Mavzu: ekologik olillar va ularning xilma xilligi reja: ekologik omillarning umumiy ta‘rifi Ekologik omillar tasnifi


Download 1.09 Mb.
bet1/5
Sana12.04.2022
Hajmi1.09 Mb.
#634663
  1   2   3   4   5
Bog'liq
ekologiya
sifat #1, 3152102287, Тургунов Икром, moliya, 1-ma'ruza, 20-29 yoshli doimiy aholi soni-Jami, Buyuk Britаniya tа`limi tizimi, ishlab chiqarish xarajatlari va foydasi 11 mavzu, Joriy nazorat, Mineralogiya, Multisimni o'rnatish, IAS 104 guruh Mengliyeva Aziza, xususiy-uyjoy-mulkdorlari-shirkatlarini-tashkil-etish-va-moliyaviy-boshqarish, 3-ma'ruza (1)

Mavzu: EKOLOGIK OLILLAR VA ULARNING XILMA XILLIGI
Reja:
1 Ekologik omillarning umumiy ta‘rifi
2 Ekologik omillar tasnifi
3 Abiotik omillar
4 Biotik omillar
5 Ekologik chidamlilik va valentlik
6 Minimum qonuniyatlari
7 Tolerantlik qonuni
1 Ekologik omillarning umumiy ta‘rifi.
Omillar atamasi bilan muhit, atrofdagi organizm yoki ularning jamoasini sharoit va elementlarining vaqt va makonda dinamik xilma-xilligi tavsiflanadi. Omil-jarayon yoki uning sharoitini, jarayonga ta‘sir etuvchi harakat kuchini yoki qandaydir jarayon yoki hodisaning mavjudlik shart-sharoitini ifodalaydi.
Ekologik omil – muhitning har qanday elementi (yoki sharoiti) bo’lib, tirik organizmlarning hech bo’lmaganda bir rivojlanish fazasiga bevosita yoki bilvosita ta‘sir ko’rsatish qobiliyatiga ega. Ekologik omilga nisbatan tirik organizmlar moslashishiga harakat qiladi.


2 Ekologik omillar tasnifi.
Ekologik omillar odatda jonsiz (abiotik) tabiat omillari, jonli (biotik) tabiat omillari turkumga bo’linadi. Muhitning ekologik omillarini batafsil tasniflash I.N. Ponomaryova (1978) tomonidan taklif etilgan. Bu taklif 1 jadvalda keltirilgan.
Ba‘zi mualliflar antropogen omillarni (ularning muhimligi va o’ziga xosligidan kelib chiqib) alohida turkumga ajratishadi. 1 – jadvalda keltirilgan tasniflash biogeotsenozni ekotop va biogeotsenozga hamda uning komponentlarini tuzuvchilarga bo’lishga to’liq mos keladi.
Muxitning ekologik omillarini tavsiflanishi
3 Abiotik omillar. Muhitning muhim (asosiy) abiotik omillari iqlim (harorat, yorug’lik, havo, bosim), tuproq, muhitning kimyoviy tarkibi va tabiiy, oziq-ovqat resurslarining mavjudligidir. Lekin aslida epitet g’oyatda shartli ravishda «muhim» hisoblanadi, shunday qilib, qayd etilgan abiotik omillar shu ma‘noda teng huquqligi, hattoki ulardan birontasi bo’lmasa tirik organizmlar uchun halokat hisoblanadi (istisno tariqasida: masalan, geterotrof - o’simliklar yorug’lik bo’lmasa ham rivojlanadi).

Download 1.09 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling