Mavzu: “Mutaxassislik fanlari ” Ko‘rishda nuqsoni bo‘lgan bolalar hayotining dastlabki yillaridagi rivojlanish xususiyatlarini aniqlab, rivojlantiruvchi usullarinini ishlab chiqish


Ko’rishida nuqson bo’lgan bolalar ta'limiga yakka yondoshish qanday amalga oshiriladi?


Download 207.93 Kb.
bet4/4
Sana25.03.2020
Hajmi207.93 Kb.
1   2   3   4

Ko’rishida nuqson bo’lgan bolalar ta'limiga yakka yondoshish qanday amalga oshiriladi?



Mazkur jadvalni to’ldiring: Ko’rishida nuqson bo’lgan bolalar ta'limiga yakka va differentsial yondoshish (amaliy ma`lumotlar asosida).

P (+)

M ( - )

Q ( ! )

.

.









Venn”diagrammasi

Quyidagi keltirilgan diagramma bilan tanishing. Ko’rishida nuqson bo’lgan bolalar ta'limiga yakka va differentsial yondoshish yo‘llarini diagrammaning kesishmaydigan joylariga yozing. Doiralarning kesishgan joyiga har ikkalasi uchun umumiy bo‘lgan ma’lumotlarni yozing


Differentsial yondoshish



Yakka yondoshish


Amaliy mashg‘ulot 2.

Mavzu: Maxsus korreksion mashg’ulotlar

O’quv mashg’ulotining maqsadi: Tinglovchilarga ko’rishda nuqsoni bo’lgan bolalar boshlang’ich sinflarida ijtimoiy maishiy yo’naltirish mashg’ulotlarida bolalarning faoliyatini kuzatib tahlil qilish va dars uchun reja matn tuzishga o’rgatish.



O’quv faoliyatining natijalari:

1. Ko’rishda nuqsoni bo’lgan boshlang’ich sinflarida ijtimoiy maishiy yo’naltirish mashg’uloti maqsad, vazifalari haqidagi nazariy bilimlari mustahkamlanadi;

2. Ijtimoiy maishiy yo’naltirish mashg’uloti uchun reja matnni tuzish amaliy ko’nikmalari rivojlantiriladi.

Asosiy adabiyotlar

1.Yermakov V.P., Yakunin G.A. Osnovi tiflopedagogiki. M.: Vlados. 2000 y.



Qo`shimcha adabiyotlar

1. R. Mavlonova, O.To’rayeva “Pedagogika” T.: “O’qituvchi” 2008 yil



Dars qoidalari.

1.Darsda faol ishtirok etish.

2.O’zgalarni fikrini hurmat qilish.

3.Guruh ishlarida o’zaro faol ishtirok etish.

4.Berilgan topshiriqlarga javobgarlik bilan yondashish.

5.Guruh a’zolariga yordam berish.





Blits-so’rov” savolnomasi.

1. Korreksion mashg’ulotining maqsadini ayting?

2. Korreksion yo’naltirish mashg’ulotining vazifalarini izohlang?

3. Korreksion yo’naltirish mashg’ulotlari uchun qanday meyoriy ish hujjatlariga tayaniladi?

4.Mashg’ulotlarining ketma-ketlik qaysi omillarga muvofiq tanlangan?

5Korreksion mashg’ulotida qanday ish usullari va vositalaridan foydalaniladi?



Amaliy ishni bajaring.

1. Korreksion maishiy yo’naltirish mashg’ulotlari uchun zarur bo’lgan didaktik materiallar va o’qitish vositalar tizimini tanlang.




2. Korreksion mashg’uloti 4-sinf uchun reja matn loihalang.



3. Korreksion mashg’uloti 3-sinf uchun reja matn loihalang.



4. Korreksion mashg’uloti 5-sinf uchun reja matn loihalang.

Nima uchun” grafik organatszerini to’ldiring.

1. Aylana yoki to’g’ri to’rtburchak shakllardan foydalanishni o’zingiz tanlaysiz.

2. Chizmaning ko’rinishini - mulohazalar zanjirini to’g’ri chiziqlimi, to’g’ri chiziqli emasligini o’zingiz tanlaysiz.

3. Yo’nalish ko’rsatkichlari sizning qidiruvlaringizni: dastlabki holatdan izlanishgacha bo’lgan yo’nalishingizni belgilaydi


Ko’zi ojiz bolalar hayotga moslashmagan




Amaliyot ishi 3.

Mavzu: Ko’rishda nuqsoni bo’lgan bolalar ta’limida tiflotexnika vositalari

O’quv mashg’ulotining maqsadi : Tinglovchilarga ko’zi ojiz va zaif ko’ruvchi bolalar maktab internatida tiflotexnika vositalari mazmuni xususidagi ma’lumotlarni umumlashtirish



Savol va topshiriqlar

  1. Tiflotexnika tarixi bo‘yicha qanday ma’lumotlarga ega bo‘ldingiz?

  2. Tiflotexnikaning asosiy maqsad va vazifalarini aniqlang.

  3. Tiflotexnik vositalarni sanab bering.

    “Munozara to’ri” savollari.

    1.Korrektsiya terminini izohlab bering.

    2.”Kompensatsiya” so’zining lug’oviy ma’nosi nima?

    3.Ko’rishda nuqsoni bo’lgan bolalar maktab internatida korrektsion ishlar tizimi qanday tashkil etiladi?

    4.Maktab internatda kuzatilgan darsda qanday korrektsion vazifalar hal etildi? (kuzatilgan dars asosida yoziladi)

    5.Ko’zi ojiz bolalarning kompensator a’zolarini ustun shaklida yozing.



  4. Ko‘r va zaif ko‘ruvchi bolalar maktablarida foydalaniladigan qanday texnik vositalarni bilasiz?




Dars qoidalari.

1.Darsda faol ishtirok etish.

2.O’zgalarni fikrini hurmat qilish.

3.Guruh ishlarida o’zaro faol ishtirok etish.

4.Berilgan topshiriqlarga javobgarlik bilan yondashish.

5.Guruh a’zolariga yordam berish.









1-raqamli kartochka.

Tiflopedagog L.I.Solntsevaning ta’lim jarayonida pedagoglar, ota-onalar ko’zi ojizlikni kompensatsiya qilish bolada uning hayotining birinchi oylarida boshlanishini hisobga olish lozim.(Sizningcha ushbu fikrga mos hayotiy misollardan izohlar keltiring.)






2-raqamli kartochka.

Tiflopedagog L.I.Solntsevaning ta’lim jarayonida ko’zi ojizning kompensatsiyalash butun psixik ta’lim tizimini sensor tizimini intelektual kompensatorlarini o’z ichiga oladi. Bular bolalarga adekvat va tashqi dunyoni aktiv aks ettiradigan va bolani yoshiga qarab har xil shakldagi faoliyati bilan shug’ullanishga imkoniyatlar yaratib beradi (Sizning mazkur fikrga mos hayotiy misollardan izohlar keltiring.)





3-raqamli kartochka.

L.S.Vigotskiy tomonidan ko’zi ojizlar oltinchi sezgi (harakat) ga egaligi ko’rsatilib, u ularga predmetlarni masofadan sezishga, ranglarni ajratishga imkoniyat beradi. (Sizning izohingiz.)





4-raqamli kartochka.

Ko’zi ojizlar qo’llari va barmoqlari bilan “ko’rish”ga o’rganadilar. (Siz ushbu fikrni qanday izohlaysiz.)





5-raqamli kartochka.

Ko’zi ojiz insonlarda ko’ruv xotirasi mavjudmi? (Sizning izohingiz: hayotiy misollarga asoslaning.)



Baliq skleti” organayzeri



Ushbu texnologiya katta muammolarning yechimini topishga qaratilgan. Pastki qismida muammolar turi yozilsa, yuqori qismida esa misollar bilan izohlanadi.

Полотно 117

Baliq skleti” grafik organayzerini bajarishda o’qituvchi jadvalni butun guruhga tarqatadi, doskada vatman qog’ozga umumlashtiriladi



Amaliy ish 4.

Mavzu: Oftolmologik karta bilan tanishish guruhdagi bolalarga oftolmologik karta tuzish.

O’quv mashg’ulotining maqsadi: Tinglovchilarni oftalmologik karta bilan tanishtirish va uni o’rganishga o’rgatish.

Tinglovchilarni oftalmologik karta bilan tanishtirish va uni o’rganishga o’rgatish.

Asosiy adabiyotlar

1.Yermakov V.P., Yakunin G.A. Osnovi tiflopedagogiki. M.: Vlados. 2000 y.

Qo`shimcha adabiyotlar

1.R. Mavlonova, O.To’rayeva “Pedagogika” T.: “O’qituvchi” 2008 yil

2-ilova.


1. Oftolmologik karta nima?

2. Oftalmologik karta tuzishda nimalarga e’tibor beriladi?



3. Maxsus maktab internatining boshlang’ich sinfidagi o’quvchilarning oftalmologik kartasini tayyorlash uchun meyoriy hujjatlar tizimini tanlang.

Dars qoidalari.

1.Darsda faol ishtirok etish.

2.O’zgalarni fikrini hurmat qilish.

3.Guruh ishlarida o’zaro faol ishtirok etish.

4.Berilgan topshiriqlarga javobgarlik bilan yondashish.

5.Guruh a’zolariga yordam berish.

Klaster” grafik organayzerini tuzish topshirig’iПолотно 95



Bolalarning ism familiyasi

Kasalligi

Qo’shimcha kasalligi

Ko’ruv o’tkirligi

Jismoniy yuklama





















Guruhdagi bolalarga oftolmologik karta tuzing.

Amaliy mashg‘ulot 5.

Mavzu: “Oziq-ovqatlar”

Ta’limiy maqsad: Mavzu orqali bolalar lug‘at boyligini oshirish, oziq-ovqatlarni xususiyatlari haqida tushuncha berish. Bolalarga mavzu orqali umumlashtirishga, yuz qiyofalarni o‘zgartira olishga o‘rgatish.

Korreksion maqsad: Bolalarni diqqati, tasavvuri, xotirasi, nutqni rivojlantirish. Mayda qo‘l matorikasini, kinestetik sezgisini rivojlantirish. Mavzuga oid so‘zlarni bolalar og‘zaki nutqida faollashtirish.

Tarbiyaviy maqsad: Bolalarni tejamkorlikka, o‘zgalar mehnatini qadrlashga o‘rgatish. O‘z-o‘ziga xizmat qilish malakasini shakllantirish. Bir-birini javobini diqqat bilan tinglashga o‘rgatish.

Jihoz: nonushtada yeyiladigan oziq-ovqat maxsulotlar, rasmi, mulyajlari.

Vaqt: 25-30 daqiqa.

Mashg‘ulotning borishi.

  1. Tashkiliy qism.

Salomlashish.

-Hozir sizlar bilan ajoyib bir she’r o‘rganimiz. Harakatlarni ham birga qilamiz.

Salom oltin quyoshjon,

Salom tiniq osmonjon.

Salom quvnoq shamoljon,

Salom jajji nixoljon.

-She’r yoqdimi. Har doim ertalab turib, yuzimizni yuvamiz, kattalarga salom berib so‘ngra nonushta qilamiz.
II.Asosiy qism.

1.Yangi mavzu bayoni.

-Biz baquvvat, sog‘lom bo‘lib o‘sishimiz uchun turli oziq-ovqatlarni iste’mol qilishimiz kerak. Nonushtaga nimalar yedingiz?

-Juda yaxshi. Demak oziq-ovqat mahsulotlariga qand, shakar, saryog‘, sut, pishloq, go‘sht, tuxum, kolbasa, non, konfet kiradi. Shu oziq-ovqat maxsulotlari bilan nonushta qilar ekanmiz. Bundan tashqari oziq-ovqat mahsulotlariga turli taomlarni tayyorlashda ishlatiladigan maxsulotlar ham kiradi. Bular guruch, mosh, no‘xot, loviya, un, shakar, yog‘, tuz (rasmlar ko‘rsatiladi)

-Bu maxsulotlarimizdan oyijonlarimiz bizga mazali ovqatlar pishirib beradilar. Biz bu ovqatlarni mazza qilib yeb, qolganini uvol qilmasdan sovutgichlarda saqlashimiz kerak (bolalar bilan nonushtaga qanday stol tayyorlanishini birgalikda bajarib ko‘riladi).

2.Jismoniy daqiqa.

Non yopganda.

Non yopganda, non yopganda mening oyim

Issiq kulcha yopar doim

Kulcha juda mazali

Sedanali jizzali

Yegan sari, yegim kelar

Raxmat oyi degim kelar (xarakatlar bilan bajariladi)



3.Mustaxkamlash.

Bolalar “Kuloyim” ertagi esingizdami. Unda o‘gay ona Kuloyimga no‘xot bilan loviyani aralashtirib berib “-Agar shuni ajratsang balga borasan” deydi. Kuloyim xafa bo‘lib qoladi (bolalar xam yuz qiyofalarini o‘zgartirishadi).

-Kelinglar Kuloyimga yordam beramiz. Ularni shakli, rangi so‘raladi.

Aralashgan loviya va no‘xot ajratiladi.

-Barakalla bolajonlar Kuloyim sizlardan juda xursand bo‘ladi (bolalar yuzlarini kulgu xolatiga keltiradilar)

III.Yakunlash.

1.Mashg‘ulotga yakun yasash

-Demak oziq-ovqat maxsulotlariga nimalar kirar ekan?

-Ulardan ovqatlar tayyorlashda tejab-tergab, uvol qilmasdan foydalanishimiz kerak ekan.

2.Mashg‘ulotda yaxshi qatnashgan bolalar rag‘batlantiriladi (masalan: oziq-ovqat bo‘lgani uchun konfet bilan)

Izoh: Alohida yordamga muhtoj bolalarga e’tibor qilib, ota-onalarni, tarbiyachi yordamchini mashg‘ulotga jalb qilish.

Test


  1. Tiflopsixologiya fanining obekti qanday bolalar?

a) Aqli zaif bolalar;

*b) Ko‘rishida nuqsoni bor shaxslar;

v) Eshitish nuqsonga ega bolalar;

g) Nutqida nuqsonga ega bolalar.



  1. Normada ko‘rish o‘tkirligi tibbiyotda nechi deb hisoblanadi?

*a) 1,0;

b) 0,8;


v) 2,0;

g) 1,5.


  1. Ko‘z analizatori nechi xil belgilarni ajrata oladi?

a) 5 xil;

b) 7 xil;

*v) 8 xil;

g) 10 xil.



  1. Tiflopsixologiyaning predmeti nimadan iborat?

*a) Ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning ruhiyatini o‘rganish;

b) Aqliy nuqsonga ega bolalar ruhiyati;

v) Ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning tarbiyasini;

g) Kar bolalar ruhiyati.



  1. Ko‘rish o‘tkirligi qanday aniqlanadi?

*a) Golovin jadvali, harfli, rasmli jadval;

b) Maxsus apparat yordamida;

v) Mendeleyev jadvali orqali;

g) Barcha javoblar to‘g‘ri.



  1. Nuqson kelib chiqishiga ko‘ra necha xil bo‘ladi?

*a) Tug‘ma, orttirilgan;

b) Cheklangan, davom etuvchi;

v) 3 yoshgacha ortirilgan;

g) Tug‘ilgandan so‘ng orttirilgan.



  1. «Tiflopsixologiya» so‘zining ma’nosi.

*a) Grekcha so‘z bo‘lib, «Ko‘rlar ruhiyati» degani;

b) Lotincha «ko‘r va zaif ko‘ruvchilar» degani;

v) Nuqsonli bolalar ruhiyati degani;

g) Kar bolalar ruhiyati.



  1. Tiflopsixologiya nechanchi asrdan rivojlandi.

a) XX asr;

*b) XIX asr ikkinchi yarmida;

v) XIX asr birinchi yarmida;

g) XII asrdan.



  1. Ko‘z kasalliklari bilan qaysi mutaxassislik shug‘ullanadi?

a) Tiflopedagog;

*b) Oftalmolog;

v) Okulist;

g) Ortoped.



  1. «Kompensasiya» so‘zining ma’nosi qanday?

*a) To‘ldirish, o‘rnini bosish, yuklash;

b) To‘g‘irlash, yumshatish;

v) Yo‘lga qo‘yish, moslashish;

g) Hayotga tayyorlash.



  1. Ko‘rish nuqsoni bor bolalar necha toifaga ajratiladi?

a) Total ko‘rlar, porsial ko‘rlar;

*b) Ko‘r va zaif ko‘ruvchilar;

v) Qisman ko‘rlar, zaif ko‘ruvchilar;

g) Barcha javoblar to‘g‘ri.



  1. Ko‘rish nuqsoni bor bolalar ruhiyati bilan qaysi mutaxassis shug‘ullanadi?

a) Tiflopedagog;

*b) Tiflopsixolog;

v) Okulist;

g) Oligofrenopedagog.



  1. Ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalar tasavvur jarayonlari qanday kechadi?

a) Passiv;

b) Faol;


v) Fragmentar;

*g) Verbal.



  1. Ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda tuyush qanday amalga oshiriladi?

*a) Barmoqlar orqali faol;

b) Eshitish orqali;

v) Oyoqlar harakati orqali;

g) Hassa va buyumlar orqali.



  1. «Determinizm» qanday ma’noga ega?

*a) Ruhiyatni atrof-muhitga bog‘liq qonuniyati;

b) Ruhiyatni oilaviy sharoitga bog‘liqligi;

v) Ruhiyatni ijtimoiy tarbiyaga bog‘liqligi;

g) Ruhiyatga bog‘liq emas.



  1. Ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda faoliyat meyordan qanday kechikadi?

*a) 2-3 yilga;

b) 5-6 yilga;

v) Kechikmaydi;

g) 1-2 yilga.



  1. Ko‘rlar necha xil toifaga bo‘linadi?

a) Ko‘r va zaif ko‘ruvchilar;

b) Qisman ko‘rlar;

*v) Total ko‘rlar va porsial ko‘rlar;

g) Toifasi bo‘lmaydi.



  1. Ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalar qanday yozuvdan foydalanadi?

a) Daktil yozuvlari;

b) Ommaviy yozuvdan;

*v) Brayl shrifti yozuvi;

g) Umuman yozmaydi.



Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

  1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi. –Toshkent: O‘zbekiston, 1992

  2. “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi” Toshkent: Sharq, 1997y.

  3. Karimov I.A. “Barkamol avlod O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori” Toshkent: Sharq, 1997y. .I.A.Karimov «Barkamol avlod orzusi» T.,2000 yil

  4. I.A.Karimov «Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch» T.,2008 yil

  5. I.A.Karimov «Mamlakatni modernizatsiya kilish va fukarolik jamiyatini barpo etish – ustuvor maksadimiz»2010 yil 27 yanvar Vazirlar Maxkamasida kushma majlisdagi ma’ruza

  6. Ayupova M.Y. “Logopediya” darsligi. O‘zbekiston faylasuflar milliy jamiyati nashriyoti, Toshkent-2007y.

  7. Ayupova M.Y. «Logopediya» «Uzbekiston faylasuflar jamiyati» T., 2007 y

  8. Budennaya T.V. Logopedicheskaya gimnastika.-Sankt-Peterburg-2003g.

  9. Vigotskiy L.S. Problemi defektologii.- Moskva.: Prosvesheniye, 1995g.

  10. Danilova L. A. PsixofiziologiY.-M.: Aspekt Press, 1999.-S.232-295.

  11. Ignateva S.A., Blinkov Y.A. «Logopedicheskaya reabilitatsiya detey s otkloneniyami v razvitii» Gumanitarniy izdatelskiy sentr VLADOS -2004g.

  12. Karelina I. B. Noviye napravleniya v korreksii minimalnix dizartricheskix rasstroystv // DefektologiY.-2000.-№1.-S.24-26.

  13. «Logopediya: metodicheskiye traditsii i novatorstvo» Pod redaksiyey S.N.Shaxovskoy, T.V.Volosovets, Moskva-Voronej 2003g.

  14. Logopediya / Pod red. L.S. Volkovoy, S.p. Shaxovskoy.-Moskva.: Vlados, 1998g.

  15. Lopatina L. V. Logopedicheskaya rabota s detmi doshkolnogo vozrosta.-SPb.: Soyuz, 2004g.

  16. Mo‘minova L.R., Ayupova M.Y. “Logopediya” Toshkent-“O‘qituvchi”-1993y.

  17. Mo‘minova L.R, Ayupova M. LogopediY. «O‘qituvchi» - T., 1993.

  18. Mo‘minova L.R, Abidova. Maxsus psixologiY. O‘zbekiston faylasuflar milliy jamiyati nashriyoti, Toshkent-2013 y.

  19. D.A.Nurkeldeva, Y.YE.Chicherina «Ilk,maktabgacha va kichik maktab yoshidagi bolalarni psixologik,pedogogik va logopedik tekshirish» T.,2007 y

  20. Volkova L.S.Viyavleniye i korreksiya narusheniy ustnoy rechi uslepix i slabovidyashix detey .-M.,1991,25bet.

  21. Gvozdev A.N. Razvitiye slovarnogo zapasa v perviye godi jizni rebenka. Kuybishev, 1990.

  22. Grigoryan L.A. Lechebno-vosstanovitelnaya rabota v detskix sadax dlya detey s ambliopiyey i kosoglaziyem. M., 1987.

  23. Yermakov V.P. Obucheniye slepix i slabovidyashix shkolnikov. M.: VOS, 1989.-35s

  24. Joxov V. P., Kormakova I.A., Plaksina L.I. Reabilitatsiya detey, stradayushix sodrujestvennim kosoglaziyem i ambliopiyey. -M., 1989.

  25. Kornilova I.G. Igra i tvorchestvo v razvitii obsheniya starshix doshkolnikov s narusheniyami zreniY. Kreativnaya igra-dramatizatsiY. -M., 2004. 160s.

  26. L.V.Rudakova.Kvoprosu ob izuchenii zritelnogo vospriyatiya doshkolni kov s amliopiey i kosoglaziem//Voprosi obucheniya i vospitaniya slepix slabovidyashix.-L:L.G.P.I.imF.I.Gertsena.1992.-85-93 bet.

  27. N.Abidova. Ko’rishda nuqsoni bo’lgan bolalar nutqining xususiyatlari. “Pedagogik ta’lim” jurnali 2011 yil, 1-son.

  28. N.Abidova. Osobennosti razvitiya slovarya slepqx detey. “Pedagogik ta’lim” jurnali, 2012 yil, 1-son.

  29. O.I Skoroxodova “Kak ya vosprinimayu, predstavlyayu i ponimayu okrujayushiy mir. –M, «Pedagogika» 1990g.

  30. Pavlova A.A. Diagnostika i korreksiya rechevogo razvitiya detey // Sovremenniye modeli psixologii rechi i psixolingvistiki. M.: 1990.

  31. Plaksina L.I. Teoreticheskiye osnovi korreksionnoy raboti v detskom sadu dlya detey s narusheniyem zreniY. M., 1998. — 262 s.

  32. R.SH.Shomahmudova. Maxsus va inklyuziv ta’lim.T.:”Chashma print”., 2011 y.

  33. R.SH.Shomahmudova. O’z farzandinga madad bo’l. T.: “Yurist-madiya” nashriyoti-2010 y.

  34. Solnseva L.I. Psixologiya detey s narusheniyami zreniya (detskaya tif-lopsixologiya). M., 2006.

  35. Spetsialnie korrektsionnie programmi dlya doshkolnikov s tyajelimi narusheniyami zreniya / Pod red. L.M. Shipitsinoy. SPb., 1995

  36. Tuponogov B.K. Osnovi korrektsionnoy pedagogiki: Ucheb. posobie. M., 2008.




Download 207.93 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling