Нефт ва газни кайта ишлаш заводлари жиҳозлари ва лойихалаштириш


Download 0.73 Mb.
Sana27.03.2022
Hajmi0.73 Mb.
#616060
Bog'liq
1-ON Zokirov S neft va gaz jihozlari


ZokirovSobirjon№37-18

Нефт ва газни кайта ишлаш заводлари жиҳозлари ва лойихалаштириш” фани


1-Оралик назорат саволлари
1-вариант.

1.Нефт ва газни қайта ишлаш корхоналари жиҳоз ва қурилмалари қандай синфларга бўлинади?


2.Қобиқ трубали иссиқлик алмашиниш аппаратларининг тузилиши ва ишлаш принциини тушунтиринг.
3.Змеевиклииссикликалмашинишаппаратларитузилишинитушунтиринг
Жавоблар
1,
Нефть ва газни қайта ишлаш технологиясида турли-туман технологик жараёнлар қўлланилади. Бундай жараёнлар айрим белгиларга асосан бир неча синфларга бўлиниши мумкин. Технологик жараёнларни уларнинг ҳаракатлантирувчи кучига кўра турларга бўлиш мақсадга мувофиқ бўлади. Шунга кўра асосий жараёнлар 5 гуруҳга бўлинади: механик жараёнлар; гидромеханик жараёнлар; иссиқлик алмашиниш жараёнлари; модда алмашиниш жараёнлари; кимёвий жараёнлар.
Механик жараёнлар қаттиқ материалларни механик куч таъсирида қайта ишлаш билан боғлиқ бўлади. Бундай жараёнлар қаторига майдалаш, элаш, узатиш, қисмлаш, аралаштириш ва шу каби жараёнлар киради. Бу жараёнларнинг тезлиги қаттиқ жисмларнинг механик қонуниятлари билан ифодаланади. Бундай жараёнларда ҳарақатлантирувчи куч вазифасини механик босим кучи ёки марказдан қочирма куч бажаради.
Суюқ ва газсимон системалардаги ҳаракат билан боғлиқ бўлган жараёнлар гидромеханик жараёнларни ташкил этади. Бундай жараёнлар қаторига тиндириш, фильтрлаш, центрифугалаш, аралаштириш, суюқлик ёки газнинг сочилувчан материаллар қатламидан оқиб ўтиши каби жараёнлар киради. Ушбу жараёнларнинг тезлиги гидромеханика қонунлари билан аниқланади. Гидромеханик жараёнларнинг ҳаракатланувчи кучи – гидростатик ва гидродинамик босимдир.
Иссиқлик алмашиниш жараёнлари – ҳароратлар фарқи мавжуд бир (ҳарорати юқори) жисмдан иккинчи (ҳарорати паст) жисмга иссиқликнинг ўтишидир. Бу гуруҳга иситиш, совитиш, буғлатиш, конденсациялаш, эриш, қотиш каби жараёнлар киради. Жараённинг тезлиги гидродинамик режимга боғлиқ ҳолда иссиқлик узатиш қонунлари билан ифодаланади. Иссиқлик жараёнларининг ҳаракатлантирувчи кучи сифатида иссиқ ва совуқ муҳитлар ўртасидаги ҳароратлар фарқи ишлатилади.
Модда алмашиниш жараёнлари – бир ёки бир неча компонентларнинг бир фазадан, фазаларни ажратувчи юза орқали, иккинчи фазага ўтишидир. Компонентлар бир фазадан иккинчи фазага молекуляр ва турбулент диффузиялар ёрдамида ўтади. Шу сабабли бу жараёнларни диффузион жараёнлар ҳам дейилади. Бу гуруҳга ҳайдаш, ректификация, абсорбция, десорбция, адсорбция, экстракциялаш, қуритиш, кристалланиш каби жараёнлар киради. Жараёнларнинг тезлиги фазаларнинг гидродинамик ҳаракатига боғлиқ бўлиб, модда ўтказиш қонуниятлари билан ифодаланади. Модда алмашиниш жараёнларининг ҳаракатлантирувчи кучи фазалардаги концентрацияларнинг фарқи билан белгиланади.
Кимёвий жараёнлар – моддаларнинг ўзаро таъсири натижасида янги бирикмаларнинг ҳосил бўлишидир. Кимёвий реакциялар вақтида одатда иссиқлик ва модда алмашиниш жараёнлари ҳам содир бўлади. Кимёвий жараёнлар қаторига крекинг, кокслаш, пиролиз, гидрогенизация, риформинг, полимерланиш, алкиллаш, оксидлаш, водородни ажратиш, изомерланиш каби жараёнлар киради. Бу гуруҳдаги жараёнларнинг тезлиги кимёвий кинетика қонуниятлари билан ифодаланади. Реакцияларнинг тезлиги, айниқса саноат миқёсида, моддаларнинг гидромеханик ҳаракатига ҳам боғлиқ бўлади. Кимёвий жараёнларнинг ҳаракатлантирувчи кучи реакцияга кираётган моддаларнинг концентрацияларига боғлиқ бўлади.
Нефть-газни қайта ишлаш корхоналарида ишлатиладиган ускуна ва машиналар ҳам 5 гуруҳга бўлинади: механик ускуналар (майдалагичлар, тегирмонлар, саралашгичлар, транпортёрлар, дозаторлар, аралаштиргичлар); гидромеханик ускуналар (тиндиргичлар, фильтрлар, центрифугалар, аралаштиргичлар, мавҳум қайнаш қатламли ускуналар, циклонлар, электродегидраторлар, электрофильтрлар); иссиқлик алмашиниш ускуналари (иссиқлик алмашгичлар, қувурсимон ўтхоналар, совитгичлар, буғлатгичлар, конденсаторлар, эриш ўтхоналари); модда алмашиниш ускуналари (ҳайдаш кублари, ректификацион коллоналар, абсорберлар, десорберлар, адсорберлар, экстракторлар, қуритгичлар, кристаллизаторлар); кимёвий реакторлар (ичи бўш реакторлар, қўзғалмас қатламли реакторлар, мавҳум қайнаш қатламли реакторлар, фаввора ҳосил қилувчи қатламли реакторлар, ҳаракатчан қатламли реакторлар, аралаштиргичли реакторлар).
Нефть ва газни қайта ишлаш саноат корхоналаридаги технологик жараёнлар даврий ва узлуксиз равишда ўтказилади. Жараённинг тезлигини белгиловчи қийматларнинг вақт давомида ўзгаришига қараб, жараёнлар турғун ва турғунмас бўлади. Тезлик, концентрация, ҳарорат каби қийматлар вақт давомида ўзгарса жараён турғунмас, аксинча, агар бу катталиклар ўзгармаса жараён турғун дейилади. Замонавий нефть ва газни қайта ишлаш саноатида асосан узлуксиз технологик жараёнлар ишлатилади.


2, Qobiq-trubali issiqlik almashinish qurilmalari

  • Bu turdagi issiqlik almashinish qurilmalari qobiq ichida joylashgan trubalar to’plamidan tashkil topgan bo’lib, umumiy apparatlarning 80% ini shu turdagi qurilmalar tashkil qiladi.

  • Bunda trubalar ikki tomondan truba to’riga qotirilgan bo’ladi, natijada trubalar tashqi sirti, qobiq va truba to’ri bilan chegaralangan trubalar orasidagi bo’shliq hamda issiqlik almashinish trubalarining ichki sirti va ikkita qopqoq bilan chegaralangan trubalar ichki bo’shlig`i yuzaga keladi.

  • Ushbu qurilmalarda issiqliktrubalarning devori orqali uzatiladi. Truba orasidagi bo’shliqdan asosan yuzani ifloslantirmaydigan, cho’kma hosil qilmaydigan issiqlik tashuvchilar yuboriladi.

Trubalar ichki bo’shlig`idan esa asosan isitilayotgan yoki sovitilayotgan suyuqlik yuboriladi. Issiqlik tashuvchilarning harakat tezligini oshirish yoki jarayonni intensivroq olib borish maqsadida bu qurilmalarning ikkala bo’shlig`i ham ko’p hollarda bir necha yo’lli qilib tayyorlanadi.






  • Issiqlik tashuvchilarning tezligini oshirish maqsadida ko’p yo’lli isitkichlar ishlatiladi. Bu isitkichlarda suyuqlikning sarfi kam bo’lganda ularning trubalardagi tezligi kichik bo’lib, natijada issiqlik almashinish koeffistienti ham kam bo’ladi.

  • Ko’p yo’lli isitkichlarda trubalarni sekstiyalarga bo’lish uchun yoki muhitning harakat yo’lining soniga qarab, isitkichning qopqog`i bilan truba to’rining orasiga ko’ndalang to’siqlar o’rnatiladi. Bundaharbirsekstiyadagitrubalarningsonibirxilbo’lishikerak. Ko’pyo’lliisitkichlardabiryo’lliisitkichlarganisbatanmuhitlarningtezligiyo’llarningsonigaqarabproporstionalo’zgaradi.







3,

Змеевиклииссик.ликалмашгичлар 25-^75 ммлитрубалардантайёрлангансгшралсимонзмеевикларсуюкликбилантулдирилганидишдаурнатилади. Ботирилганзмеевиктрубаларидангазёкибугхаракатланади. Змеевиклииссикликалмашгичнингдиаметриидишнингулчамигакура 300-^-2000 ммгатеигбулишимумкин. СуюкликбилантулдирилганидишнингхажмикаттабулганиваидишичидагисуюкликнингтезлигижудакичикбулганиучунзмеевикнингташкидеворитомондагибугбилансуюкликорасидагиИссикликберишкоэффициентихамкичиккийматгаэгабулади. КурилманингхажминикамайтиришвасуюкликнингтезлигиниоширишучунунингИчигастакангаухшашидиштуширилади. Змеевиктрубаларидахаракатланаётганбугбосими 0,2-г4-0,5 МПагачабулгандазмеевикузунлигинингтрубадиаметриганисбати 200-^-245 булишикерак. Агарбунисбатнингмикдорикаттабулса, бугконденсатизмеевиктрубаларнингпасткикисмидайигилиб, иссикликалмашиништезлигикамаядивагидравликкаршиликортибкетади.





Афзаллиги:тузилишисодда, тайёрлашосон, иссикликалмашинишюзасиниалмаштиришкулай, идишдагисуюкликнингх,ажмикаттабулганлигисабаблирежимнингузгаришларигаунчасезгирэмас.
Камчиликлари: улчамивагидравликкаршилигикатта, идишдагисуюкликнингтезлигикамбулганлигиучунзмеевикнингташкарисидагииссикликберишкозффициентикичик, трубаларнингичкиюзасинитозалашкийин.
Download 0.73 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling