Мавзу: Қурилиш материалларининг микро ва ион структурасини материал хоссаларига боғлиқлиги Режа


Қурилиш материалларининг механик хоссалари


Download 28.83 Kb.
bet5/5
Sana22.05.2022
Hajmi28.83 Kb.
#689965
1   2   3   4   5
Bog'liq
Қурилиш материал
transport masalasini yechish uchun p, Мавзу Нут маданияти фанининг предмети ва вазифалари (1), 3-5-8 mavzu, Xalq pedagogikasi Mustaqil talim shartlari, Xalq pedagogikasi Mustaqil talim shartlari, fayl 773 20210505, fayl 773 20210505, Daniyar Baymuratov, Titul 40, 2-maruza (1), Ганиева Покиза diagrammalar, agmk 2020, Дроби. Умножение и деление дробей.
3.Қурилиш материалларининг механик хоссалари
Мустаҳкамлик
Материалга ташқи куч таъсир этганда унда ички кучланиш (зўриқиш) пайдо бўлади. Кучланиш маълум қийматга етганда материал бузилади (синади, парчаланади). Материалнинг бузилишга қаршилик кўрсатиш хусусияти мустаҳкамлик деб аталади. Материалларнинг мустаҳкамлиги одатда уларнинг мустаҳкамлик чегараси-R орқали ифодаланади. Мустаҳкамлик чегараси деб, материалнинг энг катта куч таъсирида бузилган вақтида ҳосил бўлган ички кучланиш-б га айтилади. Бино ва иншоот қисмларининг мустаҳкамлигини ҳисоблаш давлат стандартлари бўйича рухсат этилган кучланиш унинг мустаҳкамлик чегараси орқали ифодаланади.
Эҳтиёт коэффициентини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
а) тузилиши бир жинсли бўлмаган материаллар мустаҳкамлик чегарасининг ярмидаёқ кучсизланган жойидан бузила бошлайди;
б) Кўп материаллар куч таъсирида тез деформацияланади ва мустаҳкамлик чегараси кўрсаткичининг 50-70% ида дарзлар ҳосил бўлади;
в) материалга қайта-қайта ўзгарувчан динамик куч қўйилганда у мустаҳкамлик чегарасига етмасдан бузилади. Бунга материалнинг “чарчаши” туфайли бузилиш дейилади. Ҳозирги вақтда материалларнинг бузилиш ҳолатини ҳисоблашда эҳтиёт коэффициентларидан фойдаланилади. Бундаортиқча юк, материалнинг бир жинслиги, иншоотнинг ишлаш шароити ва ш.к. ҳисобга олинади.
Сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси ташқи омиллар таъсирида материалда ҳосил бўладиган ички сиқувчи зўриқишларга қаршилик кўрсатиш хусусиятидир. Сиқувчи куч юк, киришиш, нотекис қиздириш ва шу кабилар натижасида ҳосил бўлади.
Кўпчилик материаллар анизатроп тузилишда бўлгани учун сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси қатор синовлар натижаларининг ўртача миқдори билан белгиланади
МЕХАНИК ХУСУСИЯТЛАР
Қурилиш материалларининг умуий урғу остидаги характеристикаси Синиши, қаттиқлик, мослашувчан, то'қликда, юмшоқлик ва қаттиқлик кабилардир.
Эгилувчан материаллар устуннинг пастига туширилиши мумкин, намуналар мис ва темирга хос саналади. Қаттиқ материалларда кичик ёки эгилувчанлик умуман йўқ бўлади. Улар огоҳлантиришсиз тўсатдан бардод бўлади. Қуйма темир, тош, ғишт ва бетон нисбатан мо'рт материаллар. Муҳим пластик миқдорига эга саналади. Қаттиқ материалларда юқори даражали эгилувчанлик модули бўлиб, берилган юк учун кичик деформатсияга ижозат беради. Мослашувчан материаллар бошқа томондан эгилувчанликнинг паст модуллари бўлиб, ҳамда синмайдиган кучга эга бўлади. Бурилмас материаллар оғир силкинишларга бардошли. Чидамлилик куч ва мослашувчанликка боғлиқ. Юмшоқ материалларнинг ёрилиши ҳолатида ички жойлашувга қо'йиш мумкин. Бу мулойимлик ва материаллар юмшоқликка боғлиқ. Мис энг юмшоқ материал ҳисобланади. Қаттиқ материаллар чизиш ва қуйма темир ва Чроме по'лат учун ҳаракат қилишади. Бундай марганетс каби офатларга чидамли материаллар, шунингдек, қаттиқ материаллар сифатида танилган4. Материалнинг мустаҳкамлиги тайёрланган намунанинг шаклига, ўлчамларига, қўйилган кучнинг ўсиш тезлигига ва куч тушаётган юзанинг ҳолатига боғлиқ; баъзи материалларнинг (пластмассалар, битумли бетонлар) мустаҳкамлигига синаш вақтидаги ҳарорат ҳам таъсир этади. Баландлиги кўндаланг кесимнинг томонларидан кичик бўлган призма кубга нисбатан сиқилишга яхши қаршилик кўрсатади.
Цилиндр ёки призма шаклидаги намуналарнинг мустаҳкамлик чегараси кубникидан 25% кам бўлади. Чунки, намунанинг баландлиги қанча катта бўлса, сиқилишда ҳосил бўладиган кўндаланг кенгайтирувчи куч шунча юқори бўлади. Қурилиш материалларининг сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси 0,05 МПа дан 1000 МПа гача бўлиши мумкин.
Download 28.83 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling