Guliston davlat universiteti biofizika fanidan laboratoriya ishlarini bajarish


Download 0.71 Mb.
Pdf ko'rish
bet5/49
Sana09.09.2022
Hajmi0.71 Mb.
#803080
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   49
Bog'liq
2 5244721608962088105
Mustaqil ish1, Mustaqil ish1, Azimova Muborak Matematika chiqarish kk, 1-kurs magistr, 1-kurs magistr, maktabgacna talimda musiqiy tarbiya metodikasi, Квитанция195, 5 - azorat ishi 9 - sinfga, 2-mavzu, invoice for nkm 202530465, Mundarija, 1.1 Aholi soni rus, 1.1 Aholi soni rus jenshini, 2 5204294202791304976, 2 5240422449778007555
 

ds 
= V
1
(h
1
-h), 

 

 
 
dt
 
(2)
Naycha R
2
-uchun esa
ds 
= V
2
(h-h
2
) . 
dt  
bu yerdagi T- mutlaq harorat,
ds
- entropiya o`sish tezligi, V
1
va V
2
- oqim
dt
tezliklari, (h
1
-h) va (h-h
2
) esa idishlardagi suyuqlik sathlariaro farqlardir. 
Formula (2) dagi o`ng va so`l ifodalar vaqt birligida ajralib chiqgan energiya-
quvvatini ifodalaydi, ya`ni so`l tomondagisi issiqlik energiyasini, o`ng tomondagisi 
esa mexanik energiyani ifodalaydi.
Demak, mazkur formulalar naychalar R
1
, R
2
da mexanik energiyaning qanday 
qismi ishqalanish jarayoni tufayli ekvivalent miqdorda issiqlik energiyasiga 
aylanishini ko`rsatadi. 
Shunday qilib, butun sistemada entropiyaning oshish tezligi teng bo`ladi: 
 

ds 
= T 
ds 
+ T 
ds 
= V
1
(h
1
-h) +V
2
(h-h
2
)
 
(3) 




 
dt dt dt
 
 
 
Formula (3) ga formula (I) va V
1
, V
2
qiymatlari qo`yilsa quyidagi tenglik hosil 
bo`ladi: 
 

ds 
= k
1
(h
1
-h)
2
 +k
2
(h-h
2
)

(4) 
dt
 
Formula (4) dagi T 
ds 
ni TS orqali ifodalab, TS-ning h ga bog`liqlik grafigini 
dt
chizish mumkin. Formula (4) ning o`ng tomondagi ifodalar kvadratli bo`lgani uchun 
TS-h-bog`liqligi grafikda parabola shaklida namoyon bo`ladi. 
Ma`lumki, parabola shoxlarining yo`nalishi formuladagi o`ng tomon 
ifodalarining ishorasiga bog`liq. Agarda k
1
va k
2
musbat ishoraga ega bo`lsa, 
parabola shoxlari tepaga yo`naladi. Bunday hol entropiya o`sishi tezligining minimal 
miqdori bilan xarakterlanadigan barqaror statsionar holatga mos keladi. 
Agarda naychalardagi oqim tezliklari o`zgartirilsa, II-idishdagi suyuqlik 
balandligi ham o`zgaradi, ya`ni sistema yangi statsionar holatga o`tadi. H-idishdagi 
statsionar holat birdaniga tiklanmasdan, dastlab, ma`lum bir maksimal yoki minimal 
balandliklar orqali o`tib, so`ngra oldingi holatga yaqin keladigan ma`lum bir 
balandlikda turg`unlashish orqali tiklanadi. 
Bayon etilganlarni yakunlab aytish mumkinki, barqaror statsionar holatda H-
idishdagi suyuqlik sathining har qanday siljishi, albatta uning dastlabi qolatga 
qaytishi bilan tamomlanib, sistema entropiyasining minimal o`sishi bilan 
xarakterlanadi. 
Ish uchun zarur vositalar: ochiq sistemaning gidrodinamik modeli. 
Ishni bajarish: Gidrodinamik model vodoprovod sistemasiga ulanib, unga suv 
yuboriladi. H
1
,H vaH
2
idishlardagi suv satxlari turg'unlashgach, ularning balandliklari 
h
1
, h va h
2
o'lchab olinadi. So'ngra vodoprovod jumragi kattaroq ochilib, idishlardagi 
suv sato'lariningn yangi kattaliklari o'lchab olinadi. Shu hildagi ishlar H
1
idishdagi 
suv satxining kamaytirilish xolatlari uchun xam bajariladi va ularga mos h
1
h va h
2
kattaliklari o'lchab olinib, jadvalga ko'chiriladi. O'lchov ishlari tamomlangach, H- 
idishdagi suv satxlarining har bir xolatiga bog'liq ravishda R
1
va R
2
naychalarda 
yuzaga keladigan suyuqlik oqim tezliklari xisoblab topiladi, ya'ni R
,
uchun V
1 = 
k
1
∆h

R
2
uchun V
2 = 
k
2
∆h
2
, by erda k
1
= (πr
4
/8ηl)t, π=3,14; r - naychalar radiusi, l - naychalar 
uzunligi, η- yopishqoqlik, t- vaqt, ∆h
1
=h
1
-h, ∆h
2
=h
2
-h ga teng. 




Hisoblab topilgan oqim tezligidan foydalanib, ochiq sistemadagi statsionar 
xolatni saqlab turish uchun vujudga keltiriladigan entropiya tezligi hisoblab topiladi, 
ya'ni 
2
2
1
1
2
2
ds
T
=K ( h ) +K ( h )
dt


Hisoblash natijalari xam jadvalga ko'chiriladi. 
1-jadval. 
H
1
, H, H
2
-
Idishlardagi suv 
balandliklari (h
1
h, 
h
2

Suv 
balandliklararo 
farqlar 
Naychalardagi oqim 
tezliklari 
Entropiya 
o'zgarishi 
ds
T
=TS
dt
∆h
1
∆h
2
V
1
V
2
Jadval ma'lumotlari asosida abstsiss o'qiga h- kattaliklari, ordinata o'qiga esa 
TS qiymatlari tushirilib, TS-h bog'liqlik grafigi chiziladi. Grafikdan h qiymati
bo'yicha TS ning shunday bir kichik qiymati topiladiki, u ochiq sistema H-dagi
statsionar holatni ta'minlash uchun zarur bo'lgan entropiyaning o'sish tezligini 
harakterlaydi. 

Download 0.71 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   49




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling