Harbiy ish asoslari


Download 100.5 Kb.
Sana30.01.2020
Hajmi100.5 Kb.

HARBIY ISH ASOSLARI

TOPOGRAFIK XARITALARDA REL’YEFNING TASVIRLANISHI

Yer yuzasini tashkil etuvchi notekislar joy relefi deb ataladi. Topagrafik karta va planlarda joy rel’yfi gorizontllar bilan tasvirlanadi. Bunda uning ayrim elementlari ( tik jarliklar, chuqurliklar, qoya toshlar va h.k. ) shartli belgilar bilan ko’rsatiladi.

REL’YFNI GORIZONTLLAR BILAN

TASVIRLASH MOHIYATI

Bir xil balanlikka ega joy nuqtalarning geometrik o’rnini tasvirlovchi egri chiziq gorizontal deb ataladi. Gorizontalar joy rel’yfini dengiz sathiga paralel bolgan xayotiy yuzalar bilan kesishidan hosil bo’lgan izlar sifatida qaralish mumkin


REL’YEFNING KO’P UCHRAYDIGON SHAKLLARINI GORIZONTALLAR BILAN TASVIRLASH


Tog’ (balandlik) Havza Tog’ beli Do’nglik va botilik

JOY REL’YEFINI KARTADA GORIZONTALLAR VA SHARTLI BEGILAR BILAN TASVIRLASH

REL’YFNING GORIZONTALLAR BILAN IFODALNMAYDIGON ELEMENTLARINI TASVIRLASH


O’pqonlar Jarlar Tik jarliklar Qoya toshlar Bo’sh jinslar uyumi (qum joy) Qirg’oqlar

Kesiam balandligi 5 m

HARBIY XIZMAT ASOSLARI


Qurolli Kuchlarning Birlashgan shtabi O’zbekiston Respublikasining suvereniteti va xududuiy yaxlitligini qurolli himoya qilish sohasidagi qarorlarni ishlab chiqaruvchi va amalga oshirishiga yagona qo’mondonlik organi hisobnlanadi

Harbiy okrug operatsion yo’nalishlarda O’zbekiston Respublikasining xavsizligi va xududiy yaxlitligini ta’minlivchi asosiy harbiy-ma’muriy birlik hamda umumqo’shin-tezkor strategik xududiy ma’muriy birlashmasidir.

Saf- harbiy xizmatchilar, kichik bo’limlar va harbiy qismlarning Nizomiga ko’ra piyoda va mashinalarda birlikda xarakat qilish uchun joylashuvidur.

O’ng qanot interval chap qanot Tamomlovchi Yataklovchi


Safni eni Distansiya

Bir sherangali saf safni bo’yi

Bir nafardan kolonna
Qadrost turish

Shaxdam qadam bilan yurish

Turgan joyda yurish

Joyida turub xarbiycha salom berish

Harakat chog’ida harbiycha javob berish

TIBBIY BILIM ASOSLARI

BAXTSIZ HODISALARDA BIRINCHI TIBBIY YORDAM KO’RSATISH


Birinchi tibbiy yordam korsatishda birinchi navbatda, gipoksiya sabablari bartaraf etiladi: vayronalar ostida jarohatlangan chiqariladi, og’iz-burun tuproq, qum, qayd massalaridan, nafas olish yo’llari suvda (chokkanda) tozalanadi. Qon ketishi to’xtatiladi, ko’karak qafasi qisayogan kiyimlardan bo’shatilladi yoki yoqa tugmalari va kamar yechiladi. Yurak va nafas olish faolyati to’xtaganda sun’iy nafas berish bilan birgalikda yurakni tashqi uqalash amalga oshiriladi.
Yaradorni og’iz boshlig’i tekshirish

Silvestr usuli boyicha yarodorga sun’iy nafas berish
Elekr toki bilan jarohatlanganni elektr toki ta’siridan chiqarish

Chokkan kishini nafas yo’lidagi suvni chiqarish usuli

Og’riq qoldirish vositasini (shpris-tyublk) qo’llash

Yurakni tashqi uqalash

Og’izdan-og’izga sun’iy nafas berish usuli


Baxtsiz hodisalarda birinchi tibbiyyordam ko’rsatish tibbiyot hodimlaridan tez harakatchanlik va yuqori malakali yordam ko’rsatishni talab etadi

TIBBI BILIM ASOSLARI

TASHQI QON KETISHINI TO’XTATISH USULLARI

Qon ketishi arterial, venoz,kapillar va parenximatoz turlariga bolindi.

Jgutni umumiy korinish

Jgutni qoyish texnikasi

Jgut jarohatni yuqori qismiga va unga yaqinroq joyga kiyimning ustudan qoyiladi, jgutni 2saotdan ortiq vaqt davomida ushlab turish man etiladi.


Oyoq suyaklari sinmagan holda bog’inni bukalsh usuli bilan qon ketishining to’xtatilishi
Romolcha va tayoqcha yordamida qon ketishini to’xtatish usuli

Jgut tog’ri qoyilgan bo’lsa qon ketish tezda toxtaydi va teri oqara boshlayadi.
YONALTIRILGAN – JISMONIY TAYORGARLIK

Yagona to’siqlar yo’lagidan o’tish

To’siqlarni yengishning asosiy usullariga o’rgatish va xarbiy xizmatchilar uchun umumiy bo’lgan jismoniy va ruhiy sifatlarni shaklantirish uchun yagona to’siqlar qatori va unda ikktata umumiy bo’lgan nazorat mashqi o’rnatilgan

Tosiqlar qatori

1.To’siqlar qatorining boshlanish chizig’i; 2.Tez yugurush uchun uchastka; 3.Chuqurlik 4.Labirint; 5.Devor; 6.Buzilgan ko’prik; 7.Buzilgan pillapoya; 8.G’isht devoir; 9.Quduq va aloqa yoli; 10.Transheya 11.Yugurish yolakchasi.

Qo’l jangi

O’zini muhofaza qilish usulari

Yelka orqali dombaloq oshish

Orqa tomonga yiqilsih

Yon tomonga yiqilish

Xujum Qilish Usullari

Jangga tayyor Holati

A-qurolsiz B-avtomat (karabin) bilan. V-kichik

OTISH TAYYOGARLIGI

5,45mm LI AK-74 RUSIMLI KALASHNIKOV AVTOMATINING TUZILISHI AVTOMATNI NOTOLIQ QISIMLARGA AJRATISH VA YIG’ISH

NOTOLIQ QISMLARGA AJRATISH

Avtomatni tozalash, moylsh va ko’zdan kechirish quydagicha amalga oshiriladi:

Avtmatni toza taxta va yoki tagliak ustida qismlarga ajtatiladi;

Ajrtilgan qismlar yonma-yon ketma-ketlikda qoyiladi, shuningdek ajratishda ortiqcha kuch hamda keskin zarbalar qo’llanilmaydi.

Noto’liq qismlaga ajratish va yig’ish

Avtomatni yigishda qismlardagi raqamlari solishtiriladi. Har bir avtomatning gaz trubkasidagi zatvor ramasidagi raqmlar stvol qutusidagi raqamlarga mos kelishi kerak. Jangavor avtomatlrni qismlarga ajratish va yig’ishni orgatishni taqozo egan hollarda, uning qismlari va mexanizmlariga ehtiyotkorlik chora-tadbirlarini ko’rib ruxsat etiladi.

Stvol qutsi qapqog’i

Nayza-Pichoq

Qaytarish mexanizmi

Zatvor ramasi gaz porshini bilan

Gaz quvuri stvol qoplamasi

Zatvor

Qo’ndoq


Stvol mo’ljalga olish moslamasi bilan

Anjomlar penali

Magazin

Stvol osti dastasi


BAHO KO’RSATKISHLARI


1.Notoliq qismlarga ajratish:

“A’LO” -13soniya

“YAXSHI” -14soniya

“QONIQARLI” -17soniya

2. Noto’liq qismlarga ajratishdan keyin yig’ish:

“A’LO” -23soniya

“YAXSHI” -25soniya

“QONIQARLI” -30soniya

1.MAGAZIN AJRATILADI

2.PATRONNIKDA PATRON BOR YO’QLIGI ANIQLANADI

3. ANJOMLAR PENALIQO’NDOQ UYASIDAN CHIQARILADI

4. SHOMPOL AJRATILADI

5. OLOV SO’NDIRUVICH KOMPENSATOR AJRATILADI

6. STVOL QUTISI QOPQOG’I AJRATILADI

7. QAYTARISH MEXANIZMI CHIQARILADI

8. ZATVORNI ZATVOR RAMASI BILAN CHIQARILADI

9. ZATVORNI ZATVOR RAMASIDAN AJATILADI

10. GAZ QUVURI STVOL QOPLAMASIDAN AJRATILADI


NOTO’LIQ QISMLARGA AJRATILGANDAN SO’NG YIG’ISH TESKARI TARTIBDA AMALGA OSHIRILADI

FUQARO MUXOFAZASI

SHAXSIY HIMOYA VOSITALARI

SHAXSIY HIMOYA VOSITALARI


NAFAS OLISH A’ZOLARINI HIMOYALOVCHI FILTLOVCHI AJRATUVCHI

KO’ZNI HIMOYALOVCHI

TERINI HIMOYALOVCHI FILTLOVCHI AJRATUVCHI

NAFAS OLISH A’ZOLARINI HIMOYALOVCHI FILTIRLOVCHI GAZNIQOBLAR


PMG PMG-2, PMK., PMK-2 PBF rusumli umumqo’shin filtirlivchi gazniqoblar nafas olish a’zolari, ko’z va yuzni zaharlovchi, radiofaol moddalar va biolgik vositalarni filtirlab himoya qilsh uchun mo’ljalangan. Filtilovchi gazniqoblari asosoiy ikki qismdan, filtirlvchi yutuvchi quti vyuz qismidan tashkil topgan.

NAFAS OLISH A’ZOLARINI HIMOYALOVCHI AJRATUVCHI AJRATUVCHI GAZ NIQOBLAR


Ajratuvchi gazniqoblari nafa a’zolarin tashqi havodan to’liq ajratadi. Ajratuvchi gazniqoblarining himoyalovchi xususyati zaharlovchi moddalarni turuga, radiofaol va biologik vositalarning havodagi konsentratsyasiga bog’li ema. Bunday gazniqoblari havo tarkibidagi har qanday zaharlovchi modda va ularning yuqori konsentratsiyasidan himoyalaydi va quydagi hollarda ishlatiladi:

Havo tarkibida zaharlovchi va zarali moddalarning juda konsentratsiyasi paydo bo’ganda

Odardagi filtilovchi gazniqoblar havo tarkibidagi ba’zi zaharlovchi va zararli moddalarni zararsizlatira olmagan vaqtda suv to’siqlaridan o’tishda yoki suv ostida ish bajarishda

Nafas olish vositasi yong’in va turli avaryalar natijasida havoani nafas olish uchun zararli va gaz langan sharoitda hayot va salomatlik uchun hafli bo’lagan kimyoviy moddalarning ta’siraidan -40ºC dan +60ºC gacha bo'lgan haroratda insonning nafas olish va ko'rish a'zolarini himoya qilish uchun mo'ljallangan.
PMG, PMG-2, PBF va GP-5 rusumli gazniqoblarning yuz qismini o'lchov bo'yicha aniqlash yuz vertikal aylana bo'ylab santimetrlarda o'lchanadi, ya'ni tasma iyakning quyi nuqtasi orqali yanoqlar bo'yicha quloq chig'anog'i oldidan o'tib, boshning tepasida tutash chiziq bo'yicha o'lchanadi va quyida ko'rsatilgan 1-jadvaldan foydalanib aniqlanadi.

RESPIRATORLAR

Respiratorlar nafas olish a'zolarini radiofaol moddalardan himoya qilish uchun mo'ljallangan.

Shuni esda tutish kerakki, respirator nafas uchun olinadigan havoni kislorod bilan byitmaydi va zaharli moddalarning gazlari hamda bug'laridan himoya qilmaydi.


IP-4 IP-5 IP-6 R-2 SHB-1
Boshni vertikal aylan a

bo'yicha o'lchash uslubi



FUQARAO MUXOFAZASI

OMMAVIY QIRG'IN QUROLLRI

Ommaviy qirg'in quroli (OQQ) –judda katta shikastlovchi xususisyatkiga ega quroldir, u ommaviy ravishda qirg'in keltirish va vayronaga aylantirish uchun ishlatiladi. Ommaviya qirg'in quroliga yadroviy, kimyoviy va biologic (bakteriologik) qurollar kiradi. Ommaviy qirg'in quroliga raketalar, samolyaotlar, tashiladigon aviyabombalar, artillaerya snaryadlari, minalar, torpedalar, fugaslar va harbiy texnikaning hozirgi taraqqiyot darajasiga mos boshqa turdagi vositalar ko'rinishida shlatilishi mumkin.



Yadroviy qurolning ta'siri yadro reaksiyasi, ya'ni parchalanish-sintez natijasida yoki bu ikkalasining barobar ro'y berishi natijasida yadro ichidan ajralib chiqadigon energiydan foydalanishga asoslangan

Yadroviy qurol (YaQ) ikkinchi jahon urushining oxirlarida ishlab chiqarila boshlangan. Yadroviy qurol birinchi bo'lib Yaponiyaning Xirosima va Nagasaki shaharlariga 1945 yilning avgust oyida ishlatilgan. Natijada 300 mingga yaqian yapon aholisi talofat ko'rgan

Yadroviy qurolllarning shikastlovchi omillari quydgilardan iborat:

1-portlash to'lqini yoki zarba to'qini;

2-yorug'lik nurlanishi;

3-o'tuvchan radiyatsa;

4-joylarni radiyo faol moddalardan zararlanishi;

5-elektromagnit impulse;

Zarba (portlash) to'lqini portlash markazidan har tomonga tovush tezligidan ham qattiq tezlikda tarqaladigan juda katta bosimdan siqilgan havo zo'nasidan iborat. Zarba to'lqini yadroviy portlash vaqtidagi asosiy shikastlovchi omil bo'lib hioblnadi va jami portlash energiayasining taxminan 50% shu omilga to'rg'i keladi. Zarba to'lqini tasirida odamning turlicha mehanik jarohatlanishi tomir va to'qimalar uzulishi,suyaklarni sinishi, quloq pardasi yirtilishi va boshqalar kuzatiladi

Yorug'lik nurlanishi- yadroviy portlashdan hosil bolgan olovli shardan chiqadigan va nihoyat darajada ko'p kuydiruvchi issiqlik energiyasi tarqatadigan yoruglik nuri oqimidan iborat. Yadroviy portlash Jami energiyasining taximinan 35%-iyorug'lik nurlanishiga to'g'ri keladi. Yorug'lik nuri tarqalishi 8-15 soniya davom etadi, nu nur faqat to'g'ri yo'nalishda tarqaladi. Shaffaof bo'lmagan har qanday to'siq yorug'lik nurlanishga ta'siridan saqlab qoldi. Yorug'lik nurlanishi katta masofalarga bir lahzada tarqalib, turli materiallarni eritish, yondirish, himoyalanmagan odamlar va hayvonlarni kuydirish yoki ularning himoyalnmagan terisini turli darajada kuydirish, ko'zni zararlash, o'rmonda va aholi yashaydigon punktlarda yong'in chiqarish xususyatiga ega.

O'tuvchan radiatsiya yadroviy portlashda chiqadigon ko'rinmas va sezilmas gamma-nurlar hamda neytronlar oqimidan iborat. Bunga yadroviy portlash energiyasining taxminan 5%-i sarflandi. Yadroviy portlash sodir bo'lganda 15-20 soniya o'takch, yadro va termoyadro reaksiyasi natijasida amma-nurlar, neytronlar oqimi, alfa va beta zarrachalarining juda kuchli oqimi tarqaladi. Lekin o'uvchan radiatsiyaga faqat amma-nurlar, neytronlar oqimi kiradi va alfa beta zarrachalirning havoda bosib otkan yo'li kalta bo'lganligi uchun, ularda o'tuvchanlik xossasi kam.

Joylarning radiofaol moddalardan zararlanishi yadroviy portalash natijasida hosil bo'ladi, bunday yadroviy portlash energiyasining taxminan 10% i sarflanadi. Yadroviy portlash natijasida hosil no'lgan ko'p miqdordagi radioaktiv moddalar havo oqimiga ergashib portlash maraszidan o'nlab, yuzlab kilometr masofalarga tarqaladi. Havo, turar joylar, suv manbalari, qishloq xo'jaligi mahsulotlari va boshqa narsalarni zararlaydi. Zararlangan joylardagi radioktiv moddalar odamlarga va hayvonlarga sirtdan ta'sir ko'rsatadi. Mazkur moddalar ovqat, suv orqali organizmga tushib, ichdan ta'sir korsatadi, oqibat natijasida odam va hayvonalarda turli darajadagi nur kaslligi paydo bo'adi.

Elektromagnit impuls va ikkilamchi zararlovchi omillar. Yadro zarydlarni portlashi natijasid havoning ionlashishi kuzatilb hosil bo'gan elektronlarning yuqori tezlikda harkati tufayli elektromagnit maydon paydo bo'ladi. Buning natijasida elektromagnit zatyad vat ok hosil bo'ladi. Atmosferada paydo bo'lgan elektromagnit impls singari tarqalgan holda antennalarda, kabellarda, elektr tarmoqparid va simlarda kuchli kuchlanishga ega bo'gan tok hosil qiladi
Kimyoviy qurol- maxsus zaharlovchi moddalar bilan to'ldirilgan qurol-yarog'lar va ularni nishonga olib borish vositalaridir. Bu qurolni Germaniya qo'shinlari birinchi jahon urishida harbiy uchastkalarning birida ingliz-fransuz qo'shinlariga qarshi birinchi marta ishlatishdi. (22 aprel 1915 y). Ikkinchi jahon urishida (1941-1945 yillar) nemis fashist qurolli kuchlarida yuqori zaharlovchi xususyatga ega bo'lgan fosforoganik moddalardan tabun va zarin sintez qiligan va yetarli miqdorda ishlab chiqarilgan edi. Ammo Germaniya mag'lubyatga uchrayokanligi sababli ularni kimyoviy qurolni qo'llarsh rejasi barbod bo'ldi. Ikkinchi jahon urushi tugagandan so'ng kimyoviy qurol takomillashib bordi.

Zaharlovchi moddalar ta'siri natijasida paydo bo'lgan klinik simptomlarga,patalogik jarayonning xususyatiga, tibbiy yordam ko'rsatish, davolash usullari hamda tashkiliy ishlarning umumiyligi qarab zaharlovchi moddalar o'xshash guruhlarag bo'linadi:



  1. Asablarni falajlash ta'sirga ega bo'gan zaharlovchi moddalar; zarin, zoman, V-gazlari.

  2. Terida yara paydo qilish ta'siriga ega bo'gan zaharlovchi moddalar: iprit, azotli ipiritlar, ilyuzit

  3. Psixokimyoviy ta'sirga ega bo'lgan zararlovchi moddalar; die, tilamid lizirin kislota (DLK), BZ (bi-zet)

  4. Ta'sirlash xususyatiga ega bo'lgan zaralovchi moddalar:

    1. yuqori nafas yo'llari va burun shilliq pardasiga ta'sir etuvchi zararlovchi moddalar (sternitlar):adamsit, definilxlorarsin, difinilsiyanarsin:

    2. ko'z shilliq pardasiga ta'sir etuvchi zaharlovchi moddalar (ko'zdan yosh oqizuvchi yoki lakrimatorlar): brombenzilsianid, xloratsetaofenon, Si-Es (CS) va Si-Ar (CR) moddalri

  5. Umumiy zaharlah ta'siriga ega bo'lgan zaharlovchi moddalar: siyanid kislota, xlorsian.

  6. Bog'uvchi ta'sirga ega bo'lgan zaharlovchi moddalar: fosgen, difos gen.

Harbiy-taktik tasnifi. Bunda zaharlovchi moddalr moddlar ta'sir qilish xususyatiga va natijaga qarab ikki guruhga bo'lindi:

-oldirivchi zaharlovchi moddalar (asablarni falajlovchi, terida yara paydo qiluvchi, umumiy zaharlovchi va bo'g'uvchi ta'sirga ega bo'lgan zaharlovchi moddar)

-vaqtincha saftan chiqruvchi zaharlovchi moddalar hrbiy qo'shinlarni ish faolyati pasayadi. (psixokimyoviy va ta'sirlash xususyatiga ega bo'lgan zaharlovchi moddalar).
Biyologik qurollar – maxsus biyologik vositalar bilan to'ldirilgan qurol-yarog'lar va ularning nishonga olib borish vositalaridir

Ular qishloq xojaligi jonzodlari, osimliklar odamlarni yo'q qilishga mo'ljallangan. Bioligik qurollar ishlatilishi bilan olib boriladiga urushlar biologik urushlar deyiladi. Biologik qurolni shikatlovchi omilini biolgik vositalar tashkil etadi. Ular jangavor holda ishlatish uchun olingan biologik agentlar bo'lib inson organizmiga tushganda qattiq kassalanishga olib keladi. Ulaga

-kasallik tarqatuvchi mikroorganizmlar;

-mikrob to'ksinlari (ayrim mikrobalar hayot faolyati davomida hosil bo'ladigan zaharli moddalar) kiradi.

Donli va texnik ekin madonlrini yo'q qilish shu bilan birga, davlat iqtisodiy potensialini izdan chiqarish maqsadida oldindan ko'ra bila turub hashorotlar ayniqsa - chigitkalar kolorao qo'ng'izlari, boshqalar ishlatish mumkin. Mikroorganmlar, infeksiyali kasallik tarqatuvchi mikroblar biologik xossalari va o'lchamlariga ko'ra qo'yidagi sinflarga bo'linadi: bakteiyalar, viruslar, rikketsiyalar, zamburug'lar va mikrob toksinlari.

Bakteriologik vositalarni- aviyatsiya bo'mbalar, kasetali raketalar va jangavor kallaklar, quyuvchi aviyatsiya asboblari, yedagi aerosol generatorlari yordamida qo'llaniladi. Nishondagi rayonga hashorotlarni tarqatish aviatsiya bombalari, maxsus konteynerlar yordamida amalga oshiradi. Nishonga eltuvchi biologik qurol-yarog'larga birinchi navbatda raketalar, aviatsiya, radio va teleboshqariladigan aerostatlar kiradi.

Dushman o'z maqsadiga va katta miqyosdagi natijalrga erishishi uchun bakteriologik quroni ommaviy ravishda, to'sardan bakterilolgik urolning zararlovchi omillarini hisobga olgan holda ishlatadi. Shuning uchun, shaxsiy tarkibning ishonchli himoyasini tashkil etishda uning ishlatilganligi fakt, ishlatishga tayyorgarlik korilayotganiligi, boshqa ma'lumtlarni aniqlash katta ahamiyatga ega. Dushmanning bakterioligik qurol ishlatiga tayyorgarlik koraytganlisgi barcha turdagi razvetkar yordamida maxsus qismlar mavjudligi va bakteriologik hujum vositalari mavjudligi, qo'shinlarning bakteriologik qurollardan himoyalanishga tayyorgarlik ko'rayotganligi (emlaashlar, ekstren profilaktik ishlar) va shu bilan birgalikda biolgik vosita namunalarni qo'lga tushirish, shap va meditsna hujatlarini, aslarni qo'lga olib so'roq qilish. Dushman tomonidan BV ishlatilganligi umumiya tashqi belgilari va noospetsidik bakteriologik vositalarni aniqlash asbobi lorsatkischlariga ko'ra, razvedkalar natijasida qo'lga olingan namunalarni labaratoriyada aniqlsh yo'li bilan tasdiqlanadi.

Bakteriologik qurollar ishlailganliging tashqi alomatlari quydagicha:



  • samalyot, raketa, aeros tatiy ziydan tez yo'qolodigan bulutli iz qo'lishi

  • kaseta ochilgach elementlar yerga to'g'ri tushmasdan yer o'qiga nisbatan aylanib uchub tushushi;

  • qurol parchalari terdagi narsalar atrof muitda loyha tomchilarni mavjudligi kukun simon moddalar borligi;

  • biologik vositalar mavjud qurollar konstruksiyasini oziga xosligi;

  • intomologik qurollar tushgan joylarda tirik uchadigan jonzodlar paydo bolishi

  • hasharotlarni o'liklari to'planishi

FUQARO MUXOFAZASI

UMUQO'SHIN RADIOTSION VA KIMYOVIY RAZVEDKAASBOBLARI

VPHR havodagi, joylardagi jangovor texnikalar va boshqa buyumlar yuzasidagi zarin, zoman, fosgen sianid kisolta, xlorsin zaxarlovchi modddalarini aniqlash uchun mo'ljallangan. Bundan tashqari, ushbu asbob yordamida havodagi V-gazlari miqdori ham aniqlanadi. VPHR asbobida suvdagi va oziq-ovqatlardagi zaxarlovchi moddalarni aniqlab bo'lmaydi.

Asbobning og'irligi -2,5 kg Asbob to'plamida zaharlovchi moddalarni aniqlash uchun mo'ljalangan 10 dona indikator solingan 4 ta kasseta mavjud.

Asbob qopqoqli metall korpusdan iborat, 1. Qo'l nasosi; 2. Nasosga o'rnatiladigan uchlik; 3. Himoyalovchi qopqoqlar; 4. elektr chiroqcha; 5. Ishlatish xujjatlari, formulyari; 6. kimyoviy patronlar; 7. Qog'ozli kassetalarga joylashtirgan indikator naychalar; 8. Tutunga qarshi filtirlar; 9. Kurakcha; 10. Isitgich

Qo'l nasosi yordamida qizil halqali va nuqtali indikator naychasi 5-6 marta, sariq halqali indikator naychasi 50-60 marta havo so'riladi

Havo harorati qizil halqali va nuqtali indikator naychasi uchun 0ºC dan past bo'ganda, sariq halqali indikator naychasi uchun +10-15ºC dan past haroratda foydalaniladi.

Patronlarni o'quv maqsadlarda foydalanish uchun havo harorati +10ºC dan yuqori bo'lganda ishlatish tavsiya tavsiya etilmaydi

Radiatsiya dozasi quvvatni olchaydigon DP-5V rusumli asbob shaxsiy tarkibni teri qavatlarini va formulasini kiyimlarni, qurol-yarog'ni, jangovar texnikani, inshotlar va boshqa ob'ektlarni hamda suv va oziq-ovqatni radiofaol moddalar bilan ifloslanganlik darajasini 0,05mR dan 5000mR gacha; zararlangan joylardagi gamma-radiatsiya darajasini 200 R/soat gacha bo'lgan miqdorni o'lchashga mo'ljallangan.

HARBIY ISH ASOSLARI

KUZATUV POSTINING YER-JOY CHIZMASI

YER-JOY CHIZMASIDA QUYDAGI LAR KO'RSATILADI:

-shimolga yo'nalish;

- oriyentirlar, ularni raqami (ko'dlangan nomi va ulargacha bo'lgan masofa;

- kuzatuv postining joyi va kuzatuv sektori;

- yer-joy releyfi va yer-joydagi joylashgan buyumlar;

- dushman haqida ma'lumot;

-ko'rinmaydigon maydonlar.

Yer- joy chizmasini chizib bo'lgandan keyin, katta kuzatuvchi sanani, o'zining lavozimi, unvonini va sharifini yozib hujjtni imzolaydi.

Oriyentirlar, yer-joy releyfi va mahalliy buyumlar – topogafik shartli belgilar bilan, kuzatuv postining joyi kuzatish sektori va dushman - taktik shartli belgilar bilan belgilanadi.

Dushman haqidagi aniqlanmagan hamma ma'lumotlar shaxsan katta kuzatuvchi tomonidan yer-joy chizmasiga kiritiladi

FUQARO MUXOFAZASI

JAMOVIY HIMOYA VOSITALARI

Jamoviy himoya vositalariga radiofaol, zaharlovchi moddalar va biologik vositalardan himoyalovchi masus jihozlangan muxandislik inshotlari va ob'ektlari kiradi. Ushbu inshotlar kishilarni yadroviy qurol zaharlovchi moddalar va biologik vositalar hamda oddiy qurollar ta'siridan himoya qilishga mo'ljallangan

Hozirgi vaqtda barcha jamoviy himoya vositalari shartli ravishda 5 guruhga bo'linadi:

-dala fortikatsiya inshotlari:

-uzoq vaqtga mo'ljalangan fortikatsiya inshotlari;

-maxsus foydalanish uchun qurilgan inshotlar;

-harakatdagi obektlar;

-fuqaro mudofaasi tizimidagi inshootlar.

Hamma jamoviy (kollektiv) himoya vositalarining himoyalsh xususyati samarali ekanligi ularning tuzilishiga va maxsus asbob-uskunalar bilan jihozlanganligiga bog'liq. Jamoviy himoya vositalari kishilarni ommaviy qirg'in qurollari ta'siridan to'liq saqlaydi va ular 3 xilga bo'linadi :

-yashirinish joylari – zich yopilgan holda qurilgan bo'lib, ommaviy zarar yetkazuvchi qurol yadroviy zayad portlshidan hosil bo'lgan shikastlovchi omillardan hamda zaharlovchi moddalar va bilologik vosita aerozollardan to'liq himoya qiladi;

-radiatsiyaga qarshi pana joylar – bu inshootlar radiofaol zararlanish paydo bo'lgan joylarda kishilarni radiotsiyon zararlanishdan himoya qiladi;

-eng oddiy pana joylar – urush vaqtida jang maydonlarida ushbu inshotlar hamisha qo'l ostidagi vositalar yordamida quriladi.

Yashirinish joylari asosiy va yordamchi xonalaridan, ya'ni kirish yollaridan, filtirolvchi-shamollatuvchi xonalardan, sanitariya uzellaridan, qish vaxtida xonalarni isitish uchun mo‘ljallangan isitish xonalaridan, ayrim hollarda himoyalangan dizel qurilmasi va artrzian qudug‘i uchun mo‘ljallangan xonalardan iborat bo‘ladi. Katta hajmdagi yashirinish joylarida oziq-ovqat mahsulatlarini saqlash uchun xona ajratish mumkin.

Dala sharoitlarida jamoviy himoya vositalari sifatida yengil yashirinish joylari va blindajlsrdan (dala istehkomi) keng foydalaniladi. Yengil yashirinish joylari ularning ishlatishga qarab turli hajmda bo‘lishi mumkin. Eng oddiy yashirinish joylari guruh, seksiya uchun mo‘ljallngan joylar hisoblanadi. Bu yashirinish joylari 8 – 10 kishiga mo‘ljallangan bo‘ladi, lekin ba'zi hollarda qisqa muddaga 20 – 25 kishini joylashtishi mumkin. Ushbu yashirinish joylari qomondonlik punkti, kuzatish punkti hamda tibbiyot punktlari uchun uchun ham qurilishi mumkin.

Yashirinish joylarini qurishda yog‘och yoki qator qilib yotqizilgan 10 – 15 sm qalinlikdagi to‘sin-taxtalardan, temir-beton elementlardan, metall prokatlaridan va boshqa shu kabi metallardan foydalaniladi. Yashirinuvchi kishilar joylashtirilgan xonalarga radiofaol, zaharlovchi moddalar va biologik vositalar bilan zararlangan havo kirmasligi uchun undagi barcha teshiklar zichlab yopiladi.

Yashirinish joylari, odatda kamida ikkitadan kirish yo‘liga ega bo‘lib, ular qarama- qarshi tomonlarga joylashtiriladi. Yashirinish joylarining yo‘laklari ko‘p hollarda ikki shlyuzili tamburlar shaklida jihozlanib, ular asosiy xonadan ajratilgan holda bo‘ladi hamda bir-biriga o‘tiladigon zich yopiladigon eshiklar bilan to‘siladi. Yo‘lakning tashqi tomoniga mustahkam himoya eshik qurilmalari bo‘lgan eshik o‘rnatiladi. Bunday eshik yadroviy zaryad portlashining zarba to‘lqinini to‘sib qolish uchun xizmat qiladi. Yo‘lak ichida yana alohida kichik yo‘lakcha tambur oldi yo‘liga ajratishi mumkin.

Tamburlarni katta-kichikgi yashirinish joylari maqsadiga qarab quriladi. Ushbu onshotlar yerga ko‘milgan holda quriladi, tomining ustiga yopilgan suv o‘tkazmaydigan qavatining qalinligi 1,6m ni tashkil qilish kerak, binda u o‘tuvchi radiatsiyadan to‘liq himoya qilingan bo‘ladi.

Hozirgi vaqtda dala yashirinish joylarini filtirlash-shamolllatish apparatlari FVA-100/50 va FVA-50/25 bilan jihozlash mumkin



FVA-100/50 filtirlash-shamollatish to‘plami asosan dala sharoitid qurilgan yengil yashirinsh joylari, qo'mondonlik punlatlari, tibbiyot punktlari va 20kishi uchun mo‘ljallangan yashirinish joylari jihozlash uchun qo‘llaniladi. Ushbu to‘plam 1 soatda 100 – 150m³ havoni tozalab, shu inshotlarni toza havo bilan ta'minlaydi

FVA-100/50 to‘plami: elektli va qo‘lli uzatma ventilyator, FP-100/50 filtir-yutqich, shamollatuvchi himoya moslamsi, havoni so‘rib oluvchi moslama, havo sarfini ko‘rsatuvchi indikator, tamburlarda havoni to‘plovchi qurima, havo o‘tkazuvchi quvurlar, yadroviy portlashning zarba to‘lqinini qaytarvchi qopqoqlar, ikkita surilvchi zichlab yopiluvchi eshik, rezina qo‘shib tayyorlangan ikkita eni buzilmagan bir bo‘lakmato. 100m³ suv o‘tkazmaydigon qog‘oz va moslashtiruvchi apparatlardan iborat.

Filtirlash-shamollatish tizimi ikki tartibda: sof shamollatish va filrlash - shamollatish tartibida ishlashi mumkin. Birinchi tartibda havo radiatsiyon changlikdan tozalanadi, ikkinchi tartibda esa havo radiofaola, zaharlovchi moddalardan va bilogik vositalardan tozalanadi.

YENGIL YASHIRINISH JOYI FILTLSH – SHAMOLLATISH TO‘PLAMI O‘RNATILGAN HOLDA

O‘rnatilgan filtirlash shamollatish qurilmasi FVA-100/50

HARBIY TEXNIKADAGI FILTIRLASH SHAMOLLATISH USKUNASI

FVUA-100A

FVU-BT


FVUA100F

HARBIY ISH ASOSLARI

KUZATUV POSTNING TER-JOY CHIZMASI

YER-JOY CHIZMASIDA Q U Y I D A G I L A R KORSATIADI:



  • shimolga yo‘nalish;

  • oriyentirlar, ularning raqami (kordlangan nomi) va uargacha bo‘lgan masofa;

  • kuzatuv postining joyi va kuzatuv sektori;

  • yer-joy relyefi va yer –joydagi joylashgan buyumlar; dushman haqida ma'lumot;

  • ko‘rinmaydigon maydonlar.

Yer-joy chizmasini chizib bo‘lgandan keyin, katta kuzatuvchi sanani, o‘zining lavozimi, unvoni va sharafini yozib hujjatni imzolaydi.

Oriyentirlar, yer-joy relyefi va mahalliy topogarfik shartli belgilar bilan belgilanadi.

Dushman haqidagi aniqlanmagan hamma ma'lumotlar shaxsan katta kuzatuvchi tomonidan yer-joy chizmasiga kiritikadi.

HARBIY ISH ASOSLARI

MUHANDISLIK REZVEDKASI VA MINALASHTIRISH JIXOZLARI

Dublon rusumli sanvor himoya kiyimi

KZS-94 rusumli sapyor himoya kiyimi

EOD-9 rusumli sapyor himoya himoya kiyimi va TM-600telskopik manipulyatori

IMP rusumli minaaidirgich

Korshun HR-900EK rusumli detektor (minaqidirgich)

Radito‘lqinlarnito‘svchi "pelena 7K" rusumli qurilma

FUQAROLAR MUXOFAZASI



Yadro quroli – ichki yafro energiyasidan foydalanishga asoslanib portlab ta'sir etadigon ommaviyqirg‘in qurolidir. Yadro quroli o‘ziga turli yadro aslahalari (rakaetalar, bombadar, snaryadlar) ularni boshqarish vositalari va ularni tashish vositalarini biriktiradi.

Yadro quroli qo‘llangan joy yadroviy zararlanish o‘chog‘i deyiladi.



Kimyoviy qurol – bu ta'sir etish bir qator kimyoviy moddalarning zaharli xususyatiga asoslangan ommaviy qirg‘in qurolidir. Bunga jangavor zaharli moddalar va ularni qo‘llash vositalari kiradi

Zaharli moddalar – bu shunday kimyoviy birikmalarki, ular qo‘llanilganida katta maydonlarda odamlar va hayvonlarni shikastlay oladi, joylarni suv havzalarini zaharlay oladi odam organizmiga ta'sir etishiga qarab zaharli moddalar nervni falaj qiluvchi, teri yiringlatuvchi, bo‘g‘vchi, umumzaharli, qaltiratuvchi va psixoximik zaharli moddalarga bo‘linadi.

Chet el armiyalarining bakteriyaviy (biologik) qurollari odamlar, hayvonlar va o‘simliklar yalpi qirish vositasidir. Uning ta'sir etish mikroorganimlar (bakteryalar, viruslar, rikketsiyalar, zamburug‘lar) ning kasallik keltirib chiqaruvchi xususyatlariga asoslangan. Bakteryaviy qurolga kasallik keltirib chiqaruvchi mikoorganizmalar retspturlari va ularni maqsadga eltuvchi vositalar (raketalar, aviatsiya bombalari va konteynerlar, aerozol changlatgichlar, artilleriya snartadlari)kiradi



YAKKA TARTIBDAGI HIMOYA VOSITALARI D
Download 100.5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling