Mavzu: Xujayrada moddalarning va energiya oqimi, informatsiyaning berilishi


Download 228.99 Kb.
Pdf ko'rish
bet1/4
Sana26.09.2022
Hajmi228.99 Kb.
#821758
  1   2   3   4
Bog'liq
3 - Nazariy materiallar 5444f3807388c11d4a5f33cf6f8b20df
1569220250, 8- mavzu, Aylanma kapital - Vikipediya(1), #DTM, 2 5256236772764943884, 2 5256236772764943884, 2 5395523498477094259, Kredit, ayol huquqlarini himoya qilish xalqaro andozalar va milliy qonunchilik (1), 4.11, vvvv, vvvv, handout 1.13- writing a short story review, 1580138803, 1-maruza (1)


Mavzu: Xujayrada moddalarning va energiya oqimi, informatsiyaning 
berilishi 
Hujayrada yoki organizmda alohida belgining rivojlanishi irsiyatning 
elementar funksional birligi bo‘lgan gen orqali belgilanadi. Genlarning hujayra va 
organizmlarning bir necha avlodlariga uzatilishi xisobiga avlodlarda ota – ona 
belgilarini qabul qilishga moddiy asos yaratiladi. Irsiy material va 
o‘zgaruvchanlikning funksional birligi bo‘lgan genning asosiy xossalari uning 
kimyoviy tuzilishi bilan belgilanadi. 
Irsiy materialning kimyoviy tabiatini aniqlashga qaratilgan izlanishlar irsiyat 
va o‘zgaruvchanlikning moddiy asosi F.Misher tomonidan 1869 yilda hujayra 
yadrosi topilgan nuklein kislotalar ekanligini tasdiqladi. Nuklein kislotalar tirik 
organizmlarda hosil bo‘ladigan molekulalarning eng yirigi bo‘lib, ularning 
molekulyar massasi 10000 dan bir necha million uglerod birligiga teng shuning 
uchun ularni makromolekulalar deyiladi. 
Nuklein kislotalar eng ko‘p hujayra yadrosida bo‘ladi, shu bilan birga 
ularning sitoplazmada va organoidlarda(mitoxondriy, plastidalar) uchraydi. 
Nuklein kislotalar biopolimerlar bo‘lib, monomerlar – nukleotidlardan iborat (1-
rasm), har bir nukleotid fosfat guruhi, besh uglerodli g‘qanddan(pentoza) va azotli 
asosdan(purin, pirimidin) tashkil topgan.
1-rasm. 


Pentoza molekulasidagi birinchi uglerod atomiga(S – 1
1
) azotli asos(adenin, 
guanin, sitozin, timin yoki uratsil) birikadi, uglerodning beshinchi atomiga esa(S – 
5
1
) efir bog‘lari yordamida fosfat birikadi; uglerodning uchinchi atomida(S – 3
1

doimo gidroksil guruhi - ON bo‘ladi.
Nuklein kislotalrning makromolekulasiga nukleotidlarning birikishi bitta 
nukleotid fosfatining ikkinchi nukleotid gidrooksili bilan o‘zaro ta’siri ya’ni 
fosfoefir bog‘ini hosil qilish yo‘li bilan amalga oshadi, natijada polinukleotid zanjir 
hosil bo‘ladi. Polinukleotid zanjirning hosil bo‘lishi polimeraza fermenti 
ishtirokida amalga oshadi, bu ferment oldingi nukleotidning 3
1
xolatida turgan 
gidroksil guruxiga keyingi nukleotidning fosfat guruhi birikishini ta’minlaydi. 
Polimeraza 
fermentining 
yuqorida 
ta’kidlangan 
ta’siri 
hisobiga 
polinukleotidzanjirning uzayishi faqat bitta tomonda: ya’ni 3
1
holatidagi erkin 
gidroksil bor joyda amalga oshadi. Zanjir boshlanishi doimo 5
1
holatidagi fosfat 
guruhini tashiydi, bu esa unda 5

va 3
1
tomonlarni ajratishga imkon beradi. Pentoza 
turiga qarab nuklein kislotalarning ikkita turi farqlanadi DNK – dezoksiribonuklein 
kislota va RNK – ribonuklein kislota. 

Download 228.99 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2023
ma'muriyatiga murojaat qiling