Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika


Download 438.45 Kb.
Pdf ko'rish
Sana30.05.2020
Hajmi438.45 Kb.

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA TA`LIM 

VAZIRLIGI 

NIZOMIY NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA 

UNIVERSITETI 

BOSHLANG’ICH TA`LIM FAKULTETI 

Mustaqil Ish 

MAVZU:  

Siyosiy madaniyatning qonuniy – huquqiy asoslari 

 

 



BAJARDI: JISMONIY MADANIYAT TA`LIM  

YO’NALISHI 301 – GURUH TALABASI  



Amirqulov Samandar  

Tekshirdi : Eshquvatov Bobur  

 

 

TOSHKENT 2020 

 


Reja: 

1) Qonun va qonun ustuvorligi. 

 

2) Yoshlarining ma’naviy va huquqiy madaniyatini oshirish  

 

3) Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshrish  

 

 

 

 

 

1

.

 Qonun va qonun ustuvorligi. 

 

 Qonun va qonun ustuvorligi Mamlakatimiz mustaqillikka erishgach, huquqiy davlat va 

fuqarolik jamiyati barpo etishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ydi, shu tufayli qozirgi 

sharoitda huquqiy ong va huquqiy madaniyatga bo‘lgan talab tobora ortmoqda. Huquqiy 

ong, bilim va madaniyatga ega bo‘lish jinsi, tili, yoshi, irqi, milliy mansubligi, e'tiqodi, 

kеlib chiqishi, xizmat turi, ijtimoiy mavqеidan qat'iy nazar, qar bir O‘zbеkiston fuqarosi 

uchun qoyat katta aqamiyatga ega. «qar bir fuqaro, qar bir inson o‘z qaq-huquqini yaxshi 

bilishi va uni qimoya qila olishi zarur. Odamlarni huquqiy madaniyat, huquqiy ong, 

huquqiy bilimlar bilan qurollantirish asosiy vazifalardan biri bo‘lishi shart.Toki, 

jamiyatning qar qaysi a'zosi o‘z huquqi, o‘z burchi va mas'uliyatini puxta bilmas ekan, uni 

qayotiy eqtiyoj sifatida anglamas ekan, bizning isloqot, yangilanish qaqidagi barcha 

so‘zlarimiz, sa'yqarakatlarimiz bеsamar kеtavеradi». Binobarin, huquqiy ong ijtimoiy ong 

shakli sifatida namoyon bo‘ladi.Zеro, avvalambor, «Odamning ijtimoiy qayotni tushunishi, 

sеzishi, unga munosabati uning onggida yuz bеradi.Siyosiy ong, ijtimoiy ong iboralari ana 

shundan kеlib chiqqandir. Voqеlikning kishi miyasida uning butun ruqiy faoliyatini o‘z 

ichiga olgan va albatta, ma'lum maqsadga yo‘nalgan qolda aks etishi ongning zuquridir. 

Ong, shuningdеk, kishining ruqiy, siyosiy, falsafiy nuqtai nazarlari, diniy, badiiy 

qarashlarining qam majmui qisoblanadi.Ijtimoiy ong dеganda ana shular nazarda tutiladi». 

Yagona ijtimoiy ong shakllaridan biri sifatida maydonga chiqarkan, huquqiy ong nisbatan 

mustaqil bo‘lib, ijtimoiy qayotning barcha xilma-xil huquqiy qodisalarini, ya'ni huquqiy 

tizim, huquqiy tartibga solish, huquq-tartibot vaqokazolarni aks ettiradi. Huquqiy ongni 

mamlakat fuqarolarining qam amaldagi huquqqa, yuridik amaliyotga, fuqarolar huquqlari, 

erkinliklari majburiyatlariga, qam orzu qilingan huquqqa va boshqa huquqiy qodisalarga 

munosabatini ifodalovchi huquqiy sеzgilar, qoyalar, baqolar, tasavvurlar tizimi sifatida 

ta'riflash mumkin. Shuni aloqida qayd etish joizki, huquqiy ongsiz huquqiy ijodkorlikni 

qam, huquqning o‘zini qam tasavvur etib bo‘lmaydi.Albatta, bu fikrdan huquqiy ong 



huquqni  yaratadi dеgan ma'no  kеlib chiqmaydi.huquqhuquqiy ong tomonidan  emas, balki 

qayotdagi muayyan iqtisodiy shart-sharoitlar nеgizida yaratiladi. huquqiy ong esa bu 

jarayonda faqat vositachi, yangi qoyalar asosi vazifasini bajaradi. Huquqiy ong — bu 

jamiyatda kishilarning huquq to‘qrisidagi qarashlaridir, chunki huquqiy normalar 

jamiyatning iqtisodiy, siyosiy va madaniy qayotida kishilar o‘rtasida turli ijtimoiy 

munosabatlarni tartibga solishda muqim rol o‘ynaydi. huquq normalari bilan ijtimoiy 

munosabatlarni tartibga solishda huquqiy ong, ya'ni kishilarning huquqni bilishligi, huquq 

normalarni bajarishligi katta aqamiyatga egadir. huquqiy ong jamiyatda ijtimoiy ongni 

boshqa ong shakllaridan falsafa, siyosat, din, axloqan farqqiladi. Huquqiy ong jamiyatda 

ijtimoiy ongning maxsus shakli bo‘lib qisoblanadi, chunki huquqiy ong kеng tushuncha 

bo‘lib, jamiyatda huquqiy normalarni qabul qilish, ularni turmushda qo‘llash, huquq 

to‘qrisida bilimlarning, ya'ni huquqiy madaniyat vahuquqiy tarbiya to‘qrisidagi murakkab 

ijtimoiy vaziflarni o‘z ichiga oladi. Huquqiy ong vahuquqning munosabatlari uning 

quyidagi xususiyatlarida namoyon bo‘ladi. — jamiyatdahuquqiy ong qonun va boshqa 

huquq normalarni qabul qilishda turli qoyalarni rivojlantirishda, ularni qabul qilishda 

muqim rol o‘ynaydi. — jamiyatdahuquqiy ong barcha fuqarolarning, davlat organlarini, 

ayniqsa huquqni muqofaza qiluvchi organlar, prokuratura, ichki ishlar organlari, milliy 

xavfsizlik xizmati, adliya organlari va mansabdor shaxslarni huquqni to‘qri qayotda 

qo‘llash uchun ular bilan turli ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda muqim axamiyatga 

ega. — jamiyatdahuquqiy ong amaldagi davlatning qarakatda bo‘lgan huquqiy normalarini 

tartibga solishda, kodifikatsiya qilishda muqim rol o‘ynaydi. — jamiyatdahuquqiy ong 

boshqa ijtimoiy shakllaridan huquq, majburiyat, burch, huquqbuzarlik va qo‘llaniladigan 

jazo choralari bilan farqqiladi. huquqiy ong davlatning huquqiy normalarini qabul qilish, 

huquqiy tashabbuskorlik faoliyatini amalga oshirishda, huquqiy normalarni turmushda 

qo‘llashda ular bilan kishilar o‘rtasidagi turli ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda katta 

aqamiyatga ega. Chunki davlat miqyosida qar qanday qonun va boshqa huquqiy normalar 

qabul qilishdan oldin huquqshunos mutaxassislar tomonidan o‘rganib chiqiladi. Shuning 

uchun xukuqshunoslar qanchalik siyosat va amaliyotni yaxshi bilsa, qabul qilinadigan 

huquq normalari shunchalik mustaqkam bo‘ladi. Qonunga nisbatan qurmatni tarbiyalash, 

qabul qilinayotgan qonunlar sifatini ta'minlash, qonuniylik vahuquq-tartibotni 

mustaqkamlash, sudning qokimiyat va mansabdor shaxslardan amalda mustaqilligiga 

erishish yo‘li bilan jamiyatda huquqiy nigilizmga barqam bеrish lozim. Zotan, ijtimoiy 

barqarorlik, shu bilan birga, yurt tinchligi, vatan ravnaqi, xalq erkinligi va farovonligiga 

erishish, inson huquqlarining moddiy kafolatlarini kеngaytirish, millatlararo totuvlik, diniy 

baqrikеnglik kabi jiqatlar fuqarolarimizning soqlom ma'naviy-axloqiy tarbiyasida muqim 

aqamiyat kasb etadi. Ayni paytda, bu jiqatlar huquqiy ongni shakllantirish asoslari 

qisoblanadi. Hozirgi zamon huquqiy ongi inqirozi ko‘p jiqatdan huquqiy madaniyat 

saviyasi bilan bеlgilanadi. Ma'naviy-axloqiy vahuquqiy qadriyatlar tizimi sifatida huquqiy 

madaniyat huquqiy qolat rivojining erishilgan darajasida, normativ huquqiy qujjatlarda, 

huquqiy ongda o‘z ifodasini topadi. Har bir fuqaro shaxsiga nisbatan olganda, huquqiy 

madaniyat – bu huquqni bilish va tushunish, uning ko‘rsatmalarini ongli ravishda 

bajarishdir. Profеssional huquqiy madaniyat – bu qonunlar va qonun kuchidagi qujjatlarni, 



shuningdеk, huquq manbalarini  chuqur, kеng ko‘lamli  va rasmiylashtirilgan  darajada bilish, 

huquq printsiplari va huquqiy tartibga solish vazifalarini to‘qri tushunish, huquqiy 

ko‘rsatmalar, qonuniylik tamoyillariga qat'iy va aniq rioya etgan qolda huquqqa va uni 

qo‘llash amaliyotiga profеssional munosabatda bo‘lish, ya'ni huquqni yuksak darajada 

egallashdir. Milliy huquqiy madaniyat – yuridik ta'riflarning bеtakror uyqunligi, ma'nosi, 

shaklini yaratuvchi boshlanqich asosdir.Zеro, huquq ijodkorligi, eng avvalo, qar bir 

muallifning ichki dunyosi bilan bеvosita boqliq individual jarayondir.huquq – huquqiy 

qadriyatlar yaratuvchisi bo‘lgan qalq ma'naviy ijodining maqsuli. Chunki aynan shu qayot 

tarzi, shu sivilizatsiyaning kundalik amaliyoti xulq-atvorni tartibga solish, xilma-xil qayot 

ziddiyatlarini qal etishning tеgishli normalarini dunyoga kеltiradi.huquqiyqadriyatlarni 

yaratish bo‘yicha huquq ijodkorligining individualligi va noyobligi aynan shundaki, 

huquqiy-madaniy jarayonlar muayyan davlatchilik, milliy huquq-tartibot, aniq tarixiy davr 

va o‘ziga xos huquqiy ong qamda shu qalq mеntalitеti doirasida kеchadi. Shunday qilib, 

bizningcha, huquqiy madaniyat dеganda, huquqiy bilim andazalari va uning tabiatini, 

huquqiy tizim baqosini, shuningdеk, huquqiy xattiqarakatlar soqasini tartibga soluvchi 

ijtimoiy qadriyatlar, normalar, an'ana va andazalar mazmun-moqiyatini tushunish kеrak. 

Bugungi kunda biz tanlab olgan yangi jamiyat qurish yo‘lida talaba yoshlarning huquqiy 

ongi va madaniyatini yuksak darajada shakllantirish qamda ularning konstitutsiyaviy 

huquqlari va erkinliklarini kafolatli ta'minlash muammolari aloqida aqamiyat kasb 

etmoqda. ―huquqiy madaniyatning yuqori darajada bo‘lishi huquqiy davlatning o‘ziga xos 

xususiyatidir. Bozor iqtisodiyotini shakllantirishda huquqiy madaniyatni oshirish muqim 

ish qisoblanadi.Shu bilan birga huquqiy madaniyat saviyasi qabul qilingan qonunlar soni 

bilan emas, balki ushbu qonunlarning barcha darajalarda ijro etilishi bilan bеlgilanadi. 

Ushbu muqim ishda odamlarda qonunlarga va normativ-huquqiy qujjatlarga nisbatan 

chuqur qurmat qissini tarbiyalash aloqida aqamiyatga egadir. Zеro, huquqiy normalar 

odamlar ongiga singgan va ular amal qilgan taqdirdagina yashaydi va ruyobga chiqadi‖. 

Huquqiy madaniyat – bu jamiyat a'zolari bo‘lmish fuqarolarning huquqiy bilish darajasi, 

huquqga nisbatan qurmati va jamiyatda huquqning yuksak qadriyat sifatida 

e'zozlanishidir... Huquqiy madaniyat – bu jamiyat qayotiga huquqni sifatli tatbiq etishdir. U 

kundalik turmush muammo va masalalarini qal etishda huquqiy imkoniyatlardan 

foydalanishda, qalq eqtiyojlarini qondirishda o‘ziga xos bir baromеtdir. Shuning uchun 

bеlgilash qiyin emaski, huquqiy madaniyat darajasi qonunchilik mazmunining odamlar 

eqtiyoji vaqiziqishlariga qanchalik yaqinligiga, huquq va burchlar bayon etilgan 

qonunchilik shaxslarning nеchoqlik kеng doirasiga daxldorligiga boqliq. O‘zbеkistonda 

aqolining huquqiy madaniyatni oshirish masalasi Prеzidеntimiz I.A.Karimov ta'kidlab 

o‘tganlaridеk, ―davlat siyosati darajasiga ko‘tarilishi lozim, zеro mustaqillik so‘zining 

zamirida qam katta, uluqhuquqqa ega bo‘lish dеgan tushuncha yotadi‖. Jamiyatda huquqiy 

madaniyatni yuksaltirish Milliy dasturi aqoli barcha qatlamlarida huquqiy savodxonlikni 

oshirish, yuqori darajadagi huquqiy ongni shakllantirish, huquqiy bilimlarni kundalik 

qayotda tatbiq eta bilish ko‘nikmalarini tarbiyalash uchun huquqiy madaniyatni 

rivojlantirishning kеng, doimo qarakatdagi tizimini yaratishni vazifa qilib bеlgiladi. Xulosa 

qilib aytganda, aholining huquqiy ongini shakllantirish tizimi uchun muqim qarorlardan biri 



bo‘lib, Prеzidеnt I.A.Karimovning ―O‘zbеkiston Rеspublikasi Konstitutsiyasini 

o‘rganishni tashkil qilish to‘qrisida‖gi farmoyishi hisoblanadi. Mazkur farmoyishni bajarish 

yuzasidan mamlakatimizning asosiy qonunini o‘rganish bo‘yicha izchil tizim tashkil etildi 

va tеgishli darsliklar, o‘quv qo‘llanmalar, risolalar chop etilishi zarur. 

 

 

2. Yoshlarining ma’naviy va huquqiy madaniyatini oshirish  

Bugungi kunning eng dolzarb masalalaridan biri sifatida jamiyatda yuksak huquqiy 

madaniyatni shakllantirish desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Ayniqsa, Respublika Ma’naviyat 

va ma’rifat markazi bu yo‘nalishda yurtimizdagi ko‘plab davlat va nodavlat tashkilotlar 

faollik va tashabbuskorlik ko‘rsatayotgani e’tirofga loyiq. 

Chunki, kuchli fuqarolik jamiyatiga erishish uchun fuqarolar o‘z huquq va erkinliklarini 

yaxshi bilishlari zarur. Zero, inson huquqi va asosiy erkinliklari xalqaro huquqning 

yetakchi tamoyillari sirasiga kiradi. Shu sababli, bugungi rivojlangan dunyoda har bir 

davlat inson huquq va erkinliklarini, xavfsizligini, yashash sharoitini ta’minlash borasidagi 

xalqaro miqyosda qabul qilingan hujjatlarni ratifikatsiya qilgan. Bu hujjatlarga og‘ishmay 

amal qilish esa fuqarolarning huquqiy madaniyati qay darajada shakllanganiga bog‘liq. 

Fuqarolarning barcha qatlamlari huquqiy savodxonlikka erishishlari, yuksak darajadagi 

huquqiy ongga ega bo‘lishlari hamda huquqiy bilimlarini kundalik hayotda qo‘llay 

olishlari uchun asosiy e’tiborni nimalarga qaratish lozimligi haqidagi vazifalar Oliy Majlis 

tomonidan 1997-yil 29-avgustda tasdiqlangan “Jamiyatda huquqiy madaniyatni 

yuksaltirish milliy dastur”da belgilab berilgan. “Huquqiy tarbiyani yaxshilash, aholining 

huquqiy madaniyati darajasini yuksaltirish, huquqshunos kadrlarni tayyorlash tizimini 

takomillashtirish, jamoatchilik fikrini o‘rganish ishini yaxshilash haqida”gi Farmon, 1997-

yil 29-avgustdagi “Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish milliy dasturi” hamda 

1998-yil  29- maydagi “Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish milliy dasturini 

amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Vazirlar Mahkamasi Qarori bu sohadagi 

islohotlar rivojida muhim dasturilamal bo‘lgan bo‘lsa, endilikda, O‘zbekiston 

Respublikasining “Korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi, “Huquqiy axborotni 

tarqatish va undan foydalanishni ta’minlash to‘g‘risida” yangi Qonunlari, O'zbekiston 

respublikasi Prezidentining 2017-yil 14-martdagi “Huquqbuzarliklar profilaktikasi va 

jinoyatchilikka qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari 

to'g'risida"gi qarori aynan yangicha talab va ma’suliyatni oshiruvchi asos bo‘ldi. 


Mamlakatimizda  huquqbuzarliklar  profilaktikasi va jinoyatchilikka  qarshi kurashish 

borasida qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Huquqbuzarliklar profilaktikasi va 

jinoyatchilikka qarshi kurash samarali bo‘lishi har bir fuqaro, hatto, bo‘lg‘usi kadrlar 

hisoblanmish – talabalarimizning sa’y-harakatlariga ham bog‘liqdir. Buning uchun 

jamiyatning har bir a’zosi yangi qonunlarni,huquqiy hujjatlarni o‘qib,o‘rganib borishi 

zarur.Jumladan, kelajagimiz egalari bo‘lgan yoshlar masalasiga o‘tayotgan yil davomida 

alohida e’tibor qaratilib, bir qator muhim va dolzarb ishlar amalga oshirildi. “Bugungi 

kunda mamlakatimizda olib borilayotgan islohotlar samarasi avvalambor 

yuksak ma’naviyatli, mustaqil fikrlaydigan, Vatanimiz taqdiri va istiqboli uchun 

mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga qodir yosh kadrlar safini kengaytirishga bevosita 

bog‘liq”, degandi Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul 

qilinganining 25 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruzasida. 

Darhaqiqat, O‘zbekiston aholisining 60 foizidan ziyodini 30 yoshgacha bo‘lgan yoshlar 

tashkil etishi, yurtimiz ertasi ularning bugun qanday inson bo‘lib ulg‘ayayotgani bilan 

chambarchas bog‘liqligi yosh avlod vakillariga jiddiy e’tibor qaratishni talab etadi. 2017-

yil 28-iyul kuni Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi tashkil etilgani va ushbu sana 

yoshlarni ma’naviy yuksalish kuni sifatida belgilangani, yurtimiz yoshlarini har tomonlama 

qo‘llab-quvvatlash, rag‘batlantirish bo‘yicha qator sa’y-harakatlar amalga oshirilayotgani 

e’tiborga molik. Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili doirasida navqiron avlod 

vakillari bilan yuzma-yuz muloqot va uchrashuvlar tashkil etilib, ularning muammolari 

o‘rganilganda, aholining qonunlarimizga, huquqiy masalalarga bo‘lgan qiziqishi 

ortganining guvohi bo‘ldik. 

Zero, huquqiy madaniyat va ma’naviyat umuminsoniy qadriyatlarining tarkibiy qismidir. U 

umumiy madaniyatning shunchaki bir qismi emas, balki uning o‘zagi, negizi, asosidir. 

Huquqiy madaniyat deganda, har bir davlatning qonun asoslari, huquq me’yorlarining 

mavjudligi, fuqarolarning mavjud qonunlarini bilishi va o‘z faoliyatida ularga rioya etishi 

— huquqiy va demokratik davlat barpo etishning muhim sharti haqida fuqarolik jamiyatida 

kishilarning yetuk ma’naviyati, ularning huquqiy burch va mas’uliyatlari tushuniladi.

 

3. Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshrish  

Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirib borish qonun ustuvorligini 

taʼminlash va qonuniylikni mustahkamlashning eng muhim shartlaridan biri hisoblanadi. 

 

Soʻnggi yillarda milliy huquq tizimini tubdan isloh qilish, jamiyatda huquqiy madaniyatni 



shakllantirish hamda malakali yuridik kadrlarni tayyorlash borasida sezilarli ishlar amalga 

oshirildi. 

 

Shu bilan birga, inson huquq va erkinliklariga hurmat munosabatini shakllantirishga, 



aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, jamiyatda fuqarolarning 

huquqiy savodxonligi darajasini oshirishga toʻsqinlik qiluvchi bir qator muammo va 

kamchiliklar saqlanib qolinmoqda. 

 

Xususan, huquqiy madaniyatni yuksaltirishda, eng avvalo, huquqiy taʼlim va tarbiya 



borasidagi ishlar tizimli va uzviy olib borilmayapti. Uzoq yillar davomida bu masala 

huquqni muhofaza qiluvchi organlar va ayrim davlat organlarining ishi sifatida qarab 

kelinib, bunda oila, mahalla va fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining ishtiroki 

yetarlicha taʼminlanmagan. 

 

Yoshlarning huquqiy tarbiyasiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarga nisbatan huquqiy 



immunitetni shakllantirish, har bir shaxsda qonunlarga va odob-axloq qoidalariga hurmat, 

milliy qadriyatlarga sadoqat, huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik hissini uygʻotish 

ishiga kompleks tarzda yondashilmadi. 

 

Aholining huquqiy bilimlarini oshirishga doir vazifalarning umumiy tusda belgilanganligi 



hamda ularni amalga oshirishning aniq taʼsirchan mexanizmi mavjud emasligi jamiyatda 

huquqiy madaniyatni yuksaltirish borasidagi ishlarning samarasiz olib borilayotganligini 

koʻrsatadi. 

 

Huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat 



manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash gʻoyalarini aholi ongiga singdirish 

ishlarining yetarli olib borilmasligi ham qonun ustuvorligini taʼminlashga oʻzining jiddiy 

salbiy taʼsirini koʻrsatmoqda. 

 

Aholining huquqiy bilimlari yetarli emasligi, shuningdek, davlat organlarining qonunga 



xilof qarorlari ustidan sudga shikoyat qilish imkoniyatidan deyarli foydalanmasligi 

mansabdor shaxslar tomonidan fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlari 

kamsitilishi holatlarining vujudga kelishiga sabab boʻlmoqda. 

 

Bundan tashqari, hozirgi globallashuv, ilmiy-texnik taraqqiyot davrida aholining huquqiy 



ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishning innovatsion usullaridan, targʻibotning ilgʻor 

va taʼsirchan vositalaridan, xorijiy davlatlarning bu boradagi ijobiy tajribalaridan yetarli 

darajada foydalanilmayapti. 

 

Aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga doir ishlar samaradorligini 



yanada takomillashtirish, fuqarolarning ijtimoiy-siyosiy oʻzgarishlar bilan uygʻun ravishda 

huquqiy bilimlarini oshirib borishning zamonaviy usullarini joriy etish, shuningdek, 

aholini, ayniqsa, yoshlarni zararli axborotlardan himoya qilish boʻyicha mustahkam 


huquqiy  immunitetni shakllantirish maqsadida: 

 

1. Quyidagilar jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning asosiy 



vazifalari etib belgilansin: 

 

aholiga mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar, qabul 



qilinayotgan qonun hujjatlari va davlat dasturlarining mazmuni va mohiyatini izchil 

yetkazish tizimini shakllantirish, fuqarolar ongida “Jamiyatda qonunlarga hurmat 



ruhini qaror toptirish ‒ demokratik huquqiy davlat qurishning garovidir!” degan 

hayotiy gʻoyani mustahkamlash; 

 

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda, eng avvalo, taʼlim-



tarbiyaning tizimli va uzviy ravishda olib borilishiga alohida eʼtibor qaratish, maktabgacha 

taʼlim tizimidan boshlab, aholining barcha qatlamlariga huquqiy ong va huquqiy 

madaniyatni chuqur singdirish, shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari 

oʻrtasidagi muvozanatni saqlash gʻoyalarini keng targʻib qilish; 

 

yosh avlod ongiga huquq va burch, halollik va poklik tushunchalarini hamda odob-axloq 



normalarini chuqur singdirib borish, Konstitutsiyaning muhim jihatlarini ularga bolaligidan 

boshlab oʻrgatish; 

 

aholi oʻrtasida huquqiy madaniyatni shakllantirish boʻyicha huquqiy-maʼrifiy tadbirlarni 



xalqimiz tarixi, dini, milliy qadriyatlarini oʻrgatish bilan uygʻun holda tashkil qilish, 

shuningdek, har bir fuqaroda davlat ramzlari bilan faxrlanish tuygʻularini shakllantirish 

orqali mamlakatga daxldorlik, vatanparvarlik hissini kuchaytirish; 

 

davlat xizmatchilarining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirib borish, ularda 



korrupsiya va boshqa huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik munosabatini 

shakllantirish; 

 

davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, shu jumladan, huquqni muhofaza qiluvchi 



organlar hamda fuqarolik jamiyati institutlarining manzilli huquqiy targʻibotni amalga 

oshirish borasidagi oʻzaro hamkorligini mustahkamlash; 

 

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirishga doir tadbirlarni tashkil etishda 



ijtimoiy sheriklik prinsiplaridan keng va unumli foydalanishni tizimli asosda yoʻlga 

qoʻyish; 

 

ommaviy axborot vositalarining huquqiy axborot bilan taʼminlashdagi rolini oshirish, 



huquqiy targʻibotning innovatsion usullaridan keng foydalanish, shu jumladan, veb-

texnologiyalarni qoʻllashni kengaytirish; 

 


yuridik taʼlimni takomillashtirish, shuningdek, yuridik kadrlarni tayyorlash, qayta 

tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish; 

 

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning ilmiy asoslarini chuqur 



tadqiq etish. 

 

2. “Yuksak huquqiy madaniyat – mamlakat taraqqiyoti kafolati” degan konseptual 



gʻoya asosida aholining barcha qatlamlari huquqiy savodxonlikka erishishlari, yuksak 

darajadagi huquqiy ongga ega boʻlishlari hamda huquqiy bilimlarini kundalik hayotda 

qoʻllay olishlari uchun tizimli va keng qamrovli huquqiy targʻibot tadbirlarini tashkil qilish 

davlat organlari va tashkilotlarning ustuvor vazifalaridan biri etib belgilansin. 

 

3. Belgilab qoʻyilsinki, jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish “shaxs 



– oila ‒ mahalla ‒ taʼlim muassasasi ‒ tashkilot ‒ jamiyat” prinsipi boʻyicha tizimli va 

uzviy tashkil etiladi. 

 

4. Quyidagilar: 



 

Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda ‒ 

Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq; 

 

Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasini 2019 yilda samarali amalga 



oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda ‒ “Yoʻl xaritasi”) 2-ilovaga muvofiq 

tasdiqlansin. 

 

Belgilab qoʻyilsinki, vazirlik va idoralar rahbarlari Konsepsiyada nazarda tutilgan 



tadbirlarning oʻz vaqtida, toʻliq va sifatli amalga oshirilishi uchun shaxsan javobgar 

boʻladi. 

 

5. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi jamiyatda huquqiy ong va huquqiy 



madaniyatni yuksaltirish sohasida muvofiqlashtiruvchi davlat organi etib belgilansin. 

 

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga quyidagi qoʻshimcha vazifalar yuklatilsin: 



 

ijrochilar va aholini qonunchilikning mazmun-mohiyati va ahamiyati toʻgʻrisida xabardor 

qilishning sifatini tubdan oshirish, ushbu faoliyatni tashkil qilishda prinsipial yangi 

yondashuvlarni ishlab chiqish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish; 

 

davlat organlari va tashkilotlarning huquqiy axborotdan keng koʻlamda foydalanishini 



taʼminlash, ularning ushbu sohada fuqarolik jamiyati institutlari va ommaviy axborot 

vositalari bilan samarali hamkorlik qilish boʻyicha faoliyatini muvofiqlashtirish; 

 


davlat organlari va tashkilotlar tomonidan huquqiy targʻibot va maʼrifat boʻyicha olib 

borilgan ishlarni oʻrganish, shuningdek, ularning ushbu yoʻnalishdagi faoliyatini 

takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash; 

 

aholining turli qatlamlari, shu jumladan, tadbirkorlar va yoshlarning axborotga boʻlgan 



ehtiyojlarini hisobga olgan holda huquqiy targʻibotni amalga oshirishning zamonaviy 

mexanizmlarini joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish; 

 

ijrochilar va aholini qonunchilikning mohiyati va ahamiyati toʻgʻrisida xabardor qilishning 



sifatini tubdan yaxshilash maqsadida keng jamoatchilik fikrini oʻrganish, tahlil qilish, 

ushbu sohada ishlarni yanada takomillashtirish borasida takliflar ishlab chiqish. 

 

6. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining: 



 

Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi hamda 

qoʻshimcha huquqiy maʼlumotlar (yuridik lugʻat, huquqiy adabiyotlar elektron 

maydonchasi, qonun hujjatlari loyihalari muhokamasi boʻyicha onlayn forum va 

boshqalar) yetkazish tizimini oʻz ichiga oladigan Oʻzbekiston Respublikasining milliy 

huquqiy internet portalini yaratish; 

 

aholiga bepul maslahat berish portalini oʻz ichiga olgan Advice.uz huquqiy axborot 



tizimini yaratish; 

 

umumtaʼlim maktablari va akademik litseylarda huquqiy bilimlarga doir oʻquv 



mashgʻulotlari koʻlamini yanada kengaytirish; 

 

aholining kundalik hayotida koʻp uchraydigan huquqiy masalalar yuzasidan savol-javob 



tarzidagi qoʻllanmalarni tayyorlash va xonadonlarga bepul tarqatish; 

 

aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga munosib hissa qoʻshgan 



davlat organlari va tashkilotlar xodimlariga aholining huquqiy savodxonligini oshirishda 

koʻrsatgan xizmatlari uchun topshiriladigan “Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi” koʻkrak 

nishonini taʼsis etish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin. 

 

7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda “Huquqiy targʻibot 



ishlari aʼlochisi” koʻkrak nishoni toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida Hukumat qarorini 

qabul qilsin. 

 

8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga davlat organlari va tashkilotlarining 



huquqiy targʻibotni amalga oshirish, aholiga qabul qilinayotgan qonun hujjatlarining 

mazmun-mohiyati va ahamiyatini yetkazish, shuningdek, aholining huquqiy savodxonligini 

oshirish boʻyicha olib borayotgan faoliyati ustidan taʼsirchan parlament nazoratini yoʻlga 


qoʻyish tavsiya etilsin. 

 

9. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vazirligi Adliya vazirligi bilan birgalikda 



ikki oy muddatda maktabgacha taʼlim muassasalarida “Bola huquqlari va majburiyatlari” 

mavzusidagi mashgʻulotlarni malakali mutaxassislarni jalb qilgan holda koʻrgazmali tarzda 

tizimli joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar 

Mahkamasiga kiritsin. 

 

10. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi hamda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim 



vazirligi Adliya vazirligi bilan birgalikda: 

 

2019/2020 oʻquv yilidan boshlab taʼlim muassasalarida oʻquvchi va talabalarning huquqiy 



bilimlari uzluksiz va tizimli oshirib borilishini taʼminlash mexanizmini joriy etsin, 

shuningdek, oʻquvchi va talabalarning huquqiy savodxonligini oshirishga qaratilgan oʻquv 

dasturlarini tubdan qayta koʻrib chiqilishini taʼminlasin; 

 

2019 yil 1 martga qadar yoshlarda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, 



ayniqsa, ularning ongida korrupsiyaning jamiyat va mamlakat ravnaqi uchun oʻta salbiy 

illat ekanligini targʻib qilishga qaratilgan oʻquv materiallari tayyorlanishini tashkil qilsin; 

 

yosh avlodning huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish boʻyicha taʼlim 



muassasalarining huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilishining samarali 

mexanizmlarini kengaytirish choralarini koʻrsin. 

 

11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi 



Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik 

va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda taʼlim muassasalarida turli huquqbuzarliklar, 

qoidabuzarliklar, giyohvandlik va boshqa salbiy hodisalarning oldini olish boʻyicha 

maxsus dasturlar ishlab chiqilishini va ularning amalga oshirilishini taʼminlasin. 

 

12. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan 



birgalikda: 

 

2019 yil 1 iyulga qadar Advice.uz huquqiy axborot tizimining ishlab chiqilishini va ishga 



tushirilishini taʼminlasin; 

 

2020 yil 1 yanvarga qadar Oʻzbekiston Respublikasining milliy huquqiy internet portali 



yaratilishini toʻliq yakunlasin; 

 

uch oy muddatda aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamiga bepul ixtiyoriy yuridik 



yordam koʻrsatish (pro bono) tizimini rivojlantirishni nazarda tutuvchi tegishli normativ-

huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga 



kiritsin; 

 

doimiy ravishda eng dolzarb, aholini qiziqtiradigan masalalarni belgilab, aniq dasturlar 



asosida ular boʻyicha manzilli va predmetli huquqiy targʻibotni amalga oshirsin, huquqiy 

targʻibotni amalga oshirishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish borasida aholi turli 

qatlamlarining fikrlarini oʻrganib, tahlil qilib borsin; 

 

ikki oy muddatda yoshidan kelib chiqib huquqiy ong va huquqiy madaniyat darajasi 



boʻyicha aholining huquqiy savodxonligi darajasiga qoʻyiladigan minimal talablarni ishlab 

chiqsin va tasdiqlasin; 

 

bir oy muddatda mahallalarda fuqarolarning huquqiy bilimini oshirish maqsadida tizimli 



ravishda amalga oshiriladigan “Huquqiy axborot kuni” loyihasini joriy etsin; 

 

bir oy muddatda davlat organlari va tashkilotlarda xodimlarning huquqiy bilimlarini 



oshirishga qaratilgan bepul huquqiy maslahat kurslarini tashkil etish dasturlarini ishlab 

chiqsin; 

 

jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish holati hamda bu sohadagi davlat siyosatini 



amalga oshirish samaradorligini oʻrganish uchun tadqiqotlar va soʻrovlar oʻtkazib borsin; 

 

zarur hollarda, fuqarolik jamiyati institutlari, ilmiy doiralar, xorijiy ekspertlarni 



Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”ni samarali amalga oshirishda ishtirok etishga, shuningdek, 

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish bilan bogʻliq dolzarb 

masalalarni muhokama qilishga va natijasi boʻyicha zarur chora-tadbirlarni belgilashga 

keng jalb qilsin; 

 

Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”ning amalga oshirilishi doirasida ishlab chiqiladigan 



normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining oʻz vaqtida hamda sifatli tayyorlanishi, 

kelishilishi va kiritilishi ustidan monitoring olib borilishini taʼminlasin; 

 

Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”ni amalga oshirish jarayonining samarali muvofiqlashtirilishi 



va monitoringi, shuningdek, ularning ijrosi toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga doimiy 

ravishda axborot berib borsin; 

 

ikki oy muddatda Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha tadbirlarni 



monitoring qilish va baholashning koʻrsatkichlarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi Hukumat qarori 

loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 

 

13. Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi va Adliya vazirligi bir oy muddatda huquqiy 



mavzularni tizimli va tahliliy yoritib borish hamda aholini qonunga hurmat ruhida 

tarbiyalashga doir telekoʻrsatuvlar koʻlamini kengaytirish choralarini koʻrsin. 



 

14. Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi davlat ilmiy-texnik 

dasturlari doirasida amaliy ilmiy-texnik loyihalar va innovatsion ishlanmalar tanlovida 

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning tashkiliy-huquqiy, 

pedagogik-psixologik jihatlarini ilmiy-amaliy tadqiq etishga oid mavzularni muntazam 

eʼlon qilib borsin. 

 

15. Belgilansinki, davlat boshqaruvi organlari jamiyatda huquqiy ong va huquqiy 



madaniyatni targʻib qilish bilan bogʻliq loyihalarni amalga oshirish uchun belgilangan 

tartibda nodavlat notijorat tashkilotlariga byudjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan davlat 

ijtimoiy buyurtmasini berishi mumkin. 

 

16. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari mazkur 



Farmondan kelib chiqadigan huquqiy-maʼrifiy tadbirlarni amalga oshirishga qaratilgan 

mablagʻlarni oʻzlarining xarajatlar smetasida nazarda tutib borsin. 

 

17. Oʻzbekiston Matbuot va axborot agentligi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, 



Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi: 

 

ommaviy axborot vositalarining jamoatchilik nazoratini taʼminlash borasidagi rolini 



oshirish, bu borada ularning davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik 

jamiyatining boshqa institutlari bilan aloqasini kuchaytirish yuzasidan aniq chora-tadbirlar 

amalga oshirilishini taʼminlasin; 

 

Adliya vazirligi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda mazkur 



Farmonning mazmuni va mohiyatini hamda uning amalga oshirilishi boʻyicha keng 

tushuntirish ishlarini ommaviy axborot vositalari va Internet tarmogʻi orqali yoritilishini 

taʼminlasin.

 

 

 

 



 

 

 



 

Download 438.45 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling