Kompozitsiya


Download 3.84 Mb.
Pdf ko'rish
bet7/8
Sana15.12.2019
Hajmi3.84 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

A  SE K K O  
A T L A S
A S O S IY   R A N G  
A R G U V O N
B A R B IZ O N L IK L A R
B A R E L E F
B A D IIY L IK
B A D IIY   К О   R G A Z M A   > 
B A D IIY   U S L U B  
B A Z K U R
B A L IQ   S I R T I I S K A N A
B A N D I  R U M I 
B A N O R A S
(ital.  a  Hecco-«quruq  uslidan»  so'zidan  olingan)  devoriy surat 
ko'riniehining  bir tun.  Bu  koYiniehdagi  devoriy surat qurigan 
euvoq  UBtiga o'simlik elimi,  tuxumda ezilgan,  yoki ohak 
aralashtirilgan  bo yoqlar  bilan  ishlangan,
arqog'i  ham,  tandasi  ham  tabiiy ipakdan to qilgan  mato. 
A brbandi  usulida  rang-barang  naqshlar  beriladi.  A tlas  naqshi, 
ranglariga  ko'ra  turli  xil  nomlarga ega.
tabiatda uchraydigan  sariq,  qizil,  ko'k ranglar.  Shu  ranglarning 
bir-biriga qo'shilishi  natijasida  boshqa  ranglar hosil  bo'ladi.
yumshoq yog'ochlilardan  hisoblangan jo'ka  (lipa)  yog'ochidir. 
Bu yog'ochga  asosan  bog'dodi  uslubida o'yiladigan naqshlar 
ishlatiladi.
Frantsiyadagi  Fontenblo yonida joylashgan  Barbizon  qishlog'i 
nomi  bilan atalgan bir guruh rassomlar.  Bu  guruhga T . Russo, 
J.D yupre,  Diaz,  K.Troyon,  S h.F .D obini va boshqa rassomlar 
kiradi.  X I X  asming 3 0 -6 0  yillarida  bu guruh  rassomlar ijodi 
o'sha davrda hukm surgan rasmiy akademizm  san'atidan  farqli 
o'laroq,  X V II  asr Gollandiya manzarasi janri  an'analariga 
suyangan holda,  o'z asarlarida tabiat manzaralarini sodda,  link, 
bejirim  ko'rinishlarda  ifoda etgan.
bo'rtma tasvir.
borliqni,  inson va uning hayotidagi voqealami,  kechinmalarini 
o'zaro  о xshatishy  shakllantirish va rango-rang tasvirlash.
badiiy asarlar namoyishi,  ko'rsatuvi.
san'atda  qo'llaniladigan  usul.
kashta bezagi  (uzunligil3-15  sm,  eni  3 0 -4 0  sm )  mato 
hoshiyasiga  tikiladi.
tig'ining  uchi  baliq  sirtiga  o'xshash  iskana.  Yog'och  o'ymakorligi 
asbobi.
bir bandlik o'simlik ko'rinishlaridan  olingan  naqsh  turi.
ingichka qora chiziqlar o'tgan  kumush  rangdagi qalin  mato. 
Tandasi  ip qo'shilgan  ipakdan,  arqog'i  ipdan.
112

B A R G A K
B A TIK
B A G D O D I
B I E N N A L E
B ID E R M E Y E R
B IS K V IT
BIRINJ
B IS T R
B O D IY A
B O D O M O Y
B O D O M C H A
1.  Taqinchoq turi. Ayollar peshonasiga taqiladi.  1 ilia va 
kumushdan yasaladi.  2.  Anjomsozlikda o’mildiriqqa  bezak 
sifatida yopishtiriladigan  metall  turi.
gul solish uslubi va shu uslubda tayyorlangan ko'p rangli mato. 
Matodagi  gul yupqa qavatli mum  bilan qoplanib  bo’yoqqa 
botiriladi.  Natijada  matoning mum  bilan qoplanmagan joylari 
bo'yaladi.  Batik uslubi qadimdan  Indoneziya,  Hindiston,
Afrika xalqlari orasida ma'lumdir.
badiiy yog'och o'ymakorligi usullaridan  biri. 
\.
  Eshik, 
sandiqlafni  bezashda ishlatiladi.  2.  Geometrik  (girix)  shakllardan 
tuzilgan naqsh turi.  3.  Eshik turi.
ikki yilda bir marta bo'ladigan ko'rgazma.
badiiy oqim,  X IX  asrning 4 0 -6 0  yillari Germaniya,  Avstriya 
va qisman Rossiya,  Gretsiyada tarqalgan.  Bu oqimning nemis 
klassitsizmidan farqi shuki,  unda xalq hayotidan olingan lavha va 
tasvirlarga e'tibor berilgan.
sirlanmagan chinni va undan ishlangan  buyum,  haykalchalar va 
h.k.
bronza,  mis,  qalay,  qo'rg'oshin qotishmasi.
(fr.bistre) yog'och qurumi va suvda eruvchan o'simlik yelimi 
aralashmasidan tayyorlangan tiniq jigarrang bo'yoq.  X V -X V III 
asrlarda Yevropa rassomlari tomonidan keng qo'llanilgan.
tagi yumaloq,  baland tik qirg'oqli,  chuqur sopol idish.  Bunday 
idish turlari Xorazm uchun xosdir.
Xorazmga xos bo'lgan taqinchoq turi. To'liq to'plam  (kam 
uchraydi)  3  ta taqinchoqdan tashkil topgan.
1.  Kulolchilik va  xalq amaliy san'atining boshqa ko'rinishlarida 
keng tarqalgan  naqsh turi.  2.  Chetlari qalin,  sopol idish 
shaklining  nomi.
t13

B O Z B A N D
B O Z U
B O L D O Q
B O Y Q U S H
B O S M A
B O S M A   Q O L I P
B O P T A  G U L L I K I S L I M I  
B U Z I
B U L B U L   K O 'Z I 
B U L O Q I  
B U L U T   N A Q S H  
B U L G O R I
B U K L E T
B U C H A R D A
B U T A D O R
B U T U N T I R N O Q
turli  xil uchburchak,  to'rtburchak,  tsilindr shakllaridagi ayollar 
bezagi,  taqinchog'i.  Bozbandning  turli xil  ко nnishlari  bo'lib, 
ular tumor ham deyiladi:  bo'yin  tum or,  ko'krak tumor,  qo'ltiq 
tumor.  Bu  zargarlik buyum ining ko'rinishi  qutichasimon  bo'lib, 
sirti  qimm atbabo toshlar,  shisha,  m unchoqlar va naqshlar bilan 
bezatiladi.
turli ко nnishdagi  tokchalar orasidagi  sinch.
1.  Oysim on shaklli zirak.  2.  K o'zsiz silliq uzuk.
sopol idish ichiga chizilgan  naqsh.
1.  Kulolchilikda sopol idishlami  bezash uslubi.  2. 
Kashtachilikning  asosiy gulchoklaridan  biri.
matoga naqsh tushirishda  qo'llaniladi.  To'qim a,  to qilgan 
shakldagi  naqsh  bo'lagi.
o'simlik unsurlaridan tuzilgan dona  gullik naqshlam ing bir turi. 
oshlangan echki terisi.
urgutning tasma,  jiyaklaridagi naqsh ko'rinishi.
zeb-ziynat turi.  Burunga taqiladigan  sirg'a.
kulollikda qo'llaniladigan  bulutsimon  ko'rinishdagi naqsh.
oyoq kiyimning usti uchun ishlatiladigan ho'kiz terisidan 
tayyorlangan charm turi.
taxlam nashr,  rassom,  haykaltarosh ishlari,  ko'rgazma yoki biror 
badiiy asaming qisqacha tafsiloti,  bu yaxlit bir varaq qog'oz 
bo'lib,  bir necha marta taxlangan holatda bo'ladi.
tosh taroshlash asbobi.
buta shaklidagi naqsh.
Xorazmda keng tarqalgan ayollar taqinchog'i.

B O ’Y O Q
В О Т А
B O 'Z
B Y U S T
V A T M A N  
V A N   D E Y K
V A L Y O R
V E R N I S A J
V I N E T K A
V IT R A J
V I T R I N A
G A V A R S A
G A JA K
G A Z C H O P
rassomlar va ayrim  shaxslar tomonidan  rangtasvir asarlari 
yaratishda va  badiiy bezak ishlarida ishlatiladigan maxsus 
qorishma.
bronza eritish  uchun olovga chidamli  bo'lgan loydan  qilingan 
qozoncha shaklidagi  idish.
paxta tolasidan to'qilgan qalin va qo'polroq  mato.
(fr.buste,  lot.bustum-krematsiya qilish joyi,  qabr ustiga  . 
qo'yilgan yodgorlik)  yumaloq haykaltaroshlikda ko'krak 
qismigacha bo'lgan inson tasviri.
rassomlik va chizmachilikda ishlatiladigan  qalin,  oliy nav qog'oz.
jigarrang-uni ixtiro etgan mashhur rassom Van  Deyk nomiga 
mansub.
rang tusi,  rang ohangi degan ma'nolami bildiradi.
(fr.Vemissage-lak bilan  qoplamoq)  maxsus taklif qilinganlar 
(rassomlar,  san'at va madaniyat arboblari va boshq.)  oldida 
badiiy ko'rgazmaning tantanali ochilishi  marosimi.  Bu nom 
frantsuz rassomlarining ko'rgazma ochilishi arafasida o'z 
asarlarini lok bilan qoplashlari natijasida kelib  chiqqan.
naqshin hoshiya,  bezak,  naqsh.
rangli shishadan ishlangan tasvir,  qashqar oyna desa ham- 
bo'ladi.
kitoblar,  eksponatlar,  turli buyumlarning namunalari qo'yilgan 
oynavand javon,  deraza va har xil oynavand qutilar.
zargarlikda qo'llaniladigan  uslub.  Zargarlik  buyumlarining 
donador-donador qilib  bezatilishi.
1.  Ayollar bezagi,  taqinchog'i.  chakkaga,  quloq yoniga taqiladi.
2.  Gajaksimon naqsh turi.
1.  Ganchkorlik yoki suvoqchilikda ishlatiladigan maxsus yog'och 
asbob.  Devor sirtini tekislash,  eshik va deraza qirralarini 
chiqarishda qo'llaniladi.  2.  O'lchov asbobi.
115

G A L E R E Y A
G A N C H
G A N C H K O P ,  G A N C H K O   B 
G A N C H K O R L IK
G A N C H X O K
G A H
G A H B A N D
G E J A
G E M M A
G E R M A
G IL A M
G IL K O R
GILV A TA
tasviriy va amaliy san'at  asarlari saqlanadigan va ko'rgazmalar 
o'tkaziladigan  maxsus  bino.  M alum   asarlar turkumi ham 
tushuniladi.  M -n:  portret galereyasi.
alebastrning bir turi.  Gips va tuproqdan  tashkil topgan qattiq 
jinsni  olovda qizdirish  yo'li  bilan hosil qilinadigan qurilish 
materiali.
ganch tayyorlaydigan  usta.
amaliy bezak san'atining keng tarqalgan turi.  Ganchkor usta 
kasbi.
me'morlikda qo'llaniladigan soz tuproq,  qum va ganchning suv 
bilan  aralashishi  natijasida hosil bo'lgan qorishma.
G'isht terishda va devorga qora suvoq sifatida foydalaniladi.
asl ma'danlami har xil aralashmalardan tozalaydigan joy.  Ichi 
maxsus qorishma bilan ishlov berilgan,  yerga qazilgan 
chuqurcha.
asl metallami aralashmalardan tozalaydigan usta.
zargarlikda qo'llaniladigan  chuqurchalik uzunchoq  shakldagi 
metall plastinka.  Zargarlar undan Metallni eritib,  uzunchoq 
bo'lak olishda foydalanishgan.
(lot.Gemma)  o'yma yoki bo'rtma tasvirli qimmatbaho yoki yarim 
qimmatbaho tosh.  Qadimda muhr,  tamg'a sifatida,  hozirgi 
kunda asosan uzuk,  to'g'nog'ich sifatida qo'Haniladi.
qadimgi yunon xudolaridan biri Germes nomidan olingan,  byust 
tasviri yoki byust shaklida o'rnatilgan qabr toshi.
jun,  ipak,  ipdan va sun'iy tolalardan to'qilgan to'shama.  Uning
2 xil turi mavjud: patli va patsiz.
suvoqchi usta:  ular qorishma tayyorlash,  g'isht  (tosh) terish, 
suvash,  naqsh  ishlari bilan ham shug'ullanadilar.
o'tga chidamli loy,  bentonet,  kulollikda gilvatalash uchun 
qo'llaniladi.

G IL V A T A L A S H
G L I P T I K A
G O B E L E N  
« G O L U B A Y A   R O Z A »
G O H U A
G IP S
G I P E R R E A L I Z M
G IR D O B
G IR IH  
G IR A ,  G IR O
G O V Z E R I ,  G O V D E R I
G O R E L E F
G R A T T A J
kulollik buyumlariga  angob  berish jarayoni.
(yunon.Glyptike,  glypho-o'ymoq,  kesmoq)  qimmatbaho va 
yarim  qimmatbaho  toshlami  o'yish  san'ati.  Amaliy  bezak 
san'atining  bir turi.
suratli  to'qilgan osma gilamcha yoki  mato.
«Zangori  atirgul»  nomidagi  rassomlar guruhi.  U lar o ’z ijodlarida 
Sharq  mavzulariga qiziqishgan.  1907 yilda  tashkil  topgan.
X itoy milliy an'anaviy rangtasvir uslubi,  tasviriy san'atning 
hamma  turlarida qo'llanilgan.
ganch,  oq yoki sarg'ish rangli suvda kam  eriydigan qurilish 
materiali.  Haykaltaroshlik,  o'ymakorlik va  bo'yoq tayyorlashda 
ishlatiladi.
(ing.hyperrealism)  fotorealizm,  1960 yillar oxiridagi 
G 'arbiy Yevropa va Amerika san'ati yo'nalishlaridan  biri.  Bu 
yo'nalish vakillari fotografiyadagi obrazlar imitatsiyasi orqali 
modemizm yo'qolib ketgan hayotiylikni tiklashga urinadilar.  Bu 
yo'nalishda ijod etgan rassomlar:  Chak Klouz,  D on E ddi va hJc.
aylana naqsh ko'rinishi:  turli xil naqsh element laridan  tuzilishi 
mumkin. 
/
geometrik shakllardan  tuzilgan murakkab naqsh turi.
zargar,  temirchi va umuman metall  bilan ishlovchi ustalar 
asbobi.
tabiiy oshlash bilan ishlov berilgan ten  (tuya,  ho'kiz,  qo'tos 
terilari).
(frants.haut-relief,  haut-baland,  relief-relef,  bo'rtma,  qavariq) 
haykaltaroshlik turi.  Gorelef da tasvir yuzaga nisbatan  bo’rttirib 
ishlanadi.
(frants.grattage,  gratter-qirmoq)  tush  bilan  qoplangan  qog’oz 
yoki kartonni  uchli  asbob yordamida  qirib,  chizmatasvir ishlash 
uslubi.  Grattaj  uslubida  ishlangan  asarlar o'zining qora fon va 
tasvirdagi  oq  chiziqlarning kontrastligi  bilan  ajralib  turadi.
117

G R A F IK A
G R IF O N
G R U N T O V K A
G R O T E S K
G U A S H
G U L
G U L B U R  
G U L IB IB IS H A K  
G U L I T O V U S  
G U L I  C H E K M A  
G U L I  S E R A F T O R
G U L I  S H A S H B A R G  
G U L I  Q U Y O S H
G U L G A N C
118
(yunon.graphike,  grapho-yozaman,  chizaman so'zidan olingan) 
o'zida chizmatasvir va bosma uslubda ishlangan asarlami 
mujassam etgan tasviriy san'at ko'rinishi.
Qadimgi  Sharq  san'atida uchraydigan tanasi arslon,  boshi va 
qanoti  burgutsimon  afsonaviy maxluq tasviri.
tasvir zaminini  tayyorlash.
(frants.gratesque,  ital.grottesco-g'aroyib,  g'alati)  1.
O'simlik,  jonivor va insonlarning afsonaviy tasvirlari 
ko'rinishidagi naqsh.  2.  Adabiyot,  san'at va teatrda insonlar va 
narsalarning fantastik tarzda qing'ir-qiyshiq  qilib  kulgili tarzda 
yaratilgan tasvirlari.  3.  Bosmaxona harflaming bir turi.
(frants.gouach,  ital.guazzo-suv bo yoq)  tarkibida suv,  yelim 
bog'lovchisi  bo'lgan ezilgan pigment  (gummiarabik,  bug doy 
kraxmali,  dekstrin va b.sh.)  va belila aralashmasidan iborat 
bo'lgan suv bilan  ishlanadigan  bo'yoqlar.  Amaliy bezak san ati 
va rangtasvirda keng qo'llaniladi.
naqsh,  xalq san'atining barcha ko'rinishlarida  qo'llaniladigan 
islimiy naqsh bo'lagi.
zardo'zlikda naqsh asosida axta tayyorlovchi usta.
ayollarning manglayiga taqiladigan  gulga o'xshash taqinchoq.
kulolchilikda keng tarqalgan  naqsh  ko'rinishi.
kandakorlikda  (chekanka)  qo'llaniladigan  nuqtasimon naqsh. 
1
uch yo'nalishli  ruta islimiy naqsh.  Naqqoshlik,  ganchkorlik, 
yog'och o'ymakorligi  kabi xalq amaliy san'ati turlarida keng 
qo'llaniladi.
islimiy  (o'simliksimon)  naqsh turlaridan  biri.
xalq  amaliy san'atida qo'llaniladigan,  uslublashtirilgan 
kungaboqar guli ko'rinishidagi naqsh turi.
oliy navli  ganch. Juda nozik ishlarda-badiiy o'yma,  quyma va 
mayin suvoq  ishlarida qo'llaniladi.

G U L Q A L A M
D A D A I Z M
1.  Naqqoshlikda-naqshlami  chizishda  ishlatiladigan  yumshoq 
mo yqalam turi.  Gulqalam olmaxon,  suvsar,  bo'rsiq  singari 
hayvonlarning yungidan  tayyorlangan  bo'lib,  qo'llanilishiga 
qarab  3  turga  bo'linadi:  mola qalam;  obi qalam;  siyoh qalam.  2. 
Pichoqchilikda  ishlatiladigan  bigizsimon  asbob.
(frants.dadaisme,  dada-toychoq,  ko'chma ma'noda  bolalar) 
1016-22 yillardagi modemistik oqim.
D A A N G A D U Z I ,  T A N G A T U Z I  
kumush  tangalardan yasalib,  do'ppi  gardishiga  biriktirilgan
Xorazmga xos bo'lgan ayollar taqinchog'i.
D A S T P O N A
D A S T S H O Y
D A S T G O H L I   S A N 'A T
D E S Y U D E P O R T
D E V O R I Y   R A N G T A S V IR  
D E K A D E N T L I K
D E T A L L A S H T I R I S H
D I O R A M A
D I P T I X
bilaguzuk.
metall yoki sopoldan yasalgan qo'l yuvishda foydadalaniladigan 
idish.
tasviriy san'atning bir turi.  Bo'lajak san'at asarlari maxsus 
dastgohlarga o'matilib  ishlanganligi  uchun  shunday deb 
nomlangan.
(fr.dessus de porte-eshik tepasi,  usti)  eshik tepasida joylashgan 
panno  (odatda rangtasvir yoki haykaltaroshlik ko'rinishida 
bo'ladi).
katta o'lchamda devorlarga ishlanadigan tasvirlar
X I X  asr oxirida rivojlangan akademizm va ijtimoiylik kasb etgan 
realizmga nisbatan badiiy va ifodali vositalarda asami yuksak 
mahorat bilan yaratilganiga ahamiyat bergan badiiy yo'nalish.
batafsil,  ikir-chikirlarini  ishlash.
(yunon.dia-orqali va horama-ko'rinish,  manzara so'zidan 
olingan)  1.  Rangtasvir turi.  Bunda tasvir nur o'tkazadigan 
material  (nafis mato,  xira oyna va h.k.)  sirtiga chiziladi.  2.
Fonda asosiy tasvir chizilib,  old tomonda butaforiya jihozlari 
(inson qomati va turli xil maketlar)  qo'yilgan katta,  mahobatli 
rangtasvir turi.  Diorama panoramadan  ufqning bir qismi aks 
ettirilganligi  bilan  farqlanadi.
(yunon.diptychos-ikkitalik,  ikkiga taxlangan)  1.  Rangtasvir yoki 
bo'rtma tasvirli,  ikki  tabaqali bukilma.  2.  Umumiy bir g'oya 
bilan  bog'langan  ikkita kartina.
119

D IZ A Y N
D L O S T A R A
D O  G   O B   G A N J 
Y E L P I G 1 C H
Y O N D L Z I ,  Y O N T U Z I  
J A N R
J A N G N O M A
J E V A K
J E Z
Z A M I N
Z A R B O F
Z A R D O Z U K
Z E B I G A R D O N
IB R 1Q
IK O N A
IK O N O G R A F IY A
kundalik hayot,  maishiy turmushda  ishlatiladigan jihozlar, 
kiyim-kechak,  asbob-uskuna,  idish-tovoq,  mebel va shunga
о xshash  narsalami qulay holda  chiroyli  shakl  beradigan rangni 
yaratish san'ati,
qalin qavatli kumush ustiga yupqa qilib kavsharlangan,  tilladan 
ibomt  zargarlik biiyumi.
ganchkorlikda  ishlatiladigan  qorishma,  ganch  turi.
Toshkentlik kandakor va yog'och o'ymakor ustalari qo llaydigan 
naqsh turi.
Xorazmga xos bo'lgan zargarlik buyumi.
san'at asari turi.  Ba'zida hayot lavhalarini tasvirlovchi asar deb 
ataladi.
urnsh va harbiy mavzulami ifodalovchi tasviriy san'at asarlari.
bo'yinga taqiladigan ayollar taqinchog'i.  O d a td a tilla va 
kumushdan yasaladi.
mis va nix qotishmasidan iborat metall turi.
kashtachilik.  naqqoshlik,  o’ymakorlik va kandakorlikdagi naqsh 
bezagining foni,  ya'ni gulidan tashqari tag qismi.
zardan yoki zar ip qo'shib to'qilgan mato.
liboslarga zar iplar bilan bezak tikish hunari.
bo'yinga taqiladigan ayollar taqinchog'i.
Xorazmga xos bo'lgan,  suv soiish uchun ishlatiladigan sopol 
ko'za.
(yunon.eikon-tasvir,  qijofa)  Xristian dinida (pravoslav va 
katolitsizm)  Iso payg'ambar,  Bibi Maryam,  avliyolar, 
M uqaddas yozuv sahnalarining tasvirlanishi.
tasvir,  rasm  haqida sharh yoki ma lum shaxs,  hodisa,  voqea, 
tnavzu tasvidarini ko'rsatuvchi izoh va ulami muttasil ravishda 
o'rganish.

ILLY U STR A TSIY A  
IM P R E S S IO N IZ M
IN K R U  STATSI Y A  
ISLIM I
ISFA RAK ,  ISPARAK 
K A L Y O B A T U N
K A L IT B O G I
K A N D A K O R
K A R IK A T U R A
K A R T O N
K A TA LO G
K IG IZ,  N A M A T
K IT O B A  
K L A SS IK
K L A SS IT S IZ M
(lot.  illustratio-yoritaman,  aniq tasvir)  biror-bir tekstni to'ldirib 
boruvchi,  yorituvchi,  mazmunini tushunishda yordam beruvchi 
tasvir (chizmatasvir,  gravyura,  fotosurat,  reproduksiya va h.k.). 
Badiiy va ilmiy asarlarning tasviriy izohi,  talqini.
«Impression»-taassurot,  hayot so'zidan olingan.  X IX  asming 
7 0 -yillarida  Frantsiya tasviriy san'atida paydo bo'lgan.  Bu 
oqimga mansub  Mone,  Sisley,  Pisarro,  Renuar kabi rassomlar 
o'zlarining tabiat va hayotdan olgan shaxsiy taassurotlarini ifoda 
etuvchi asarlar yaratib,  shu yo'nalishga asos solishgan.
(lot.  Icrusto  -  qatlam bilan,  marmar bilan qoplayman)  buyum va 
binolardagi tasvir va naqshlami metall,  yog'och,  sopol,  sadaf, 
marmar va h.k.  bo'lakchalari bilan qoplash usuli.
o'simliksimon elementlardan tuzilgan naqsh turi.
alyumin ishqori yordamida sariq rangga bo'yovchi o'simlik.
1.  Zardo'zlikda ishlatiladigan zar va kumush iplar.  2.
Zardo'zlikda keng tarqalgan chok turi.
Xorazmga xos bo'lgan ayollar taqinchog'i.  Belda osib yuriladi. 
metallga o'yib naqsh ishlaydigan usta. 
hajviy tasvir.
qog'oz turi,  rangtasvir asarining qoralamasi,  qalam yoki ko'mir 
qalamda ishlangan nusxasi.
asarlar va mualliflar to'g'risida qisqacha ma'lumot  berilgan 
kitobcha.
qo'y yoki echki junidan tayyorlangan to'shama,  palos.
bezak kompozitsiyasi  ichida qo'llaniladigan chiroyli yozuv.
mumtoz,  birinchi darajali,  namunali,  qadimgi Yunonistonning 
miloddan awalgi 5-4 asr san'ati.  U  dunyo san'ati tarixida eng 
yuksak va namunaviy hisoblanar edi.
qadimgi Yunon va  Rim san'atining an'analari va talablaridan 
foydalanib rivoj  topgan badiiy yo'nalish.  Bu badiiy yo nalish
X V III asrda taraqqiy etgan.
121

K L A S S IK   S A N ’A T  
K O L L A J
K O L L E K T S IY A
K O N T R T I T U L
K O N S E R V A T S IY A
K O R O P L A S T 1 K A
K S IL O G R A F IY A
K U B IZ M
K U N D A L
K O R G A Z M A  
K O   C H M A   K O  R G A Z M A
L E S S IR O V K A
L IN O G R A V Y U R A
mumtoz san'at.
(fr.  CoUage-yopishtirmoq)  san'atda biror-  bir asosga undan 
rangi va tuzilishi  bilan farq qiluvchi  materiailami yopishtirisb 
usuli.  Kollaj  asosan  grafikada keng qo'Uaniladi.
(lot.  Collektio-to'plam,  yig'm oq)  biror bir buyumlar yoki san'at  I 
asarlarini  (kartinalar,  kitoblar,  tangalar va h.k.) to'plash.
kitob  bezagining turi,  sarlavhadan oldin keladigan kitob 
varag'ining nomi.
(lot.  conservatio-saqlash)  tarixiy va madaniy yodgorliklammg* 
(me'moriy obidalar,  tasviriy san'at asaHari,  qo lyozmalar va 
i 
h.k.)  tashqi qiyofasi,  mustahkamligini uzoq  saqlash 
choralarining majmui.  Konservatsiya restavratsiya bilan uzviy  j  
bog'liqdir.
(yunon. koche-qiz,  qo'g'irchoq va plastike  -  haykaltaroshlik  Я  
so'zidan olingan) pishiq loy,  mum,  gips va boshqa 
materiallardan ayol figurachalarini yasash.
(yunon. xylon-daraxt va grapho-yozaman,  chizaman so’zidan 
olingan) yog'ochdan ishlangan gravyura,  gravyuraning bir turi.
(fr.Cubisme,  cube-kub so'zidan olingan) X X a s r 1 choragi 
Yevropa tasviriy san'atidagi modemistik oqim. A sar 
kompozitsiyasi va obrazning geometrik ko'rinishdagi 
soddalashuvi.  Bu yo'nalishda Pikasso,  Arxipenko,  Brak,  Leje  i  
va b.sh. ijod etishgan.
1.  Naqshlami tilla bilan yupqa qilib  qoplab chiqish usuli. 2. Zar  |  
ip qo'shib to'qilgan shoyi mato.  3.  Misgarlikda bo'rtma naqsh  |  
ko'rinishi.
badiiy asarlami namoyish etish.
bir joydan  boshqa joyga yoki shaharma-shahar ko'chirilib, 
ochilgan  ko'rgazma.  Sayyor badiiy ko'rgazmalar shirkati tashkil 
ШШ 
etgan  ко'rgazmaJardan hosil  bo'lgan atama.
sayqallash,  pardozlash uchun  tayyorlangan taglik.
linoleum yoki shunga o xshash materiallarga ishlangan  bo itroa  |  
gravyura.
1   2   3   4   5   6   7   8




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling