Mavzu: operasion kuchaytirgich parametrlarini tadqiq etish


Download 378 Kb.
Pdf ko'rish
Sana08.01.2022
Hajmi378 Kb.
#243310
Bog'liq
15 labaratoriya ishi
Doc1(1), Doc1(1), Doc1(1), Doc1(1), Doc1(1), Mamatqulova (Ismoilova) Nilufar 17.72 mustaqil ishi, 1 Labaratoriya, 1 Labaratoriya, 11 labaratoriya ishi, DARS METODLARI(1), DARS METODLARI(1), Лаборатория-иши-№5, Лаборатория-иши-№5, kurs ishi


                   Elektronika va sxemalar 1 fanidan tayyorlagan 

15 - Laboratoriya ishi 

MAVZU: OPERASION KUCHAYTIRGICH PARAMETRLARINI 

TADQIQ ETISH 

 

Ishning  maqsadi:  operasion  kuchaytirgich  parametrlarini  o‘lchash 

usullarini o‘rganish.  



Laboratoriya  ishini  bajarishga  tayyorgarlik  ko‘rish,  asosiy  nazariy 

ma’lumotlar:  

Integral  ko‘rinishda  bajarilgan  operasion  kuchaytirgich  (OK)  -  bu 

universal 

analog 


mikrosxemadir. 

ikki 



kirishli 

differensial 

kuchaytirgichda  bajarilgan  keng  polosali  o‘zgarmas  tok  kuchaytirgichi 

bo‘lib,  chiqishida  shakllanayotgan  signal  kirishdagi  signallarning  farqiga 

teng bo‘ladi.  

Uning chiqishida teskari aloqa zanjirini qo‘llab kirishdagi signallar ustidan 

turli matematik amallar bajarish imkoniyati borligi tufayli ham - operasion 

kuchaytirgich nomini olgan.  

Chiqish zanjirini tanlashga qarab OK qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish, o‘rta 

qiymatni  aniqlash,  integrallash,  differensiallash,  logarifmlash  va  boshqa 

amallarni bajarish uchun qo‘llanilishi mumkin. Amallarni bajarish aniqligi 

OKning kuchaytirish koeffisienti va kirish qarshiligi qancha katta, chiqish 

qarshiligi  esa  qancha  kichik  bo‘lsa,  shuncha  yuqori  bo‘ladi.  Generator 

chiqishida  

(1)  amplitudasi  Ug=l  V  va  chastotasi  fr=l0..20  Gs  bo‘lgan  sinusoidal 

signal  o‘rnating.  Bu  vaqtda  ossillograf  ekranida  (2)  shakli  buzilmalgan 

signal  

kuzatilishi kerak (agar buzilishlar mavjud bo‘lsa, Ur ni kamaytirish kerak).

  

 



 

 

 



siljituvchi  kirish  kuchlanishi  -  USIL  .  Bu  kattalik,  OK  chiqishida 

kuchlanish  nol'ga  teng  bo‘lishi  uchun,  kirishga  berish  kerak  bo‘lgan 

kuchlanish  qiymatini  belgilaydi.  Bu  kattalik  OK  ning  ideal  emasligini 

xarakterlaydi va kirish kaskadidagi 

tranzistorlarni  bir  xil  emasligiga  asoslangan.  Odatda  USIL  qiymati 

millivol't- o‘n millivol'tlarda bo‘ladi;  

-  kirish toklari - IKIR. Chiqishdagi kuchlanish nol'ga teng  

bo‘lganda  kirishlarda  oqib  o‘tadigan  tokni  bildiradi.  Bu  toklar  kirishdagi 

bipolyar tranzistorlarning baza toklari yoki OK kirish  

kaskadida maydoniy tranzistorlar qo‘llanilgan bo‘lsa zatvordagi sizish toki 

bilan  tushuntiriladi.  Odatda  IKIR  qiymati  nanoamper  -    o‘n  mikroamper 

(10-10... 10-15A) larda belgilaydi;  

-  kirish toklarining farqi IKIR - 10...20% ga yetishi mumkin. Bu kattalik OK 

kirish kaskadining simmetrik emasligini ifodalaydi;  

-  chiqish kuchlanishining ortib borish tezligi Vu.ChIQ - bu kattalik  




UChlQ  qiymatini  o‘zining  nominal  qiymatidan  10%  dan  90%  gacha 

o‘zgarishining,  shu  o‘zgarishlarga  ketgan  vaqtga  nisbatiga  teng;  -  birlik 

kuchaytirish chastotasi - f1 .Bu kattalik OKda  

kuchlanishni kuchaytirish koeffisienti birga teng bo‘ladigan kirish signali 

chastotasini  bildiradi.  Bu  kattalik  OK  kuchaytirishi  mumkin  bo‘lgan 

signallarning chastota diapazonini belgilaydi.  

2.1.  a,  b  -  rasmlarda  OKning  sxemalarda  beriladigan  shartli  belgisi  va 

chiqishlarning vazifalari tasvirlangan.  

 

 

O‘lchash sxemasi.  




 

Chiqish signali ossilogrammasi. 



Xulosa: 

Men ushbu laboratoriyani bajarish davomida operasion kuchaytirgich 

haqida tushunchaga ega bo’ldim. OK ni xarakterlovchi parametrlar soni bir 

necha o‘n qiymatga yetadi. Ularga quyidagilar kiradi:  

teskari  aloqasiz  OK  kuchaytirish  koeffisient  -  KU.  KU  ning 



teskari aloqasiz qiymati bir necha o‘n - yuz mingni tashkil etadi;  

sinfaz kirish signallarning so‘nish koeffisienti - KTA  



SF.  OKning  ikkala  kirishiga  berilayotgan  signallarni  so‘ndirish 

qobiliyatini baholaydi. Odatda, KTA SF desibellarda ifodalanadi:  

 

 Foydalanilgan adabiyotlar: 



1.  X.K.Aripov, A.M.Abdullayev, N.B.Alimova 

X.X.Bustanov, E.V.Ob’yedkov, Sh.T.Toshmatov. 




Elektronika darslik. T,Fan va texnologiyalar.2011 y. 

2.  Elektronika fanidan laboratoriya ishlarini bajarish uchun 

tarqatma materiaUar. T.TATU: “ Aloqachi “, 2009 y. 

3. 


www.tuit.uz

  

4. 



www.ziyoNEt.uz

  

 



 

Barcha labaratoriyalarda shu kitoblar va web sitelardan foydalanildi 



Download 378 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling