Kimyodan eng muhim yillar sinf


Download 23.75 Kb.
Sana11.02.2022
Hajmi23.75 Kb.
#573866
Bog'liq
kimyodan eng muhim yillar
Matematika Oqitish metodikasi 2020 0fe028aa846413664d8287eb8013c8bf, Маркетинговые стратегии бизнеса iteam, 3- МАВЗУ, OKSIKISLOTALAR, Kimyoviy reaktsiyalar kinetikasi, Bolalarni ijtim-WPS Office, maktabgacha-ta-limda-inklyuziv-ta-lim-tizimini-rivojlantirish, KANADA, 329452, 2 5197508579665383560

………………………….kimyodan eng muhim yillar…………………………………………………….
………………………………….7-sinf………………………………………

  1. XVII asrda nemis olimi G.Shtal flogiston nazariyasini yaratdi

  2. XVIII asrda rus olimi M.Lomonosov moddalar haqidagi element va korpuskulalar to’g’risidagi fikrlarini bayon qilish orqali atom-molekulyar ta’limot to’g’risidagi tushunchalarni rivojlantirdi

  3. Fransuz olimi A.Lavuaze yonish va oksidlanish jarayonlari haqida ilmiy nazariyalarni yaratgan

  4. Ingiliz olimi J.Dalton o’z tajribalariga asoslanib, atomistic nazariya asoslarini bayon etgan

  5. 1869-yilda rus olimi D.Mendeleyev elementlar davriy jadvalini yaratdi

  6. XX asr oxirlariga kelib, kimyo fani yanada jadal sur’atlar bilan rivojlandi

  7. 1985-yilda O.S.Sodiqov D.I.mendeleyev nomidagi oltin medal bilan taqdirlangan

  8. 1969-yilda S.Y.Yunusov Mehnat Qahramoni unvoniga sazovor bo’lgan

  9. 1951-yil H.U.Usmonov Respublikada birinchi bo’lib polimer moddalar labaratoriyasini tashkil etgan

  10. 1997-yilda I.R.Asqarov va T.T.Risqiyevlar “tovarlarni kimyoviy tarkibi asosida sinflash va sertifikatlash” nomli yangi ixtisoslikni yaratdi

  11. 1827-yilda ingiliz olimi Broun mikroskopda suyuqlikdagi qattiq zarrachalarning harakatini kuzatganda, ular uzluksiz harakat qilishini aniqlagan

  12. 1813-yilda shved kimyogari Berseliusning taklifiga ko’ra kimyoviy belgi―element lotincha nomining bosh harfi yoki bosh harfiga keying harflardan birini qo’shib yozish bilan ifodalanadi

  13. 1799-yilda fransuz olimi J.Prust tomonidan taklif etilgan tarkibning doimiylik qonuni 1809-yilda ko’pchilik tomonidan e’tirof etildi

  14. 1803-yilda J.Dalton karrali nisbatlar qonunini kashf etdi

  15. 1748-yilda rus olimi M.V.Lomonosov og’zi payvandlangan kolba―retortada tajriba olib borib massaning saqlanish qonunini izohlashga harakat qildi

  16. 1772-1789-yillarda fransuz olimi A,Lavuaze yopiq idishda tajriba olib borib massa o’zgarmasligini kuzatgan

  17. 1811-yilda A.Avogadro bir xil sharoitda o’zaro teng hajmdagi turli xildagi gazlarda molekulalar soni teng bo’ladi degan

  18. 1774-yil 1-avgustda J.Pristli kislorodni kashf qilgan

  19. 1774-yil 30-sentabrda K.Sheele kislorodni kashf qilgan

  20. 1766-yilda ingiliz olimi G.Kavendish “yonuvchi havo”(H2)ni kashf etdi

  21. 1783-yilda Parijda Jak Sharl tomonidan vodorod to’ldirilgan shar havoga uchirildi

  22. 1787-yilda A.Lavuaze “yonuvchi havo”ni suv tarkibiga kirishini aniqladi va unga “gidrogenium”―suv yaratuvchi deb nom berdi

  23. 1932-yilda G.Yuri deytiriyni kashf qildi

  24. 1934-yilda M.Olifamta tritiyni kashf qildi

…………………………………………..8-sinf………………………………………………………………

  1. Lavuazye va Laplas qonunihar qanday murakkab moddani oddiy moddalarga qadar parchalanish issiqligi uning hosil bo’lish issiqligiga teng

  2. Gess qonunireaksiyalarning issiqlik effekti boshlang’ich moddalar bilan hosil bo’lgan mahsulotlarning tabiatiga bog’liq bo’lib, reaksiyaning oraliq bosqichlariga taaluqli emas

  3. XVIII asrning oxirlariga kelib 30 taga yaqin element ma’lum bo’lgan

  4. XIX asrning 60-yillariga kelib 63 ta kimyoviy element ma’lum bo’lgan

  5. Demokrit tabiatdagi barcha narsalar juda kichik zarralar―atomlardan tashkil topganligini bayon qildi

  6. Ar-Roziy atomlarning bo’linishini va atom mayda bo’laklar bilan bo’shliqlardan iborat ekanligini va ular doimo harakatda bo’lishini izohlab berdi

  7. Abu Rayhon Beruniy atomlarni bo’linmaydigan zarrachalar deb qaraydigan olimlarga qarshi o’z fikrlarini bildirgan va atomlarni bo’linadigan(lekin cheksiz emas) mayda zarrachalar ekanligini e’tirof etgan

  8. Abu Ali Ibn Sino dorivor, tabiiy kimyoviy birikmalarning tarkibi va xossalariga ko’ra sinflarga toifalashtirgan

  9. Ingiliz kimyogari va fizigi R.Boyl kimyoviy element eng oddiy, kimyoviy jihatdan bo’linmaydigan modda bo’lib, u murakkab moddalar tarkibiga kirishini tushuntirdi

  10. 1756-yilda M.V.Lomonosov massaning saqlanish qonunini kashf etdi

  11. 1801-1808-yillarda Prust tarkibning doimiylik qonunini kashf etdi

  12. 1803-1804-yillarda Dalton atom-moekulyar ta’limotni rivojlantirdi va atom massa haqidagi tushunchani fanfga kiritdi

  13. 1814-yilda Berselius 46 elementning atom massalari asosida kimyoviy elementlar jadvalini tuzdi

  14. 1817-1829-yillarda Debereyner elementlarni triadalarga, ya’ni o’xshash uchtadan iborat tabiiy oilalarini tuzdi

  15. 1852-yilda Franklend valentlik tushunchasini fanga kiritdi

  16. 1861-yilda A.M.Butlerov organic birikmalarning tuzilish nazariyasini kashf etdi

  17. 1817-1829-yillarda Debereyner elementlarning atom massalariga asoslanib triadalar nazariyasini taklif etdi

  18. 1862-yilda B.de_Shankurtua kimyoviy elementlarning silindr shaklidagi jadvalini yaratdi

  19. 1864-yilda N.L.Meyer elementlarning atom massalari ortib borishiga asoslangan jadvalni taklif qilgan

  20. 1865-yilda J.Nyulends elementlar ekvivalentlariga asoslangan oktavalar qonunini taklif etgan

  21. 1869-yilda D.I.Mendeleyev davriy qonunni kashf etdi

  22. 1911-yilda ingiliz olimi E.Rezerford atomlar bo’linmaydigan sharsimon zarralardir deb qarovchi g’oyalarni inkor etdi va atom tuzilishining planetar modelini taklif etdi

  23. 1875-yilda fransuz olimi Lekok de Buabadron galliy elementini kashf etdi

  24. 1879-yilda skandinav olimi Nilsen skandiy elementini kashf etdi

  25. 1886-yilda nemis olimi K.Vinkler germaniy elementini kashf etdi

  26. Er-xotin V.Noddak va I.Noddaklar reniy elementini kashf etdi

  27. 1896-yilda fransuz olimi A.Bekkerel uran tuzlaridan rentgen nurlariga o’xshash nurlar chiqishini aniqladi

  28. 1898-yilda fransuz olimlari Mariya Skladovskaya-Kyuri bilan Pyer Kyurilar radiometric usul bilan radiy va poloniy elementlarini kashf etdilar

  29. 1899-yilda Rezerford radioaktiv nurlarni o’rganish davomida bu nurlarni uch qismga: nurlarga ajratdi

  30. 1900-yilda fransuz olimi P.Uilard -nurlarini aniqlab, bu nurlar elektromagnit to’lqinlar ekanligini isbotladi

  31. 1934-yilda Fredrik Joliyo-Kyuri va Iren Kyuri sun’iy radioaktivlikni kashf etdilar

  32. 1887-yilda shved olimi Svante Arrenius nima uchun elektrolitlarning suvdagi eritmasi yoki suyuqlantirilgani elektr tokini o’tkazadi, aksincha, elektrolitmaslarning suvli eritmalari elektr tokini o’tkazmaydi? Degan savolga o’zining elektrolitik dissotsialanish nazariyasida javob bergan

  33. 1962-yilda XeF4 olinishi bilan ularning ba’zi kislorodli va ftorli birikmalarini sintez qilib olish imkoniyati vujudga keldi

  34. Fosforni akademik A.Yu.Fersman “Hayot va tafakkur elementi” deb atagan

  35. 1840-yilda nemis kimyogari Yu.Libix “Kimyoning dehqonchilikka tadbiqi” kitobida o’simliklarning oziqlanishi uchun N,P,K elementlarini tutgan tuzlar va shuningdek, boshqa elementlar tutgan moddalar zarur ekanligini tushuntirib bergan

  36. I.R.Asqarov va Sh.M.Qirgizov tarkibida temir saqlovchi “Ferrostimulyator”lar ixtiro qilgan bo’lib, o’simliklarning o’sishiga ijobiy ta’sir etuvchi biologic faol moddalar sifatida amaliyotga tatbiq etilgan

  37. X.T.Sharipov oltin,platina,molibden,volifram kabi qimmatbaho metallarni chiqindilardan ajratib olishtexnologiyasini ishlab chiqqan va metallurgiya sanoatida amaliyotga joriy etilgan

…………………………………9-sinf………………………………………



  1. 751 yilda Samarqandda qog’oz ishlab chiqarish yo’lga qo’yilgan

  2. 1997-yili I.R. Asqarov va T.T. Risqiyevlar “Tovarlarni kimyoviy tarkibi asosida sinflash va sertifikatlash” ixtisosligi kimyo fanlari tizimiga kiritildi.

  3. IX asr oxiri X asr boshlarida Abu ar-Roziy moddalarni o’simlik, hayvon va minerallardan olinishi asosida sinflagan

  4. XVIII asrda 30 tacha element ma’lum edi

  5. XIX asrda 60 dan ortiq element ma’lum bo’ldi

  6. 1620-yilda A. Sala erituvchilarni suvli, kislotali,yog’li sinflarga ajratdi

  7. 1869-yili rus olimi D.I. Mendeleyev sistemalashtirish muommosini muvaffaqiyatli hal qildi

  8. 1718-yili E.Joffrua moddalarning o’xshashlik jadvalini tuzdi

  9. XIX asrda atom kimyoviy reaksiyalarda o’zgarishga uchramaydigan zarra deb hisoblangan

  10. 1895-yili nemis olimi K.Rentgen X-(rentgen) nurlarini ochilishi

  11. 1896-yili fransuz olimi A.Bekkerel radioaktivlikning ochilishi

  12. 1897-yili ingiliz olimi J.Tomson elektronning ochilishi

  13. 1913-yili ingiliz olimi D.Mozli atom yadrosi zaryadining elementning davriy sistemadagi tartib raqamiga tengligi

  14. 1932-yili rus olimlari D.D.Ivanenko va E.N.Gapon hamda nemis olimi V.Geyzenberg yadro tuzilishi proton-neytron nazariyasining yaratilishi

  15. 1837-yili B.S.Yakobielektroliz yordamida relyefli buyumlardan nusxa olish GALVANOPLASTIKA deb ataladi

  16. XVIII asrda fransuz vrachi L.Leblan soda ishlab chiqarishning “sulfat usuli”ni ishlab chiqqan: NaClNa2SO4Na2SNa2CO3

  17. ­­1824-1828 yillari nemis olimi F.Veler oksalat kislota va mochevinani sintezlagan

  18. 1832-yili rus olimi N.N.Zinin Anilin sintezi

  19. 1848-yili nemis olimi G.Kolbe va ingiliz olimi Franklend sirka kislotasi sintezi

  20. 1854-yili fransuz olimi M.Bertlo sun’iy yog’simon modda sintezi

  21. 1861-yili rus olimi A.M.Butlerov shakarsimon modda sintezi

  22. 1827-yilda shved kimyogari I.Ya.Berselius organik birikma va organik kimyo tushunchalarini kiritgan

  23. 1858-1861-yillarda rus olimi A.M.Butlerov Parij va Shpeyer(1861-yil 16-sentabr) shaharlarida kimyoviy tuzilish nazariyasi asoslariga doir ma’ruza qilgan

  24. 1823-yilda Yu.Libix va F.Vyoller tomonidan izomeriya hodisasi ochildi

  25. 1876-yilda J.Dyuma va P.Buley tomonidan organic moddalarni radikallar asosida birinchi tuzilish nazariyasi taklif etildi

  26. 1858-yili E.Franklend elementlar valentligini ochilishi

  27. 1857-yili A.Kekule uglerodning to’rt valentliligi aniqlanishi

  28. 1857-yili A.Kuper, A.Kekule uglerod atomlarining bir-biri bilan bog’lana olish qobiliyatining aniqlanishi

  29. 1858-yili A.Kuper atomlarning ulanish kimyoviy kuchini belgilash ushun valentshtrixining kiritilishi

  30. 1860yili Karlsruedagi xalqaro syezd “atom” va “molekula” tushunchalarining aniqlashtirilishi va ajratilishi

  31. 1867-yilda A.M.Butlerov izobutanni sintez qilib oldi

  32. 1931-yilda L.K.Poling metandagi C―H bog’larning barchasi shakl, energiya va to’g’ri tetraedr uchlariga yo’nalish bo’yicha bir xil tasdiqlangan.

  33. 1881-yilda rus olimi M.G.Kucherov asetilenga suv biriktirib(Hg tuzlari ishtirokida) sirka aldegid olgan

  34. 1865-yilda nemis olimi A.Kekule benzol uchun oddiy va qo’shbog’lar navbatlashib keladigan olti a’zoli halqa tuzilishini taklif qildi

  35. 1854-yili fransuz olimi M.Bertlo glitserin va yog’ kislotalaridan eterifikatsiya orqali yog’ oldi

  36. 1811-yilda rus kimyogari K.S.Kirxgof kraxmalni gidrolizlab glukoza olgan

  37. 1842-yilda rus olimi N.N.Zinin anilinning olinishi nitrobenzolni qaytarishga asoslangan

  38. 1869-yilda D.I.Mendeleyev tomonidan davriy qonun ta’riflangan vaqtda 63 ta kimyoviy element mavjud edi

………………………..S.Masharipov ……………….

  1. XX asr oxirlarida geokimyo, bioanorganik, bioorganic kimyo va biokimyo fanlari vujudga keldi.

  2. XVII asrning o’rtalariga kelib M.V.Lomonosov atom-molekulyar ta’limotning asosiy qoidalarini ishlab chiqdi

  3. XIX asr o’rtalarida J.Dalton elementlarning atom massalari haqidagi tushunchani fanga kiritgan

  4. Rus kimyogari A.P.Vinogradov Yer po’stlog’ining o’rtacha kimyoviy tarkibi jadvalini tuzdi

  5. 1748-yilda M.V.Lomonosov “tabiatda sodir bo’ladigan har qanday o’zgarishning mohiyati shundaki, biror jismdan qancha miqdor kamaysa, ikkinchi jismga shuncha miqdor qo’shiladi. Demak, materiya biror joyda kamaysa, ikkinchi o’rinda ko’payadi”(massaning saqlanish qonuni).

  6. N.S.Kurnakovning taklifiga ko’ra, O’zgarmas tarkibli birikmalar daltonidlar, o’zgaruvchan tarkiblilari―bertollidlar deb ataladi

  7. Italiyan olimi Boyl-Mariott barcha gazlar bir xilda siqilishini aytgan

  8. Gey-Lyussak termik kengayish koeffitsiyenti bir xilligini aytgan

  9. 1811-yilda Avogadro qonun yaratdibir xil sharoit(bir xil bosim va temperaturada) teng hajmdagi turli gazlarning molekulalari soni teng bo’ladi

  10. 1875-yilda Lekok de-Buabadron galliy elementini kashf etadi

  11. 1879-yilda Nilson skandiy elementini kashf etadi

  12. 1886-yilda Vinkler germaniy elementini kashf etadi

  13. 1869-yil D.I.Mendeleyev taklif etgan kimyoviy elementlar davriy sistemasining birinchi variant uzun shakldagi variant deyiladi

  14. 1870-yil dekabr oyida u davriy sistemaning ikkinchi variantini-qisqa shakli deb atalgan variantini e’lon qildi

  15. 1962-yilda nodir gazning birinchi kimyoviy birikmasi-ksenon tetraftorid XeF4 olindi

  16. 1911-yilda Rezerford atom tuzilishining yadro modelini taklif qilib, α-zarrachalarning sochilishini tushuntirib berdi

  17. 1932-yilda rus olimlari D.D.Ivanenko va E.N.Gapon yadro tuzilishining proton-neytron nazariyasini yaratdilar

  18. 1919-yilda Rezerford azot atomlarining yadrolarini α-zarrachalar bilan bombardimon qilib, birinchi marta sun’iy ravishda yadro reaksiyasini amalga oshirdi

  19. J.Chedvik yadro reaksiyasi yordamida neytronni ochishga muvaffaq bo’lgan

  20. 1925-yili Geyzenberg Noaniqlik prinsipini yaratdi

  21. N.Bor kvant mexanikasi elementlarini qo’llab, atomning ele1ctron tuzilishi to’risidagi model o’rniga planetar modelni taklif etdi

  22. 1922-yilda vengr kimyogari D.Xeveshi bilan golland fizigi D.Koster Norvegiyada gafniy elementini kashf etdi

  23. V˚ant-Goff qoidasitemperatura har 10˚C ga ko’tarilganda, reaksiya tezligi 2-4 marta ortadi

  24. N.N.Semenov zanjir raksiyalar sohasida juda muhim tekshirishlar olib bordi

  25. Le-Shatelye prinsipikimyoviy muvozanat holatida turgan sistemada tashqi sharoitlardan biri(temperature,bosim yoki konsentratsiya) o’zgartirilsa, muvozanat tashqi ta’sirni kamaytiruvchi reaksiya tomoniga siljiydi

  26. 1887-yilda S.Arrenius elektrolitik dissotsalanish nazariyasini taklif etdi

  27. 1923-yilda daniyalik olim olim Brensted bilan ingiliz olimi Louri suyuq vodorod ftoridda yoki suvsiz sulfat kislotada eritilgan nitrat kislota asos sifatida ta’sir etadi. Bu dalillar elektrolitik dissotsialanish nazariyasiga mos kelmaydi

  28. 1852-yilda E.Franklend valentlik atamasini fanga kiritdi

  29. 1772-yilda Sheyele kislorodni olgan

  30. 1774-yilda Pristli kislorodni olgan

  31. 1905-yilda Norvegiyada elektr yoyi usulida havodan nitrat kislota olish

  32. L.L.Andreyev sanoatda ammiakni oksidlab, nitrat kislota olish usulini kashf etgan

  33. 1865-yilda rus olimi N.N.Beketov metallarning elektrkimyoviy kuchlanish qatorini yaratdi

  34. 1881-yilda P.Jonson va L.Teylor borning vodorodli birikmalari―boranlar(bor gidridlari) ni olgan

  35. A.M.Butlerov kimyoviy tuzilish nazariyasining hozirgi zamon ta’rifi”murakkab zarrachaning kimyoviy tabiati uning tarkibiga, kimyoviy, electron va fazoviy tuzilishiga bog’liq”.

  36. 1892-yilda Shveysariyaning Jeneva shahrida Jeneva(sistematik) nomenklatura kimyogarlarning xalqaro kengashida qabul qilingan

  37. 1957-yilda Parij shahrida kimyogarlarning syezdida bu nomenklatura qayta ishlab chiqilgan va o’zgarishlar kiritilgan.

  38. 1855-yilda Vyurs to’yingan uglevodorod galogenli hosilalariga aktiv metall ta’sir ettirib, alkan olgan.

  39. 1888-1889-yilda M.I.Konovalov nitrolash―suyultirilgan nitrat kislota bilan to’yingan uglevodorodlar yuqori bosim ostida qizdirilganida(140˚C)uglevodoroddagi vodorod atomi nitrat kislota qoldig’i―NO2 bilan almashadi va suv ajralib chiqishi natijasida nitrobirikma hosil bo’ladi

  40. 1881-yilda Kucherov asetilenga simob tuzlari ishtirokida suvni biriktirib sirka aldegidi olgan.

  41. 1928-yilda Lebedov yuqori Temperaturada(425-450˚C) etil spirtdan katalizator(MgO,ZnO,Al2O3) ishtirokida butadiyen-1,3ni oldi

  42. Zinin aromatic nitrobirikmani H2 yoki ammoniy sulfid yordamida qaytarib aminobirikma hosil qilgan

  43. 1856-yilda Bertolle birinchi marta metanni uglerod sulfid bilan vodorod sulfid aralashmasini qizdirilgan mis ustidan o’tkazib hosil qildi

  44. 1897-yilda 1200˚C da to’g’ridan to’g’ri uglerodga vodorod ta’sir ettirib, metan olish yo’li topildi

  45. Besh va olti a’zoli sikloalkanlar birinchi marta neftdan ajratib olingan va Moskva universitetining professori V.V.Markovnikov tomonidan o’rganilgan

  46. Asetilen qatoridagi uglevodorodlar izomerlanishini A.E.Favorskiy kashf etgan

  47. N.D.Zelinskiy va B.A.Kazanskiy usuli3HC≡CHC6H6­­

  48. 1865-yilda nemis kimyogari Kekule dastlab benzol molekulasining tuzilishini aks ettiruvchi formulani taklif etgan

  49. N.D.Zelinskiy ba’zi bir nav neftdan ajralib chiqadigan siklogeksandan benzol hosil bo’lishini isbotladi

  50. 1927-yilda N.D.Zelinskiy asetilen 450-500˚C da aktivlangan ko’mir ustidan o’tkazib benzol olgan

  51. 1906-yili A.E.Favorskiy dioksanni birinchi marta sintez qilgan

  52. RNK va DNK larning tuzilishi Severo Ogao va Kornberglarning fermentativ sintezidan keyin tasdiqlandi

  53. DNK ning tuzilishini aniqlash 1970-yillarda Korana sintezi bilan amalga oshirildi, ba’zi bir genlar V.A.Engelgart labaratoriyasida fermentative usulda sintez qilindi

  54. 1953-yilda J.Uotson va F.Krik DNK molekulasi umumiy o’q atrofida o’ralgan ikkita spiralsimon tuzilgan uzun polidezoksiribonukleotid zanjirlaridan iborat degan

  55. 1851-yilda piridin birinchi marta suyak moyidan, keyinchalik toshko’mir smolasidan ajratib olingan


Download 23.75 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling