Mustaqil ishi


Elektr jihozli mexanizm lar


Download 0.89 Mb.
bet10/10
Sana11.11.2021
Hajmi0.89 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Elektr jihozli mexanizm lar
Hozirgi zam on texnikasida yuqorida keltirilgan mexanizmlar bilan bir qatorda harakatni bir obyektdan ikkinchi obeyktga oldindan belgilangan aniq dasturga asosan uzatishda elektr jihozli mexanizmlari keng qo'llanilm oqda. 1.15- shaklda avtomashina



О o= = o

® @ @


0=1i= o
СЎ' o = = o

® ©



0=41=0 Л -
1.15- shakl.
benzin bakidagi yonilg'i sathini ko'rsatib turadigan asbob keltirilgan, u richagli qalqovuch 1 va ko'rsatgich strelka — richag 6 dan iborat. Elektr jihozda reostat J v a elektro-m agnitlar 4 v a 5 bor, qalqovuch og'ib yonilg'i sathining baland yoki pastligi (miqdori) elektr zan- jiridagi kuchlanishga bog'liq ravishda ekran 2 da ko'rsatadi.

Kulachokli va shestemyali mexanizmlar tuzilishi bilan keyinroq alohida kinematik hisoblami o'rganish bobida tanishamiz.





1 .6 - § . M exanizm lam ing kinem atik sxem asini shartli belgilar asosida tuzish va tahlil qilish

Mexanizmlar harakatini tekshirish uchun zveno, kinematik juftlik va ularning bir-biri bilan bog'lanish turini ham da o'lcham - larini bilish kerak. Zvenolari va kinematik juftliklari shartli belgilar yordamida tuzilgan va yetaklanuvchi zvenolarning harakat qonuni ham da o ‘lchamlari ko'rsatilgan sxema mexanizmning kinematik



- sxemasi deyiladi. Kinematik sxemada zvenolar shakli soddalashtirib beriladi va harakatga ta ’sir qilmaydigan ayrim qismlari ko'rsatil- maydi. Sxem ada kinem atik hisob uchun kerakli o 'lcham lar: uzunlik, tishlar soni, tezlik, tezlanish (qiymati va yo'nalishi) va kinematik juftliklaming belgilari qo'yiladi.

a)



Masalan, ichki yonuv dvigateli krivoship-polzunli mexanizmi- ning kinematik sxemasini ko‘raylik.

Dvigatel porshenining silindrda ikki yurishi (borib-kelish) krivoshipning to ‘la va uzluksiz aylanishiga olib keladi. Kinematik sxemani tuzish uchun yetakchi va yetaklanuvchi zvenolarning qo'yilgan nuqtasi va harakat yo'nalishini ko'rsatuvchi nuqta ham da o ‘q chiziqlar belgilab olinadi, so‘ngra yetakchi zvenoning aylanish m arkazi A nuqta atrofida AB radiusda ( m a’lum m asshtabda) yordamchi aylana chiziladi. Aylana sirtida В nuqta tanlab olinadi va В С (shatun) uzunlikda polzunning yo‘nalish chizig'i ustida В nuqta o ‘lchab topiladi (o‘lchagich yoki sirkul yordamida). So'ngra m exanizm kinematikasini ko'rsatuvchi asosiy zvenolar yo'g'on chiziq bilan belgilanadi. Masalan: AB, BC va polzun (1.16- shakl).
1 .7 - § . M exanizm tuzuvchi guruhlar. Assur guruhi
H ar qanday mexanizmda bitta yoki bir nechta yetakchi zveno bo'ladi. Yetakchi zvenoning stoykaga nisbatan erkinlik darajasi birga teng ( W = 1 ).

Shu sababdan mexanizm hosil qilishda yetakchi zveno va stoy­ kaga harakat darajasi nolga teng bo'lgan zanjir ulanadi (qo'shiladi). Erkin elementami stoykaga biriktirganda qo'zg'alanuvchanlik dara­ jasi nol ( W = 0 ) bo'lgan kinematik zanjir mexanizm tuzilish guruhi deb ataladi.

Tuzilish guruhining zveno va kinematik juftliklari quyidagicha bog'lanishda bo'lishi kerak.


W = 3n - 2PS = 0, (7)

(7) formulaga binoan guruhdagi zvenolar soni juft sonlardan ya’ni n = 2, 4, 6 , 8 , ..., V klass kinem atik juftliklar soni esa tegishlicha P = 3, 6 , 9, 12, ... (toq son) lardan iborat bo'ladi.

(7) formulaga muvofiq bog'lanishdagi tuzilish guruhining zveno- larini yetakchi zvenoga va stoykaga biriktirish yo'li bilan mexanizm­ lar hosil qilinadi. Mexanizmlami tuzilish guruhlariga birinchi bo'lib

Download 0.89 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling