Mundarija: Kirish


Download 268 Kb.
bet1/3
Sana13.12.2019
Hajmi268 Kb.
  1   2   3


Mundarija:
1.Kirish …………………………………………………………………….2

2. Axborotlar komunikatsiyaslarini o’qitish metodikasi…………..…...3

3. Kadrlar tayyorlashda yangi texnologiyalarni qo’llash…………...…5

4. Informatika darslarida o’yin texnologiyalaridan foydalanish……..…6

5. Tarmoqlar metodi…………………………………….……………….14

6. Masofali o`qitish va uning tashkil qilish asoslari…………………….21

7. Masofali o`qitishning tashkiliy-uslubiy modellari……………………24

8. Masofali o`qitish:……………………………………………….…….44

9. Xulosa………………………….………………………………………47

10. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati…………………………………48



2. Axborotlar komunikatsiyaslarini o’qitish

metodikasi.

Xozirgi jamiyat axborotlashtirish jamiyati deb ataladi. Buning asosiy sabablarini xurmatli yurt boshchimiz o’z maruzalarida bir necha maratoba takidlab o’tgan edilar. Xisoblash texnikasi va undan foydalanish, aloqa vositalarining keng rivojlanishi, axborotlarning keng mikyosda usib borishi natijasida o’rta maktablarda va oily talim muassalarida bu saxoga bo’lgan extiyojlarni kondirish masalasi keng qo’yilmoqda. Xozirgi vaqitdagi axborotlar xajmi keng bo’lganligini inobatga olib, uni qayta ishlaydigan zamon talabidagi kompyuterlardan keng miqyosda foydalanish yo’lga qo’yilmoqda. Xozirda shunday xisoblash texnikalari mavjudki ularda axborotlarni yigish, saqlash, uni kerakli joyga tez vaqtlar ichida etkazib berish masalalari keng yoritilgan.

Zamonoviy axborot texnologiyalari tufayli, insonning ishlab chiqarish va noishlab chiqarish faoliyati, uning kundalik muloqat soxasi dunyo sivilizatsiyasi ishlab chiqqan tajriba, bilimlar, zamonaviy bilimlarni o’rta maktablarda, litsey, gimnaziyalarda, oily o’quv yurtlarida yanada chuko’rlashtirib metodik jixatdan isbotlangan bilimlarni berish masalasi hal qilinmoqda va shuning bilan birgalikda keng miqiyosda ish qilindi.

XXI asr axborotlashtirish asri bo’lganligi boyis bizning mustaqil davlatimizda bu saxoga keng etibor berib kelinmoqda, buning isboti misolida xozirgi kunda ko’rilayotgan va ish olib borayotgan kollej va litseylarni misol qilib olishimiz mumkin, bu o’quv dargoxlari oxirgi nusxada kompyuterlar bilan jixozlash, ulardaga axborot almashinuvini keng miqiyosda o’rgatish birinchi darajali vazifa qilib belgilangan.


Axborotlashgan jamiyat o’z ichiga qo’yidagi komponentlarni kamrab oladi:

  1. axborot resurslari-ma’lumotlar bazalari va banklari, turli xil arxivlar, kutubxonalar, mo’zeylar fondi kiradi.

2) Axborot –telekomunikatsiya infrastrukturasi, xududiy davlat kompyuter tarmoqlari, telekommunikatsion tarmoqlar va maxsus xizmat ko’rsatuvchi tizimlar, tarmoqlar, ma’lumotlarni o’zatish kanallari va axborot oqimlarini boshqarish masalalari qo’yiladi.

3) Axborotlar, kompyuterlar va telekommunikatsiya texnologiyalari.

4) Axborotlarga kirish va ularni tarqatish uchun qo’llaniladigan telekommunikatsiya, informatika va xisoblash texnikasi vositalarini qo’llaydigan ilmiy ishlab chiqarishdagi mutaxassislar tayerlash usullari.

5) Milliy axborotlar infrastrukturasi faoliyatini tashkil qiluvchi, tashkiliy strukturalar va kadrlar.

6) Ommaviy axborot tizimlari.

7) Axborot maxsulotlari va xizmatlari, informatizatsiyalash, telekommunikatsiya, aloqa vositalari va axborotlar texnologiya bozori.

8) Axborotlarni ximoya qilishni ta’minlovchi tizimlar.

9) Jaxon ochiq axborotlar tarmoqlari bilan bog’lanish.

10) Axborotlashtirish qonunlarining tizimi.

Zamonoviy axborot xizmatining paydo bo’lishi axborot maxsulotlariga extiyojni kenggaytiradi. Xisoblash texnikasining arzonlashishi ayrim ish turlarini qo’llab quvvatlashning dasturiy vositalarini ishlab chiqish va zaxiralaridan birgalikda foydalanishni boshqarish, EHM dan foydalanishning paket rejimidan, bu rejimlarning qulay xoldan uyg’unlashishiga o’tishga imkon beradi. Zamonoviy axborot texnologiyalari bilan o’quvchilarni tanishtirib borish, bolalardagi bu jarayonga bo’lgan qiziqishini yanada o’stirib boradi va bolalarda yangicha dunyo qarash shakillanib boradi.

Zamonoviy axborot texnologiyasining asosiy mazmuni qo’yidagicha talkin qilinadi:

Obeket, jarayon yoki xodisaning xolati xaqidagi yangi sifat axborot olish uchun ma’lumotlar yigish, qayta ishlash va o’zatish, vosita va uslublari jamlanmasidan foydalanadigan jarayondir.

Telekommunikatsiya-kompyuter tarmoqlari va zamonoviy texnik aloqa vositalari negizida ma’lumotlarni masofadan o’zatishdir.

Xulosa qilib aytadigan axborotlar telekommunikatsiya jarayenlarini maktablardan boshlab o’qitish xozirgi zamon talablaridan biri bo’lib xisoblanadi, shunday etiborga informatika o’qitish usullarida bunday jarayonlarni bir necha qismlarga bo’lib o’rgatish tavsiya etiladi, bu esa o’quvchilarning bu fanni o’zlashtirishga keng yo’l ochib beradi.





3. Kadarlar tayyorlashda yangi texnologiyalarni qo’llash
O’zbekiston Respublikasi demokratik, xuquqiy va fuqarolik jamiyat ko’rish yo’lidan bormoqda.

Respublikamizda amalga oshirilayotgan isloxatlarning bosh maqsadi va xarakatga keltiruvchi kuchi-bu bir jixatdan rivojlangan hamda barkamol inson.

Mamalakatimizning rivojlanishining muhim sharti zamonaviy iqtisod, fan, madaniyat, texnika, texnologiya rivoji asosida kadarlar tayrlashning takomillashgan tizimining amal qilishdir.

Mavjud ta’lim tizimini tubdan o’zgartirish va kadrlar tayyorlash milliy dasturini zamonaviy ilmiy fikrlar yutuqlari, ijtimoiy tajribaga tayangan xolda, barcha bosqichlari va o’zluksiz ta’lim tizimining barcha shakldagi ta’lim muassasalarida ta’lim jarayonini ta’minlovchi ilg’or ilmiy-metodik jixatdan amalga oshirishdir. Xozirgi boskichda pedogogika fanining dolzarb masalalari qatoriga, fan, texnika, ilgor texnologiya yutuqlaridan foydalanish asosida tarbiyaning maqsad, mazmun, metod vositalari va tashkil etilishini ilmiy ta’minlash masalalari kiradi.

Shaxs o’zluksiz ta’lim va kadrlar tayrlashda ta’lim xizmatlarining iste’molchisi va ishlab chiqaruvchisi sifatida namoyon bo’ladi.

Shaxs ta’lim xizmatlarining ishlab chiqaruvchisi sifatida ta’lim jarayonini bilim va tajribani o’zatuvchi, ishlab chiqarish moddiy muxiti faoliyatida, fan, madaniyat va xizmatlarida ishtirok etadi. Xozirgi bosqichda o’rta va oliy ta’limning isloxati o’rta va oliy maktab o’qituvchilari vazifalarini o’zgartiradi.

Oliy va o’rta maktab o’qituvchisining faoliyati shaxsni qo’ish jarayonida ta’lim olish sharoitlarini yaratish, extiyoj va qobiliyatini shakllantirishga yo’naltirilgan bo’lishi shart. Oliy va o’rta maktabning xar bir o’qituvchisining malakasi ikki qirraga ega bo’lishi lozim.
Bu jaran asosan ikki ko’rinishdagi fan bilan namoyon etiladi.
1) Maxsus va pedogogik fanlar bilan.

2) Oliy va o’rta maktab o’qituvchisi oldida qo’yidagi savollar namoyon bo’lib turishi kerak bo’ladi.


Nima uchun o’qitish kerak? Qanday o’qitish kerak?
Bu savollarni tugri xal qilish yo’lini topishi zarur.

O’qituvchi o’z mutaxassisligi bo’yicha bilimdan kat’iy nazar, o’quv jarayoniga qadam ko’yar ekan, pedogogik va psixologik bilimlar, texnologiya va o’qitish usullari yigindisi bo’lgan zarur pedogogik minumumlarni egallagan bo’lishi shart.

Ana shularni etiborga olib, oliy va o’rta maktab o’qituvchisini tayrlashda asosiy masalalar qo’yidagicha belgilanadi:


  • Qo’ish jarayonining samaradorligini ta’minlovchi pedogogik malakalarining shakllanishi.

  • Ijtimoiy – iktisodiy anglashga yo’naltirilgan yangi kasbiy tafakkurni shakllantirish.

  • O’qituvchi faoliyatining metodologik asosi sifatida pedogogik bilimlar tizimini egallash.

  • O’quvchilarning kasbiy faoliyatlariga yaqinlashtirilgan metodlar tizimi sifatidagi o’qitish texnologiyasini egallash.


Kadrlar tayrlash milliy modelining asosiy tarkibiy qismlari qo’yidagilardan iborat bo’ladi.

a) Shaxs-kadrlar tayyorlash tizimining bosh sub’ekti va ob’ekti, ta’lim soxasidagi xizmatlarining istemolchisi va ularni amalga oshiruvchi.

b) Davlat va jamiyat-ta’lim va kadrlar tayrlash tizimining faoliyatini tartibga solish va nazorat qilishni amalga oshiruvchi kadrlar tayyorlash va ularni kabul qilib olishning kafillari.

v) O’zluksiz ta’lim-malakali raqobatbardosh kadrlar tayyorlashning asosi bo’lib, ta’limning barcha turlarini, davlat ta’lim standartlarini, kadrlar tayyorlash tuzilmasi va uning faoliyat ko’rsatish tizimini o’z ichiga oladi.

g) Fan-yuqori malakali mutaxassislar tayyorlovchi va ulardan foydalanuvchi, ilgor pedogogik va axborot texnologiyalarini ishlab chiquvchi.

d) Ishlab chiqarish-kadrlarga bo’lgan extiyojni, shuningdek ularning tayyorgarlik sifati va saviyasiga nisbatan qo’yiladigan talablarni belgilovchi asosiy buyurtmachi, kadrlar tayyorlash tizimini moliyaviy va moddiy texnika jixatidan ta’minlash jarayonining qatnashchisi.

e) Davlat va jamiyat o’zluksiz ta’lim va kadrlar tayyorlash tizimi uchun ma’suldir.
Pedogogik texnologiya asosan qo’yidagi shakl ko’rinishida amalga oshirib boriladi.
4. Informatika darslarida o’yin texnologiyalaridan foydalanish
Informatika darslarida o’yinli texnologiyalardan foydalanishning asosiy talablarni faollashtiruvchi va jadallashtiruvchi faoliyat tashkil etadi.

Informatika darslarida o’yin texnologiyalarini qo’llashning bir necha samarali taraflarini olimlar qo’yidagicha taxlil etishgan, yani mehnat va o’qish bilan birgalikda faoliyatning asosiy turlaridan biri hisoblanadi. Psixologlarning takidlashlaricha, o’yinli faoliyatning psixologik mexanizmlari shaxsning o’zini namoyon qilish, xayotda o’z o’rnini barqaror qilish, o’zini o’zi boshqarish, o’z imkoniyatlarini amalga oshirishning fundamental extiyojlariga yondoshadi.

Informatika darslarida o’yin ijtimoiy tajribalarni o’zlashtirish va qayta yaratishga yo’nalgan vaziyatlarda faoliyat turi sifatida belgilanadi va unda shaxsning o’z xulqini boshqarishi shakllanadi va takomillashadi. O’yinli faoliyat muayyan funksiyalarni bajarishga bag’ishlangan bo’ladi, ular o’z navbatida qo’yidagi parametrlarni qamrab oladi.


  • Maftunkorli

  • Kommunikativlik

  • O’z imkoniyatlarini amalga oshirish

  • Davolovchilik

  • Tashxis

  • Millatlararo muloqat

  • Ijtimoiylashuv

Informatika darslarida pedogogik o’yinlar qo’yidagi asosiy yo’nalishlarda bo’ladi.

  • Didaktik maqsad o’yinli vazifa shaklida qo’yiladi.

  • O’quv faoliyati o’yin qoidalariga bo’ysinadi

  • O’quv materialidan o’yin sifatida foydalanish

  • O’quv jarayoniga didaktik vazifa o’yinga aylantirilgan tarzda musobaqalashish unsuri kiritiladi.

O’yin texnologiyalarini darslarda qo’llanilishining afzallik taraflari shuni ko’rsatadiki, o’quvchi yoshlarda avvalom bor xar bir qo’yilgan mavzuni chuqo’r taxlil etib keyin davom ettirilishni shakllantiradi.

O’yin texnologiyalarining oliy va o’rta maktab amaliyotida tadbirkorlik o’yinlariga keng etibor beriladi. Tadbirkorlik o’yinlari nazariyasi umuman boshqa o’yin faoliyati nazariyasi bilan bevosita bog’langan xolda olib boriladi.
Informatika darslarida tadbirkorlik o’yinlaridan foydalanish, yangi texnologiya sifatida mohiyati qo’yidagilardan iborat bo’ladi.


  • Ishlab chiqarish imitatsin modeli sifatida taqdim etilgan o’quv materiali mazmunining izchilligi.

  • O’yinli o’quv modelida kelgusidagi kasbiy faoliyati tarkibiy qismlarini yaratish.

  • O’quv jarayoni tarzini bilimlarga extiyojlarni tug’dirish va ularni amalda qo’llashning real sharoitlariga yaqinlashtirish.

  • O’yin olib boruvchi o’qituvchining bilimdonligi.

O’yin texnologiyalarini darslarga qo’llashning yana bir nechta afzallik taraflari mavjud bo’lib, bunda o’quvchilarning berilayotgan axborotlarni qanday ko’rinishda anglab olishlarini ko’zatish mumkin, buni qo’yidagi misol orqali ko’rib o’tishimiz mumkin.

Bu uch ko’rsatkich orkali o’quvchilar berilayotgan mavzuning moxiyatini turlicha taxlil etishadi.

Masalan: Ko’rish orqali berilgan axborotning 75% ni,

Sezish orqali berilgan axborotning 12% ni,

Eshitish orqali berilgan axborotning 13% ni o’zlashtirishi mumkin bo’lar ekan.
O’rta maktabda informatikani ajratib o’qitish metodikasi.

Xozirgi vaqtda maktablarda informatika fanini bir nechta qismlarga ajratilgan xolda o’rgatilmoqda. Buning asosiy sababi shundan iboratki:



  • birinchidan bu fan bolalarga tushunarli bo’lishi bo’lsa

  • ikkinchidan bu fan boshqa fanlarga qaraganda ancha yosh fan xisoblanadi.

Bundagi jarayonlar tez tez o’zgaruvchanligi uchun,bu jarayonga juda sergaklik bilan yondashish talab etiladi.

Masalan: 8-sinf informatika va xisoblash texnikasi asoslari fani o’z ichiga 34 soat xajmidagi materialni olgan bo’lib, bu soatlar 5-bobga bo’lib o’rganiladi.

1-BOB. Elektron hisoblash mashinalari bilan boshlangich muloqatlar, bu bob o’z ichiga 5-ta paragrifni oladi.

2-BOB. Elektron xisoblash mashinalarining arifmetik, mantiqiy va fizik asoslari, bu bob o’z ichiga 7-paragrifni oladi.

3-BOB. Algoritmlar. Bu bob o’z ichiga 5-paragrifni oladi.

4-BOB. Algoritm ijrochisi,bu bob xam o’z ichiga 5-paragrifni oladi.

5-BOB. Kompyuterlarning dasturli ta’minoti bilan dastlabki tanishuv.
Sakkizinchi sinf darsligi amaldagi o’quv sinov qullanmalaridan farq qilib, bunda oldingi algoritmik til o’rniga, yanada samaraliroq bo’lgan algoritmik til kiritilgan. Darslikka o’quvchilar bilishi zarur bo’lgan

Maktab kompyuteri, maktab sinf xonasidagi sanitariya va gigena talablari, EHM ishlashining arifmetik, mantikiy va fizik asoslari mavzulari kiritilgan, bu jarayonlar informatika va hisoblash texnikasi asoslari ko’rsini, yanada samaraliroq o’rgatishga imkoniyat yaratib bermoqda.

Bunda xar bir mavzu o’z-o’zini tekshirish uchun savollar, misol va mashiqlar bilan tuldirilib berilgan, bu jarayenning hammasi Respulikamiz ichki imkoniyatlariga qarab, talqin qilingan.

9 va10 – sinf informatika darsligi maktabda informatika fanining yangi soxalari bilan boyitilgan xolda kirib bormoqda, bu ikki sinf darsligi o’z ichga 68 soat xajmdagi dars soatini oladi, bu ikki darslik ham 5 bobdan iborat.

1-BOB. Boshqarish nazariyasi elementlari

Bu bo’limga 3ta paragrif kiradi.



  1. Boshqarish muammolari va kibernetika fani haqida tushuncha.

  2. Teskari aloqa.

  3. Optimal boshqarish.

2-BOB. Model va modellashtirish bu bo’lim ham o’z ichiga 3 paragirifni oladi.

1.Model va modellashtirish haqida.

2.Matematik modellashtirish .

3.Matematik model to’zish .

3-BOB. Taqribiy hisoblash usullari. Bu katta bob bo’lib o’z ichiga 12 paragrfni oladi

1.Takribiy hisob

2.Absalyut va nisbiy xatolik.

3.Bir noma’lumli tenglamani ajratilgan ildizini itiratsiya usulida topish .

4.Trapetsiyalarning yuzlarini hisoblash dasturi

5.Ikkilantirish formulasi yordamida P sonining taqribiy qiymatini hisoblash .

4-BOB. Iqtisodiy matematik usullar yoxud chizikli dasturlash elementlari, bu bob o’z ichiga 10ta paragrfni oladi.

1.Ikki noma’lumli chizikli tenglamalar sistemasining yechimlari .

2.Iqtisodiy masalalarga doir sodda modellar to’zish .

3.Transport masalalarini yechish

4.Matematik iqtisod va iqtisodiy muvozanat tushunchasi .

5-BOB. Algoritmlarni dasturlash bu bo’lim o’z ichiga 8 paragirifni oladi.

1.Muloqat dasturlar to’zish.

2.Belgilar bilan ishlash dasturi.

3.Matnlar bilan ishlash dasturini tuzish.

4.Jadvaldan elementnli hisoblash.


XI-sinfda 34 soat xajmida dars soatlari mavjud bo’lib, bu asosan 8-9-10-sinfdagi darsliklarni o’rganib chikib XI-sinfda tulik shexmlarni qo’llash jarayenlari berilgan, bu darslik 5-bobdan iborat, xar bob o’z ichiga bir nechta paragirifni oladi.

1-BOB. SHEXM to’zulishi bu bo’lim 5-paragrifni o’z ichiga oladi.

1.SHEXM nima?

2.Xotira kurilmasi.

3.Arifmetik mantiq kurilmasi.

2-BOB. Pragirammaga qo’yiladigan talablar – bu bo’lim 3- paragrifni o’z ichiga oladi.

1.EXM ga qo’yiladigan topshiriqlar

2.Pragrammalash tillari

3-BOB. Operatsion sistemalar bu bo’lim 6-paragrifni o’z ichiga oladi.

1.Operatsion sistemalarning vazifalari.

2.Disk boshqaruvchi sistemalarning komandalari .

4-BOB. Matnli muharrirlar bilan ishlash, bu bo’lim o’z ichiga 3- paragrifni oladi.

1. Leksikon matn muharriri

2. EXSEL- jadval kattaliklari.

3. WORD-matn muharriri

5-BOB.WINDOWS- sistemalari va NORTON COMMANDIR lar bilan ishlash, bu bo’limlar ham o’z ichiga 6-paragrifni oladi.



  1. WINDOWS muxitiga kirish

  2. NS-bilan ishlash

  3. WINDOWS da ma’lumotlar bazasi bilan ishlash.

Ma’ruza aqliy, ilmiy mehnatning eng murakkab turlaridan biri, u muloqatga ko’ra ilmiy bo’lib, o’z ichiga olgan goyalar xukmi, o’qituvchining bilim doirasi muttasil kamaytirilishi, chuqurlashtirilishi, faktlar bilan boyitilib borilishi kerak.

Ma’ruza o’tishning qo’yidagicha usullari mavjud bo’lib, bo’lar qo’yidagicha turlarga bo’lib o’rganiladi.

Ma’ruzani tayerlashning uch boskichi mavjud bo’lib ulardan foydalanish qo’yidagi tarzda olib boriladi.


Birinchi bosqich –ma’ruza mavzusini, maqsadini aniqlash.

a) Kirish. Ma’ruza mavzusi belgilanadi, belgilash jarayenida talabalarning (o’quvchilarning) kayfiyatini ma’ruzani tula o’zlashtirishga moslashtirish.

b) Asosiy mazmunini yeritish barcha taktik materialni taxlil qilish, baxolash nazariy negizini ochib berish.

v) Xulosa.

g) Ma’ruza mazmuniga oid muxim goyalarni umumlashtirish.

Ikkinchi boskich- ma’ruza rejasini tuzish va shunga muvofik mazmunini yezma tarzda tayerlash.

Uchinchi boskich - ma’ruza qilish, shu bosqichda o’qituvchi o’zining xar jixatdan yetukligini tinglovchilarning diqqatini tortishdan iborat.
Ma’ruza ta’lim tarbiya ishining asosiy birlamchi shakli, notiklik san’atining murakkab turi, o’qituvchining birinchi ma’ruza qo’ish maxoratini, san’atini o’zluksiz ravishda ustirib kamolatga yetkazishdan iborat.
Maktab va oily ta’lim muassasalarida informatika o’qitishning qo’yidagi usullari mavjuddir.


  1. Kursning maqsadi.

  2. Umumiy metodika.

3. Informatika faninig mazmunini ajratish.

4. Informatika fanidan dars jarayenini tashkil etish.

5. Informatika faninig boshqa fanlar bilan aloqasi.

6. Informatika fanini chuqurlashtirib o’tish.

7. Kollej, litsey, gimnaziyalarda informatikani o’qitish usullari.

8. Yangi pedagogik texnologiyada o’qitish usullari





  1. Talaba.

  2. Ta’lim tarbiya maqsadi.

  3. Ta’lim tizimi mazmuni.

  4. Didaktik.

  5. Tashkiliy shakllar.

  6. Pedagog.



Download 268 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling