Jahon siyosiy-mafkuraviy ta’limotlar fanining ob’ekti, perdmeti, maqsad va vazifalari. Reja


Download 0.77 Mb.
bet15/16
Sana17.03.2020
Hajmi0.77 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

« Germaniya knyazlar va dvoryanlar xukumdorligidagi mamlamkat bulishdan kutilishi kerak, chunki xamma erda dvoryanlar va knyazlar uya kurib olgan xozirgi Germaniya karokchilar makonidan iborat ».1 - der edi T. Myuntser. U mamlakatdagi sudxurlik, ugrilik va talonchilikning asosiy sababchisi sifatida feodallar, knyazlarni ayblaydi. Ular erdagi barcha narsalarni , xatto suvdagi baliklar, osmondagi kushlarni xam bizniki bulsa deb intilib yashaydilaru, ammo mexnatkash xalk orasida xalollik, tugrilik va boylikka xirs kuymaslik xakida vaьz ukiydilar, deydi T. Myuntser.

U « Butun dune juda kattik larzalarga bardosh berishi kerak, shunday xodisa ruy beradiki, xudosizlar agdarib tashlanadi, xor bulganlar esa uluglanadi »,- deydi. U « xudosizlar » deganda aslzodalar, knyazlarni nazarda tutgan edi. U dinni inkor etmagan xolda, butun xristian jamoasini birlashtirgan umumxristian ittifokini tuzishga, barcha xristianlarni «xudosizlar»ga karshi kurashga chakiradi.

Refomatsiya davrining yirik nazariyachisi sifatida faoliyat yuritgan T. Myuntser uz davri ruxiyatidan kelib chikib, ilgor goyalarni ilgari surdi. Uz karashlari bilan jamiyatda ozgina bulsada uzgarishlar yasashga intildi. Uning refomachilik goyalari usha davr Germaniyasi uchun muxim axamiyatga ega edi. Germaniya jamiyatida katta uzgarishlar yasayolmasa-da, Myuntser uz goyalari bilan oddiy mexnatkash xalkni kelajakka umid bilan yashashga ruxlantirib turdi, feodal va knyazlarni xavotir bilan yashashga majbur etdi. Uning jangovor chakiriklari Germaniyada 1524 yilda boshlangan dexkonlar kuzgaloniga mafkuraviy rux bagishladi.

13.3. Kalinizmda diniy va dunyoviy xokimiyat, vijdon, eьtikod erkinligi masalasi. Lyuteranchilik va kalьvinizmning kapitalizm mafkurasiga munosabati.

Reformatsiyaning butun Evropaga yoyilishi kundan–kunga katolik cherkovining xalk urtasidagi mavkeining tushib borishiga olib keldi. Xamma joyda katolik cherkoviga karshi ochikchasiga tankidiy fikr aytila boshlandi, cherkov xodimlari masxara kilinar, papa va boshka katolik cherkovi ruxoniylari tasvirlangan karikaturalar tarkatilardi.

1526 yil Germaniya reyxestagi nemis lyuteranchi – knyazlar talabi bilan xar bir nemis knyazi uzi va fukorolari uchun xoxlagan dinni kabul kilish xukuklariga ega ekanligi tugrisida karor kabul kiladi. Ammo 1529 yil «- Shpeyer reyxestagi bu karorni bekor kiladi. Bunga karshi imperiyaning bir kancha shaxarlarida besh knyaz protest ( norozilik ) bildiradi. Ular uz xujaliklarida cherkovni butunlay tugatmagan xolda, uni « tuzatish », « islox etish » goyaisi bilan chikishdi.

Protestantizmning yirik okimlaridan biri Jan Kalьvin nomi bilan boglik bulgan kalьvinistlar okimidir.


1. Urta asrlar tarixi. T. 1990 y. 230 – 231 – betlar.

Jan Kalьvin iloxiyatchi, xukukshunos bulgan. U asli Pikariyadan chikkan frantsuz bulib, viloyat amaldorining ugli edi. 1509 – 1564 yillar yashab utgan.

Otasi uni yurist kilishni orzu kilgan va u avval Burj, sungra Parij universitetining xukukshunoslik bulimini tugatgan. U xukukshunos bulib etishib chikadi, shu bilan birga chukur klassik bilim soxibi, kadimgi tilarni puxta urgangan, tarixni yaxshi bilgan, katolik va protestant koidalarini urgangan edi.

Jan Kalьvin uzining falsafiy, ijtimoiy – siyosiy goyalarini « Xristian dinidan kullanma » ( ayrim manbalarda « Xristian dinidan kursatmalar » deb nomlanadi.) asarida ifoda etgan. U ushbu asarida insonning xayoti uning takdiri azalidan degan goyani asoslab berishga urinadi. Ammo anьanaviy karashlardan farkli ravishda u dunyoda mol – dune tuplash gunox emas, balki odamzod erishgan muvaffakiyatning bir kurinishi, unga xudoning marxamati, deb karaydi. Bu XV–XVI asrlarda iktisodiyotda tovar - pul munosabatlarining rivojlanishi va bu narsa yangi diniy mafkurada uz aksini topayotganligini bildirardi.

J. Kalьvin uz maslakdoshlariga: boylik orttirish uchun zur berib tinimsiz mexnat kilish kerak, kimning mol – dunyosi kup bulsa, - « xudoning sevgan bandasi » usha, demak uning tupa - tugri jannatga tushishi anik, omadi yurishmay shugullangan ishidan ziyon kuruvchi odamni esa xudo duzaxga tushishga maxkum etadi, deydi.

U odamlarni kattik mexnat kilishga chorlar ekan, barcha kiyinchiliklar oldida bardoshli bulishga undaydi. U shuningdek, sudxurlik va mustamlakalardagi kulchiikni maьkul kuradi. U uzinig ijtimoiy – siyosiy goyalarini « Mutlak azaliy takdir » asarida yanada rivojlantiradi.

U Jenevada cherkov tashkil kiladi. Bu cherov uning nomi bilan kalьvinistlar cherkovi deb atalgan. U bu cherkovda amal kilishi lozim bulgan tartib - koidalarni ishlab chikkan va axolini shu tartiblar asosida uziga buysundirishga intilgan.

Yangi kalьvinistlar cherkovi tartib – koidalariga kura, odamlar kun buyi fakat kattik mexnat kilish bilan shugullanishi shart edi. Turli kungilochar uyin - kulgular, xar xil yiginlar, xatto chiroyli kiyim kiyib yasanib yurishlar katьiyan man etilgan. Odamlar kun buyi mexnat kilishi kerak va ularga kech tushishi bian kuchaga chikishlari kattik ta kiklangan, xar kuni erta tongda ibodatga borishlari albatta shart bulgan.

Kalьvinistlar cherkovi tartib - koidalariga buysunmagan odamlar kattik jazolangan. Ularni xatto gulxanda yokishgan. Shuning uchun usha davrda jenevani « protestantlar Rimi », Jan Kalьvinni esa « Jeneva papasi » deb atashgan.

Kalьvinistlarning keskin talablaridan norozi bulgan jenevaliklar 1538 yilda J. Kalьvin va uning tarafdorlarini shaxardan kuvgin kilishadi. Ammo oradan uch yil utib, ular yaa Jenvaga kaytariladi. Kalьvinistlar yana avvalgidek uz tartiblarini davom ettirganlar.

Kalьvinistlar goyalari keyinchalik Garbiy Evropaning kupgina davlatlariga tarkalgan va Yangi taьlimotlarning shakllanishiga goyaviy xizmat kilgan.

Kalьvinizm uzining keskin goyalari Bilan boshka protestant okimlaridan fark kilgan. U diniy xokimiyat sifatida dunyoviy xokimiyatga xam uz taьsirini utkazishga muvaffak buldi. J. Kalьvin Jenevada maxalliy protestant partiyasini tuzdi. Salkam 25 yil davomida maxalliy shaxar kengashi faoliyatida ishtirok etib keldi. U bundan tashkari Jenevada protestantlar Akademiyasini tashkil etdi. Bu erdan kalьvinchi missionerlar uning goyalarini Evropaning barcha mamlakatlariga tarkatish uchun yuborib turildi.

Kalьvinning taklifiga binoan, Jeneva kengashi xudosizlik va axloksizlikda ayblangan turli shaxslardan 58 tasini katl etdi va 76 tasini surgun kildi. Bularning orasida ispan olimi Migelь Servet xam bor edi, u kalьvinistlar goyalariga Karshi chikkanligi uchun 1553 yilda gulxanda yondirildi.

Kalьvinistlar dunyoning turli mamlakatlarida fakat diniy arboblar emas, siyosiy arbob sifatida xam faoliyat yuritishdi. « Kalьvinistlar Gollandiyada

Respublika vujudga keltirdilar. Angliyada va xususan, Shotlandiyada kuchli respublikachi partiya tuzdilar ».1

Kalьvinistlar siyosiy faoliyatini bugungi kun nuktai nazari Bilan taxlil etsak, uz tartib - koidalari bilan inson xukuklari va vijdon erkinligini cheklab kuygan edilar. Xalkni fakat bir mafkura ostida saklashga, zur berib ularga uz goyalarini tikishtirishga, kalьvinistlar mafkurasini yagona mafkuraga aylantirishga intilganlar va mafkuraviy diktator vazifasini bajarganlar.

XVI asrda Garbiy Evropada vujudga kelgan kapitalistik munosabatlar negizida barcha ishlab chikarish vositalarining xususiylashib borishi va axoli urtasida ijtimoiy tengsizliknin eskinlashuvi, tovar–pul munasabatlarining kuchayishi usha davr mafkurasida uz ifodasini topdi.

Kapitalizmga xos karashlar, xususiy mulkni kullab – kuvvatlash, jamiyatda xukumron kuchlarning manfaatlarini ximoya kilish usha davrda shakllangan va keng kuloch yoygan lyuteranlik va kalьvinistlar mafkurasida uz ifodasini topgan edi. Agar lyuteranlar cherkovni islox kilish fakat ruxoniylar ishi emas, dunyoviy xokimiyatga xam boglik, deb tushuntirsalar, keyin xalk kuzgolishidan xavfsiragan xlda, jamiyatdagi turli tartibsizliklarni tankid kilsalar va mulkdorlar, aslzoda va Yangi shakllanib kelayotgan kapitalistlar Bilan uzaro murosa kilib yashashga chakirsalar,kalьvinistlar xam kapitalizmga jos xususiy mulkni kullab – kuvvatlaydi. Ammo ular lyuteranlarga kraganda insonni turli « ortikcha » xarakatlardan, shaxsiy erkinliklardan cheklab kuyadilar. Uz mafkurasini yagona mafkura sifatida zurlik Bilan jamiyatda urnatishga intiladilar.

Xar ikala okim xam tugilib kelayotgan kapitalistik munosabatlar tarkibida dunyoga keldi va albatta bu jarayonga xos karashlar ularning mafkurasida uz aksini topgan edi.




1. Semyonov. Urta asrlar tarixi. T. 470 - bet.

13.4. Markazlashgan davlatchilik mafkurasi, uning nazariyotchilari. N. Makiavelli goyalari. J. Bodenning davlat va suverentet xakidagi karashlari.

Urta asrlarning oxirida Garbiy Evropaning bir kator mamlakatlarida tabakaviy monarxiya urniga absalyut monarxiyaga asoslangan kirolning cheklanmagan xokimiyatidan iborat markazlashgan feodal davlatlar karor topdi. Bu davrda Garbiy Evropa davlatlari tarixida, mafkuraviy jarayonida faol katnashgan buyuk mutafakkirlar, nazariyotchilar etishib chikdi. Ulardan biri uzining ijtimoiy – siyosiy karashlari bilan Italiya taьlimotlar tarixida muxim urin egallagan Nikallo di Bernardo Makiavellidir.

N. Makiavelli ( yashagan yillari 1469 – 1527 yillar ) Italiyaning kuzga kuringan jamoat arbobi, siyosiy mutafakkiri, yozuvchi va tarixchi, xarbiy nazariyotchisi. Kadimiy dvoryan avlodiga mansub, ammo keyinchalik kambagallashib kolgan patritsian oilasida dunyoga keladi. Uning otasi Florentsiya xukumdori Lorentso Medichi boshkaruvida notarius bulib ishlaganligi sababli, uning xukukshunos bulib etishuvida taьsir kilgan edi. Uzok yillar davomida Makiavelli mamlakatdagi unlar Kengashining kotibi bulib faoliyat yuritadi.

Medichilar davrida Italiya tarixida xalkka nisbatan juda kup shafkatsiz siyosat olib boriladi. Ular Rim papasi taьsirida gugenotlarga Karshi keskin kirgin keltiradi. Bunga 1572 yil 24 avgustda sodir etilgan Varfolomey kechasini misol keltirish kifoya. Medichilar davrida Florentsiya iktisodiy tanazzulga uchraydi, xalkning axvoli tabora yomonlashib boradi. Bu esa N. Mikollo kalbida Medichilarga nisbatan dushmanlik kayfiyatini vujudga keltirdi.

Mamlakatda sodir bulgan siyosiy tuntarishdan keyin Medichi oilasi xokimiyatni egallagach, Makiavelli xokimiyatga Karshi fitnada gumonsirab ishdan chetlashtiriladi. U Florentsiyaga yakin bulgan uz mulkiga badarga kilinadi.

Makiavelli bu erda uzining asosiy vaktini ijodga Bilan utkazadi. Shu davr mobaynida uning karashlari aks etgan kuplab asarlari yaratildi. Uning bizgacha etib kelgan asosiy asarlari «Tit Liviyning birinchi dekadasiga doir muloxazalar », « Davlatpanox », « Florentsiya tarixi » va « Xarbiy sanьat xakida » ana shu yillar davomida yaratildi.

N. Makiavelli uz karashlarida davlat masalasiga dunyoviy nuktai nazardan yondoshgan, ijtimoiy tarakkiyot konunlarini tarixiy maьlumotlarga suyangan xolda, real faktlarga asoslanib tushuntirishga xarakat kladi.

Makiavelli asarlari orasida ijtimoiy - siyosiy goyalari anik va tulik ifodalangan asari bu « Davlatpanox » dir. Muallif bu asarda Evropa ijtimoiy – siyosiy tafakkurida birinchi bulib markazlashgan davlat goyasini ilgari surdi. Italida kudratli davlat tuzish uchun avvalo inson tabiatini, uni faoliyat kursatishga undaydigan manbalarni yaxshi bilmok zarur, deb xisoblaydi u. Insonni faoliyatga undaydigan manba manfaatdir, manfaat bu insonning mol – mulkka bulgan ishtyoki. Inson xar doim uz manfaati uchun kurashgan, shuningdek. U azaldan mol - mulkka moil, shuning uchun xam mulk inson uchun kadrli boylik xisoblanadi, kudratli davlatni barpo etishda butun mol - mulkni odamlar urtasida taksimlashni nazorat kiluvchi markazlashgan davlat zarur, deydi

Makiavelli asarida davlat boshkaruvining eng yaxshi usuli sifatida respublikani maьkul kuradi. Uning fikricha, u boshkaruvning eng maksadga muvofik shakli bulib, xar bir fukoroni davlatning takdiri uchun masьul kilib kuyadi.

U uz xalkini kudratli, mustakil xar tamonlama tarakkiy etgan mamlakatda yashashini orzu kiladi. U uz asarida asosiy etiborini axolining eng kup kismini tashkil etuvchi oddiy dexkonlar va xunarmandlarga karatadi. Ularni xurmat bilan tilga oladi. Shuningdek, xamiyatning kulfati xisoblangan, uzgalar mexnati evaziga maishatda yashayotgan dvoryanlar va dindorlarga nafrat bilan karaydi.

N. Makiavelli ushbu asarida dikkat – eьtiborni markazlashgan davlatni boshkaruvchisi sifatida asosiy vazifani uddalashi kerak bulgan xukumdorni aloxida tilga oladi. Uning nazarida davlat boshligi uz mamlakatida kattikkullik Bilan tartib urnata olishi kerak. « Xokimiyatni saklab koluvchi odam zolimlikka tayanishi kerak »1 , - deydi. Xukumdor mamlakatni boshkarishda dono va aklli bulib, xar bir ishni puxta uylab olib borish zarur, degan goyani ilgari suradi. « Mamlakat ichidagi favkulodda farmonlar xam xukumdorga ulugvorlik bagishlaydi… Boshkacharok aytganda, fukorolardan biri dikkatga loyik ishga kul urganda xukumdor uni imkon kadar uzokrok yodda saklanib koladigan tarzda takdirlashi yoki jazolashi foydalidir. Xukumdoruchun eng asosiysi barcha amallari bilan yuksak akl – idrokka ega bulgan inson shuxratiga erishishga intilishdir ».2

Makiavelli fikricha, fakat kuchli va kudratli xukumdorgina milliy jixatdan birlashgan yagona mustakil italiyan davlatini tuza oladi. U agar mamlakat xalkida fukorolik xislatlari kamol topmagan bulsa, albatta bu mamlakatni zurlik yuli bilan boshkarishni maьkul kuradi. Shuning uchun siyosiy maksadga erishishda va davlatni mustaxkamlashda baьzan xiyonat, surbetlik, xatto zarur paytda kuch ishlatish kabi turli vositalardan foydalanish mumkin, deb xisoblaydi. Axlok konunlarini nazar – pisand kilmaydigan bunday siyosat keyinchalik makiavellizm deb atalgan.3

N. Makiavellining asarlari u xayotlik paytida umuman chop etilmadi. Fakat ulimidan sung uning asarlari birin – ketin nashr kilina boshlandi. « … 1530 yilda mukaddas Rim imperiyasi lashkarlarining saьi xarakatlari tufayli shaxarda Medichilar xokimiyatining tiklanishi, siyosiy arboblarida davlatning moxiyati, funktsiyalari xakida chukurrok mushoxada yuritish zaruriyatining tugilishi ularni buyuk Makiavelli merosini eslashga majbur etdi »4. Uning asarlari orasida « Davlatpanox » asari Rim papasi tamoni-


1,2. Xakikat manzaralari 96 mumtoz faylasuf. T. « Yangi asr avlodi » 2007 y. 226 – bet.

3. Falsafa komusiy lugat. T. Shark. 2004 y. 234 - bet.

4. Garb falsafasi. t. Shark. 2004 y. 326 – bet.

dan belgilab kuyilgan ukilishi man etilgan kitoblar ruyxatiga tirkalgan bulsa-da, bu kitob xam nashrdan chikdi va tez orada frantsuz, lotin, ingliz dan belgilab kuyilgan ukilishi man etilgan kitoblar ruyxatiga tirkalgan bul –

sa-da, bu kitob xam nashrdan chikdi va tez orada frantsuz, lotin, ingliz,nemis, shved, ispan, venger, polyak, rus, chex , daniya va boshka tillarga tarjima kilinib, butun Evropa buylab tarkaldi.

XVI asrning yirik nazariyotchilaridan yana biri Jan Bodendir. U 1530 – 1596 yillar davomida yashab ijod etgan. Mashxur frantsuz siyosatchisi, faylasuf, sotsiolog, davlat arbobi, publisist, xukukshunos edi.

Tiluzada xukuk muommolarini urgangandan sung, Parijga kelib, siyosiy faьoliyat bilan shug’ullanadi. Uning siyosiy faoliyati Frantsiyada avj olgan diniy urushlar davriga tug’ri keldi. Maьlumki, XVI asrning ikkinchi yarmi oxirlarida Frantsiyada katolik va protestantlar urtasida diniy nizolar keskinlashgan davr edi. Bu keskinlikni yumshatish uchun xatto tiraniya siyosatini kullash tarafdorlari maydonga chikdi.

J. Boden 1566 yilda chop etilgan « Tarixni urganishning eng oson yuli » asarida jamiyat tugrisidagi masalani kalamga oladi va unga uz munosabatlarin bildiradi. Uning fikricha, jamiya turli xujalik, oilalar ittifokidan iborat uyushma bulib, inson erkidan katьiy nazar tabiiy muxit taьsirida shakllanadi. Insoniyatning xar bir avlodi uning arakkiyotini tezlashtiradi.

1576 yilda J. Boden Buadagi Bosh shtatlarida uchunchi tabaka deputati buldi. Ana shu davrdan boshlab davlatni boshkarish tugrisidagi siyosiy goyalari bilan chikdi. U uzining « Respublika tugrisida olti kitob » asarida usha davr ruxiyatidan kelib chikib, markazlashgan davlat goyasini ilgari suradi, davlat tabiati, markazlashgan monarx xokimiyati va uni mustaxkamlash usul va vositalari tugrisida keng fikr yuritadi.

Asarning birinchi kitobida - ijtimoiy umumiylik asoslari kurib chikiladi. Ikkinchi kitobda - davlat shakllari, uchinchi kitobda davlat institutlari, turtinch kitobda davlat tuzilishidagi uzgarish va ularni nazorat kilish. Beshinchi kitobda davlat vazifalari va turli xolatlarga moslashuvi, oltinchi kitobda xokimiyatni amalga oshirish vositalari va eng avzal davlat shakllarida tugri masalalar kurib chikiladi.



«Etti kishi dialogi» asarida J. Boden monarxlarga xokimiyat xudo tomonidan berilmaydi deydi. U xalk monarxlarni emas, balki xar kanday zulumkorni uldirish xukukiga ega ekanligini tan oldi. Lekin monarx uz xatti-xarakatlarida konunga asoslansa, zolim esa uzboshimchalikka, konunsizlikka suyanadi. Bodenning tushuntirishicha, xar kanday siyosiy tuntarishning negizida insoniyatning tengsizligi yotadi.

J. Boden jamiyatning asosiy bulimi sifatida oilani nazarda tutadi va davlat oila vakili manfaatlarini ximoya kilishi kerak, deydi. Jamiyatda insoniyat barkaror ta’minlanadi. Oilaga xos narsa xususiy mulk ekan, davlat oila va xususiy mulkni ximoya kilish uchun davlatni merosxur monarx boshkarishi kerak. Lekin xukuklari cheklangan bulishi kerak.

Davlat suvereniteti masalasi J. Boden karashlarining muxim kismi xisoblanadi. « Suverenitet - mutlok va doimiy xokimiyatdir », - deydi u. Uning fikricha, suveren xokimiyat bir butun xokimiyatdir, barcha imtiyozlar fakat ungagina tegishli bulib, bu imtiyozlar davlat organlari yoki mansabdor shaxslar Bilan uzaro bulinishi mumkin emas. Suveren xokimiyat uzidan yukori turuvchi va u Bilan rakobatlashuvchi organlarning mavjudligiga yul kuymasligi lozim.

J. Boden suverenitet davlat xakida uz karashlarini davom ettirib, «xukukda adolat, konunda buyruk mujassam »-,deydi. U suveren monarx xokimiyatining katьiy tarafdori edi. Birok davlatning bu turdagi boshkaruv shakliga aristokratik va demokratik elimentlar xam xosdir. Xukumdor tamonidan muayyan mansablarga fakatgina boy – badavlat, aslzoda shaxslarning tayinlanishi, davlat boshkaruv organlarida xizmat kilish uchun barcha erkin shaxslarga ruxsat berilishi kabilar shular jumlasidandir.

J. Bodenning fikricha. Suverenitet monarxga tegishli bulgan, boshkaruv esa aristokratik va demokratik moxiyat kasb etuvchi davlat eng yaxshi davlat xisoblanadi. Bu toifa davlatni u kirollik monarxiyasi deb ataydi.1

J. Bodenning ijtimoiy – siyosiy karashlari fakat urta asrlar siyosiy - mafkuralar jarayonida muxim axamiyatga ega bulib kolmasdan keyingi davrda xam uz axamiyatin yukotmadi. Yangi ijtimoiy – siyosiy taьlimotlar yaralishiga yordam berdi.

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Xakikat manzaralari 96 mumtoz faylasuf. T. « Yangi asr avlodi » 2007 y.

2. Falsafa komusiy lugat. T. Shark. 2004 y

3. Garb falsafasi. t. Shark. 2004 y.

4. Semyonov. Urta asrlar tarixi. T.

5. Urta asrlar tarixi. T. 1990 y

6. T. Salimov. S. Maxkamov. Jaxon tarixi. T. Shark. 1987 y.

Reformatsiya markazlari:


Germaniya Angliya Fransiya Italiya

Niderlandiya Shvetsariya

Skandinaviya



Harakatlantiruvchi shahar boylari;

kuchlari: feodallar;

knyazlar;



ziyolilar;

ruhoniylar;

kambag’al dehqonlar va hunarmandlar;


Nazariyotchilari: Y. Gus;

M. Lyuter;

T. Meunser;

J. Kalvin;

N. Makiyavelli;

J. Boden.

oqimlari: Lyuteranlik;

kalvinizm.



Reformatsiya nazariyotchilari

asarlari:


M. Lyuter - “ 95 tezis “

J. Kalvin - “ Xristian dinidan qo’llanma “;

- “ Mutloq azaliy taqdir “

N. Makiavelli - “ Tit Livining birinchi

dekadasiga doir mulohazalar“

- “ Davlatpanoh “

- “ Florensiya tarixi “

J. Boden - “ Tarixni o’zgartirishning eng

oson yo’li “

- “ Respublika to’g’risida olti kitob”

- “ Yetti kishi dialogi “

Nazariyotchilar olg’a surgan g’oyalar:
Y. Gus indulgensialar sotishni qoralash;

mustaqil milliy cherkov tashkil etish;

katolik cherkoviga qarshi urush olib

borish.
M. Lyuter indulgensialarni qoralaydi;

sherkov papasiz ham yashashi



mumkin;

Rimga turli yig’imlarni yubormaslik;

Rim papasiga qarshi kurash olib borish;

Adolat va ijtimoiy tengsizlikka qarshi tinch yo’l

bilan kurashish.

T. Myunser Lyuter g’oyalarini tanqid qildi;

Hokimiyat faqat aslzodalar emas,

oddiy xalq qo’lida bo’lishi kerak;

Ijtimoiy tengsizlik bo’lmagan davlat

tarafdori;

Jamiyatdagi barcha tartibsizliklar

sababchisi - feodallar;

xudosizlar”ga qarshi umumxristian ittifoqini



tuzish.

J. Kalvin - mol – dunyo to’plash gunoh

emas;

qattiq mehnat qilish;

maishiy dam olishni man etish;

diktatorlik.

N. Makiavelli - markazlashgan davlat tuzish;

xususiy mulkni himoya qilish;

Download 0.77 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling