Namangan davlat universiteti


Download 6.21 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/24
Sana05.12.2019
Hajmi6.21 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24

M
IL
LI


O
YA

MA
 
N
AV
IY
AT
 
VA
 
M
A
FK
U
R
A
 
SI
YO
SA

VA
 
H
U
QU
Q
 
• 
IS
LO
H
O

VA
 
IJ
TI
M
O
IY
 
HA
YO

TA
RI

VA
 
ET
N
O
G
R
A
FI
YA
 
• 
ТА 
LIM
 
• 
A
D
A
R
IY
O

VA
 
S
A
N
'A
T
MEZONI_ILMIY_MAQOLALAR_TOPLAMI'>NAMANGAN 
DAVLAT
UNIVERSITETI
SALOHIYAT 
MEZONI
ILMIY  MAQOLALAR 
TOPLAMI
L

NAMANGAN DAVLAT UNIVERSITETI 
1JTIMOIY-IQTISODIY FAKULTETI
MILLIY  G ‘OYA, 
MA’NAVIYAT VA HUQUQ 
ASOSLARI KAFEDRASI
SALOHIYAT 
MEZONI
ILMIY MAQOLALAR TO‘PLAMI
7-SON
«Nam angan» nashriyoti 
2015

U O K :   821.512.133-9 
КВК:  84  (5  0 ‘zb) 7 
N -  54
«SALO H IYAT MEZONI»
  -
 
ilmiy  maqolalar  to'plami,  7-son  /   muharrir 
Dilmurod Djumabayev,  «Namangan» nashriyoti,  2015-vil.
 
- 2 4 0  bet.
M a s’ul  m uharrir 
F a ls a fa   f a n la ri  n o m z o d i, d o ts e n t S.  N o r q o ‘ziyev
T a h r i r   h a y ’ati:
t.  f.  n.,  dotsent B.  Talapov 
f.  f.  n.,  dotsent O.  M amatov 
t.  f.  n.  katta  o ‘qituvchi T.  Qozoqov 
t.  f.  n.  katta o ‘qituvchi O. Topildiyev 
s.  f.  n.  dotsent  D.  P o ‘latov 
f.  f.  n.  dotsent F.  Karim ova 
Г.  f.  n.  dotsent  Q.  Sidiqov 
o'qituvchi  B.  Tillayev 
o'q ituvchi  R.  Zamilova 
o'q ituvchi  A.  Abdullayev
M azkur  m a qolalar  to 'p la m i  N am angan  davlat  universiteti  M illiy 
g'oya,  m a ’n a viya t  va  huquq  asoslari  kafedrasining  2014-yil  26- 
dekabrdagi 4 -so n li y ig  ‘ilishida  ко ‘rib  chiqilgan va та ’qullangan.
N am angan  da vla t  universiteti  Ilm iy-texnikaviy  kengashining  2015- 
y il  26-yanvar  kungi  1-sonli  y i g ‘ilishida  k o ‘rib  chiqilgan  va  nashrga 
tavsiya qilingan.
ISBN  978-9943-989-07-8
_
 
1 3 8 0 - 4 9 3 8 .0 - 1 7 9 1 7 0 0  
n n l c  
NG 
1381  -  ( 1 5 . 0 )   -  ( 0 7 )
\  
©   Nam an gan  davlat universiteti, 2015
\ »

MILLIY  G'OYA,  M A'NAVlYAT  VA  MAFKURA
Ilm iy - ta d q iq o t  va  x a lq a ro   a lo q a la r
M.  Q odirxonov
Nam  DU  Ilmiy ishlar  bo'yichu prorektori
N am angan  davlat  universitetida  faoliyat  k o ‘rsatayotgan  jami  382 
nafar  professor-o'qituvchilardan  139  nafari  ilmiy  daraja  va 
i l m i y  
unvonga  ega,  ular 
b a r c h a  
professor-o’qituvchilarning  36,  6  % 
ni  t a s h k i l  
qiladi.  Universitet  ilmiy  salohiyatini  vuksaltirish  maqsadida 
v u q o r i  
malakali  ilmiy-pedagogik  xodimlar 
t a y y u r l a s h  
masalasiga  ham 
k a t t a  
e ’tibor berib  kelinmoqda.
O A K   tomonidan  tadqiqotchilarning  faoliyatiga  tegishli  m e 'v o n y  
hujjatlar  bilan  tanishtirish  va  tushuntirish  ishlarini  olib  borish  uchun 
yilning  hav  kvartalida  universitet  ilmiy  bo'lim i  tomonidan  seminar 
tashkillashtirilgan.
Yetakchi  fan  doktorlari  tomonidan  doktorlik  dissertatsiyalarining 
tavsiya  etiladigan  mavzulari  shakllantirilgan  b o ‘lib,  mavzular  OTM 
Kengashida m uhokam a etilgan.
0 ‘zR  V M   Fan  va  texnologiyalarni  rivojlantirishni  muvofiqlashtirish 
q o ‘mitasining 
saytida 
2 014-2015-yillarning 
mavzulari 
bazasida 
universitetning  31  nafar  tadqiqotchilarining  mavzulari  qayd  etilgan. 
Ayni  vaqtda  OAK  ning  2014-yil  byulletenining  3-4-5  sonlaridan 
N am a n g an   davlat  universiteti  tadqiqotchilariga  tegishli  23  mavzu 
doktorlik dissertatsiyasi  mavzulari  e ’lon  qilingan.
Universitetda  22  ta  kafedrada  innovatsion  korporativ hamkorliklarni 
am alg a  oshiruvchi  innovatsion  guruh  tashkil  etilgan.  Ushbu  guruhlar 
tomonidan  t a ’lim  y o ‘nalishlarga  mos  ravishda  2 0 1 1-2015-yillar  davri 
uchun  turli vazirlik va idoralarga qarashli  korxonlar va muassasalar bilan 
130  ta hamkorlik  shartnomlari  imzolangan.
20 1 2 -2 0 14-yillar 
davomida 
universitet 
professor-o‘qituvchilari 
muallifligida  24  ta  monografiya  (2012-yilda  7  ta,  2013-yilda  6  ta,  2014- 
yilda  11  ta),  3  ta patent,  1  ta  mualliflik  guvohnomasi  chop  etilgan.
2012-2014-yillar 
davomida 
xorijiy  jurnallarda 
chop 
etilgan 
m aqolalar  soni  135  tani  tashkil  etib,  2012-yilda  -   45  ta,  2013-yilda 
33ta,  2014-yiIda  -  57 tani  tashkil  etdi.
S o ‘nggi  paytlarda  NamDUda  xalqaro  aloqalarning  k o ‘lami  se/ilaili 
darajada  oshdi.  Xalqaro  aloqalarning  xorijiy  OTMlar  bilan  talaba  va

0
‘qituvcbi  almashinuvi,  hamkorlik  kelishuvlariga  erishish,  xorijiy 
investitsiyaiarni  o'q u v   jarayoni  sifatini  oshirishga  ja lb   qilish,  xorijiy 
professor-o‘qituvchilarni  taklif  etish  kabi  y o ‘nalishlar  b o ‘yicha  ishlar 
doim iy  ravishda  olib  borilmoqda.  Jumladan  o'q ituvchi  va  rahbar 
xodimlar,  talabalar  Iste’dod  j a m g ‘armasi,  Malayziyaning  M TCP,  ITEC, 
Norv egiyaning  S1U,  Amerika  elchixonasi,  Erasm us  Mundus,  Gyote 
instituti 
va 
boshqa 
grantlar 
doirasida 
xorijiy 
nufuzli 
ta ’lim 
muassasalarida 
malaka 
oshirib 
qavtmoqdalar. 
M asalan 
2014-yil 
davom ida 

nafar 
professor-o ‘qituvchi 
va 
rahbar 
xodim lar 
Malayziyaning  M TSP  dasturi  b o ‘yicha  qisqa  muddatli  malaka  oshirib 
qaytishdi.  A Q Sh  elchixonasi  bilan  ham korlikda  1  nafar  AQShlik  Ingliz 
lili  mutaxassisini  Fulbrayt  dasturi  doirasida  2015-yilning  mart  oyidan 
boshlab  6  oy  muddatga  N a m D U g a   taklif  etish  b o ‘yicha  kelishuvga 
11
 ishilgan.
Hozirgi  kunda  jami  15  ta  Yevropa  va  Osiyoning  yetakchi  OTMlari 
In Inn 
anglashuv 
memorandumlari 
va 
hamkorlik 
shartnomalari 
im/olangan.  Ayniqsa  Gollandiyaning  G roningen  universiteti,  Italiyaning 
I'l/ii 
universiteti, 
Norvegiy anin g 
Oslo 
Akersxus 
am aliy 
fanlar 
universiteti,  Janubiy  Koreyaning  Inchon  universiteti  v a   M alayziy aning 
I'll  qator  nul'u/li  universitetlari  bilan  ilmiy  va  akadem ik  ham korlik 
lililuii  keng  y o'lga  qo'yilgan.
Janubiy  Koievaning  KOIKA  ilasturi  bilan  muntazam  aloqalar y o 'lg a  
(|(i'vilgan  va  lio/itda  2  nalar  ko'ngilli  mulaxassislar  Koreys  tili  va 
Inlormntsion  texnologivalar  sohalarida  NamDL)  talabalariga  to ‘garak 
slinklicln  qo'shiincha  dais  berib  kelmoqdalar.  Janubiy  K oreyaning 
Vongvang 
universiteti 
bilan 
ham korlikda 
N a m D U d a  
hisoblash 
slalistikasi  departamenti  ochish  va  matem atik  statistika  sohasidagi 
moddiy  texnik   bazani  kuchaytirish  bo'yicha  m uzokaralar  davom  
etmoqda.
T em pus  dasturi  bo'yicha  hozirgi  kunda  N a m D U   boshchiligidagi 
Tukahiya 
(TuC A H E A ) 
loyihasi 
o ‘z 
ishini 
davom  
ettirmoqda. 
Loyihaning  maqsadi  ham kor  oliy  talim  muassasalarida  kom petentsiy aga 
asoslangan  t a ’limning  xalqaro  tajribalarini  o ‘rganish  orqali  amaldagi 
ta ’lim  kompetentsiyalarini  yanada  takomillashtirish  v a   moslashtirishdan 
iborat.  Pirovardida,  oliy  t a ’limda  yotishib  chiqayotgan  kadrlarning  bilim 
va  kompetentsiyalari  jam iy at  ehtiyojiga  nisbatan  mutanosibligiga 
erishishiga  hissa qo'shish.
O 'z bekiston  Respublikasi  tashqi  ishlar  vazirligining  2011-yil  1- 
noyabrdagi  10/33298-sonli  xati,  2012-yil  6-dekabrdagi  10/17508-sonli 
xati  ham da  O O 'M T V n in g   2011-yil  4-apreldagi  87-04-191-  sonli  xati.

2011-yil  18-iyuldagi  87-03-02/3-1 752-sonli  xati  asosida  universitetimiz 
Germ aniyaning  Magdeburg  universiteti,  Drezden  texnika  va  iqtisodiyot 
universiteti,  Flensburg  unversiteti  bilan  doimiy  aloqalar  o ‘rnatgan  va 
ikki  tomonlama  anglashuv  memorandumlari  imzolangan.  Aloqalar 
asosan  ikki  tomonlama  amaliy  tashriflar,  hamkorlikdagi  ilmiy  to'plamlar 
yaratish,  xalqaro  loyihalarda  qatnashishdan  iborat  bo'lmoqda.  Jumladan
2012-yil  sentyabr  oyida  yuqoridagi  OTM   vakillarining  18  nafar 
professor-o‘qituvchi  va  magistratura  talabalari  universitetimizga  tashrif 
buyurishgan,  Drezden  texnika  va  iqtisodiyot  universiteti  vakillari  esa
20 1 3-yil  sentyabr  oyida  tashrif  buyurganlar.  Magdeburg  universiteti  va 
Drezden  texnika  va  iqtisodiyot  universiteti  bilan  hamkorlikda  2012-,
2014-yillari  2  dona  ilmiy  t o ‘plam  yaratildi  va  unda  N amDUning  31 
nafar professor-o'qituvchilarining  ilmiy  maqolalari  chop  etildi.
2015-yilning 
18-22-may 
kunlari 
"Nemis 
va 
Fransuz  tillari 
kafedrasi”  bilan  uzoq  yillik  hamkorlik  qilib  kelayotgan  Germaniyaning 
Maynts  universiteti  “Til,  madaniyat  va  tarjima”  fakulteti  dekani, 
professor  Mixail  Shrayber  (Michael  Schreiber)  va  uning  rafiqasi  Marga 
Shrayber  (Schreiber  Gebriele  Marga)  N am D U ga  tashrif  buyurdilar. 
Tashrif 
mobaynida 
Mixail 
Shrayber 
Nam D U  
talabalari 
va 
o ‘qituvchilariga 
nemis 
tarjimashunosligi 
va 
G ‘arbiy 
Yevropa 
mamlakatlaridagi 
tarjimashunoslik 
fanlari 
va 
ularni 
OTMlarda 
o ‘qitishning  o ‘ziga  xos  xususiyatlari  b o ‘yicha  ma’ruza  qildi.  NamDU 
professor o ‘qituvchilari  va talabalari  bilan  davra  suhbatlari  o ‘tkazdi.
0 ‘zbekiston  Respublikasi  oliy  va  o ‘rta  maxsus  ta ’lim  vazirligining 
2011-yil 
29-apreldagi 
yuborilgan 
87-03-96-sonli 
va  0 ‘zbekiston 
Respublikasi  tashqi  ishlar  vazirligining  2 0 1 1-yil  14-apreldagi  10/1  1604- 
sonli  Norvegiyaning  oliy  t a ’lim da  hamkorlik  dasturi  grant  tanlovlarida 
qatnashish  t o ‘g ‘risidagi  xatlari  ijrosi  yuzasidan  Namangan  davlat 
universitetida bir qator ishlar olib borilmoqda.
Jumladan  ushbu  dastur  doirasida  Oslo  Akersxus  amaliy  fanlar 
universiteti  (НЮА)  bilan  hamkorlikda  taqdim  etilgan  “NamDU  va 
H iO A   o ‘rtasida  hamkorlikni  davom  ettirish(CPEALA-2013/10123  - 
Sustaining  the  collaboration  between  N amangan  State  University  and 
H iO A )’’  mavzusidagi  loyihasi  tanlovdan  o ‘tgan.  Ushbu  loyihaning 
umumiy  qiymati  43  ming  A Q S h   dollari  (250  ming  Norvegiya  kronasi) 
bo ‘lib  barcha  m ablag‘  HiO A   hisobiga  o'tkazilgan.  Loyihaning  asosiy 
maqsadi  Nam D U   professor-o‘qituvchilari  uchun  chet  tillarni  o ‘qitish 
metodikasi,  chet  tillarni  o ‘rganishda  madaniyatlararo  muloqot,  malaka 
oshirish tizimi  kabi  sohalarda o ‘quv seminarian tashkil  etishdan  iborat.

Loyiha  ikki  bosqichda  amalga  oshiriladi.  B irin c h i  bosqiclida  4 
nafar  norvegiyalik  professor-o‘qituvchilar  2015-yilning  24-29  may 
kunlari  N a m D U g a   tashrif buyurib  Ingliz tili  yo'nalishid agi  o'q ituvchi  va 
talabalar  uchun  chet  tillarni  o ’qitish  metodikasi,  chet  tillarni  o ‘rganishda 
madaniyatlararo  muloqot,  malaka  oshirish  tizimi  kabi  sohalarda  seminar 
o'tkazdilar.  Ik k in c h i  bosqic hda  esa  8  nafar  N a m D U   professor- 
o ‘qituvchilari  N orvegiya  oliy  t a ’lim  muassasalaridagi  o ‘qitish  tizimi. 
o'qituvchilarni  qayti  tayyorlash  tizimi,  pedagogik  faoliyati  bilan 
yaqindan  tanishish  maqsadida  2015-yilning  14-21-iyun  kunlari  Oslo 
Akersxus  amaliy  fanlar  universitetiga tashrif buyurishdi.
Loyihani  amalga  oshirish  uchun  N am D U   tomonidan  P.  Lutfullavev 
va  HiOA  tomonidan  Mixail  Xarakoz  m a s ’ul  hisoblanadi.
Loyihani 
amalga  oshirish  0 ‘zR  Prezidentining  ‘'Oliy  ta’lim 
muassasalarining  moddiv-texnik  bazasini  mustahkamlash  va  yuqori 
malakali  mutaxassislar  tayyorlash  sifatini  tubdan  yaxshilash  chora- 
tadbirlari  t o ‘g ‘risida"gi  2011-yil  20-maydagi  PQ-1533-sonli  qarorining 
2-ilovasi  18-bandining  ijrosi  ham da  O 'z bekisto n  Respublikasi  Vazirlar 
M ahkam asining  2013-yil  29-oktyabridagi  290-sonli  “N am a n g an   davlat 
universiteti  faoliyatini  takomillashtirish  chora-tadbirlari  t o ‘g ‘risida” gi 
qarorida  belgilangan  vazifalarning  ijrosi  uchun  m uvofiq  kelishini 
m a ’lum qilamiz.
Bundan  tashqari  2013-yil  16-mayda  O 'zbekiston  Respublikasining 
Londondagi  elchisi  va  elchixona  vakili  HiO A ga  ta shrif buyurishgan  va 
N am D U   bilan  olib  borilayotgan  aloqalar  yuqori  baholanib  qo'llab 
q u w a tla n is h i  bildirilgan.
N a m a n g a n   davlat  universitetining  Milliy  g'oya,  m a ’naviyat  va 
huquq  asoslari  kafedrasining  respublikadagi  boshqa  oliy  o 'q u v   yurtlari 
bilan  o'rnatilg an  ilmiy  hamkorlik  aloqalari  e ’tiborga  loyiqdir.  Kafedra 
O 'z bekiston  Milliy  universiteti, Nizom iy nomidagi  T oshkent  pedagogik a 
universiteti,  Andijon  Davlat  universiteti,  F arg 'o n a  davlat  universiteti  va 
Q o 'q o n   davlat  pedagogika  instituti  bilan  hamkorlikdagi  shartnomalar 
imzolangan. 
.  
.
M azkur  o 'za ro  hamkorlik  shartnom alariga  asosan  kafedraning  katta 
o'qituvchisi  R imma  Zamilova  O 'z bekisto n  Milliy  universitetida  malaka 
imtihonlarini 
topshirdi, 
mustaqil 
tadqiqotchi 
sifatida 
doktorlik 
dissertatsiyasini 
yakunlamoqda. 
Nizom iy  
nomidagi 
Toshkent 
pedagogika  universiteti  bilan  aloqalar  doirasida  kafedra  professor- 
o'qituvchilaridan  B.  Tillaev,  B.  Ibrohimov  2015-yil  mart  oyida 
mutaxassislik b o 'y ic h a  malaka  oshirib  qaytdi.  2015-yil  1-30-iyun  kunlari 
B.  Talapov  mazkur  universitetda  mutaxassislik  b o 'y ic h a   malaka

oshiradi.  Dotsent  В.  Talapovning  O 'z M U   professori  V.  A.  Alimasov  va 
boshqa  mualliflar  bilan  hamkorlikda  "Ijtimoiy-ma’naviy  meros  va  uning 
0 ‘zbekistonda  demokratik  islohotlarni  yanada  chuqurlashtirish  va 
fuqarolik  jamiyatini  rivojlantirishdagi  o ‘rni’’  nomli  monografiyasi 
nashrdan  chiqdi.  Kafedraning  professor-  o'qituvchilari  B.  Talapov,  R. 
Zamilovalar  0 ‘zM U  da  o'tkazilgan  Xalqaro  konferensiyada  o ‘z  ilmiy 
maqola  va  m a ’ruzalari  bilan  qatnashdilar.  Ayni  vaqtda  dots.  B.  Talapov, 
katta 
o ‘qituvchilar 
T. 
Qozoqov. 
R. 
Zamilova, 
o ‘qituvchi 
A. 
Qambarovlarning  Urganch  davlat  universitetida  o ‘tkazilgan  ilmiy- 
nazariy  konferentsiyada  ilmiy tezislari  chop qilindi.
Y o s h l a r   to ler a n tlik   n ia d a n iy a tin i  rivojlantirishd a  o ila n in g   roli
X u r s h id  M i rzuxm edov
M illiy g'oya,  т а ’naviyat va huquq  asoslari kafedrasi о 'qituvchisi 
U m ida Boyzuqova 
M illiy g  ‘ova,  та ’naviyat asoslari va  huquq  ta ’limi y o  'nalishi  talabasi
Fuqarolik jamiyatining  yacheykasi  -   oilaning  benazir  nufuzi,  ulkan 
ijtimoiy  ahamiyatga  molik  voqelik  ekanligi  hech  kimda  shubha 
tu g ‘dirmaydi.  Oila jamiyatning  asosiy  hujayrasi  va  ijtimoiy  tayanchidir. 
Har bir oilaning  baxtiyorligi va farovonligi  pirovard natijada jamiyatning 
barqarorligi,  gullab-yashnashi  ham da  farovonligi  shartidir.  Oila  nafaqat 
inson  naslini  davom  ettirish  omili  sifatida  emas,  balki  jamiyat  a ’zolari 
o ‘rtasidagi  b a g ‘rikenglik  muozanatini  ushlab turadigan omil b o ‘lib,  o ‘sib 
kelayotgan  yosh  avlodni  b a g ‘rikenglik  g ‘oyasi  asosida  tarbiyalash 
maskani  sifatida katta  ahamiyatga egadir.
Inson  shaxsini  shakllantirishda  tolerantlik  madaniyatini  o ‘ziga  xos 
jihatlari  xar  bir  oilada  k o ‘rinadi,  shubhasiz,  dastlabki  bosqich  vazifasini 
o'taydi,  y a ’ni  oilada  insonlarning  bir-biri  bilan,  jamiyat  va  davlatga 
nisbatan  munosabatiga asos  solinadi.
Respublikamizda  2012-yilni  “ Mustahkam  oila  yili”  deb  e'lo n 
qilinishi, 
shundan 
dalolat 
beradiki, 
oila 
a ’zolari 
o ‘rtasidagi 
b a g ‘rikenglikka  asoslangan  munosabatlar  tizimi  xar  bir  oilaning 
mustahkamlovchi  omil  hisoblanadi,  shuningdek  yoshlarimizni  yurtga, 
Vataniga  sodiq  ruhida tarbiyalashni  taqozo etadi.
H ar  bir  jamiyatning  negizini  uning  fuqarolari,  bag‘rikeng  oilasi 
tashkil  etadi.  Har  bir  fuqaroning jamiyatda  tutgan  o ‘rni  bilan  davlatning 
qudrati  belgilanadi.  0 ‘sib  kelayotgan  avlodning  yetakchiligi  ham, 
inqirozi  ham  oiladan  boshlanadi.  Oilada  olingan  tarbiva  va  bilim  o'rnini
7

hech  bir  narsa  bosa  olmaydi.  Oilada  shaxs  b a g ‘rikenglik  niadaniyatini 
shakllantirish  bolaning  yoshligidan  boshlanadi.  Shaxs  bag'rikenglik 
madaniyatni  shakllantirishda  oiladagi  munosabatlardigi  muozanatga 
befarq  b o ‘Imaslik  lozim.
Oilada  yoshlarga  b a g ‘rikenglik  nihida  tarbiya  berish  ta 'lim  
tizim ining  boshlang'ich  nuqtasi  hisoblanadi.  Oiladagi  muhit  farzandlar 
v a   ota-onalar  o'rtasidagi  o ‘zaro  munosabat  shakllangan  tarbiya  tizimi 
bolalarda  b a g ‘rikenglikka  b o ‘lgan  dastlabki  qarashlarni  shakllantirishda 
m uhim   omil  b o ‘lib  xizmat  qiladi.  Yoshlarni  avvalo  oila  tarbivalaydi. 
Oilaviy  m uhit  o'zaro  hurmat,  b a g ‘rikenglik,  olijanoblik,  halollik  asosiga 
qurilgan  b o ‘lsa.  oila  boshliqlari  o ‘z  vazifalariga  sidqidiIdan  qarasalar 
ja m iya tning  bunday  vacheykasidan  vaxshi  fuqarolar yetishib  chiqadi.
Oiladagi 
so g'lo m 
muhit 
sog 'lo m  
mafkurani 
shakllantirish 
manbayidir.  Jamiyatda  har  bir  oilaning  mustahkamligi,  farovonligi, 
o ‘zaro  hurmat  va  ahillikni  t a ’minlash  milliy  mafkurada  k o ‘zda  tutilgan 
maqsadlarni  amalga oshirishda tayanch  b o ‘ladi»'.
Sharq  u y g ‘onish  davrining  buyuk  mutafakkiri,  qom usiy bilim  sohibi 
A bu  Ali  ibn  Sino  o'zining  «Risolatu  tadbiri  manzil»  asarida  ota-ona 
zim m asiga  o ‘ta  murakkab  va  hayotiy  vazifalarni  q o ‘yadi.  «Agar  oila 
boshlig‘i  tajribasizlik,  n o ‘noqlik  qilsa,  u  oila  a ’zolarini  yaxshi  tarbiyalay 
olmaydi  va  oqibatda  yomon  natija kelib  chiqishi  mumkin.
-  
O ilada  yomon  tarbiya,  -  deb  uqtiradi  olim,  -  faqat  shu  oilaning 
o ‘zigina  salbiy  t a ’sir  qilib  qolmasdan,  balki  atrofdagi  b oshqa  oilalarga 
ham   salbiy t a ’sir qilishi  mumkin»
Tarbiyaning  barcha  y o ‘nalishlarida  b o ‘lgani  kabi  b a g ‘rikenglikda 
ham   muntazamlilik,  vorisiylik  b o ‘lishi  darkor.  B a g ‘rikenglik  g ‘oyasini 
yoshlikdan  olib  borish  darkor,  chunki  yoshlik  kishining  dunyoqarashi, 
o ‘z- o ‘zini  anglashi  va  qadriyatlarini  tushunishi,  axloqiy  siyosiy-huquqiy 
va  boshqa  ideallarga  mustaqil  baho  berish  qobiliyati  tez  shakllanib 
borishi  bilan  xarakterlanadi.  Shuning  uchun  h am   oilada  o ‘quv  yurtlarida, 
ja m o a t  tashkilotlarida  mehnat  jam oalarida  olib  boriladigan  tarbiyaviy 
ishlarga  barchaning  diqqat  e ’tibori  qaratilm og‘i  kerak.  Bolalar  b o g ‘cha 
yoshid an  boshlab  tartibni,  turmush  qoidalarini  hurm at  qiladigan 
b o iis h la r ig a   erishish  darkor.  Buyuk  nnitafakkir  Abu  N asr  Farobiy 
aytganidek,  har  kimki  ilm-hikmatni  desa,  uni  yoshligidan  boshlasin, 
s o g ‘-salomatligini  asrasin  axloq  va  odobli  b o ‘lsin,  s o ‘zining  uddasidan 
chiqsin,  y o m on  ishlardan  saqlansin,  hiyonat,  makr  va  hiyladan  uzoq 
b o ‘lsin,  diyonatli  b o ‘lsin  va  barcha  qonun  qoidalarni  bilsin,  bilimdon  va 
notiq  b o ‘lsin,  ilmli  va  dono  kishilarni  hurmat  qilsin,  ilm  v a   ahli  ilmdan
1  M illiy  istiq lo l  g ’ovasi:  aso siy  tu sh u n ch a  va  ta m o \illa r.  -T o sh k en t;  0 ‘z b e k is to n ,  2 0 0 0 .-B .66.
8

mol-dunyosini  ayamasin,  barcha  real  moddiy  narsalar t o ‘g ‘risida  bilimni 
egallasin.
Fuqarolik  jamiyati  sharoitida  yoshlar  tolerantlik  madaniyatini 
yuksaltirish  nafaqat  oilada  ota-ona  zimmasiga  m a s’uliyatli  vazifani 
yuklaydi.  Yoshlarning  tolerantlik  ongi  va  tolerantlik  madaniyatini 
yuksaltirishda  oila,  maxalla  va  ta'lim  tizimida  pedagoglarning  o ‘rini 
kattadir.  Fuqarolik  jamiyatini  shakllantirish  jarayonida  tolerantlik 
g ‘oyasining  umumivligi  va  bag‘rikenglikning  ochiqligi  printsipini 
ro ‘yobga  chiqarishda  fuqarolarning  o ‘zini-o'zi  boshqarish  organlari,  shu 
ju m ladan  mahalla  institutlarning  mavqei  ham  beqiyosdir.  Shu  sababli 
aholi 
istiqomat 
qilayotgan 
mahallalarda 
yoshlarning 
tolerantlik 
madaniyatni  oshirish  yuzasidan  keng  ko'lamli  chora-tadbirlarni  amalga 
oshirish  kutilgan  natija  berishi  shubhasiz.  Mahallalarda  yoshlar  o'rtasida 
tushuntirishlarni  olib  borish.  suhbat,  m a ’ruza  mashg'ulotlarini  o ‘tkazish 
yoshlarning b a g ‘rikenglik  g'oyasini  singdirishga  katta  yordam  beradi.
M ahalla yoshlari  tarbiyasi  mahalla faoliyati  yo'nalishlari bilan uzviy 
b o g ‘Iiq  boMgan  jarayondir.  Aholiga  eng  yaqin  bo ‘Igan  hokimiyat 
b o ‘g ‘ini  b o ‘lgan  mahalla  yoshlar  o ‘rtasida  katta  tarbiya  o ‘chog‘i, 
tolerantlik markazi  b o ‘lm og‘i  lozim.
H ar  yili  belgilanayotgan  va  amalga  oshirilayotgan  xayrli  ishlarning 
barchasida  oila v a   uning  mustahkamligi  muammosi  umum insoniy  vazifa 
ekanligi e ’tir o f  etilmoqda.

Oila,  -  deydi  0 ‘zbekiston  Respublikasi  Prezidenti  I.  Karimov,  - 
hayotning  abadiyligini,  avlodlarning  davomiyligini  t a ’minlaydigan, 
m uqaddas  urf-odatlarimizni  saqlaydigan,  shu  bilan  birga,  kelajak  nasllar 
qanday  inson  b o ‘lib  etishishiga  bevosita  ta'sir  ko ‘rsatadigan  tarbiya 
o ‘c h o g ‘i...2
X ulo sa  qilib  aytganda,  Oilani  e ’zozlash,  uning  qadr-qimmatini 
yuksakka k o ‘tarish  bizning  ongimizda  mustahkam j o   b o ‘Iguvchi  omildir. 
M amlakatim iz  axolisini  tarbiyalashda  bag'rikenglik  g ‘oyasini  o ‘rni 
alohidadir.  Oila-mafkuraviy  tarbiyaning  eng muhim  ijtimoiy  omillaridan 
biridir.  Chunki  oila  jamiyat  negizi  boMib,  k o 'p   asrlik  mustahkam  - 
m a ’naviy  tayanchlarga  ega.  Milliy  mafkuramizga  xos  b o ‘lgan  ilk 
tushunchalar,  avvalo,  oila  muhitida  singadi.  Bu  jarayon  bobolar  o ‘giti, 
ota  ibrati,  ona  mehri  orqali  amalga  oshadi.
2  K arim o v   I.  O ’zb e k isto n   m illiy   istiqlol,  lqtisod,  siy o sat,  m afkura.  -T oshkent:  0 ‘zb e k isto n ,  1993  - 
B .47.

Katalog: Elektron%20adabiyotlar -> 71%20Маданиятшунослик
Elektron%20adabiyotlar -> IM. M. Vaxitov, sh. R. M irzayev I q I s m. M e ’ morf hilik tarixi
Elektron%20adabiyotlar -> I oism. M e ’ m o r c h IL ik tarixi 0 ‘zbek3ST0n respublikasi oliy va
71%20Маданиятшунослик -> Milliy manaviyatimiz asoslari. Imomnazarov M.pdf [Abdulloh ibn Abu Avona Shoshiy]
Elektron%20adabiyotlar -> Sa id a h b o r bulatov asrol m u xto ro V g a n c h k o r L i k
Elektron%20adabiyotlar -> Binolar zilzilabardoshligi. Rahmonov B, Siddiqov M.pdf [Abdurasulboy madrasasi]
Elektron%20adabiyotlar -> Oziq-ovqat texnologiyasi asoslari. Vasiyev M.G'.pdf [Aberdin-angus qoramol zoti]
71%20Маданиятшунослик -> H u q u q q a t L a m I 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
71%20Маданиятшунослик -> Universiteti namangan davlat universiteti

Download 6.21 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling