Mavzu: Leksikologiya O’qituvchi: Ruzikulova G. F


Download 2.76 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/4
Sana10.08.2023
Hajmi2.76 Mb.
#1666175
  1   2   3   4
Bog'liq
014 Onatili 1 kurs 14 mavzu



Mavzu:
Leksikologiya
O’qituvchi: Ruzikulova G. F.


Reja:
1.Leksikologiya va uning asosiy vazifalari.
2.Leksikologiyada nimalar o‘rganiladi?
3.So‘zlar shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra
qanday turlarga bo‘linadi?


Leksikologiya va uning asosiy
vazifalari
Leksikologiya (yunoncha lexikos-lug‘atga oid va logos-ta’limot) 
tilshunoslikning lug‘aviy birliklar tarkibini tekshiradigan bo‘limidir. 
Leksigologiya har bir so’zni yolg’iz holda emas, balki boshqa so’zlar
bilan bog’liq holda o’rganadi. Leksigologiya tilshunoslikning
leksikografiya, frazeologiya, semasiologiya yoki semantika, etimologiya, 
stilistika hamda so’z yasalishi haqidagi ta’limot sohalari bilan
chambarchas bog’liq. Leksikologiyada so’zlarning ma’no jihatdan o’zaro
bog’langan, ya’ni monosemiya, polisemiya, sinonimiya, antonimiya, 
so’z ma’nolarining erkin yoki bog’liq holda bo’lishi kabi masalalari ham 
o’rganiladi


Tilning lug‘at tarkibi va uni tashkil etuvchi so‘zlar bir qator
umumiyliklarga ega. Ular quyidagilarda ko‘zga tashlanadi:
Har qaday tilning taraqqiyoti
jarayonida yuz beradigan
o‘zgarishlar avvalo uning
leksikasida o‘z aksini topadi
Har bir so‘z tovush qiyofasi va ma’noga, ya’ni shakl va
mazmunga ega. Shunga ko‘ra, so‘zlar omonim, paronim, 
sinonim, antonim munosabatlarni yuzaga keltiradi
.
So‘zlar nutq uslubiga bo‘lgan
munosabatiga ko‘ra ham 
farqlanadi.
Tilning lug‘at tarkbidagi so‘zlar iste’mol
darajasiga ko‘ra chegaralangan yoki
chegaralanmaganligi bilan ham 
farqlanadi
.
Tildagi so‘zlar muayyan ma’no ifodalash
xususiyatiga ega bo‘ladi. So‘zning ma’no
xususiyatlari leksikologiyaning semosiologiya
bo‘limida o‘rganiladi;


So’zlarning shakl va
ma’no munosabatiga
ko’ra turlari
Bir ma’noli va ko’p
ma’noli so’zlar
Atamalar
Shevaga xos
so’zlar
Evfelizmlar
Eski so’zlar
Yangi so’zlar
Olinma so’zlar
Noadabiy qatlam
Tasviriy ifoda

Download 2.76 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2024
ma'muriyatiga murojaat qiling