Mavzu: Havo molekulasini erkin yugurish yoʻli va effektiv diametrini aniqlash. Kerakli asbob va uskunalar: qurilma


Download 49.89 Kb.
bet1/2
Sana14.06.2022
Hajmi49.89 Kb.
#755094
  1   2
Bog'liq
Ro\'zimova Munisa 211
4-Bilet, Bioxilma-xillik tadbir, Seminarlar jadvali, 2 5402080461839140018, bir xil maxrajli kasrlarni qoshish va, bir xil maxrajli kasrlarni qoshish va, 3-sinfda massa olchovlarini orgatish metodikasi (1), boshlangich sinf matematikasida miqdor tushunchasini orgatish metodikasi (1), 6-bilet Fuqarolik jamiyati ijtimoiy tuzilmasida mulkdorlar sinfining o‘rni, 1. Teng to’plamlar. To’plam osti. Universal to’plam, Jabborova Iqbol amiyatni boshqarishda fuqarolik jamiyati institutlarining roli, УрГУ - оборудование объявление, Sonlarni yaxlitlash (Aim.uz), Pedagogik texnologiya innovatsiya integratsiya, 1487046332 8-sinf-mehnat-namuna

Mavzu: Havo molekulasini erkin yugurish yoʻli va effektiv diametrini aniqlash.



Kerakli asbob va uskunalar: qurilma , qurilma ,suvli manometr ,tarozi, menzurka.
Ishning maqsadi:Havo molekulalarining o`rtacha erkin yugurish yo`lini hamda effektiv diametrini aniqlash.
Ish tug’risida nazariy tushuncha

Molekulalrning harakat traektoriyasi siniq tug`ri chiziqlardan iborat. Uning traektoriyasining o`zgarishlari boshqa molekular bilan tuqnashishi natijasida ruy beradi. Molekularning bir-biri bilan cheksiz yaqinlashib traektoriyasini –harakat yunalishini sezilarli o`zgartirishiga tuqnashish deyiladi.


To`qnashish jarayoni molekularning effektiv diametrii orqali harakterlandi. To`qnashish jarayonida ikkita molekula markazlarining minimal yaqinlashish masofasi molekulaning effektiv diametri deyiladi.
Ikkita ketma-ket tuqnashishlar orasidagi masofa molekulaning erkin yugurish yo`li deb ataladi. Mazkur ishda havo molekulalarning o`rtacha erkin yugurish yo`li aniqlanadi. Sababi molekularining o`rtacha erkin yugurish yo`li aniqlanadi. Sababi molekularning harakati tuqnashishi xaotik tartibsiz ravishda ruy berib ularning absolyut qiymatlari bir-biridan farq qiladi. Molekulyar kinetik nazariyaga asosan gazning qovushqoqligi
(1)
Bu yerda - gazning qovushqoqoligi (ichki ishqalanish koeffisenti) p- gazning zichligi - o`rtacha arifmetik tezlik. (1) formuladan molekulaning o`rtacha yugurish yuli.
(2)
Havoning qovushqoqligini Pyuayzel forulasidan aniqlashimiz mumkin. Uzunligi l, ichki radiusi r bo`lgan kapilyar maydon bosimlar farqi P ga teng bo`lganda biror t vaqtda oqib o`tgan gaz hajmi


(3)
Ga teng bo`ladi.
Bu formuladan havo qovushqoqligi
(4)
Ga teng bo`ladi.
Maksvell taqsimotiga binoan o`rtacha arifmetik tezlik


(5)
Formula buyicha aniqlanadi. Bu yerda - universal gaz doimiysi , T – gazning absolyut temperaturasi, - havoning molyar massasi.
Havoning zichligini gaz holat tenglamasidan aniqlash mumkin:
(6)
Yoki berilgan bosim P va temperatura T uchun havo zichligini jadvaldan olish mumkin. Normasl sharoitda havo zichligi ga teng.Demak (4) ifodadan havoning qovushqoqligi ni hisoblash mumkin. So’ngra (5) ifoda bo’yicha o’rtacha arifmetik tezlik, (6) ifodadan zichlik hisoblanib (2) ifoda
(7) bo’yicha molekulalarning o’rtacha yugurish yo’li aniqlanadi.
Yohud ,(4), (5) va (6) ifodalarni (2) ifodaga qo’yib, o’rtacha yugurish yo’lini hisoblash formulasini hosil qilish mumkin:


(8)
Havo molekulalarini effektiv giametri D ni uning erkin yugurish yo’li bilan bog’liqligi ifodasidan aniqlanadi:
(9)
Bu yerda -molekulalarning konsentrasiyasi ekanligini hisobga olsak effektiv diametrni hisoblash formulasi
(10)
Ko’rinishda bo’ladi. Demak gazning (havoning) ichki ishqalanish koeffisinti, qovushqoqlogi , molekulalarning erkin yugurish yo’li va effektiv diametrini aniqlash uchun kapillyar uchlaridagi bosimlar farqi ,undan oqib o’tgan havo miqdori , vaqti t , xonadagi suyuqlik temperaturasi T , havo bosimi P larni bilish kerak ekan.



Download 49.89 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling