Guruh talabasi Polvonov Dostonbekning


Download 38.27 Kb.
Sana18.06.2022
Hajmi38.27 Kb.
#764250
Bog'liq
Nazorat savollariga javob 24.04
203-21 I.O, 2-Amaliyot tovush platalari, Mus ish. Tashqi qurilmalar vazifasi., Nazorat savollariga javob 23.04, Nazorat savollari Multimedia 04.05.2020

911-17 guruh talabasi
Polvonov Dostonbekning
Nazorat savollariga javobi
Nazorat savollari:
1.Видеоадаптернинг BIOSи қандай микросхемада сақланади?
2.Видеоконтроллерлар таърифини беринг?
3.Видеокартанинг рухсат берувчи қобилияти деганда нима тушунилади?
4.Марказий процессор ва видеотасвирларнинг ўзаро алмашув тезлиги қайси кўрсатгичлар билан аниқланади?
5.Видеохотиранинг хажми нимани аниқлайди?
6.RAMDAC нинг қайси ифодалари тасвирни сифатини аниқлайди? 
7.Умумий стандарт бўйича монохром график адаптери қандай номланади?
8.Видеоадаптерларда қўлланиладиган интерфейслар.
Javoblar:

  1. BIOS videoadapteri. Videoadapterlar tizimli BIOSga o‘xshash o‘zining BIOSiga ega, biroq undan butunlay mustaqil (kompyuterdagi boshqa qurilmalar ham) o‘zining BIOSiga ega bo‘lishi mumkin. Agar, siz ekranni yoqib tezda monitorga qarasangiz, BIOS videoadapterining belgisini ko‘rishingiz mumkin. BIOS videoadapteri tizimli BIOSga o‘xshash ROM mikrosxemasida saqlanadi, videoadapter uskunalari va dasturiy ta’minot orasida interfeysni ta’minlovchi asosiy buyruklarni o‘z ichiga oladi. BIOS funksiyalariga murojaat qiluvchi avtonom ilova, operatsion tizim va BIOS tizimi bo‘lishi mumkin. BIOS funksiyalariga murojaat POST protsedurasi bajarilish vaqtida monitor haqida axborotni olishga va boshqa ixtiyoriy dasturiy drayverlar diski yuklanishidan oldin tizim yuklanishini boshlashga imkon yaratadi.

  2. Video nazorat qilish moslamasi (Eng. Video Display Controller, VDC) - bu kompyuterlar va o'yin pristavkalarida video tasvirni yaratish sxemasining asosiy tarkibiy qismi bo'lgan ixtisoslashgan mikrosxemadir. Ba'zi video kontrolörler, shuningdek, ovoz generatori kabi qo'shimcha funktsiyalarga ega. Video nazorat qilish chiplari asosan 1980-yillarda uy kompyuterlarida va o'yin tizimlarida ishlatilgan.

Videomagnitofon mikrosxemalari paydo bo'lishidan oldin, tasvirni shakllantirish sxemalari to'liq diskret mantiq asosida qurilgan. 70-yillarning o'rtalariga kelib, CRT displeylari mikrokompyuterlar uchun ommabop ma'lumot uzatish moslamasiga aylandi va mikrosxemalarni ishlab chiqarish texnologiyasining rivojlanishi tasvirni shakllantirish pallasining asosiy qismini alohida mikrosxemalar shaklida amalga oshirishga imkon berdi. Bu bunday zanjirlarning rivojlanishini soddalashtirdi, bosilgan elektron platalarning o'lchamlarini va energiya sarfini kamaytirdi va oxirgi qurilmalarning narxini pasaytirdi. Videomagnitofonlarni yanada rivojlanishi yanada murakkab va ko'p funktsiyali qurilmalar - video protsessorlarning paydo bo'lishiga olib keldi.

  1. Ruxsat berish qobiliyati deganda video tasvirni monitorga uzata olish ko’lamini tushunishimiz mumkin.

Birinchi rangli grafik plata CGA (Color Graphics Adapter) IBM tomonidan ishlab chiqarilgan bo‘lib, ruxsat berish qobiliyati 40x25 va 80x25(simvollar matritsasi - 8x8) matnlar rejimida yoki ruxsat berish qobiliyati 320x200, yoki 640x200 grafik rejimda ishlashi mumkin edi. Matnli rejimda 256 ta simvol atributini - simvolning 16 ta rangi va fonning 16 ta rangi, grafik rejimda esa 320x200 bo‘lganda har biri 4 ta rangga ega 4 ta palitra ishlatilar edi.

4. Grafik kontroller markaziy protsessor va videoxotira orasidagiaxborot almashinuvini boshqarish uchun mo‘ljallangan bo‘lib, bu axborotni elementar o‘zgartirilishini bajaradi. Grafik kontroller markaziy protsessorga quyidagi elementar amallarni bajarishga yordam beradi:


pikselni (piksellar guruhini) belgilangan manzilga yozish;
belgilangan manzildan pikselning (piksellar guruhining) qiymatini o‘qish;
“va”, “yoki”, “inkor” kabi elementar mantiqiy operatsiyalarni bajarish yo‘li bilan pikselning (piksellar guruhining) rangini modifikatsiyalash;
kadrlar buferidan piksel kodini o‘qish.
VGA videoadapterlarining grafik kontrollerini zamonaviy SVGA videoadapterlarida qo‘llaniladigan grafik akseleratorlarining eng oddiy ko‘rinishi deb hisoblash mumkin.
Sekvensor yoki ketma - ketlik ko‘rsatgichi videoxotirani skanerlashda kerak bo‘ladigan signallarni ishlab chiqarish uchun mo‘ljallangan. Boshqacha aytganda, sekvensor videoxotira yacheykasi tarkibini o‘qish va manzillash ketma - ketligini ta’minlaydi, ularning tarkibini atributlar kontrolleriga, so‘ngra RAMDACga uzatadi. Sekvensorning ishi ENT kontrolleri yordamida shakllantiriladigan signallar bilan sinxronlashtiriladi.
VGA videoadapterining atributlar kontrolleri monitor ekraniga chiqariladigan tasvirning rangini boshqarish mo‘ljallangan. Videoadapterning matnli ish rejimida u akslantirayotgan simvolning atributlar bayti tarkibiga asoslanib, simvolli matritsa chegarasida piksellar rangini aniqlaydi. Bundan tashqari, bu rejimda atributlar kontrolleri o‘chib - yonish, rangni o‘zgartirish yoki simvolning yuqori yorqinligi kabi effektlarni yaratish imkonini beradi. Ma’lumotlar atributlar kontrolleri chiqishidan videoadapterning RAMDAC kirishiga uzatiladi. RAMDACning (registrlarda saqlanadigan ma’lumotlarning raqamli - analogli o‘zgartirgichi) asosiy vazifasi piksel rangini kodini analog signalga o‘zgartirishdir. RAMDACning tarkibiga quyidagilar kiradi:
uchta kanalli 6 - razryadli SAP;
256 ta 18 - razryadli ranglar registri (xuddi shu registrlar operativ xotirani tashkil qiladi, shuning uchun ram qisqartmasi bu qurilmaning nomiga qo‘shilgan);
rangning 18 - razryadli chiqish registrlari, uning chiqishlari SAPning mos ravishdagi kirishi bilan ulangan;
manzillash sxemasi.
Videosignallar bilan ishlash uchun mo‘ljallangan qurilmalar. IBM kompyuterlarining videosignallari bilan ishlash uchun mo‘ljallangan qurilmalarni shartli ravishda bir nechta guruhga bo‘lish mumkin:
video ketma ketlikni kiritish va qamrash qurilmasi (Capture play);
freymgrabberlar (Frame-grabber);
VGATV i MPEG-pleerlarining signallarini o‘zgartiruvchi TV-tyunerlar.
Videoqamrov platalari. Videoqamrov platalari (video grabber, videograbber)video kadrlari qamrab oladi, ularni o‘zgartiradi (shu jumladan raqamlashtiradi) va kompyuterning xotirasiga yozadi.
Videoqamrov platalari ikki turda bo‘ladi:
kadrlar grabberi (frame grabber) xarakatsiz tasvirni qamrab olish uchun mo‘ljallangan;
qamrov platalari (capture board) videofilmlarni qamrab oladi. Ular videokameradan, tyuner bo‘lsa, antennadan ham alohida televizion kadrlarni qamrab oladi va ishlov berish uchun kompyuterga uzatib beradi.
Videosignallarni raqamlashtirilganda axborotning katta massivlari shakllanadi. Shuning uchun jarayonni xarakatlantirishda muammolar kelib chiqadi. Masalan, ruxsat berish qobiliyati 1024 x768 piksel bo‘lgan 256 - rangli to‘liq ekranli tasvirni uzatish uchun 1 Mbaytga yaqin ma’lumotni uzatish kerak. Bunga 10 sekunddan ortiqroq vaqt talab qiladi. Xatto ruxsat berish qobiliyati 640 x 480 piksel bo‘lgan ma’lumotlar xajmi 0,5 Mbaytdan biroz kamroq.

5. Grafik kontroller markaziy protsessor va videoxotira orasidagiaxborot almashinuvini boshqarish uchun mo‘ljallangan bo‘lib, bu axborotni elementar o‘zgartirilishini bajaradi. Grafik kontroller markaziy protsessorga quyidagi elementar amallarni bajarishga yordam beradi:


pikselni (piksellar guruhini) belgilangan manzilga yozish;
belgilangan manzildan pikselning (piksellar guruhining) qiymatini o‘qish;
“va”, “yoki”, “inkor” kabi elementar mantiqiy operatsiyalarni bajarish yo‘li bilan pikselning (piksellar guruhining) rangini modifikatsiyalash;
kadrlar buferidan piksel kodini o‘qish.
VGA videoadapterlarining grafik kontrollerini zamonaviy SVGA videoadapterlarida qo‘llaniladigan grafik akseleratorlarining eng oddiy ko‘rinishi deb hisoblash mumkin.
Sekvensor yoki ketma - ketlik ko‘rsatgichi videoxotirani skanerlashda kerak bo‘ladigan signallarni ishlab chiqarish uchun mo‘ljallangan. Boshqacha aytganda, sekvensor videoxotira yacheykasi tarkibini o‘qish va manzillash ketma - ketligini ta’minlaydi, ularning tarkibini atributlar kontrolleriga, so‘ngra RAMDACga uzatadi. Sekvensorning ishi ENT kontrolleri yordamida shakllantiriladigan signallar bilan sinxronlashtiriladi.
VGA videoadapterining atributlar kontrolleri monitor ekraniga chiqariladigan tasvirning rangini boshqarish mo‘ljallangan. Videoadapterning matnli ish rejimida u akslantirayotgan simvolning atributlar bayti tarkibiga asoslanib, simvolli matritsa chegarasida piksellar rangini aniqlaydi. Bundan tashqari, bu rejimda atributlar kontrolleri o‘chib - yonish, rangni o‘zgartirish yoki simvolning yuqori yorqinligi kabi effektlarni yaratish imkonini beradi. Ma’lumotlar atributlar kontrolleri chiqishidan videoadapterning RAMDAC kirishiga uzatiladi. RAMDACning (registrlarda saqlanadigan ma’lumotlarning raqamli - analogli o‘zgartirgichi) asosiy vazifasi piksel rangini kodini analog signalga o‘zgartirishdir. RAMDACning tarkibiga quyidagilar kiradi:
uchta kanalli 6 - razryadli SAP;
256 ta 18 - razryadli ranglar registri (xuddi shu registrlar operativ xotirani tashkil qiladi, shuning uchun ram qisqartmasi bu qurilmaning nomiga qo‘shilgan);
rangning 18 - razryadli chiqish registrlari, uning chiqishlari SAPning mos ravishdagi kirishi bilan ulangan;
manzillash sxemasi.
Videosignallar bilan ishlash uchun mo‘ljallangan qurilmalar. IBM kompyuterlarining videosignallari bilan ishlash uchun mo‘ljallangan qurilmalarni shartli ravishda bir nechta guruhga bo‘lish mumkin:
video ketma ketlikni kiritish va qamrash qurilmasi (Capture play);
freymgrabberlar (Frame-grabber);
VGATV i MPEG-pleerlarining signallarini o‘zgartiruvchi TV-tyunerlar.
Videoqamrov platalari. Videoqamrov platalari (video grabber, videograbber)video kadrlari qamrab oladi, ularni o‘zgartiradi (shu jumladan raqamlashtiradi) va kompyuterning xotirasiga yozadi.
Videoqamrov platalari ikki turda bo‘ladi:
kadrlar grabberi (frame grabber) xarakatsiz tasvirni qamrab olish uchun mo‘ljallangan;
qamrov platalari (capture board) videofilmlarni qamrab oladi. Ular videokameradan, tyuner bo‘lsa, antennadan ham alohida televizion kadrlarni qamrab oladi va ishlov berish uchun kompyuterga uzatib beradi.
Videosignallarni raqamlashtirilganda axborotning katta massivlari shakllanadi. Shuning uchun jarayonni xarakatlantirishda muammolar kelib chiqadi. Masalan, ruxsat berish qobiliyati 1024 x768 piksel bo‘lgan 256 - rangli to‘liq ekranli tasvirni uzatish uchun 1 Mbaytga yaqin ma’lumotni uzatish kerak. Bunga 10 sekunddan ortiqroq vaqt talab qiladi. Xatto ruxsat berish qobiliyati 640 x 480 piksel bo‘lgan ma’lumotlar xajmi 0,5 Mbaytdan biroz kamroq.
6. Tasvir rangining diapozoni RAMDAC (Random Access Memory Digital - to - Analog Converter) ko‘rsatkichi bilan aniqlanadi. RAMDAC odatda 4 ta asosiy blokdan - xar bir rangli kanal (qizil, yashil, ko‘k, RGB) uchun alohida raqamli -analogli o‘zgartkichdan va o‘zgartirishlarni saqlaydigan SRAM xotirasiga egadir.
Videodrayver zamonaviy grafik videoadapterlarning to‘g‘ri ishlashini ta’minlab beruvchi dasturiy ta’minot bo‘lib, ishlab chiqaruvchi tomonidan yaratiladi va OT bilan birga yuklanadi.
AGP shinasining tezligi. Hozirgi vaqtda uch turdagi AGP shinasi mavjud, ular: 1x, 2x, 4x. AGPning 1x original talqini 66 MGs chastotasida ishlaydi va, taxminan, 32 razryadli PCI videoadapterning ikkilangan tezligiga teng bo‘lgan 266 Mbayt/s ma’lumotlarni uzatishning maksimal tezligini ta’minlaydi. AGP ning keyingi 2x rusumi 133MGs chastotada ishlaydi va 533 Mbayt/s ma’lumotlarni uzatish tezligini ta’minlaydi. AGP ning eng so‘nggi talqini 4x rejimni qo‘llaydi va 1Gbayt /s ma’lumotlarni uzatish tezligini ta’minlaydi. Tavsifi:
xotira shinasining kengligi, bitlarda o‘lchanadi — bir takt davrda uzatiladigan axborotning bitlar soni;
videoxotira soni, megabaytlarda o‘lchanadi — platada o‘rnatilgan operativ xotira bo‘lib, grafik adapterning qancha xajmdagi axborotni saqlashini ko‘rsatadi.;
yadro va xotira chastotasi, megagerslarda o‘lchanadi — chastotasi qancha yuqori bo‘lsa, axborotni shuncha tez qayta ishlaydi;
texjarayon — bosmaga chiqarish texnologiyasi, nanometrlarda (nm) o‘lchanadi, zamonaviy kartalar 90-, 80- 65 yoki 55-nm normali texjarayon bilan chiqariladi. bu parametr qancha kichik bo‘lsa, kristalda shuncha ko‘p element joylashtirsa bo‘ladi;
to‘ldirishning matnli va pikselli tezligi, bir sekundda mln.piksellar bilan o‘lchanadi— vaqt oralig‘ida chiqariladigan axborotning sonini ko‘rsatadi.
7. Monoxromli monitorlar (MDA). TTL -monitorlar haqida so‘z borganida, ko‘pincha monoxromli monitorlar ko‘zda tutilib, ularni boshqarish signallari MDA yoki Hercules kartalari tomonidan shakllantiriladi. Monoxromli deganidan tuchunarliki, ekrandagi nuqta faqat yorqin yoki qora rangli bo‘lishi mumkin. Yaxshi holda nuqtalar yana o‘zlarining intensivliklari bilan farqlanib turishi lozim.
Rakamli RGB – monitorlari (CGA, EGA, VGA). RGB – raqamli monitorlar (Red/Green/Blue - qizil/yashil/ko‘k) asosan EGA standartdagi kartaga ulanish uchun mo‘ljallangan. Bunday tuzilmalar 16 ta raqamlarni gradatsiyasini aks etishga imkon beradigan monoxrom rejimda ham ishlaydilar. Shaxsiy kompyuterlar paydo bo‘lganidan beri, bir necha standartlar o‘zgaradi: MDA (monoxrom), CGA (4 ta rang), EGA (16 ta rang), VGA (256 ta rang). Hozirgi kunda qator standart qiymatlardan ekran kengaytmasini to‘g‘ri tanlash imkoniyatiga ega bo‘lgan, 16,7 mln ranglarni tasvirlay oladigan SVGA monitorlari ishlatilmokda.
8.
VGA – chiqish asosan CRT displaylar standarti uchun.
DVI – Chiqish raqamli displaylar (LCD, HDT, video proektorlar) uchun.
S – video – teevizor, DVD player, video rekorderlar va video o’yinlar konsoli uchun.
HDMI – (High Definition Multimedia Interface) yagona universal audio-video signallarni yuqori sifatli, raqamli uzatadi.
Download 38.27 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling