Juft korrelyatsion-regression taxlil


Download 33.64 Kb.
bet1/2
Sana10.04.2023
Hajmi33.64 Kb.
#1349365
  1   2
Bog'liq
1-amaliy


Juft korrelyatsion-regression taxlil
1.1. Uslubiy ko’rsatma
Ikki y va x o’zgaruvchilar orasidagi regressiya juft (oddiy) omilli regressiya deyiladi, u y = f(x) ko’rinishga ega bo’ladi.
bu erda: y –natijaviy belgi (erksiz o’zgaruvchi); x –omil belgi (erkli o’zgaruvchi).
Regressiya chiziqli va chiziqsiz (chiziqli bo’lmagan) regressiyalarga ajratiladi.
Chiziqli regressiya quyidagi ko’rinishga ega: y = a+b·x+ε.
Chiziqsiz regressiya ikki sinfga bo’linadi.
Erkli o’zgaruvchilarga nisbatan chiziqli bo’lmagan regressiyalar:
-turli darajadagi polinomlar
-giperbolalar
Baholanayotgan parametrlarga nisbatan chiziqsiz regressiyalar:
-darajali funktsiya
-ko’rsatkichli funktsiya
-eksponentsial funktsiya
Parametrlari bo’yicha regressiya parametrlarini baholash uchun eng kichik kvadratlar usuli(EKKU) qo’llaniladi. EKKU parametrlarning shunday qiymatlarini topish imkonini beradiki, shu topilgan qiymatlarda y belgining haqiqiy qiymatlaridan uning nazariy qiymatlari orasidagi farqlarni kvadratlarining yig’indisi eng kichik(minimal) qiymatni beradi, ya’ni

Chiziqli va chiziqli holatga keltiriladigan tenglamalar uchun quyidagi tenglamalar sistemasi a va b parametrlarga nisbatan echiladi:

Yoki bo’lmasa tenglamalar sistemasidan kelib chiqadigan tayyor formulalardan foydalanish mumkin

O’rganilayotgan xodisa va jarayonlarda o’zgaruvchilar orasidagi bog’lanish zichligi(yoki kuchi)ni rxy – chiziqli juft korrelyatsiya koeffitsienti orqali baholanadi.
Chiziqli regressiya uchun korrelyatsiya koeffitsienti :

Chiziqsiz regressiya uchun korrelyatsiya indeksi :

Bu erda , ,
Tuzilgan modellar sifatini baholash approksimatsiyaning o’rtacha xatoligini hamda determinatsiya keffitsienti qo’llab amalga oshiriladi.
Approksimatsiyaning o’rtacha xatoligi – natijaviy belgini hisoblangan qiymatlariniyu haqiqiy qiymatlaridan o’rtacha og’ishi:



ning mumkin bo’lgan qiymatlari 10 %dan katta bo’lmasligi kerak.
Regressiya tenglamasining sifatini baholashning F-test –.usuli.
Bu usulda regressiya tenglamasi va bog’lanish zichligi ko’rsatkichini statistik ma’nodor emasligi haqidagi H0 gipotezani tekshirishdan iborat. Buning uchun haqiqiy(Fhaq) va Fisher F-kriteriyasining tablitsa(Fjadv) qiymatlari taqqoslanadi. Fhaq quyidagicha topiladi:

bu erda n-kuzatuvlar soni, m-erkli o’zgaruvchilar soni.
Fjadv –berilgan erkinlik darajasi va α ma’nodorlik darajasida tasodifiy faktorlar ta’sirida kriteriyaning bo’lishi mumkin bo’lgan eng katta(maksimal) qiymati. α –ma’nodorlik darajasi, bu y teng bo’lgan qiymatda to’g’ri gipotezani inkor etish ehtimolligi. Odatda α 0,05 yoki 0,01ga teng deb olinadi.
Agar shart bajarilsa baholanayotgan regressiya tenglamasida omillarning tasodifiyligi haqidagi H0 gipoteza rad etiladi hamda regressiya statistik ma’noga egaligi va ishonchliligi tan olinadi. Agar shart o’rinli bo’lsa H0 gipoteza rad etilmaydi va regressiya tenglamasining statistik ma’noga ega emasligi, ishonchli emasligi tan olinadi.
Regressiya va korrelyatsiya koeffitsientlarining statistik ma’nodorligini baholash uchun Styudent t-kriteriyasi va har bir ko’rsatkichning ishonch intervallari hisoblanadi. Regressiya va korrelyatsiya koeffitsientlarining ma’nodorligini Styudent t-kriteriyasi yordamida baholash ularning qiymatlarini tasodifiy xatolarining qiymatlari bilan taqqoslash orqali amalga oshiriladi: ya’ni,



Chiziqli regressiya parametrlari va korrelyatsiya koeffitsientlarining tasodifiy xatolari quyidagi formulalar bilan hisoblanadi:





t-statistikada jadval(tjadv ) va haqiqiy( thaq ) qiymatlarni taqqoslab H0 gipotezani qabul qilinadi yoki rad etiladi.


Fisher F-kriteriyasi va Styudent t-kriteriyasi orasidagi bog’lanish quyidagicha ifodalanadi:

Agar shart bajarilsa H0 gipoteza rad etiladi, ya’ni a, b va rxy noldan tasodifiy farq qilmaydi va ular x omilning tizimli ta’sirida yuzaga kelgan. Agar shart o’rinli bo’lsa, u holda H0 gipoteza rad etilmaydi va a, b va rxy lar tasodifiyligi tan olinadi.
Har bir parametr shonch oralig’ini hisoblash uchun bo’lishi mumkin bo’lgan hatolik –Δ aniqlaniladi.

Ishonch oraliqlarini aniqlash formulalari quyidagicha:


Agar ishonch oralig’i chegarasiga nol tushib qolsa, ya’ni quyi chegarasi manfiy yuqori chegarasi musbat bo’ladigan bo’lsa, baholanayotgan parametr nol deb qabul qilinadi, chunki u bir paytning o’zida ham musbat. ham manfiy qiymatni qabul qila olmaydi.
Erksiz o’zgaruvchi y ning prognoz qiymati regressiya tenglamasiga erkli o’zgaruvchi xr ning prognoz qiymatini qo’yib hisoblanadi. Prognoz qiymatning aniqligini hisoblash uchun prognozning o’rtacha standart hatoligi hisoblanadi.

Prognozning ishonch oralig’i quyidagicha aniqlaniladi:

bu erda


Download 33.64 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling