İlimiyizertlew adam dóretiwshiligi iskerliginiń ózine tán kórnisi temasi boyinsha islengen. ÓZbetinshe jumisi


Download 13.94 Kb.
bet1/2
Sana03.06.2022
Hajmi13.94 Kb.
#730755
  1   2
Bog'liq
8-oz betinshe
tarix falsafasi, 8-ma\'ruza (Algoritm) (1), MUSTAQIL ISH, ApplicationFile (1), portal.guldu.uz-Aruz va mumtoz poetikaga kirish, 3, 2 5303391742693742707, KURS ISHI. JO\'RAYEV OYBEK, 6- tema, O.O\'.M YDA, нуклеин кислоталар, 967eaa66-c751-4190-add6-22acc82f3f6b, Saidov Abror, BODY LANGUAGE

Ájiniyaz atindaģi Nókis mámleketlik pedagogika instituti
Magistratura bólimi “ Mektepke shekemgi tálim ”
1-kurs magistranti
Jarimbetova Lizanin’

“Ilimiy izertlew metodologiyasi ” páni


İlimiyizertlew adam dóretiwshiligi iskerliginiń ózine tán kórnisi

temasi boyinsha islengen.


ÓZBETINSHE JUMISI

Qabillag’an: Z.Esnazarova


Tapsirdi: L. Jarimbetova


8- Tema: İlimiyizertlew adam dóretiwshiligi iskerliginiń ózine tán kórnisi

Obektiv bolmıstı biz jarataqanbız, so sebepli biz bolmıstı hám onıń obektiv nızamlıqlarınan kelip shıǵıp, ózimizdiń ósip baratırǵan materiallıq hám ruwxıy talaplarımızdı qanaatlandırıwǵa qodir bolǵan óz “adamgershiliklestirilgen” tábiyatımızdı jaratamız. Usı mániste biz dúnyaǵa óz sezimlerimiz hám aqılımzdı kirgizemiz, biraq bunday kiritiwdi biz tábiyat hám ámeliiy háreketti anıq muwapıq bolǵan, ózlestirilgen bilimlerdi turmısqa usınıw imkaniyatın beretuǵın tiykarda ámelge asıramız1. Usı kóz qarastan alıp qaraǵanda pedagogikalıq izertlewlerde ilimiy-teoriyalı tiykarları menen, olardıń ámeliy áhmiyeti esapqa alınadı.Ámeliy áhmiyetiniń ilimiy tiykarlanǵanlıǵın bahalawda, bul boyınsha ilimiy teoriyalıq iselenbeler qanshelli ámeliyatqa paydası tiyietuǵınlıǵın tájiriybe sınaw jumıslarınan ámelge asırıladı. Usı baǵdarda pedagogikalıq izertlewlewlerde pikirlew, analiz hám sintez qılıw, salıstırıw, abstrakciyalaw ulıwmalastırıw juwmaqlar shıǵarıw sıyaqlı logikalıq háreketler racionalizm hám irracionalizm járdeminde ámelge asırıladı.


RACIONALIZM (lot. ratio — aqıll, aqıl-idrok) — aqıldı biliwdiń hám adamlar minez qulqınıń tiykarı dep esaplawshı filosofiyalıq baǵdar. Irracionalizm hám sensualizmge qarama-qarsı turadı. XVII-XVIII ásirlerdegi klassik racionalizm (R. Dekart, B. Spinoza, N. Malbransh, G. Leybnic orta ásirler sxolastikası hám diniy aqıydalarǵa qarsı shıǵıp, pútkil dúnyada sheksiz sebepler húkimdar degen tábiyiy tártip ideyasın ilgeri súregen). Racionalizmge kóre, ilimiy (yaki obektiv, ulıwma, zárúrli) bilimge biliwdiń deregi hám onıń shınlıǵı kiriteriyasın aqıl quralında ǵana ersiledi. Racionalizm – aǵartıwshılıq ideologiyası wákilleriniń filosofiyalıq derekleriniń biri. Islam dini ilaxiyatında Abu Mansur Motrudiy racionalizm haqqında pikir júrgizgen. XX ásirdiń birinshya yarmındaǵı arxitekturalıq baǵdardıń jıyıntıǵı sıpatında qaralǵan.
. Sezimlilik túsiniginde biliwshi subekttiń izertlew obektine tuwrıdan-tuwrı munásibeti payda boladı. Obektiv reallıqtan, ondaǵı nárse hám hádiyselerdiń insan sanasında kóriniw processi janlı pikirlew yaki sezimli túrde qabıllaw dep juriteledi. Janlı pikirlew álemdegi nárse hám hádiyselerdiń insan sezimlerine tuwrıdan-tuwrı tásiri nátiyjesinde payda bolatuǵın bir pútin obraz esaplanadı. Álemdi biliwdiń quramalı jolı janlı pikirlew obektlerdiń ishki mánisine qarap, abstrakt oylaw járdeminde ótiw processlerin qamrap aladı. Psixolog alimlardıń bergen maǵliwmatlarina qaraǵanda, insan sanasında waziypalardiń xarakterine kóre birde janlı pikirlewge tiykarlanǵan, birde logikalıq pikirlewge tiykarlanǵan sana formaları payda boladı. Bul negizinde sana, sonnan ilimiy sana rawajlaniwınıń basqıshları esaplanadı. Sonıń ushın da ilimiy sana bilimnmń eki óz-ara úzliksiz baylanısqan, biri ekinshisinen kelip shıǵatuǵın empirik hám teoriyalıq basqıshınan ibarat bolǵan dóretiwshilik proces bolıp esaplanadı.
Ilimiy dóretiwshilikte sezimlilik
1) Sezimliliktiń pikirlew basqıshı sıpatında
2) Biliwdiń empirik dárejesi sıpatında
3) Hámde ilimiy biliwde ulıwma sezimliliktiń payda bolıwı sıpatında ámel qıladı.
Ilimiy dóretiwshilikte sezimliliktiń payda bolıwı degende, aldı menen izertlewshiniń izertlew obekti haqqindaǵı dáslepki bilimleri-sezgi, oylaw názerde tutıladı. Biraq izertlewshiniń janlı pikirlew nátiyjeleri tek ǵana obektiv álemniń subekt sanasındaǵı tuwrıdan-tuwrı beriliwi emes. Eger sonday bolǵanda edi, ol kúndelik xarakterge iye bólim bolip qalar edi. Ízertlewshiniń sezimlilik oy-pikiriniń nátiyjesi izertlew obektiniń ózine tán obrazı bolıp esaplanadı hám bul obrazǵa qatnastıń qanday ekenligi izertlewdiń mazmunin belgileydi. Haqıyqattan da, izertlewshi izertlew obekti menen tuwrıdan-tuwrı qatnas jasamay turıp, onıń mazmunın bile almaydı. Biraq izertlewshi obekttiń tuwrıdan-tuwrı ózi menen emes, balki onıń obrazı menen is kóredi, sol obraz arqalı obektke tán, ele úyreniwge úlgermegen qásiyetlerin anıqlaydı. Bunda izertlewshiniń obektke aktiv qatnasın basqalar kórmegen. Sezbegen qásiyetlerin bile alıwında, tosınnan bólip kóringen hádiyselerge óz itibarin qaratıwında payda boladı. Izetlewshi izertlew obektiniń tolıq obrazı oylay alıwı, onıń hámme táreplerin, qásiyetlerin názerde tutıw lazım boladı. Bul jaǵday ápiwayı, tek ǵana sezgi, oylaw emes, izertlewshiniń aqılı menen islengen ózgeshe sezimli túrdegi qatnastı talap etedi.


Download 13.94 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling