. Ya`ni 3ta oq 1ta sariq qovoq olinadi.

3.GENLARNING POLIMER TA’SIRI.
Polimer genlarning o’zaro ta’siri bo’lib, bunda allel bo’lmagan bir xildagi bir nechta gen bitta belgining rivojlanishiga o’xshash ta’sir ko’rsatadi. Bunday genlarning yig’indisi ko’p bo’lsa, organizmning belgisi kuchli rivojlanadi, agar kam bo’lsa, shu belgi kuchsizroq rivojlanadi.

Polimeriya xodisasini shved genetigi va seleksioneri Nil’son-Ele tomonidan birinchi marta puxta o’rganildi. U 1908 yilda qizil va oq donli bug’doyni chatishtirganda, birinchi bug’inda monogibrid chatishtirishga xos bo’lgan 3:1 nisbatdagi ajralishni ko’rdi.



Mavzuga doir masalalar.

1-MASALA. Bug’doyda A1A2 genlik bahorlik xususiyatini, a1a2 genli kuzgilik xussiyatini namoyon qiladi. A1A1A2A2 genotipga ega formalarda bahorlik xususiyati, a1a1a2a2 genotipli formalardan kuzgilik belgi kuchli ifodalangan bo’ladi. Quyidagicha chatishtirishdan olingan formalarda genotip va fenotipni aniqlang:

A) A1 A1 A2 A2 x a1 a1 a2 a2

B) A1 A1 a2 a2 x a1 a1 a2 a2

V) A1 a1 a2 a2 x a1 a1 A2 a2



A)


A) A1 A1 A2 A2 x a1 a1 a2 a2

Ishlash usuli

Fenotip

bahorgi




kuzgi

Genotip

A1 A1 A2 A2

x

a1a1 a2 a2

gameta

A1 A2




a1 a2













F1 Fenotip







bahorgi




genotip







A1 a1A2 a2





A1 A1 a2 a2 x a1 a1 a2 a2

Ishlash usuli

Fenotip

bahorgi




kuzgi

Genotip

A1 A1 a2 a2

x

a1 a1 a2 a2

gameta

A1 A2




a1 a2













F1 Fenotip







bahorgi




Genotip







A1 a1a2 a2



B)


A1 a1 a2 a2 x a1 a1 A2 a2

Ishlash usuli

Fenotip

bahorgi




kuzgi

Genotip

A1 a1 a2 a2

x

a1 a1 A2 a2

gameta

A1 a2 a1 a2




a1 A2 a1 a2













F1 fenotip

bahorgi

bahorgi

bahorgi

kuzgi

Genotip

A1 a1 A2 a2

A1 a1a2 a2

a1 a1A2 a2

a1 a1a2 a2
V)


2-MASALA. Odam terisining rangi ikki xil gen bilan belgilanadi. BBCC genotipli odamlarning terisi qora, bbcc genotipli odamniki oq rangda bo’ladi. Genotpda 3 ta dominant gen bo’lsa, teri qoramtir, 2 ta bo’lsa oraliq, bitta bo’lsa oqish bo’ladi.

Terisi rangi oraliq bo’lgan erkak terisi oqish bo’lgan ayolga ulangan. Ular farzandlarining 6/8 qismida teri rangi oraliq va oqish, 2/8 qismida qoramtir va oq bo’lgan. Erkak va ayolning genotipini aniqlang.




Ishlash usuli

Fenotip

oqish




oraliq

Genotip

Bbcc

x

BbCc

gameta

Bc bc




BC Bc bC bc













F1 Fenotip

qoramtir

oraliq

oraliq

oqish

genotip

BBCc

BBcc

BbCc

Bbcc



















oraliq

oqish

oqish

oq




BbCc

Bbcc

bbCc

bbcc



















6/8

- oraliq va oqish




2/8

- qoramtir va oq

Download 221.08 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling