Kasbga yaroqlilik, qiziqishlar, moyilliklar va qobilyat mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi


Download 0.63 Mb.
bet1/8
Sana05.01.2022
Hajmi0.63 Mb.
#232207
  1   2   3   4   5   6   7   8
Bog'liq
Kasb hunarga yo'naltirish mustaqil ish


O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI


TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI

MAXSUS SIRTQI BO’LIMI

MEHNAT TA’LIM YO’NALISHI 321-GURUH TALABASI

TURDIYEVA ULJAMOLNING

KASB HUNARGA YO’NALTIRISH FANIDAN

KASBGA YAROQLILIK, QIZIQISHLAR, MOYILLIKLAR VA QOBILYAT MAVZUSIDA

TAYYORLAGAN

MUSTAQIL ISHI



TOPSHIRDI:____________________

QABUL QILDI:____________________
TERMIZ-2021


Mavzu: Kasbga yaroqlilik, qiziqshlar, moyilliklar va qobliyat to’g’risida tushunchalar.

Reja:


  1. Kasb tanlashni olib borish.

  2. Kabiy qiziqish va moyilliklar.

  3. Kasb tanlashda qobilyatning ahamiyati.

  4. Kasbiy yaroqlilik va kasblarning tiplari.

Kasb tanlashga inson hayotidagi eng muhim masaladir. Zero, real turmushda uning biror kasb – hunarni mukammal egallab, yetuk mutaxassis bo‘lishi zaruriy holdir. Albatta, insonning kasb – hunar bilan bog‘liq bolalikdagi his tuyg‘ulari, orzu – hayollari yoshga xos psixologik xususiyat bilan bog‘liq. Bolalikdagi kasb – hunar yoki mutaxassislik uchun zarur bilim, shaxs sifatlari va boshqa talablar e’tiborga olinmaydi. Inson orzularining reallikka aylanishi esa unda mas’uliyat va javobgarlik tuyg‘usini paydo qiladi.

Har qalay, o‘smirlik yoshida kasb tanlash yetakchi faoliyat sanaladi. O’quvchi – yoshlar ertangi taqdiri haqida o‘ylashga majbur. Chunki ular oldida jiddiy hayotiy masala - kasb – hunar tanlash muammosi turadi. Ular kasb – hunar sohalarining ahamiyatli jihatlariga alohida e’tibor qarata boshlaydilar. Shu bois ham, ularning yoshlik davridagi o‘zgarishlar kasb tanlash va kasbning ahamiyatiga chuqur nazar solishga olib keladi. Bu esa ularning hayotda o‘z o‘rnini topish majburiyatini ko‘ndalang qo‘yadi. Kasb tanlash va unga ta’sir ko‘rsatuvchi omillarni bir necha turga ajratish mumkin. Ko‘pincha kasb tanlash motivlari shakllanishi quyidagilarga bog‘liqligi e’tirof etiladi:


  • ota – ona (da’vati, kasb – kori, istak - xohishi);

  • o‘qituvchi;

  • o‘rtoqlar;

  • tasodifiy tanlash;

  • kasb – hunar to‘g‘risida to‘liq ma’lumotga egalik;

  • kasbga qiziqish;

  • mashg‘ur kishilar;

  • kasbning jamiyatdagi nufuzi;

  • kasb egalariga xos xususiyatlarni o‘zida kuzatish va boshqalar.

“Xo‘sh, qaysi bir motiv asosida o‘smir yoki o‘spirin tanlangan kasb ancha samarali egallanadi” degan savol tug‘ilishi tabiiy. Chunki bugungi kunda kasb – hunarkollejlari va boshqa ta’lim muassasalarida mutaxassis bo‘lish uchun tahsil olayotgan ko‘plab yoshlarning biror kasb – hunarni mukammal egallash borasida aniq maqsadi yo‘q. Holbuki, aniq maqsad faoliyatning ijobiy yakunlanishi mezonlaridan biri. Aniq maqsad faoliyat yo‘nalishining to‘g‘riligini ko‘rsatadi. Aniq maqsad yoshlarni hayotda adashishdan ogoh etadi. Maqsad asosida faoliyat yuritganlar maqsadsizlarga qaraganda ancha yaxshi hayot kechirganini ko‘rish mumkin.

Demak, kasb tanlash oddiy hoyi havasni emas, balki aniq maqsad va ongli faoliyatni talab etadi. Bu masala shaxsning ijtimoiy o‘zi – o‘zini belgilashi. Demak, jamiyat oldidagi mas’uliyatini his qilish muammosiga borib taqaladi. Chunki shaxs o‘zining individual ehtiyojlari bilan ijtimoiy talablar o‘rtasidagi muvofiqlikni ta’minlay olishi lozim. Ko‘pincha shaxs, ayniqsa, o‘quv – yoshlar ijtimoiy o‘z – o‘zini belgilay olmasligi bois hayotda biror mavqyega erisha olmaydi.

O’spirin – yoshlar kasb egallashda kasb – hunar va mutaxassislikning ijtimoiy nufuziga alohida e’tibor qaratadi. Natijada kasblar o‘rtasida keskin tafovutlashuv kelib chiqadi. Aslida har bir kasb – hunar va mutaxassislikning ijtimoiy ahamiyati mavjud. Etikdo‘z yoki tikuvchining jamiyatdagi o‘rni hisobchi yoki sotuvchinikidan kam emas. Aytaylik, nunoqroq tadbirkordan iqtidorli tikuvchi ko‘proq daromad topishi mumkin.

Kasb to‘g‘risidagi tassavvurlar bilan real imkoniyatning muvofiq kelishi asosiy shartlardan biridir. Ba’zi o‘spirinlarning kasb to‘g‘risidagi tasavvurlari real imkoniyatidan ancha yiroq bo‘ladi. Bu ziddiyat salbiy natijaga olib keladi. Aksincha, imkoniyat real shart – sharoitga mos kelsa ijobiy natijaga erishiladi.

Masalan, hisobchi bo‘lish uchun bu soha oid bilimlarni o‘zlashtirish va ularni amaliyotga qo‘llay olish borasida yetarlicha qobiliyat va sabr – toqatni talab qiladi. Soatlab bir joyda o‘tirib ish bajarishi uchun insondan katta iroda bo‘lishi kerak. Faqat kasb to‘g‘risidagi tasavvurlarning o‘zigina mutaxassislik bo‘lib kamol topish uchun yetarli omil bo‘la olmaydi. Buni o‘quvchi – yoshlar ongiga muntazam singdirib borish lozim. Yuqorida bildirilgan fikr – mulohazalarga asoslanib aytish mumkinki, mutaxassis sifatida kamol topish uchun qator masalalarga e’tibor qaratilishi zarur:


  • kasbni ongli ravishda tanlash;

  • kasb egallash uchun aniq maqsad qo‘yish;

  • kasb to‘g‘risidagi tasavvurlarning real hayotdan uzoq emasligi;

  • egallanadigan kasbning ijobiy jihatlari bilan bir qatorda amaliy faoliyatda duch kelinadigan qiyinchiliklar xaqida tasavvur qila bilish;

  • kasbiy motivlarni chet omillar ta’sirida emas, shaxs ehtiyojidan kelib chiqqan holda shakllantirish;

  • kasbning ijtimoiy nufuzi va qadr – qimmatini yaxshi bilish;

  • mutaxassis sifatida kamol topish uzoq vaqtni talab etishini anglash va boshqalar.

Ushbu masalalarga e’tibor berish kasb egallamoqchi bo‘lgan har bir o‘spirin, qolaversa, o‘qituvchi va ota – ona uchun o‘ta muhim hisoblanadi.


Download 0.63 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling