Mavzu: Sanoq sistemalari va bir sanoq sistemasidan boshqa bir sanoq sistemasiga o’tishlar. Sanoq sistemalari


Download 0.68 Mb.
bet1/4
Sana29.11.2020
Hajmi0.68 Mb.
#154554
  1   2   3   4
Bog'liq
Sanoq-sistemasi
, 4-курс ТМИ руйхат, ОБЛОЖКА МУСТАКИЛ ИШ - копия, Siyosiy Sotsiologiya. Hokimiyat, Hukmronlik , Мустақил ишлар 8f065133bc09877beec31f508ad13bac, html w3 full, Menejment sotsiologiyasi va psixologiyasi ad208, FIZIKA 1 ON, 111, 111, 09-Тест (1)-конвертирован, Презентация2, din5, din5, din5, din5

Mavzu: Sanoq sistemalari va bir sanoq sistemasidan boshqa bir sanoq sistemasiga o’tishlar.

Sanoq sistemalari

Sonlar alifbosiga kiritilgan bir xonali belgilar raqamlar va ular yordamida hosil qilingan boshqa ko’p xonali belgilar sonlar deb yuritiladi. Masalan,  belgilar raqamlardir. Ulardan tuzilgan 12, 34, 453, 1334, … belgilar esa sonlardir. O’z ichiga o’nta raqamni olganligi uchun bu alifbo o’nlik sanoq sistemasi deyiladi. Sanoq sistemasida qatnashadigan raqamlar soni shu sanoq sistemsining asosi deyiladi. O’nlik sanoq sistemasining asosi 10 ga teng.

Ikkilik sanoq sitemasining asosi 2 ga teng. Yani unda faqat 2 ta raqam 0 va 1 qatnashadi. Masalan, 1, 10, 11, 100, 101, 110, 111, …

Beshlik sanoq sistemasining asosi 5 ga teng, ya’ni raqamlari soni 5 ta: 1 2 3 4 5 10 11 12 13 14 15 20 …

Sakkizlik sanoq sistemasida asos 8 ga teng, ya’ni 8 ta raqm qatnashadi: 1 2 3 4 5 6 7 8 10 11 12 …

Yuqoridagi sanoq sistemalarida raqamlar o’zi turgan o’rniga (razryadiga) ko’ra turlicha miqdorni anglatadi.



Sanoq sistemalari raqamlari o’z pozitsiyasi (turgan o’rni) ga bog’liq bo’lgan sistema pozitsion (pozitsiali) sanoq sistemalari deyiladi. Aks holda nopozitsion (pozitsiali bo’lmagan) sanoq sitemasi deyiladi.

Sanoq sistemalari

O’nlik

Ikkilik

Beshlik

Sakkizlik

O’n oltilik

0

0

0

0

0

1

1

1

1

1

2

10

2

2

2

3

11

3

3

3

4

100

4

4

4

5

101

10

5

5

6

110

11

6

6

7

111

12

7

7

8

1000

13

10

8

9

1001

14

11

9

10

1010

20

12

A

11

1011

21

13

B

12

1100

22

14

C

13

1101

23

15

D

14

1110

24

16

E

15

1111

30

17

F

16

10000

31

20

10

17

10001

32

21

11

18

10010

33

22

12

19

10011

34

23

13

20

10100

40

24

14

21

10101

41

25

15

22

10110

42

26

16

23

10111

43

27

17

24

11000

44

30

18

25

11001

45

31

19

Pozitsiali sanoq sistemalari

Pozitsiyali sanoq sistemalarida qo’llaniladigan qoidalar turlicha bo’lsada ular bir xil tamoyil asosida qurilgan. Mazkur tamoyilga ko’ra ixtiyoriy manfiy bo’lmagan  butun sonini  asosli sanoq sistemada quyidagicha ifodalash mumkin:



Agar  kasr bo’lsa, u holda





Bu yerda – berilgan sonni tashkil etuvchi raqamlar (ularning qiymati p dan kichik) hamda – sonning butun va kasr qismi xonalari (razryadlari) soni. qiymat  dan boshlangani uchun sonning butun qismidagi raqamlar sonidan bir kam bo’ladi.  esa kasr qismida nechat raqam bo’lsa shunga teng bo’ladi. Masalan, to’rt xonali 1234 sonini qaraylik.

hamda . U holda sonnin quyidagicha yozishimiz mumkin.







 sonida , , 



Download 0.68 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling