Mavzu: Tibbiyotda ishchi o’rinlarini avtomatlashtirishda va tibbiy masalalarini yechishda axborot texnologiyalari. Matnli axborotlarni qayta ishlash texnologiyasi MicroSoft Word matn muharrirning keng imkoniyatlaridan foydalanish reja


Download 23.17 Kb.
bet1/2
Sana22.01.2022
Hajmi23.17 Kb.
#443960
  1   2
Bog'liq
Mavzu Tibbiyotda ishchi o’rinlarini avtomatlashtirishda va tibb
Bolalarda hayotiy koJK, ona tili darslarini media vositalari asosida tashkil qilishning samarali usullari, Nurltan Maxsetov, Umumiy psixologiya fanidan test 1-variant psixologiya fani niman, Avtomobil tuzilishi fanidan oraliq nazorat test savollari ТЕСТ, Issiqlik texnikasi-4

Mavzu: Tibbiyotda ishchi o’rinlarini avtomatlashtirishda va  tibbiy masalalarini yechishda axborot texnologiyalari. Matnli axborotlarni qayta ishlash texnologiyasi MicroSoft Word matn muharrirning keng imkoniyatlaridan foydalanish

REJA:

1. Umumiy tushunchalar.

2. Tarmoq tushunchasi va ma’lumotlarni o’zatish texnologiyalari.

3. Telemedisina asoslari.

    
Planetamizda tirik mavjudot paydo bo’lgandan boshlab, atrofni o’rab to’rgan muxit haqida ma’lumot olish muxim ahamiyatga ega bo’lgan. Bundan  40-50 yillar oldin axborot deganda asosan odamlar orasidagi ma’lumotlar almashinish tushunilgan.

     Asta-sekin ilmiy texnika tarakkiyoti o’sib borishi bilan axborot jamiyat hayotida muxim rol o’ynab maxsulot ko’rinishini ola boshladi. Shuning uchun axborotni yangi maxsulot ishlab chiqarishda foydalaniladigan darajada qayta ishlash va undan unumli foydalanish muammoalari paydo bo’la boshladi. Buning uchun esa, keyingi vaqtlarda tabiatni o’rganish uchun har xil mashinalar, apparatlar, texnik jarayonlar yaratildi, hamda ma’lumotlarning ahamiyati ya’nada oshib, axborot atamasi paydo bo’ldi.

     Bizning hozirgi kunda ishlatilayotgan axborot so’zi to’la ma’noda franso’z tilida ishlatiluvchi «informatiuquc» so’ziga to’la mos tushadi.

     Oxirgi vaqtlarda axborot keng ma’noga ega bo’la boshladi. Masalan: biolog o’simliklarni o’rganadi. Bu holda biologik o’simlik hayoti haqida «axborot oldi» deb tushuniladi. Yoki issiq narsaga qo’lni yaqinlashtirsak, predmetning yuqori temperaturasi haqida inson miyasi axborot oladi. Har kanday maxsulotda bo’lgani kabi axborotning ham o’z manbasi va iste’molchilari mavjud.

     Axborot manbasi-planetalar, yulduzlar, odamlar, jonivorlar, mashinalar, apparatlar, texnologik jarayonlar va shu kabilardir.

     Axborot istemolchilari-odamlar, xaydovchilar, o’simliklar va har xil pribor va apparatlardir.

     Shunday qilib, hozirgi vaqtda axborot deganda mumkin bo’lgan obyektlar, xodisalar va jarayonlar haqidagi ma’lumotlar to’plami tushuniladi.

     Axborot manbasi va iste’molchilarning turli-tuman bo’lganligi uchun ularni har-xil, ya’ni belgilar, matnlar va grafiklar shaklda yozishga to’g’ri keladi.

     Belgilar shaklida harflar, sonlar, belgilar va asosan murakkab bo’lmagan obyektlar haqidagi oddiy axborotlarni yozishda foydalaniladi.

     Axborotlarni yozishning murakkab shakli-bu axborotlarni matn shaklida yozishdir.      

Bunda axborotlar belgilarning o’zaro qoidalariga qarab yoziladi. Masalan: «Tok» so’zi harflarini teskari joylashtirsak, «Kot» so’zi xosil bo’lib ma’nosi umuman  o’zgarib ketadi. Bu shakl (asosan matbuotda) juda ko’p ishlatiladi.

     Eng murakkab shakllardan biri - axborotlarni grafik shaklda berishdir. Bu shaklga fotografiyalar, chizmalar, sxemalar, rasmlar va shu kabilar kiradi va ular juda muxim axborotlarni o’z ichiga oladi.

     Axborot bu moddiy narsa emas, shuning uchun uni o’zatadigan va saqlaydigan moddiy obe’ktlar kerak bo’ladi. Bunday obe’ktlar juda ko’p bo’lib, ularning asosiylari quyidagilardir.

     Axborotlarni o’zatishda: xavo, suv, elektr toki, efir, rentgen nuri, yorug’lik nuri va xokazolar.

Axborotlarni saqlashda: qog’oz, yog’och, temir, kremni, plastmassa va xokazolar.

Axborotlar turli ko’rinishlarda (belgilar, matnlar, tasvirlar) berilishi mumkin. Shuning uchun uning miqdorini aniqlash uchun yagona ko’rinishga, ya’ni yagona standart ko’rinishga keltirish kerak. Bundan standart ko’rinish ularning ikkilik shaklda tasvirlashdir. Bu usulda har qanday axborot ikkita belgining ketma-ketligida ifodalanadi. Qo’laylik uchun bu ikkita belgi sifatida 0 va 1 olingan.

Oddiy kilib aytganda «ha» va «yo’q» javoblarini mos ravishda «1» va «0» deb ifodalash mumkin.

Bu eng kichik axborot birligi bo’lib bit deb aytiladi.

Demak, axborotlar hajmi bitda aniqlanadi. Shuningdek javoblar ketma-ketligini 0 va 1 larni ketma-ketligi orqali ifodalash mumkin. 

     Kodlashtirishda turli razryadli kodlashtirishdan foydala niladi. Masalan:  Bir razryadli: 0,1;

                               Ikki razryadli:  00,01,10,11;

                          Uch razryadli: 000,001,010,011,100,101,110,111

     Demak, har bir razryad oshganda oldingisiga nisbatan qiymatlar soni ikki marta oshadi.

     Barcha harf va belgilarni kodlashtirish uchun esa,8 razryadli kodlashtirishdan foydalaniladi. Masalan:

                            L                           A                        V

                      11001110              11000001          11000010

     Demak, har bir harf  8 bitdan iborat, 8 bitga 1 bayt deyiladi. Katta hajmdagi axborotlar hajmini ifodalashda quyidagi o’lchov birliklaridan foydalaniladi:

     1 kilobayt=210  bayt= 1024 bayt

     1 megabayt=210 kilobayt=1024 kilobayt

     1 gigabayt=210 megabayt=1024 megabayt

Informatikaning inson faoliyatining mustaqil soxasi sifatida ajralib chiqishi birinchi navbatda kompyuter texnikasining rivojlanishi bilan bog’liq.

     Informatika axborotni qayta ishlash, ularni ko’llash va ijtimoiy amaliyotning turli soxalariga ta’sirini EHM tizimlariga asoslangan holda ishlab chiqish, loyixalash, yaratish, baxolash, ishlashning turli jixatlarini o’rganuvchi kompleks ilmiy va muxandislik fani soxasidir.

      Informatika va kibernetika tushunchalarida ko’pincha chalkashliklar uchrab turadi. Ularning o’xshashligi va farqini tushuntirishga harakat kilamiz.

     N. Vinner tomonidan kibernetikaga kiritilgan asosiy fikr inson faoliyatining turli soalarida murakkab dinamik tizimlarni boshkarish nazariyasini ishlab chiqish bilan bog’liq. Kibernetika kompyuterlar mavjudligi yoki yo’qligidan qattiy nazar mavjuddir.

Informatika yangi axborotni ancha keng, kibernetika kabi turli obyektlarni boshqarish vazifalarini amaliy xal etmay, o’zgartirish va barpo etish jarayonlarini o’rganadi. Shu bois informatika haqida kibernetikadan ancha keng fan soxasi, degan tasavvur xosil bo’lishi mumkin. Birok, boshqa jixatdan informatika kompyuter texnikasi bilan bog’liq bo’lmagan muammolar yechimi bilan ifodalanmaydi, bu, shubxasiz, uning umumlashtiruvchi xususiyatini cheklaydi.

Kibernetika va informatika tashkiliy jixatdan bir-biriga juda o’xshash bo’lsa ham, lekin:

• informatika — axborot va uni qayta ishlovchi texnikaviy, dasturiy vositalari xususiyatlariga asoslanishi;

• kibernetika esa - obyektlar modellarining konsepsiyalari ni ishlab chiqish va uni qurishda xususan axborotlardan keng foydalanishi jixatidan farqlanadi.

   Informatikada fundamental tadqiqotlar maqsadi istalgan axborot tizimlari haqida umumlashtirilgan axborotni olish, ularning qurilishi va ishlashining umumiy qonuniyatlarini aniqlashdir.

     Informatika amaliy fan soxasi sifatida quyidagilar bilan shug’ullanadi

a) axborot jarayonlaridagi qonuniyatlarni o’rganish (axborot larni yig’ish, qayta ishlash, tarqatish);

b) inson faoliyatining turli soxalarida kommunikasion - axborot modellarini yaratish;

v) aniq bir soxalarda axborot tizimi va texnologiyalarini ishlab chiqish va ularning hayotiy bosqichini, ularni ishlab chiqarish, ishlashni va xokazolarni loyixalash, ishlab chiqish bosqichlari uchun tavsiyalar tayyorlash.

     Informatikaning bosh vazifasi axborotni yangilash, uslub va vositalarni ishlab chiqish va axborotni qayta ishlashning texnologik jarayonlarini tashkil etish, ulardan foydala nishni ishlab chiqishdir.

     Axborot haqida aniq bir tarif yo’q.

Lekin unga quyidagicha tarif berish mumkin: bizni o’rab to’rgan dunyo, tabiat va jamiyatdagi voqyeyalar, xodisalar va jarayonlar haqidagi xabarlarning to’plami axborotdir.

     Informatika fani axborotlarning xususiyatlarini, axborotlarning berilish usullarini o’rganuvchi va axborotlarni to’plash, jamlash, saqlash, qayta ishlash, texnik va dasturiy vositalar yordamida o’zatish qonun, qoyidalarni o’rganadi.


Download 23.17 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling