Haqiqatda ham turizmni rivojlantirishdagi muammolar o‘zining majmuali


-jadval “Trade link korporation” turistik firmasining  asosiy iktisodiy


Download 0.65 Mb.
Pdf ko'rish
bet4/6
Sana30.06.2020
Hajmi0.65 Mb.
1   2   3   4   5   6

-jadval

“Trade link korporation” turistik firmasining  asosiy iktisodiy

ko‘rsatkichlari

Ko‘rsatkichlar

2010 y. 

(bazaviy)

2011 yil

Mutloq 

miqdor, 

ming so‘m

Mutloq 

miqdor, 

ming so‘m

Chetlanish, 

ming so‘m 

(±)

Chetlanish,

%

Mahsulot  va  xizmatlar 

sotishdan tushum

48 017,15

58 344,05

10 326,90

21,5%

Mahsulot  va  xizmatlar 



tannarxi

39 422,08

45  741,73

6 319,65


16,0%

Yalpi foyda

8  595

12 602


4 007,24

46,6%


Boshqa 

muomala 


daromadlari

1920,68606

2917,2024

996,52


51,9%

M a’muriy harajatlar

1182,66244

1235,0268

52,36

4,4%


Iste’mol harajatlari

3153,76651

3110,4379

-43,33


-1,4%

Boshqa 


muomala 

harajatlari

788,441628

777,60947

-10,83

-1,4%


Foyda

5  390,89

10 396,44

5  005,56

92,9%

Asosiy 


faoliyatdan 

soliqlar


2881,02909

3267,2667

386,24

13,4%


Sof foyda

2  509,86

7  129,18

4 619,32


184,0%

Bu ko‘rsatgich 21,5  %  ga ko‘paygan.  K o‘rsatilgan xizmatlar tannarxi 2010 

yilda  39422,08  ming  sumlik  xizmat  ko‘rsatgan. 

2010  yilda  bu  ko‘rsatgich 

45741,73  ming  sumlik xizmat ko‘rsatgan.  bu ko‘rsatkich 2011  yilda  16,0%  ga


ortgan.  “Trade  link  korporation”  turistik  firmasi  faoliyat  yakuni,  ya’ni  sof 

foyda mikdori  2010  yilda 2509,86  ming sumni,  2011  yilda 7129.18  ming  sumni 

tashkil  kilgan.  Sof foyda  mikdori  oldingi  yilga  nisbatan  2011  yilda  184,0%  ga 

ko‘paygan.  Tashkilotda  bunday  holatning  yuzaga  kelishiga  turistlar  soning 

uzgarishi,  asosiy  faoliyatdan  tashkari  harajatlar  mikdorining  pasayib  ketishi 

bilan boglash mumkin.

Yuqoridagi  holatni  anikrok tahlil  kilish uchun xizmatlar tannarxini batafsil 

tahlil kilish maksadga muvofik.

X o‘jalik  yurituvchi  sub’ektda  va  uning  ayrim  olingan  bo‘limlarida 

faoliyatining  samaradorligini  aks  ettiradigan  ko‘rsatkichlarning  umumiy 

tizimida tannarx ko‘rsatkichi asosiy o ‘rin to ‘tadi.  Chunki tannarxning tarkibi uni 

tashkil qiladigan tegishli harajatlarning yig‘indisidan iborat.

Prezidentimiz I.A.  Karimovning 28 noyabr 2008 yilda “Iqtisodiyotning real 

sektori korxonalarini qo‘llab-quvvatlash,  ularning barqaror ishlashini ta ’minlash 

va  eksport  salohiyatini  oshirish  chora-tadbirlari  dasturi  to ‘g‘risida”  gi  Farmoni 

e ’lon  qilindi.  Unda  moliyaviy  oqimlarni  boshqarishni  takomillashtirish  va 

ortiqcha  shtat  birliklarini  qisqartirish  hisobidan  mahsulot  tannarxini  kamida  20 

%  ga  qisqartirish  choralari  bayon  etilgan.  Xorijiy  iqtisodchilarning  fikrlariga 

ko‘ra,  ishlab  chiqarishni  qayta jihozlash va yangi texnologiyalarni  o‘zlashtirish, 

buning  hisobiga  eng  kam  chiqim  bilan  sifatli  raqobatbardosh  mahsulot  ishlab 

chiqarishni  ta ’minlash  chora-tadbirlarini  vaqtida  ko‘rib  qo‘ygan  mamlakatlar 

vujudga kelgan krizisdan eng kam nobudgarchilik bilan chiqadilar.

Shunday  ekan,  “Trade  link  korporation”  turistik  firmasida  kam  chiqimli, 

sifatli  va  raqobatbardosh  turpaketlar  yaratish  uchun  harajatlar  hisobini  to ‘g‘ri 

yuritish talab etiladi.

“Trade  link  korporation”  turistik  firmasi  harajatlari  tarkibining  tahlili

quyidagi jadvalda keltirilgan.


-jadval

“Trade link korporation” turistik firmasi oylik harajatlari tarkibi

Ko‘rsatkichlar

O ‘rtacha bir oyda 

(ming so‘m)

O ‘rtacha bir oyda 

(%)

Yalpi daromad

5788,1

100


Harajatlar

4210,6


72,7

Shu jumladan:

bino ijarasi uchun

88,4


1,5

xodimlar ish haqi uchun

927,4

16,0


aloqa harajatlari

63,2


1,1

reklama harajatlari

96,8

1,7


Boshqa tashkilotlar xizmatlari 

uchun


2996,3

51,8


boshqa harajatlar

38,5


0,7

Foyda (soliqlar to ‘languncha)

1577,5

27,3


Yuqorida  keltirilgan jadval  ma’lumotlaridan  kurinib  turibdiki,  xizmatlar  tannarxi 

sotish  baxosi  yoki  yalpi  daromadning  72,7  %ni  tashkil  kilmokda.  Harajatlar  tarkibida 

boshqa  tashkilotlar  xizmatlari  uchun  eng  kup  mablag  sarflanganligini  kurishimiz 

mumkin.  Buning  asosiy  sababi  “Trade  link  korporation”  turistik  firmasi  turoperatorlik, 

ya’ni vositachilik va tashkilotchilik xizmatlarini amalga oshirishidir.

Turoperator  -   tashkilot yeki  tadbirkor  biznesmen  bulib,  turistlarni  kabul  kilish  va 

chet  davlatlarga  junatish  bilan  shug‘ullanadi,  ya’ni  turmahsulotlar  tuzadi,  uni 

kon’yukturasini  o‘rganadi  va  sotib  olishni  tashkil  kiladi.  Turistlarni  barcha  ishlarini 

tashkillashtirib 

berish  vazifasini  bajaradigan  tashkilot  tadbirkor  hisoblanadi. 

Turoperatorlar  ishlab  chikkan  turmarshrutlar  xilma  -   xil  turistik  mahsulotlardan  tashkil 

topadi.


Turagent  -   tashkilot  yeki  tadbirkor  bulib,  tayer  turistik  yunalishni  sotuvchi 

vazifasini  bajaradi,  ayrim  hollarda  reklama  kilib  yarmarkalar  o‘tkazib  ularni  turistlarga 

yeki  boshqa  agentlarga  sotish  vazifasini  bajaradi.  Kup  xollarda  turoperatorlar 

turmahsulotini  ulgurji  savdo  kilib  olib  ularni  savdo  orkali  turistlarga  sotadi.  Agar 

turoperatorlar ulgurji savdo kilsa turagentlar chakana savdo kiladi.

Shu sababli “Trade link korporation” turistik firmasi xizmat ko‘rsatishdan keladigan 

tushumning  asosiy  kismini  boshqa  tashkilotlarga  xizmat  uchun  tulaydi.  Bu  tashkilotlar 

mexmonxonalar, transport tashkilotlari,  ovkatlanish korxonalari va boshqalardir.

Umuman  yuqorida  olib  borilgan  baholash  natijalaridan  aytishimiz  mumkinki, 

“Trade  link  korporation”  turistik  firmasi  2011  yilda  samarali  faoliyat  ko‘rsatgan  va 

hisobot yilini  ijobiy yakunlagan.


III BOB.  “Trade  link  korporation  ”  turistik firmasida  iqtisodiy  boshqaruv 

usullarini takomillashtirish chora-tadbirlari

3.1. Tashkilotda mehnatni boshqarishning iqtisodiy usullarini qo‘llash

imkoniyatlari

“Trade  link  korporation  ”  turistik  firmasida  boshqaruvning  iqtisodiy 

usullarini  qo‘llashning  asosiy  vazifasi  ishlab  chiqarigan  mahsulot  (xizmat) 

birligiga  sarflanadigan  harajatni  kamaytirishga  imkon  beruvchi  xo‘jalik 

mexanizmlarining  yangi  usullarini,  shuningdek  manfaatdorlikni  vujudga 

keltirish va ulardan samarali foydalanishdir.

Firmalarda  iqtisodiy  boshqaruv  usullarini  qo‘llash  jarayonida  iqtisodiy 

rag‘batlantirish  usullari  juda  muhim  hisoblanadi.  Xodimlarni  boshqarishda 

iqtisodiy  rag‘batlantirish  usullari  raxbarlar  bilan  ish  bajarish  va  kerakli 

natijalarga  erishish  uchun  moddiy  pul  rag‘batlar  boshqa  yo‘llarga  nisbatan 

ancha  samarali  bo‘lsa  qo‘llaniladi.  Bozor  munosabatlari  sharoitida  aynan  shu 

ushu  usulga  katta  etibor  beriladi.  Mazkur  usuldan  xodimlarni  boshqarishda 

shunday  foydalanish  kerak,  bunda  har  bir  xodim  jamoaning  moddiy 

manfaatlarini  qondirish  darajasi  ularning  umumiy  provard  natijalariga 

erishishiga qo‘shgan hissasi bilan belgilanishi lozim.

Tashkilotning  ishchi  va  xodimlarini  yuksak  provard  natijalarga 

erishganligi  uchun  moddiy  rag‘batlantirish  mexnat jamoasining  xo‘jalik  hisobi 

daromadidan  hosil  qilingan  iqtisodiy  rag‘batlantirish  fondidan  amalga  oshiradi. 

Iqtisodiy 

rag‘batlantirish 

fondiga 

moddiy 


rag‘batlantirish, 

ijtitimoiy 

rivojlantirish, ishlab chiqarish, fan va texnikani rivojlantirish fondlari kiradi.

Boshqaruv  usullari  vositasida  iqtisodiy  jarayonlarga  va  ishlab  chiqarish 

qatnashchilariga  moddiy,  moliyaviy,  energiya,  mehnat resurslarini  imkoni  boricha


kam  sarf qilib  yuqori  natijalarga  erishish maqsadida ta’sir  etiladi.  Ishlab  chiqarish 

samaradorligi  ko‘p  jihatdan  boshqaruv  usullari  mukammalligi  va  to‘g‘ri 

shakllanligi bilan uzviy bog‘liqdir.

Boshqaruv  usullari  tashqi  va  ichki  omillar  ta’sirida  o‘zgaradi.  Tashqi 

omillarga:  tashqi  va  ichki  sharoit  o‘zgarishi,  iqtisodiyotni  boshqarishda  tub 

islohatlarni amalga oshirish, xalq xo‘jaligining texnikaviy qurollanganlik darajasini 

boshqarish tizimida  o‘zgarishlar  (iqtisodiy  islohatlar,  iqtisodiyotni  boshqarishning 

tarmoq tizimidan xududiy tizimiga o‘tish va x.k.) kiradi.  Ichki omillarga: jumlasiga 

yirik  ishlab  chiqarish  birlashmalarini  tashkil  etish  asosida  ishlab  chiqarish 

konsentratsiyasini  amalga  oshirish;  tashkilot  kattaligi  o‘zgarishi  natijasida  uning 

bir  guruxdan  ikkinchisiga  o‘tkazilishi;  ishlab  chiqarish  ixtisoslashish  darajasi 

o‘zgarishi va b. kiritish mumkin.

Boshqaruv  usullarini  iqtisodiyotning  ma’lum  aniq  sohalarida  amal  qilishning 

turli  yo‘llari  orasidagi  umumiy  xodisa  sifatida  ajratish  mumkin.  Shuningdek,  turli 

sub’ektlri  tomonidan  qo‘llaniladigan  boshqaruv  usullarini  ajratib  ko‘rsatish 

mumkin.  Demak,  boshqaruv  nazariya  va  amaliyotida  turli  boshqaruv  usullari 

mavjuddir.  Ular  boshqaruv  usullarining  har  bir  guruhi  o‘z  xususiyatlariga  ega 

bo‘lgan tizimni tashkil etgan.

Xalq  xo‘jaligini  boshqarishda  quyidagi  usullardan  foydalaniladi:  iqtisodiy, 

tashkiliy,  ijtimoiy,  psixologik va xuquqiy.  Boshqaruvning bu usullari  o‘zaro  uzviy 

bog‘liqdir,  shu  sababli  ularning  birortasiga  ortiqcha  ahamiyat  berish  butun  ishlab 

chiqarishning  normal  borishi  buzilishiga  olib  keladi.  Xozirgi  davrda  bozor 

iqtisodiyotini boshqarishning iqtisodiy usullari muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Boshqaruvning  iqtisodiy  usullari  kishilarga  iqtisodiy  manfaatlar  orqali  ta’sir 

ko‘rsatadi.

Iqtisodiy  usullarning  mohiyati  xodimlar  va  ishlab  chiqarish  jamoasiga  ular 

manfaati bo‘lishini ta’minlovchi  iqtisodiy  sharoit yaratishdan  iboratdir.  Boshqaruv 

usullari tizimida iqtisodiy usullar yetakchi o‘rinni egalaydi.

«Trade  link korporation” turistik firmasida qo‘llash mumkin bo‘lgan iqtisodiy 

usullar  iqtisodiy  ta’sir  vositalari  yig‘indisidan  (narx,  kredit,  biznes-reja,  foyda, 

soliqlar,  ish xaqi,  iqtisodiy rag‘batlantirish va x.k.), ya’ni xo‘jalik faoliyatiga ta’sir 

etishning  har  bir jamoa  mos  xo‘jalik  bo‘g‘ini  bilan  uzviy  aloqada  amal  qilishini 

ta’minlovchi tadbirlaridan iboratdir.

Bozor  mexanizmining  muhim  vazifalaridan  biri  biznes  reja  va  bozorning 

uzviy  bog‘liq  bo‘lishiga  imkon  yaratuvchi  pul  va  tovar  resurslari  to‘g‘ri  nisbatini 

ta’minlashdir.

Bozor  iqtisodiyoti  ma’muriy-buyruqbozlik  tizimiga  nisbatan  qarama-qarshi 

tizim  bo‘lib,  bozorda  narx,  soliq,  kredit  vositasida  tartibga  solish  eng  avvalo



ijtimoiy maqsadda amalga oshiriladi.  Bozor iqtisodiyoti  sharoitida narx va ish xaqi 

o‘zgarishni qat’iy tartibga solmay barqarorlikka erishib bo‘lmaydi.

Shunday qilib,  boshqaruvning  iqtisodiy usullari juda keng imkoniyatlarga eag 

bo‘lib,  ular  mohirona  va  o‘z  vaqtida  tashkiliy-farmoyish,  ijtimoiy-psixologik  va 

xuquqiy  usullar  bilan  qo‘shib  olib  borilgan  taqdirda  yaxshi  natijalarga  erishish 

mumkin.


Rag‘batlantirish  funksiyasini  amalga  oshirish  boshqaruvning  iqtisodiy 

usullarini  vujudga  keltiradi.  Boshqaruvning  iqtisodiy  usullari  kishilarga  iqtisodiy 

manfaatlar orqali ta’sir ko‘rsatadi.

Shunday qilib,  boshqaruvning  iqtisodiy usullari juda keng imkoniyatlarga eag 

bo‘lib,  ular  mohirona  va  o‘z  vaqtida  tashkiliy-farmoyish,  ijtimoiy-psixologik  va 

xuquqiy  usullar  bilan  qo‘shib  olib  borilgan  taqdirda  yaxshi  natijalarga  erishish 

mumkin.

«Trade  link  korporation”  turistik  firmasi  da  ham  iqtisodiy  rag‘batlantirish 



bo‘yicha  birmuncha  ishlar  amalga  oshirilgan  bo‘lsada,  bunda  asosan  ish  haqi 

asosiy o‘rin egallaydi.



-jadval__«Trade_link_korporation”_turistik_firmasida_ish_haqi_fondi_hisobi__№__Xodimlar_toifasi__O‘rtacha'>-jadval

«Trade link korporation” turistik firmasida  ish haqi fondi hisobi



Xodimlar toifasi

O‘rtacha 

ish haqi, 

so‘m

Umumiy 

ish haqi, 

ming sum

Ijtimoiy 

to‘lovlar, 

ming sum

Jami ish 

haqi 

fondi, 

ming sum

1.

M a’muriy boshqaruv 



personali

220950,1


927,90

222,18


1150,08

2.

Asosiy faoliyat personali



185577,2

5177,03


1242,25

6420,27


3.

Yordamchi personal

201124,1

623,85


149,36

773,21


Jami

191167,0


6729,78

1614,79


8344,56

Yuqoridagi  jadval 

ma’lumotlaridan  ko‘rinib  turibdiki, 

«Trade 


link 

korporation”  turistik  firmasida  ish  haqi  fondi  miqdori  ancha  past  darajada 

belgilangan.  Bu  esa  xodimlar  mehnat  faoliyatiga  ta’sir  etishi  mumkin.  Shulardan 

kelib  chiqqan  holda  «Trade  link  korporation”  turistik  firmasida  moddiy 

rag‘batlantirish tizimini  shakllantirish zarur deb hisoblaymiz


3.2.  “Trade link korporation” turistik firmasi  turistik faoliyatida narxdan

foydalanish

«Trade  link  korporation”  turistik  firmasida  xizmat  raqobatbardoshligining 

o ‘sishi quyidagilar bilan bog‘liq bo‘ladi deb hisoblaymiz:

-  turistlar  ehtiyojlarini  qondirish  borasida  prinsipial  jihatdan  yangi  bo‘lgan 

xizmatlarni yaratish;

asosiy 



xizmatlar 

bilan 


birgalikda 

ishlatiladigan 

xizmatlarni 

mukammallashtirish yoki yangilarini yaratish;

-  sotib  olish  sharoitlarini  va  iste’molchi  tomonidan  xizmatning  keyingi 

ishlatilishini yaxshilash.

Bu borada tashkilotda kuplab  imkoniyatlar mavjud.  Shulardan biri narxlarda 

ustunlikni  ta’minlashdir.  Bunda  tashkilot  xizmatlari  narxlarini  pasaytirish,  turli 

imtiyozlar berish,  aksiyalar o‘tkzish mumkin.

Xizmatning 

raqobatbardoshligi 

k o ‘p 


jihatdan 

tashkilotning 

raqobatbardoshligini  belgilaydi.  Biroq  ushbu  ko‘rsatkichlar  orasida  m a’lum 

tafovutlar ham bor.  Masalan, tashkilotning raqobatbardoshligi raqib tashkilotlardan 

farqlarini  aks  ettirib,  ancha  uzoq  muddat  davomida  qo‘llanilishi  mumkin. 

Xizmatning  raqobatbardoshligi  ixtiyoriy,  iqtisodiyot  nuqtai  nazaridan  kichik  vaqt 

oralig‘ida aniqlanadi.

Tashkilotning  raqobatbardoshligi  —  bu  nisbiy  tasnif,  u  berilgan  tashkilot 

rivojlanishining  raqib  tashkilot  rivojlanishidan  insonlar  ehtiyojini  o ‘z  xizmatlari 

bilan  qondirish  darajasi  va  ishlab  chiqarish  faoliyatining  samaradorligi  jihatidan 

farqlarini  ifodalaydi.  Tashkilotning  raqobatbardoshligi  uning  bozor  raqobatlari 

sharoitlariga  moslashish  imkoniyatlarini  va  dinamikasini  tavsiflaydi.  Shu  bilan 

birga bozor sig‘imi, bozorga chiqishning osonligi,  ishlab chiqariladigan xizmatning 

turi,  bozorning  bir  xilligi,  mazkur  bozorda  ishlayotgan  tashkilotlarning  raqobatli 

vaziyatlari,  tarmoqda texnik yangiliklarni  kiritish  imkoniyati kabi  ko‘rsatkichlarga 

bog‘liq bo‘ladi.

Vaziyatli  tahlilning  ahamiyati  shundan  iboratki,  marketing  tashqi  va  ichki 

muhitining  asosiy  elementlari  ketma-ket  ko ‘rib  chiqiladi  va  ulardan  har  birining



tashkilotning  bozor  imkoniyatlariga  ta’siri  darajasi 

aniqlanadi. 

Natijada 

iste’molchilarning  xatti-harakatlarini  hisobga  olish,  bozor  vaziyatini  bilish, 

raqobatchilarning  xatti-harakatlariga  tashkilotning  javob  reaksiyalarini  baholash, 

ta’minotchilar  va  vositachilarga  nisbatan  olib  borilayotgan  siyosat  aniqlanib 

olinadi.  Tashkilotning  bozor  imkoniyatlarini  tahlil  qilish  bo‘yicha  chuqurroq  va 

batafsilroq ma’lumotlarni  SWOT-tahlil asosida olish mumkin.

Bunda  g‘arb  amaliyotida  keng  tarqalgan  SWOT  —  tashkilot  faoliyatining 

tahlili  (quyidagi  so‘zlarning  bosh  harflaridan  olingan  qisqa  nom:  Afzalliklar  va 

Kamchiliklar,  tashkilot uchun Imkoniyatlar va  Tahdidlar) tavsiya etilishi  mumkin. 

U chizma shaklida -rasmda ko‘rsatilgan.

Afzalliklar  va  Kamchiliklarni  baholashda  asosiy  e’tibor  tashkilotning  ichki 

omillariga,  Imkoniyatlar  va  Tahdidlarni  baholaganda  esa  tashqi  muhitni 

belgilaydigan omillarga qaratiladi.

Tashkilotning 

ichki 

omillari 



undan 

tashqarida 

yuzaga 

keladigan 



iste’molchilar, 

ta’minotchilar, 

raqobatchilar, 

aloqador 

auditoriyalar 

va 


jamoatchilik  fikri  bilan  bog‘liq  bo‘lgan  muammolarga  qaraganda  osonroq 

aniqlanadi.

___ 

- __ 


O 'stirish 

___


tr

Д  


1-^H

я  .2


3  §

сл  ^


r^H 

Ь

u  



(C 

£

Im koniyatlar



K am chiliklar

A fzalliklar



J_

SWOT­


----- 1----

(K u chsiz tom onlar)

(Kuchli tom onlar) 

Bozordagi taxdidlar

о

-rasm.  Tashkilot faoliyati va rivojlanishining SWOT-tahlili


Afzallik  va  Kamchiliklarni  aniqlashga  resurslar  va  imkoniyatlarning  tavsifi 

yordam  beradi.  Bunday  deyilganda  tashkilot  uchun  ijobiy  deb  baholashimiz 

mumkin bo‘lgan har qanday turli ko‘rsatkichlar va kattaliklar tushuniladiTashkilot 

faoliyatining  kuchli  va  kuchsiz  tomonlarini  tahlil  qilishda  jismoniy  aktivlar 

(binolar, 

inshootlar, 

asbob-uskunalar, 

transport  vositalari, 

xizmat-moddiy 

boyliklar,  qimmatli  qog‘ozlar,  pul  mablag‘lari),  bozordagi  imiji  (obro‘-e’tibor, 

maqsadli  bozorda  tashkilotning  obro‘si)  va  mehnat  resurslari  (oliy  va  o‘rta 

boshqaruv  xodimlari,  malakali  ishchilar)  kabi  ko‘rsatkichlar  audit  qilinishi 

mumkin.

Shunday  qilib,  tashkilot  faoliyatining  SWOT-tahlili  tashkilot  faoliyatini 



takomillashtirib  borish  uchun  asos  bo‘lib  xizmat  qilishi  mumkin,  chunki 

imkoniyatlar  va  afzalliklarni  o‘stirish  va  kuchaytirish  kerak,  tahdidlar  va 

kamchiliklarning  ta’sirini  kamaytirib,  ularning  salbiy  ta’sirini  yo‘qotish  yoki  o‘z 

afzalliklariga  aylantirish  kerak.  Buni  tashqi  kontur  — 

-rasmdagi  strelkalar 

ko‘rsatmoqda.  Tashkilot  faoliyatining  SWOT-tahliliga  gipotetik  misol  -jadvalda 

keltirilgan.

-jadval

«Trade link korporation” turistik firmasi faoliyatining SWOT-tahlili

Afzalliklar

Kamchiliklar

Imkoniyatlar

Tahdidlar

O‘ziga 



xos 

xizmatlar 

mavjudligi

> Yaxshi 

jihozlangan 

avtobuslar

Malakali 



xodimlari

Tashkilotning 



yaxshi obro‘-izzati

Yaxshi 



g‘oyalarning 

mavjudligi 

va 

ularni 


doimiy 

qo‘llab turish

>  Turpaketlarning 

samarali 

targ‘ib 

qilinmasligi

> Tashkilot 

xizmatiga 

talabning pastligi

> Xizmat 

harajatlari

rej alashtirilgandan 

yuqori ekanligi

Moliyaviy 



mablaglarning 

cheklanganligi

> Bozorning 

kattaroq 

ulushini 

egallash


Horijiy 


hamkorlar 

bilan 


munosabatning 

yaqinligi

Tashkilot 



xizmatiga  strategik 

talabga 


doir 

tadqiqotni 

o‘z 

kuchi 


bilan 

o‘tkazishi

> Ichki  turizmning 

rivoj lanayotganligi

>  Xizmatni  sotish 

hajmlarining 

pastligi

>  Raqobatchilar- 

ning 

qarshiligi 



kutiladigandan 

yuqoriligi

Transport 



harajatlarining 

yuqoriligi



Yuqorida  keltirilgan  jadval  ma’lumotlaridan  ko‘rinib  turibdik,  «Trade  link 

korporation”  turistik  firmasida  xizmatlar  samaradorligi  ta’minlash,  uning 

raqobatbardoshligini oshirish uchun ko‘plab imkoniyatlar mavjud, kamchiliklardan 

eng  asosiysi  xizmatlar  sotish  hajmlarining  pastligidir.  Shu  sababli  «Trade  link 

korporation” turistik  firmasida narx bo‘yicha peshqadamlik  strategiyasini  qo‘llash 

zarur deb hisoblaymiz.

Bunday  strategiyada tashkilotning asosiy e’tibori harajatlarga qaratiladi,  chunki 

narxning shakllanishi harajatlarga boglik.

Narxda peshqadamlik - bu narxning pastligidir.

Bunda kuyidagilar orqali erishiladi.

a)  erishilgan tajribalar orkali ishlarni  okilona tashkil etish.

b)  xizmat  birligiga harajatlarni kiskartirish evaziga keng kullamni tejamga 

erishish.

Ustunlik  tushunchasi-  strategik  nuktai  nazardan  peshqadamlik,  bozorda  eng 

yaxshi  sharoitga  erishish va  faoliyat  olib  borishda  raqobatlarga  shartlar  kuyish 

imkonidir.

Peshqadamlik-  ustunlik 

tushunchasidan 

kelib 

chikgan  xolda  strategik 



boshkaruvda  raqobatga 

aloxida 


urin  beriladi.  Strategik  uchtunlik 

nuktai 


nazaridan  rakboat  tashkilotlarning  tutgan yulini  sinovi  hisoblanadi.  Shu sababli, 

raqobatda  ustunlikka  erishish  tashkilotning  obru-e’tibor  kursatkichlaridan 

hisoblanadi.

Raqobatda  ustunlikka  erishish  uz  muddatli  strategiyani  talab kiladi.

Ustunlikka  erishishning  3  ta  asosiy  sharti  mavjud:

1)  tashkilot  ushbu  olmi  tashkilotning  barcha  tomonlarini  yagona  maksadga 

erishishni  kuzda  tutadi.

2)  haridaor 

yeki 

iste’molchi 



ushbu 

omilda 


talabni 

shakllantirish 

va 

iste’molchilarining  faol  guruxlarini yaratish harakatlari  kiradi.



3) raqobatchi  ushbu 

omillarni  uzining  tub  ma’nosida 

tashkilotni  kurashga 

undaydi.  raqobatchi  uz  texnologiyasi  yutuklari  va  kamchiliklari  bilan



tashkilotning 

faoliyatini  jadallashtiradi.  Yangi 

goyalar  yaratishga 

olib 


keladi.

Ushbu  shartlarning 

mavjudligi 

ustunlikka 

erishish 

harajatlarida  ma’lum 

boskichlarni vujudga  keltiradi.

1) xizmatni  takomillashtirish

2) uzgaruvchan texnologiyani joriy  etish,  ya’ni kam  harajatli  yangi  mahsulotga 

utishga  va  erishish.

3) iste’molchilarni  xurmatini  qozonish

4) raqobatchilarning  imkoniyatlarini  pasaytirish.

Narxlar 

asosida 


peshqadamlik 

strategiyasi 

bozorda 

kuchli 


raqobatli 

yendoshishning  turidari.

Raqobatda kam  harajatga  erishish  past  narxlardagi  yendoshishining  asosida 

yetadi.  Ushbu  harajatlarda  muvaffakiyatli  lider  bulib  shunday  kompaniyalar 

chikadiki,  ular  uzining  biznes  davomida  pul  harajatlarni  turgi  yulini  topgan 

bulsadir.  Ushbu  xususiyatga  ega  bulishi  uchun  kompaniya  harajatlarni  uzini 

raqobatchilarga  nisbatan  kam kilishi  kerak.

Shuningdek,  uzida  mavjud  bulgan  resurslarni  samarali  taksimlab,  ularning 

raqobatchilarga 

nisbatan  to'g'rirok  foydalanish  keark.  Harajatlar 

faktoriga 

asosiy  ta’sir  kiluvchi  omillar  bulib,  kompaniyaning  har  bir  etapida  vujudga 

keladigan  harajatlarni  hisobga  olish  shart.  Ular  ikki  kategoriyada  namoyen 

buladi.


1.  Strukturaviy  harajat  faktorlari  ,  ya’ni  biznesning iktisodiy  tabiatiga  boglik 

bulgan.


2. Boshkarish  harajatlari  faktorlari,  ya’ni  tashkilotning  kanchalik  yaxshi 

boshkarilayetgani  bilan  boglik.

Harajatlar 

iktisodiy 

ishni 

tashkil  etishning 



muvofiklashuvi,  ish 

samaradorligini  oshishi,  yangi  texnologiya joriy  kilish,  ishlab  chikarishni 

kengaytirish,  ta’minotchilarni  foydali  maslaxatiga  kuloksolish  bilan  amalga 

oshiladi.  Agar  biznesning  ma’lum  soxasidagi  harakatlar  boshka  bir  saxaga 

salbiy  ta’sir kilsa kompaniya  ushbu  soxada  bulgan  harajatlarni  pasaytirish, 

ular  mexnatini  koordinatsiyasini  tashkil  etish  kerakdir. 

boshka  soxalar  bilan  uzaro  hamkorlik  kilish  harajatlarini  kamaytirishni

ta’minlaydi.



Download 0.65 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling