Mavzu: iste`molchilar va ularning daromad manbalari iste`molchilar


Download 93.5 Kb.
Sana15.12.2019
Hajmi93.5 Kb.

MAVZU:

Iste`molchilar

  • Kundalik turmushda har kuni bozordan nimanidir xarid qilamiz. Bu xatti-harakatimiz bilan hammamiz iqtisodiyotning qatnashchisiga aylanamiz. Iqtisodiy tilda bizni-iste`molchilar, deb atashadi.

Hammamiz, asosan o’z oilamiz bilan hayot kechiramiz, oila-oila bo’lib o’z ehtiyojlarimizni qondiramiz. Shu bois iste`molchilarni boshqacha oila-uy xo’jaliklari, deb ham atashadi.

  • Hammamiz, asosan o’z oilamiz bilan hayot kechiramiz, oila-oila bo’lib o’z ehtiyojlarimizni qondiramiz. Shu bois iste`molchilarni boshqacha oila-uy xo’jaliklari, deb ham atashadi.

Bozorda iste`molchining xatti-harakati quyidagi uchta qoida asosida kechadi.

  • 1.Iste`molchi bozorda mustaqil, u hech kimga bog’liq emas. Biror tovarni sotib olish yoki olmaslikni o’zicha mustaqil hal qiladi.
  • 2.Iste`molchining daromadi cheklangan bo’ladi va shuning uchun u bozorda iloji boricha o’zini tejamli,ratsional tutishga harakat qiladi.
  • 3.Iste`molchi bozorda o’z ehtiyojlarini imkon qadar to’laroq qondirib, maksimal naf olishga harakat qiladi.

Har doim iste`molchi oldida ikkita muammo turadi

  • Qanday qilib
  • ko’proq
  • daromad
  • topish?
  • DAROMAD
  • Qanday qilib
  • daromadni
  • oqilona
  • sarflash?
  • BUROMAD

DAROMAD

  • Kishining (oilaning) ma’lum vaqt davomida ishlab topgan va qo’lga kiritgan barcha moddiy va pul tushumlari.

Ish haqi bevosita mehnat evaziga olinadigan daromad bo’lib, u iste’molchilar daromadining asosiy qismini tashkil qiladi.

  • Ish haqi bevosita mehnat evaziga olinadigan daromad bo’lib, u iste’molchilar daromadining asosiy qismini tashkil qiladi.

Ish haqi

  • Korxona tomonidan yollanib ishlayotgan xodimga bajarilgan ish uchun to’lanadigan pul.

Ish haining quyidagi turlari bo’lishi mumkin:

  • Oylik maosh;
  • Ishbay ish haqi;
  • Vaqtbay ish haqi;
  • Aralash ish haqi;

Oylik maosh;

  • Ishchiga bir oy davomidagi mehnat faoliyati uchun qat’iy belgilangan pul miqdori.

Ishbay ish haqi

  • Ishchiga tayyorlagan mahsuloti miqdoriga qarab to’lanadigan pul miqdori.

Vaqtbay ish haqi

  • Ishchiga ishlagan vaqti miqdoriga qarab to’lanadigan pul miqdori.

Oila daromadlari har doim ham pul ko’rinishida bo’lavermaydi, balki to’g’ridan-to’g’ri ne’mat ko’rinishida ham bo’lishi mumkin.

  • Oila daromadlari har doim ham pul ko’rinishida bo’lavermaydi, balki to’g’ridan-to’g’ri ne’mat ko’rinishida ham bo’lishi mumkin.

Qarilik pensiyasi:

  • Har bir ishlovchi butun ish faoliyati davomida ish haqining bir qismini pensiya jamg’armasiga o’tkazib jamg’arib boradi. Vaqt o’tishi bilan ishlovchi qarib ishlashga layoqatsiz bo’lib qolgan paytda unga ana shu jamg’arma hisobidan har oyda ma’lum miqdorda pul berib turiladi.

Stipendiya

  • Talabalarga o’qish davrida davlat yoki korxonalar tomonidan berib turiladigan yordam puli.

Nafaqalar

  • Ishsizlik , kasallik yoki boshqa sabablarga ko’ra vaqtincha ishlay olmaydigan kishilarga, ko’p bolalai yoki kam ta’minlangan oilalarga davlat va korxona tomonidan beriladigan yordam pulidir.

Davlat tomonidan beiladigan yordam pullari boshqacha ijtimoiy transferlar deb ham ataladi.

  • Davlat tomonidan beiladigan yordam pullari boshqacha ijtimoiy transferlar deb ham ataladi.


Download 93.5 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling