Mashg‗ulotlari uchun Ta‘lim berish texnologiyasining modeli


MA‟RUZA MASHG‟ULOTLARINING TA‟LIM TEXNOLOGIYASI


Download 5.01 Kb.
Pdf ko'rish
bet4/26
Sana04.06.2018
Hajmi5.01 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26

MA‟RUZA MASHG‟ULOTLARINING TA‟LIM TEXNOLOGIYASI 
 
 
мавzu 
 
JAMIYAT TARAQQIYOTININNG G„OYA VA 
MAVKURALAR BILAN BOG„LIQLIGI 
 
 
 

1.Globallashuv  tushunchasi  haqida 
to‘liq mahlumot berish 
Talabalar 
globallashuv 
va 
aksilgloballashuv 
tushunchalari  to‟g‟risida tasavvurga ega bo‟ladilar 
2.Globallashuv 
jarayonida 
dunyoning  mafkuraviy  manzarasi  qanday 
bo‘lishini tushuntirish. 
Globallashuv  sharoitida  milliy  g‘oyaga  bo‘lgan 
ehtiyojning oshishi haqida tushunchaga ega bo‘ladilar. 
 
O‟qitish usullari va texnika 
Ma‘ruza,      ―Qanday?‖  ,‖Jumlani  davom  ettiring‖,  
Insert 
O‟qitish vositalari 
Kompyuter  texnologiyasi    (―Milliy  g‘oya:  asosiy 
tushuncha  va  tamoyillar‖  fanidan  elektron  o‘quv  uslubiy  
majmua) Slaydlar 
O‟qitish  shakli 
Jamoa bo‘lib ishlash 
 
O‟qitish shart-sharoitlari 
Texnik 
vositalar 
bilan 
tahminlangan, 
o‘qitish 
usullarini qo‘llash mumkin bo‘lgan o‘quv xona. 
 
Monitoring va baholash 
Kuzatish, og‘zaki nazorat, savol-javobli so‘rov, o‘quv 
topshiriq. 
 
 
 
 
 
 
 
 
Darsning texnologik kartasi 
 
Ish 
jarayonlari vaqti 
Faoliyat mazmuni 
O‟qituvchi 
Talaba 
1 bosqich. 
Kirish 
(10 daqiqa) 
1.1.  Ma‘ruzaning  mavzusi,  rejasini  e‘lon  qiladi, 
o‘quv  mashg‘ulotining  maqsadi  va  o‘quv  faoliyat 
natijalarini tushuntiradi (1-ilova) 
Tinglaydi,  mavzu 
nomini yozib oladi 
1.2. Mashg‘ulotni o‘tkazish shaklini e‘lon qiladi 
Yozib oladi 
2 bosqich. 
Asosiy jarayon 
(60 daqiqa) 
Mavzu rejasining birinchi ‗unkti rejasi bo‘yicha Ma‘ruza 
qiladi  (2-ilova)  Ma‘ruza  bo‘yicha  ―Qanday?‖  usulidan 
foydalangan  holda  talabalarga  quyidagi  savol  bilan 
murojaat 
qiladi: 
Bugungi 
kunda 
qanday 
global 
muammolar mavjud?(3-ilova) 
Yozadi, 
savolga 
javob beradi. 
 
 
 
 
Mavzu rejasining ikkinchi ‗unkti rejasi bo‘yicha Ma‘ruza 
qiladi.  (4-ilova)  Globallashuv  jarayonida  jahonning 
mafkuraviy  manzarasi.  Mafkuraviy  immunitet  va 
mafkuraviy  profilaktika.  «Kichik  guruhlarda  ishlash» 
orqali  amalga  oshirilishini  e‘lon  qiladi.  ―Jumlani  davom 
ettiring‖  texnikasidan  foydalangan  holda  guruhlarga 
topshiriqlar  beradi (5-ilova) 
Savollarga 
javob 
beradilar, 
erkin 
bahs-munozara 
yuritadilar. 
Guruhlarda 
ishlaydilar.  
 
 
3 bosqich. 
3.1 Mavzu bo‘yicha umumiy xulosa qilinadi.  
Tinglaydilar 

Yakuniy bosqich 
 (10 daqiqa) 
3.2.  Talabalarning  baholash  mezonlarini  e‘lon 
qilinadi 
Yozib oladi 
3.3. O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar beradi 
(6-ilova) 
Javob yozadi 
3.4 Navbatdagi mashg‘ulotda ko‘riladigan mavzuni 
e‘lon qiladi va ―Aqliy xujum‖ usulida jadvalga  mustaqil 
ta‘limga tayyorgarlik ko‘rishlarini so‘raydi (7-ilova). 
―Insert‖ 
usulida 
jadvalni to‘ldiradi. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
MAVZU: Milliy g‘oya, ijtimoiy  taraqqiyot  va mafkuraviy jarayonlarning o‘zaro bog‘liqligi 
                                                                                                        
  1-ilova: 
 
 Reja 
  1.  ―Mafkuraviy  munosabatlar‖tushunchasi  ,uning  mazmun-mohiyati  va  namoyon  bo‘lish 
xususiyatlari. 
  2. Jamiyat rivoji va bunyodkorlik g‘oyalari. 
  3. TSivilizatsiyalar tarixida yovuz g‘oya va vayronkor mafkuralar. 
  4. Tarixda g‘oya va mafkuralarni mutlaqlashtirish oqibatlari. 
 
  
O‟quv  mashg‟ulotining  maqsadi:  talabalarga  globallashuv  jarayonlari,  dunyoning 
mafkuraviy manzarasi, globallashuvning ijobiy va salbiy jihatlari haqida mahlumot berish  
O‟quv  faoliyatining  natijasi:  Talabalar  globallashuv  jarayonida  milliy  g‟oyaga  bo‟lgan 
ehtiyojning ortishi haqidagi tasavvurga ega bo‟ladilar 
 
                                                                                                         2-ilova: 
MAVZU: Jamiyat rivoji va bunyodkorlik g‘oyalari. 
 
      
Mafkura va g‘oyalar tarixiy taraqqiyotda yetakchi mavqelardan birini egallaydi. Insoniyatning 
ko‘‘  ming  yillik  o‘tmishi  buni  yaqqol  tasdiqlaydi. Yer  yuzida  dastlabki  odamzod  ‗aydo  bo‘lib, 
uning  urug‘,  jamoa  yoki  xalq  sifatida  shakllanishi  ro‘y  bergan  dastlabki  davrlardayoq  ularni 
birlashtirib turadigan umumiy g‘oya va mafkuraga ehtiyoj tug‘ildi. prezidentimiz Islom Karimov 
tahkidlaganidek:  «CHunki,  mafkura  –  jamiyatda  yashaydigan  odamlarning  hayot  mazmunini, 

ularning intilishlarini o‘zida mujassamlashtiradi». Jamiyat tarixini o‘rganish shuni ko‘rsatadiki, 
ilk moddiy va ma‘naviy madaniyat  maskanlarining ko‘‘chiligi  dastlab SHarqda shakllangan va 
bu insoniyatning keyingi taraqqiyoti uchun zamin bo‘lib xizmat qilgan. Xususan, qadimgi Misr, 
Vavilon, Turon, Eron, Xindiston va Xitoyda vujudga kelgan tsivilizatsiyalar tarixda muhim o‘rin 
tutadi.  Qadimgi  SHarq  zamini  xalqlari  dunyoda  birinchilardan  bo‘lib  yerga  ishlov  berdilar, 
tabiatdan tanlab olish yo‘li bilan madaniy o‘simliklarning ko‘‘lab navlarini yetishtirdilar.  
 
 
                                                                                                
 
 
 
  3- ilova: 
 
1-O‘quv topshiriq 
«Qanday» organayzerini to‘ldiring 
 
 
Muhim  muammoning  yechimini  to‘ishga  yordam  beradi  va  ―Qanday?‖  savoli  orqali 
muammo hal qilinadi. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
                   Qanday? 
 
                             Qanday 
 
   
 
 
         Qanday? 
                         Qanday? 
 
Qanday?            Qanday? 
 
 
 
   
 
 
 
 
   
 
 
 
           Qanday? 
 
 
Qanday?          Qanday?  
   
 
 
                                                                                                             4- ilova: 
 
Globallashuv  jarayonida  jahonning  mafkuraviy  manzarasi.  Mafkuraviy  immunitet  va 
mafkuraviy profilaktika 
Bugungi kunda 
qanday global 
muammolar 
mavjud? 

 
Mafkuraviy  immunitet  –  ma‘naviy  barkamol,irodasi  baquvvat,  iymoni  butun  shaxsni 
tarbiyalashda,  har  qanday  reaktsion,  buzg‘unchi  xarakterdagi  g‘oyaviy  tashabbuslarga  bardosh 
bera  oladigan  yoshlarni  tarbiyalashda  qo‘l  keladi.  Mafkuraviy  immunitet-  davlat  va  millatning 
ma‘naviy birligi, ma‘naviy sog‘lomligini himoya qiluvchi qalqon vazifasini bajaradi. 
Mafkuraviy profilaktika- o‘z mohiyatiga ko‘ra yot g‘oyalarning kirib kelishini oldini olish 
va ularni yo‘qotishga qaratilgan chora- tadbirlar majmuini  o‘z ichiga oladi. Jahon taraqqiyotida 
hozirgi davr – bunyodkor va buzg‘unchi g‘oyalarning o‘zaro kurashi keskin kuchayganligi bilan 
xarakterlanadi.  Tabiiyki,  nima  uchun  kishilar  ongi  va  qalbi  uchun  kurash  turli  mafkuralarning 
bosh  maqsadiga  aylanib  qoldi?  –  degan  savol  tug‘iladi.  CHunki  qurol  bilan  jahonni  zabt 
etishning  eskicha  yo‘llari  o‘z  ahamiyatini  yo‘qotdi.  Aytaylik,  biror  buyuk  davlat  yadro  quroli 
bilan dunyoni egallashga intilsa, yadroviy urush oqibati uning o‘zini ham yakson qiladi 
      
 
                                                                                                              5-ilova: 
 
2-O‘quv topshiriq 
«Jumlani davom ettiring» organayzerini to‘ldiring 
 
Jumlani davom ettirish orqali talaba muhim iboralarga to‘g‘ri tahrif berishni o‘rganadi 
Immunitet bu: 
 
a) Biron narsadan ozod bo‘lish, qutilish mahnosini berib, 
b) ma‘naviy barkamol,irodasi baquvvat, iymoni butun shaxsni tarbiyalashda 
v) davlat va millatning ma‘naviy birligi, ma‘naviy sog‘lomligini 
g) o‘z mohiyatiga ko‘ra yot g‘oyalarning kirib kelishini 
 
6-ilova 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
7-ilova: 
Insert usulidan foydalanib ishlash qoidasi 
1. Ma‘ruza matnini o‘qib, matnning chetiga quyidagi belgilarni qo‘yib chiqing: 
Y – bilaman 
+ - men uchun yangi mahlumot 
        – - men bilgan mahlumotni inkor qiladi 
       ? – noaniq (aniqlashtirish talab qiladigan) qo‘shimcha mahlumot. 
 
    2. Olingan natijalarni jadval shaklida rasmiylashtiring. 
 
Mavzu savollari 


– 

1. 
 
 
 
 
2. 
 
 
 
 
3. 
 
 
 
 
Jonlantirish uchun savollar: 
1.
 
Globallashuv tushunchasiga tahrif bering 
2.
 
Nima uchun globallashuv sharoitida milliy g‘oyaga ehtiyoj ortadi? 
3.
 
Globallashuv va milliy mahnaviyat 
4.
 
Globallashuvning instituttsionallashuvi deganda nimani tushunasiz? 
 

4. 
 
 
 
 
5. 
 
 
 
 
6. 
 
 
 
 
7. 
 
 
 
 
 
 
MAVZU.    JAMIYaT  TARAQQIYoTINING  G‘OYa  VA  MAFKURA  BILAN  O‘ZARO 
BOG‘LIQLIGI 
 
 
Ezgu,  bunyodkor  g‘oya  va  mafkura    barcha  insonlarning  hayoti  mazmunini,  orzu 
istaklarini  ifodalaydi.  Har  bir  inson,  jamiyat  o‘z  oldiga  muayyan  bir  maqsad  qo‘yadi  va  unga 
erishish  uchun  harakat  qiladi.  Inson    maqsadlari  jamiyat  manfaatlariga  mos  kelishi,    taraqqiyot 
yo‘li  va  istiqbolini  belgilab  beradigan  muayyan  ezgu,  g‘oya  va  mafkurasida  aks  etishi  tabiiy 
holdir.  O‘z  mustaqil  fikri    va  sobit  imon-e‘tiqodga  ega  emasligi  esa  ertangi  kuniga  ishonchsiz 
odamlarning  paydo  bo‘lishiga  olib  keladi.  O‘z  e‘tiqodiga  ega  bo‘lmagan,  kelajagini    yorqin 
tasavvur  qilib,  muayyan  ezgu  maqsad    sari  faol  harakat  qilmaydigan  insonlar  yashaydigan 
jamiyatda  o‘zaro  ishonch,  osoyishtalik  va  barqarorlikka  turli  tahdidlar  bo‘lishi  tabiiy.  Turli 
nosog‘lom kuchlar o‘z manfaatlarini ko‘zlab begona va yovuz g‘oyalarni bu yerda  yashaydigan 
odamlar  hayotiga,  turmushiga,  ongi  va  qalbiga  turli  yo‘llar  bilan  singdirishga,  odamlarga 
ma‘naviy - ruhiy ta‘sir o‘tkazishga harakat qiladi. 
«Endigi  vazifamiz  shundan  iboratki,  milliy  istiqlol  g‘oyasi  tushunchalari  asosida  keng 
jamoatchilik,  ziyolilarimiz,  ilm-fan  va  madaniyat  namoyandalari,  avvalo,  ma‘naviy-ma‘rifiy 
soha  xodimlari  milliy  mafkurani  takomillashtirish  hamda  uning  asosiy  tamoyillarini  odamlar 
ongi  va  qalbiga  singdirishga  qaratilgan  ishlarni  yangi  bosqichga  ko‘tarishlari  zarur»
1
  deb 
ta‘kidlaydi mamlakatimiz Prezidenti I.A.Karimov.  
Darhaqiqat,  inson  va  jamiyat  hayoti  muayyan  fikrlar,  g‘oyalar  va  mafkuralar  bilan  uzviy 
bog‘liq.  G‘oya  va  mafkura  inson  va  jamiyat  taraqqiyotida  muhim  rol  o‘ynaydi  va  uzliksiz 
takomillashib,  rivojlanib,  davrlar  o‘tishi  bilan  o‘zgarib  boradi.  SHu  sababli  inson,  jamiyat 
taraqqiyotida  g‘oya  va  mafkuraning  o‘rni  va    ta‘sirini    o‘rganish  barcha  davrlarda  muhim 
ahamiyatga ega. 
 
G‘oya    inson  va    jamiyat    taraqqiyotida    asosiy  o‘rin  tutadi.  Inson  va  jamiyat  hayotida                        
muhim    o‘zgarishlarni    amalga    oshirilishida  muayyan  g‘oyalar  ta‘sir  qiladi.  Jamiyat 
taraqqiyotining  ma‘lum  davrlarda  tezlashuvi  yoki    sekinlashuvi,  jamiyat  hayotida  ijobiy  yoki 
salbiy  holatlarning  ro‘y  berishi,  qanday  g‘oyalar  hukmronlik  qilishi  va  u  qanday  kuchlar 
tomonidan,  qanday  sharoitlarda,  kimlarning  manfaatlariga  xizmat  qilishiga  ko‘p  jihatdan 
bog‘liqdir.  
G‘oya tushunchasining mohiyati nimadan iborat?  
Inson  o‘zining  aql  –  zakovati,  iymon  –  e‘tiqodi  va  ijodiy  mehnati  bilan  boshqa  barcha 
tirik  jonzotlardan farq qiladi. 
 
Inson  tafakkuri  voqelikni  idrok  etish  mobaynida  turli  fikrlar,  qarashlar,  g‘oyalar  va 
ta‘limotlar yaratadi. Demak, birinchidan, g‘oya inson tafakkurining mahsulidir. 
Ikkinchidan, g‘oya oldin mavjud bo‘lmagan o‘zida yangilikni tashuvchi fikrdir. 
Uchinchidan,  oldin  g‘oya  paydo  bo‘ladi,  undan  keyin  g‘oya  asosida  mafkura,  mafkura 
asosida esa tizim, siyosat paydo bo‘ladi.  
Ilmiy-falsafiy  adabiyotlarda  «g‘oya»,  «mafkura»,  «ideya»  va  «ideologiya»  tushunchalari 
ishlatilmoqda.  Ideya va ideologiya   ko‘proq G‘arb davlatlarida hamda rus tilidagi  manbalarda 
uchraydi.  Ideya  iborasi  yunon  tilidagi  idea  so‘zidan  olingan,  ideologiya  uchun    o‘zak  bo‘lib 
hisoblanadi  va  tushuncha  yohud  fikr  ma‘nosini  anglatadi.  Ideologiya  (idea-  g‘oya.  Tushuncha, 
                                           
1
 Karimov I.A. Vatan ravnaqi uchun har birimiz ma‘sulmiz. T.9. -T.: «O‘zbekiston», 2001. 221-b. «Milliy 
istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar» risolasidagi so‘z boshidan. 

iogos  –  ta‘limot)  atamasi  esa  g‘oyalar  to‘g‘risidagi  ta‘limotni  anglatadi  va  ikki  xil    ma‘noda 
ishlatiladi. 
 
-  g‘oyalarning  mazmuni,  shakllanishi,  ahamiyati  to‘g‘risidagi  bilimlarni  ifodalaydi  va  
ilmiy soha bo‘lib hisoblanadi; 
 
- muayyan g‘oyani amalga oshirish, maqsadga yetish usullari, vositalari, omillari tizimini 
anglatadi. 
Sog‘lom va nosog‘lom, ezgu hamda yovuz bunyodkor yoki buzg‘unchi g‘oyalar bo‘lishi 
mumkin.  G‘oyalarning  oddiy  fikrlardan  farqi  yana  shundaki,  bular    garchi  tafakkurda  paydo 
bo‘lsa-da,  keng  jamoatchilikning  maqsadlarini  ifoda  etadi.  Ularning  ishonchi  va  e‘tiqodiga 
aylanib,  e‘tirof  etilganligini bildiradi,  inson (va jamiyat) ruhiyatiga, hatto tub  qatlamlariga ham 
singib  boradi.  G‘oya  shunday  quvvatga  egaki,  u  odamning  ichki  dunyosigacha  kirib  borib  uni 
harakatga  keltiruvchi,  maqsad  sari  yetaklovchi  ruhiy  –  aqliy  kuchga  aylanadi.  Ularni  muayyan 
maqsadga yo‘naltiradi, safarbar etadi. Ularni jipslashtiradi, hamjihat va hamkorlikka undaydi. 
G‟oyaning ijtimoiy mohiyati. Har qanday g‘oya ijtimoiy xarakterga ega.  Muayyan g‘oyalar 
odatda alohida olingan shaxs ongida shakllanadi. Ma‘lum bir muddatdan keyin esa jamiyatning 
turli  qatlamlariga  tarqaladi,  turli  elatlar  va  millatlar  orasida  yoyiladi.  Mustaqil  hayotga  qadam 
qo‘yyayotgan yangi avlod jamiyatda mavjud g‘oyalar  ta‘sirida tarbiyalanadi. Muayyan qarashlar 
va g‘oyalarni o‘z e‘tiqodiga singdiradi, o‘z navbatida yangi g‘oyalarni yaratadi va targ‘ib qiladi. 
 
G‘oyaning  eng  muhim  xususiyati  –  insonni  va    jamiyatni  maqsad  sari  yetaklaydigan, 
ularni harakatga ketiradigan, safarbar etadigan kuch ekanidadir. 
 
Inson  tafakkurining  mahsuli  sifatida  g‘oya  milliy-madaniy  merosni,  umuminsoniy 
qadriyatlarni,  ijtimoiy-ma‘naviy  hayotni,  tevarak  olamni  o‘rganish,  bilish  jarayonida  vujudga 
keladi. Ijtimoiy ongning  barcha shakllari  ilm-fan, falsafa, din, san‘at va badiiy adabiyot, axloq, 
siyosat  va  huquq  -  muayyan  bir  g‘oyalarni  yaratadi,  ularga  tayanadi  va  ularni  rivojlantiradi. 
Mazmuni va namoyon bo‘lish shakliga qarab, g‘oyalarni bir qancha turlarga ajratish mumkin: 
-  Ilmiy  g‘oyalar;  falsafiy  g‘oyalar;  diniy  g‘oyalar;  badiiy  g‘oyalar;  ijtimoiy  –  siyosiy 
g‘oyalar; milliy g‘oyalar; umuminsoniy g‘oyalar v.h. 
 
1. Ilmiy g‟oyalar  - fan taraqqiyotining samarasi, ilmiy kashfiyotlarning  natijasi sifatida 
paydo bo‘ladigan, turli fan sohalarining asosiy tamoyillari  ustuvor qoidalarini tashkil qiladigan 
ilmiy fikrlardir. 
 
Fan    taraqqiyoti  uzluksiz  va  cheksizdir.  Bu  jarayonda  amaliyotda  tasdiqlanmagan, 
eskirgan qarashlar yangi ilmiy g‘oyalar bilan o‘rin almashaveradi. 
 
2. Falsafiy g‟oyalar  har bir falsafiy ta‘limotning asosini tashkil etadigan, olam va odam 
to‘g‘risidagi  eng  umumiy  tushuncha  va  qarashlardir.  Ular  bizni  o‘rab  turgan  dunyoni  bilish 
jarayonida  kishilik  jamiyatining  taraqqiyoti  mobaynida  to‘plagan  bilimlarni  umumlashtirish, 
inson  hayotining  ma‘no-mazmuni,  uning  baxt-saodati  kabi  masalalar  ustida  mulohaza  yuritish 
asosida shakllanadi
1

 
Insoniyat tarixida turli xalqlarning aql- zakovat sohiblari, dono faylasuf va ilohiyotchilari 
turfa xil g‘oyalar yaratganlar. 
 
3. Diniy g‟oyalar deb, har bir diniy ta‘limot va oqimning asosini diniy iymon-e‘tiqodning 
negizini tashkil etuvchi aqidalarga aytiladi. Ibtidoiy dinlar har bir narsaning jonli ekani, jonning 
abadiyligi, but va sanamlarning, tabiiy jism va hodisalarning ilohiy quvvatga egaligi to‘g‘risidagi 
qarashlarga asoslangan edi. Masalan, hindlarning diniy  tasavvurlariga ko‘ra jon ko‘chib yuradi, 
bu  hayotda  u  insonda  bo‘lsa,  keyingi  hayotda  boshqa  jonzotga  o‘tishi  mumkin.  Ilohlarning 
ko‘pligi  haqidagi  fikrga  tayanadigan  politeizm  dinlari  vaqti  kelib  monoteistik  -  yakkaxudolik 
g‘oyasi asosidagi dinlarga o‘z o‘rnini bo‘shatib bergan.  
 
Yakkaxudolik  g‘oyasi  milliy  dinlarda  (masalan,  iudaizmda),  ayniqsa  jahon  dinlari  - 
xristianlik va islomda o‘z  ifodasini yaqqol topgan. Xususan, islom dinida Allohning yagonaligi 
g‘oyasi asosida uning barcha aqidalari, ruknlari, talab va majburiyatlari shakllangan. 
                                           
1
 Milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar. -T.: «Yangi asr avlodi». 2001. 27-29 b. 

 4.  Badiiy  g‟oyalar    -  adabiyot  va  san‘at  asarining  asosiy  ma‘no  –  mazmunini  tashkil 
etadigan,  undan  ko‘zlangan  maqsadga  xizmat  qiladigan  yetakchi  fikrlardir.  Ular  hayotdan 
olinadi,  badiiy  talqinlar  asosida  bayon  etiladi,  o‘quvchida  muayyan  taassurot  uyg‘otadi. 
«Qahramon»larni sevish, ularga ergashish hollari ham shu asosda ro‘y beradi. 
 
5.  Ijtimoiy  -  siyosiy  g‟oyalar    har  bir  xalq  va  umuman  bashariyatning  orzu-umidlarini, 
maqsad-muddaolarini ifodalaydi, erkin hayot va adolatli tuzumni tarannum etadi. 
Milliy g‘oya - inson va jamiyat hayotiga ma‘no-mazmun baxsh etadigan, uni ezgu maqsad 
sari yetaklaydigan fikrlar, g‘oyalar  majmuidir. 
Ozodlik  va  mustaqillik,  adolat  va  haqiqat, 
tinchliksevarlik  va  insonparvarlik  g‟oyalari  shular  jumlasidandir.  Asrlar  mobaynida  bunday 
buyuk,  o‘lmas  g‘oyalar  xalqlarga  kuch  -  quvvat  va  ilhom  bag‘ishlab,  ularni  o‘z  erki  uchun 
kurashga safarbar etib kelgan. 
 
Prezident Islom Karimov ta‘kidlaganidek, millat taraqqiyotiga, uning yuksalishiga xizmat 
qiladigan, xalqlarni jipslashtirib, oliy maqsadlarga safarbar etadigan g‘oyalar yuksak g‘oyalardir. 
Odamlar orasida nifoq, xalqlar o‘rtasiga nizo soladigan, kishilarni turli taraflarga ajratib, adovat 
qo‘zg‘aydigan tuban fikrlar buzg‘unchi g‘oyalarga misol bo‘ladi. Aslida bunday qabih niyat va 
sohta  shiorlarni  g‘oya  deb  atash  ham    shartlidir.  Qaysi  ijtimoiy  birlik  yoki  qatlam  orasida 
tarqalgan,  qanday  aholi  guruhlari  yoki  elat-millatlarni  harakatga  keltirayotganiga  qarab  ham 
g‘oyalarni turlarga ajratish mumkin. 
 
 G‘oyani  moddiylashtiruvchi,  amaliyotga  aylantiruvchi  kuch  kim  ekaniga  qarab,  sinfiy 
g‘oya,  milliy  g‘oya,  umumxalq  g‘oyasi,  umuminsoniy  g‘oyalar  ham  mavjud  bo‘lishi  mumkin. 
Albatta,  muayyan  bir  xalq  ommasini  ma‘lum  bir  tarixiy  sharoitda  ezgu  harakatga  undaydigan 
g‘oya  mazmunan  umuminsoniy  bo‘lishi  ham  yoki  tor  manfaatlarni  ko‘zlaydigan  sinfiy  g‘oya 
jamiyat va inson manfaatlariga zid, tajovvuzkor bo‘lishi ham mumkin. 
  
Ezgu  g‘oya  -  inson  tafakkurida  vujudga  keladigan,  muayyan  fikrlarning  ijtimoiy 
xarakterga  ega  bo‘lgan,  ruhiyatga  kuchli  ta‘sir  o‘tkazib,  jamiyat  va  odamlarni  xarakatga 
keltiradigan, ularni bunyodkor maqsad-muddao sari yetaklaydigan ulug‘vor fikrlardir. 
 
  
 
 
 
 
 
 
1.1. Ta‘lim berish texnologiyasining modeli 
 
Talabalar  soni:  50-70 gacha 
Vaqti:4 soat.  
 
O‟quv mashg‟ulotining  shakli  
Informatsion baxs-munozarali dars 
 
Ma‟ruza rejasi   
1. Mif. Mifologiya. Mifologik (asotir) g‗oyalar.  
2.  Mifologik  g‗oyalar  asotir  dunyoqarashning  maxsuli  va 
ko‗rinishi sifatida.  
3. Asotir dunyoqarashining o‗ziga xos xususiyatlari 
Asotir  (mifologik)  dunyoqarashi  tushunchasi.  Asotir  dunyoqarashining  o‗ziga  xos  xususiyatlari. 
Mifologiya  jamiyatlar  taraqqiyotining  quyi  bosqichiga  xos  olam  xaqidagi  ilk  qarashlar  sifatida. 
Mifologik  g‗oyalarning  inson  va  jamiyatning  shakllanishi  va  taraqqiyotida  tutgan  o‗rni  to‗g‗risida 
tushuncha berish 
pedagogik vazifa: 
O‟quv faoliyatining natijasi:  
 
MA‟RUZA MASHG‟ULOTLARINING TA‟LIM TEXNOLOGIYASI 
 
 
мавзу 
 
MIFOLOGIYA. QADIMGI TURON MIFOLOGIYASI 
 
 
 

1.Globallashuv  tushunchasi  haqida 
to‘liq mahlumot berish 
Talabalar 
globallashuv 
va 
aksilgloballashuv 
tushunchalari  to‟g‟risida tasavvurga ega bo‟ladilar 
2.Globallashuv 
jarayonida 
dunyoning  mafkuraviy  manzarasi  qanday 
bo‘lishini tushuntirish. 
Globallashuv  sharoitida  milliy  g‘oyaga  bo‘lgan 
ehtiyojning oshishi haqida tushunchaga ega bo‘ladilar. 
 
O‟qitish usullari va texnika 
Ma‘ruza,      ―Qanday?‖  ,‖Jumlani  davom  ettiring‖,  
Insert 
 
O‟qitish vositalari 
Kompyuter  texnologiyasi    (―Milliy  g‘oya:  asosiy 
tushuncha  va  tamoyillar‖  fanidan  elektron  o‘quv  uslubiy  
majmua) Slaydlar 
O‟qitish  shakli 
Jamoa bo‘lib ishlash 
 
O‟qitish shart-sharoitlari 
Texnik 
vositalar 
bilan 
tahminlangan, 
o‘qitish 
usullarini qo‘llash mumkin bo‘lgan o‘quv xona. 
 
Monitoring va baholash 
Kuzatish, og‘zaki nazorat, savol-javobli so‘rov, o‘quv 
topshiriq. 
 
 
 
 
 
 
 
 
Darsning texnologik kartasi 
 
Ish 
jarayonlari vaqti 
Faoliyat mazmuni 
O‟qituvchi 
Talaba 
1 bosqich. 
Kirish 
(10 daqiqa) 
1.1.  Ma‘ruzaning  mavzusi,  rejasini  e‘lon  qiladi, 
o‘quv  mashg‘ulotining  maqsadi  va  o‘quv  faoliyat 
natijalarini tushuntiradi (1-ilova) 
Tinglaydi,  mavzu 
nomini yozib oladi 
1.2. Mashg‘ulotni o‘tkazish shaklini e‘lon qiladi 
Yozib oladi 
2 bosqich. 
Asosiy jarayon 
(60 daqiqa) 
Mavzu rejasining birinchi ‗unkti rejasi bo‘yicha Ma‘ruza 
qiladi  (2-ilova)  Ma‘ruza  bo‘yicha  ―Qanday?‖  usulidan 
foydalangan  holda  talabalarga  quyidagi  savol  bilan 
murojaat 
qiladi: 
Bugungi 
kunda 
qanday 
global 
muammolar mavjud?(3-ilova) 
Yozadi, 
savolga 
javob beradi. 
 
 
 
Mavzu rejasining ikkinchi ‗unkti rejasi bo‘yicha Ma‘ruza 
qiladi.  (4-ilova)  Globallashuv  jarayonida  jahonning 
mafkuraviy  manzarasi.  Mafkuraviy  immunitet  va 
mafkuraviy  profilaktika.  «Kichik  guruhlarda  ishlash» 
orqali  amalga  oshirilishini  e‘lon  qiladi.  ―Jumlani  davom 
ettiring‖  texnikasidan  foydalangan  holda  guruhlarga 
topshiriqlar  beradi (5-ilova) 
Savollarga 
javob 
beradilar, 
erkin 
bahs-munozara 
yuritadilar. 
Guruhlarda 
ishlaydilar.  
 
3 bosqich. 
Yakuniy bosqich 
 (10 daqiqa) 
3.1 Mavzu bo‘yicha umumiy xulosa qilinadi.  
Tinglaydilar 
3.2.  Talabalarning  baholash  mezonlarini  e‘lon 
qilinadi 
Yozib oladi 

3.3. O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar beradi 
(6-ilova) 
Javob yozadi 
3.4 Navbatdagi mashg‘ulotda ko‘riladigan mavzuni 
e‘lon qiladi va ―Aqliy xujum‖ usulida jadvalga  mustaqil 
ta‘limga tayyorgarlik ko‘rishlarini so‘raydi (7-ilova). 
―Insert‖ 
usulida 
jadvalni to‘ldiradi. 
 
 
MAVZU: Milliy g‘oya, ijtimoiy  taraqqiyot  va mafkuraviy jarayonlarning o‘zaro bog‘liqligi 
                                                                                                         1-ilova: 
 
 
 Reja 
  1.  ―Mafkuraviy  munosabatlar‖tushunchasi  ,uning  mazmun-mohiyati  va  namoyon  bo‘lish 
xususiyatlari. 
  2. Jamiyat rivoji va bunyodkorlik g‘oyalari. 
  3. TSivilizatsiyalar tarixida yovuz g‘oya va vayronkor mafkuralar. 
  4. Tarixda g‘oya va mafkuralarni mutlaqlashtirish oqibatlari. 
 
  
O‟quv  mashg‟ulotining  maqsadi:  talabalarga  globallashuv  jarayonlari,  dunyoning 
mafkuraviy manzarasi, globallashuvning ijobiy va salbiy jihatlari haqida mahlumot berish  
O‟quv  faoliyatining  natijasi:  Talabalar  globallashuv  jarayonida  milliy  g‟oyaga  bo‟lgan 
ehtiyojning ortishi haqidagi tasavvurga ega bo‟ladilar 
 
                                                                                                        
 
 
 
  2-ilova: 
MAVZU: Jamiyat rivoji va bunyodkorlik g‘oyalari. 
 
      
Mafkura va g‘oyalar tarixiy taraqqiyotda yetakchi mavqelardan birini egallaydi. Insoniyatning 
ko‘‘  ming  yillik  o‘tmishi  buni  yaqqol  tasdiqlaydi. Yer  yuzida  dastlabki  odamzod  ‗aydo  bo‘lib, 
uning  urug‘,  jamoa  yoki  xalq  sifatida  shakllanishi  ro‘y  bergan  dastlabki  davrlardayoq  ularni 
birlashtirib turadigan umumiy g‘oya va mafkuraga ehtiyoj tug‘ildi. prezidentimiz Islom Karimov 
tahkidlaganidek:  «CHunki,  mafkura  –  jamiyatda  yashaydigan  odamlarning  hayot  mazmunini, 
ularning  intilishlarini  o‘zida  mujassamlashtiradi».  Jamiyat  tarixini  o‘rganish  shuni  ko‘rsatadiki, 
ilk moddiy va ma‘naviy madaniyat  maskanlarining ko‘‘chiligi  dastlab SHarqda shakllangan va 
bu insoniyatning keyingi taraqqiyoti uchun zamin bo‘lib xizmat qilgan. Xususan, qadimgi Misr, 
Vavilon, Turon, Eron, Xindiston va Xitoyda vujudga kelgan tsivilizatsiyalar tarixda muhim o‘rin 
tutadi.  Qadimgi  SHarq  zamini  xalqlari  dunyoda  birinchilardan  bo‘lib  yerga  ishlov  berdilar, 
tabiatdan tanlab olish yo‘li bilan madaniy o‘simliklarning ko‘‘lab navlarini yetishtirdilar.  
 
 
                                                                                                
3- ilova: 
 
1-O‘quv topshiriq 
«Qanday» organayzerini to‘ldiring 
 
 

Muhim  muammoning  yechimini  to‘ishga  yordam  beradi  va  ―Qanday?‖  savoli  orqali 
muammo hal qilinadi. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
                   Qanday? 
 
                             Qanday 
 
   
 
 
         Qanday? 
                         Qanday? 
 
Qanday?            Qanday? 
 
 
 
   
 
 
 
 
   
 
 
 
           Qanday? 
 
 
Qanday?          Qanday?  
   
 
                                                                                                      
 
 
 
        4- ilova: 
 
Globallashuv  jarayonida  jahonning  mafkuraviy  manzarasi.  Mafkuraviy  immunitet  va 
mafkuraviy profilaktika 
 
Mafkuraviy  immunitet  –  ma‘naviy  barkamol,irodasi  baquvvat,  iymoni  butun  shaxsni 
tarbiyalashda,  har  qanday  reaktsion,  buzg‘unchi  xarakterdagi  g‘oyaviy  tashabbuslarga  bardosh 
bera  oladigan  yoshlarni  tarbiyalashda  qo‘l  keladi.  Mafkuraviy  immunitet-  davlat  va  millatning 
ma‘naviy birligi, ma‘naviy sog‘lomligini himoya qiluvchi qalqon vazifasini bajaradi. 
Mafkuraviy profilaktika- o‘z mohiyatiga ko‘ra yot g‘oyalarning kirib kelishini oldini olish 
va ularni yo‘qotishga qaratilgan chora- tadbirlar majmuini  o‘z ichiga oladi. Jahon taraqqiyotida 
hozirgi davr – bunyodkor va buzg‘unchi g‘oyalarning o‘zaro kurashi keskin kuchayganligi bilan 
xarakterlanadi.  Tabiiyki,  nima  uchun  kishilar  ongi  va  qalbi  uchun  kurash  turli  mafkuralarning 
bosh  maqsadiga  aylanib  qoldi?  –  degan  savol  tug‘iladi.  CHunki  qurol  bilan  jahonni  zabt 
etishning  eskicha  yo‘llari  o‘z  ahamiyatini  yo‘qotdi.  Aytaylik,  biror  buyuk  davlat  yadro  quroli 
bilan dunyoni egallashga intilsa, yadroviy urush oqibati uning o‘zini ham yakson qiladi 
      
 
                                                                                                              5-ilova: 
2-O‘quv topshiriq 
 
«Jumlani davom ettiring» organayzerini to‘ldiring 

Download 5.01 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling