Ko’phadni ko’paytuvchilarga ajratishning bir necha usulini qo’llash


Download 52.5 Kb.
Sana09.04.2020
Hajmi52.5 Kb.

Ko’phadni ko’paytuvchilarga ajratishning bir necha usulini qo’llash

  • Algebra o’qituvchisi: Ergasheva G.
  • Sinf: 7-sinf

Ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratishda ba’zan bir emas, balki bir necha usullar qo‘llaniladi.

  • 1) a3–a ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajrating:
  • a3–a=a(a21)=a(a–1)(a+1).
  • Bu yerda ikkita usuldan foydalanilgan: umumiy ko‘paytuvchini qavsdan tashqariga chiqarish va kvadratlar ayirmasi formulasini qo‘llash.

2)   (a2+1)2–4a2 ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajrating:

  • (a2+1)2–4a2=((a2+1)–2a)((a2+1)+2a)=(a2+1–2a)(a2+1–2a)=(a22a+1)(a2+2a+1)=(a1)2(a+1)2.
  • Bu yerda qo‘shiluvchilar umumiy ko‘paytuvchiga ega emasligi sababli, avval kvadratlar ayirmasi formulasidan foydalaniladi, so‘ngra yig‘indi va ayirma kvadratlarining formulalaridan foydalaniladi.

3)               4x2–y2+4x+2y=(4x2–y2)+(4x+2y)=(2xy)*

  • 3)               4x2–y2+4x+2y=(4x2–y2)+(4x+2y)=(2xy)*
  • *(2x+y)+2(2x+y)=(2x+y)(2x–y+2).
  • Birhadlar umumiy ko‘paytuvchiga ega bo‘lmagani va biror formulani qo‘llash mumkin bo‘lmagani uchun, avval guruhlash usulidan foydalanildi, so‘ngra esa kvadratlar ayirmasi formulasi qo‘llanildi.

Ko‘rib chiqilgan bu misollar ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratishga doir topshiriqlarni bajarishda quyidagi tartibga rioya qilish foydali ekanligini ko‘rsatadi:

  • 1) umumiy ko‘paytuvchini (agar u bor bo‘lsa) qavsdan tashqariga chiqarish;
  • 2) ko‘phadni qisqa ko‘paytirish formulalari bo‘yicha ko‘paytuvchilarga ajratishga urinib ko‘rish;
  • 3) guruhlash usulini, agar oldingi usullar maqsadga olib kelmasa, qo‘llashga harakat qilish.

M a s a l a .  Tenglikni isbotlang:

  • M a s a l a .  Tenglikni isbotlang:
  •           (1)
  • Tenglikning o‘ng tomonidagi qavslarni ochamiz:
  • (a+b)(a2–ab+b2)=a3–a2b+ab2+a2b–ab2+b3=a3+b3.
  • Tenglikning o‘ng tomoni chap tomoniga tengligi kelib chiqdi, ya’ni (1) tenglik isbot qilindi. 
  • Xuddi shu kabi (2)tenglikning to‘g‘riligi isbotlanadi.

(1) va (2) tengliklar mos ravishda kublar yig‘indisi va ayirmasi deb ataladi. Bu formulalar ham ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratishda qo‘llaniladi.

  • (1) va (2) tengliklar mos ravishda kublar yig‘indisi va ayirmasi deb ataladi. Bu formulalar ham ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratishda qo‘llaniladi.
  • Masalan:
  • 1)         27+b3=(3+b)(9–3b+b2);
  • 2)         x4–8xy3=x(x3–8y3)=x(x–2y)(x2+2xy+4y2).

E’tiboringiz uchun Raxmat

  • E’tiboringiz uchun Raxmat

Download 52.5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling