O z b e k is t o n r e s p u b L ik a s I a d L iy a V a z ir L ig I t o s h k e n t d a V l a t y u r id ik in s t it u t I xorijiy mamlakatlar


Xalqaro  huquq  quvidagilarni  belgilab  beradi


Download 18.02 Mb.
Pdf ko'rish
bet14/54
Sana21.03.2020
Hajmi18.02 Mb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   54

Xalqaro  huquq  quvidagilarni  belgilab  beradi:

1) 


m a m l a k a t n i n g  

sh a ro it la rin i 

h i s o b g a  

o lg a n  

h o ld a , 

ichki 


k o n s ti tu ts iy a v iy   q o n u n c h i l i k   inson  v a   f u q a r o n i n g   x a l q a r o   s ta n d a r tla r g a  

m u v o f iq   k e la d ig a n   h u q u q   v a  e r k in lik la rin i 



o'z

  ic h ig a  olishi  lo z im ;

2)  ichki  q o n u n c h i l i k   x a l q a r o   h u jja tla ri d a   q a y d   q ili n g a n   in s o n n i n g  

a s o siy   h u q u q la ri  v a   u m u m i n s o n i y   q a d r i y a t l a r g a   q a r a m a - q a r s h i   b o 'l m a s l i g i  

lozim ;

3)  m u tla q   e r k in l ik   v a   m u tl a q   h u q u q l a r   b o ' l m a y d i ;   u la r   q o n u n   a s o s id a  



v a   faqa t  K o n s tit u ts iy a ,  x a l q a r o   h u q u q   n o r m a l a r i g a   m u v o f i q   ta rz d a,  aniq 

b e l g ila n g a n   m a q s a d l a r  u c h u n   c h e k la n is h i  m u m k i n ;

4 )   h u q u q la rn i  s u ’i s t e m o l  q ilish,  y a ’ni  u la rn i  b o s h q a   y u r id ik   yoki 

jis m o n iy   s h a x s la r   h u q u q l a r i n i   b u z i s h   m a q s a d i d a   q o ' l l a s h   q a t ’iy a n   m a n  

q ilinadi;

5)  sh a x s  h u q u q i  b o s h q a   s h a x s l a r   h u q u q i  b ila n   e h e k l a n g a n ;

6)  h u q u q   va  e r k i n l i k l a r   m a m l a k a t   s h a r o it id a n   kelib  c h i q q a n   holda, 

h u q u q iy ,   m o d d i y   k a f o la tla n is h i  loz im .



2-§.  K onstitutsiyaviy  huquq  va erkinliklarning tarixiy

rivojlanish  bosqichlari

K o n s tit u ts iy a v iy  

h u q u q  

va 


e r k in lik la r, 

in son 


h a y o t in in g  

turli 


s o h a la rin i  ta’m in l a y d i:  s h a x s iy ,   siyosiy,  ijt im o iy ,  iq tis o d iy ,  m a d a n iy . 

S h u n g a   m o s   r a v is h d a ,  u l a r   n a f a q a t  h a y o t iy   f a o l i y a t   s o h a s id a ,  b alk i  k e lib  

c h i q is h   vaqti  b o ' y i c h a   ta v s if la n a d i.  M a n a   sh u   y e r d a n   "i n s o n   h u q u q l a r i n i n g  

ta rixiy  r iv o jla n is h i"   k e lib   c h i q a d i.  H u q u q s h u n o s   o l i m l a r   v a   e r k in l ik la r n in g  

ta rix iy   r iv o jla n is h in i  u c h   b o s q ic h   y o k i  u c h   a v l o d g a   ajra tish a d i.

Birinchi  bosqich 

(XV1I1  a s r   o x ir i-   X I X   a s r   o x ir i)   -   s h a x s iy ,  siy o s iy  

h u q u q l a r   -  fikr,  v i j d o n   v a   d in   e r k in lig i,  h a r   b ir   s h a x s n i n g   d a v l a t 

b o s h q a r u v id a g i  is h tiro k i,  h a m m a n i n g   q o n u n   o ld i d a   te n g lig i,  y a s h a s h  

h u q u q i,  s h a x s iy   d a x l s i z l i k   v a   h o k a z o l a r   kiradi.  B u  h u q u q l a r   "n e g a tiv "  d e b  

n o m l a n u v c h i   e r k i n l i k l a r n i   o ' z i d a   a k s  e t tir g a n   u s h b u   h u q u q l a r   d a v l a t g a  

f u q a r o n in g   s h a x s iy   h a y o t i g a   a r a la s h m a s li k   v a   d a v l a t n i n g   s iy o s iy   h a y o t id a  

ishtirok  etishi  u c h u n   f u q a r o l a r g a   s h a ro it  y a r a t i b   b e r is h   m a jb u r iy a ti n i 

y u k la y d i.

Ikkinchi  bosqich 

in so n   h u q u q la ri  x a l q la r n in g   o ' z   iq tiso d iy ,  m a d a n iy  

d a r a ja la r in i  o s h ir is h   y o ' l i d a   o lib   b o r g a n   u r u s h l a r   m o b a y n i d a   sh a k lla n d i  v a  

"p o z itiv   h u q u q "   d e b   n o m l a n a d i .   X I X   asr  oxiri  -  X X   a s r   b o s h l a r i d a   yangi

104


lib e r a liz m   g ' o y a s i   ilgari  surildi  v a  j a m i y a t d a g i   b o y la r,  k a m b a g ' a l l a r   sinfini 

y o ' q o t i s h   m o 'l j a l l a n d i .   U s h b u   b o s q i c h d a   m e h n a t   qilish,  e r k in   ish  ta n las h  

h u q u q i,   i jt im o iy   ta 'm in o t,  d a m   o lis h   h u q u q i,  j a m i y a t   m a d a n i y   h a y o t id a  

q a t n a s h i s h   h u q u q i  v a   h a q o z a l a r   ilk  m a r o t a b a   d a v l a tl a r   K o n s tit u ts iy a la r id a  

m u s t a h k a m l a n d i   ( a s o s a n   s o ts ialistik   m a m la k a tl a r d a ) .   Bu  h u q u q l a r   Inson 

h u q u q l a r   U m u m j a h o n   D e k la r a ts i y a s id a   v a   a y n i q s a ,  iq tis o d iy ,  ijtim oiy  va 

m a d a n i y   h u q u q l a r   t o ' g 'r i s i d a g i   X a l q a r o   F a k t d a   y o r q in   if o d a l a b   berilg an . 

B i r   q a n c h a   b u r j u a z i y a   da v la tla r i  ijtim o iy ,  iq tiso d iy   v a   m a d a n i y   h u q u q la r  

t o ' g ' r i s i d a g i   X a l q a r o   P a k tg a   q o 's h i l m a d i l a r ,   u la rn i n g   f ik ric h a ,  P ak td a g i 

h u q u q l a r   s u b ’y e k t i v   h i s o b l a n m a y d i   h a m d a   s u d d a   h i m o y a  qilin ish i  m u m k i n  

e m a s .  

M a s a l a n ,  

A Q S H  

K o n s tit u ts iy a s id a  

ijtim o iy  

h u q u q la r  

m u s t a h k a m l a n m a g a n .

Ik k in c h i 

j a h o n  

u r u s h id a n  

k e y in g i 

d a v r d a  

in son 

h u q u q la ri 



r iv o ila n is h in i 

uchinchi  bosqichi 

s h a k l l a n a   b o s h la d i.  X X   a s r n in g   ikkinc hi 

y a r m i d a   d u n y o v i y   m u a m m o l a r n i n g   k u c h a y is h i ,   ula r  s ir a s id a n   b o 'l g a n  

e k o l o g ik  

m u a m m o l a r n i n g  

k e s k in l a s h u v i  

v a  

a y r i m  



riv o jla n g a n  

m a m l a k a t l a r n i n g   i n f o r m a ti z a ts iy a   d a v r i g a   kirib   b o rish i  b ila n  ifo d a la n a d i. 

S h u   kabi  o m i l l a r   s o g ' l o m   a t r o f - i n u h i t g a  e g a   b o 'l i s h ,   m a ’l u m o t   o lis h   va  shu 

kabi  b o s h q a   h u q u q l a r n i n g   e 'ti ro f  e t ilis h ig a  o lib   keldi.

H u q u q   v a   e r k in l ik la r n in g   r iv o j l a n i s h   b o s q i c h l a r i d a n   qat'i  n az ar, 

K o n s t i t u t s i y a v i y  

h u q u q  

r i v o jla n is h in i n g  

a s o s iy  

y o 'n a l i s h l a r i d a ,  

i j t i m o i y l a s h u v ,   d e m o k r a t l a s h u v   v a   b a y n a l m i n a l l a s h u v   o m il l a r i n i n g   y a qqol 

n a m o y o n   b o ' l i s h i   k u z a til m o q d a .   K o n s t i t u t s i y a l a r d a   e 'lo n   q ili n a y o tg a n  

h u q u q  

v a  


e r k in l ik la r n i 

y u r id ik  

b a y o n  

q ilis h  

s i l a tl a r in in g  

d o i m o  

t a k o m i l l a s h i b   b o ris h in i  a l o h id a   ta 'k i d la s h  jo iz .

3-§.  H uquq, erkinlik  va m ajburiyatlarning tasnifi

K o n s t i t u t s i y a v i y   h u q u q ,   e rk in l ik   v a   b u r c h l a r   d o i r a s i n i n g   d o i m i y  

r a v i s h d a   k e n g a y i b   b o rish i,  u la m i  m a 'l u m   g u r u h l a r g a  a jra tis h n i  ta la b   qiladi. 

B u   e s a   o ' z   n a v b a t i d a   h u q u q   in stitu tla r i  b ila n   b o g ' l i q   m u a m m o l a r n i  

o 'r g a n i s h   v a   u l a r  y e c h i m i n i   to p is h n i  y e n g i lla s h tir a d i .

T a s n i f l a s h   turli  xil  m a q s a d l a r d a   v a   a s o s l a r d a   o ' t k a z i l i s h i   m u m k i n .  

B i r o q   sh u n i  y o d d a   tutish  k er a k k i,  g u r u h l a s h t i r i s h   sh a rtli  r a v i s h d a   k e c h a d i. 

c h u n k i   k o ' p   h o l l a r d a  b i r o r  h u q u q   y o k i  e r k in l ik   y o x u d   b u r c h   b ir   p a y t d a   ikki 

y o k i  u n d a n   k o ' p   ta sn ifiy   g u r u h l a r g a   te g ish li  b o ' l i s h i   m u m k i n .   U la r   q u y i d a  

ta k l i f  e t i l a y o t g a n   ta s n if la s h tir is h d a   o ' z l a r i n i n g   a s o s i y   m a z m u n l a r i  j ih a tid a n  

y a q i n   b o ' l g a n   g u r u h l a r g a   kiritiladi.  M a s a l a n ,   v i jd o n   e rk in l ig i  s h a x s iy  

e r k i n l i k l a r   t u r k u m i g a   kiradi,  a y r im   m a m l a k a t l a r d a   esa,  u  a n i q   ifo d a l a n g a n  

siy o s iy   x a r a k t e r   tusini  oladi.

105


T a s n i fl a s h ti r is h n in g   biri  bilan  biz  y u q o r i d a   ta n ish ib   c h i q d i k :   ya'ni 

h u q u q la rn i  in son  h u q u q la ri  v a   f u q a r o la r n in g   h u q u q l a r i g a  ajra tish.

T a s n i t l a s h t i r i s h n i n g   y a n a   bir  k o 'r i n i s h i   h u q u q ,  e r k in l ik   v a   b u rch  

s u b ’y e k t la r in in g   x arakteri  b ila n   b o g 'l i q   a s o s d a   a m a l g a   o s h iris h d i r.  B u n d a  

h u q u q ,   e r k in l ik   v a   b u r c h la r n i 

individual

  v a  


janioafkollektiv)

  lu r la rig a  

a jra tish   m u m k i n .

T o ' g ' r i ,   in d iv id u a l  h u q u q   k o ' p   h o lla r d a   j a m o a   s h a k l i d a   h a m   a m a l g a  

o s h irilis h i  m u m k i n .   A m m o   u  j a m o a   h u q u q i d a n   I'arqli  r a v is h d a ,   o d a t d a  

in d iv id u a l  ta rz d a   a m a l g a   o sh ir ilish i  v a   h i m o y a   q ilinishi  m u m k i n .   J a m o a  

h u q u q in i  e s a   u n i n g   m o h i y a t i g a   k o ' r a ,   in d iv id u al  ta rz d a   a m a l g a   o s h iris h  

m u m k i n   e m as.

M a s a l a n ,   ish  ta s h la s h   h u q u q i   -   j a m o a   h u q u q id ir .  I n d iv id u a l  ta rtib d a  

ish  ta s h la s h   -   ish  ta s h la s h   h is o b l a n m a s d a n ,   balki  u  is h g a   k e l m a s lik   d eb  

b a h o l a n is h i  m u m k i n .

K o 'p c h i l i k   h o lla r d a   h u q u q .   e rk in l ik   v a   b u r c h l a r   o ' z   x a r a k t e r i g a   k o ' r a  

i n d iv id u a ld ir.  B i ro q   bu  h o la t  k o n s ti tu ts iy a d a   d o i m o   aniq  v a   r a v s h a n   qilib 

b e l g ila n m a y d i .

S h u n i  h is o b g a   o lish  k e r a k k i,   in d iv id u al  v a  j a m o a   h u q u q la r i  o ' r t a s i d a  

b a z a n   o b y e k t iv   q a r a m a - q a r s h i l i k l a r  k e lib   c hiqadi.

I n d iv id la r   ( a lo h i d a   s h a x s la r )   o ' z a r o   teng  h u q u q li  turli  j a m o a   yoki 

b i i l a s h m a l a r g a   a 'z o   b o 'l i b ,   j a m o a   h u q u q in i  a m a l g a   o s h i r i s h d a   e s a   turli 

d a r a ja d a g i  in d iv id u a l  i m k o n i y a t l a r g a   e g a   b o ' l i s h i   m u m k i n .   M a s a la n .  

p a r l a m c n t d a   ikki  h u d u d i y   j a m o a   te n g   v a k i lla r g a   e g a   b o ' l i b ,   u la r d a n  

birid a g i  s a y l o v c h i l a r   soni  ik k in c h i  h u d u d   s a y lo v c h i la r id a n   ikki  m a r t a   k o ' p  

b o ' l s a ,   u s h b u   h o la td a   b i r in c h i  h u d u d d a g i   h a r   b ir   s a y l o v c h i n i n g   o v o z i 

ik k in c h i  h u d u d d a g i   ik ki  s a y l o v c h i n i n g   o v o z i g a   te ng  b o ' l a d i .

B a ’z a n   m illiy   h a r a k a t   y o ' l b o s h c h i l a r i   m illiy   g u r u h   y o k i  j a m o a l a r n i n g  

h u q u q l a r i d a n   o ' z l a r i n i n g   s h a x s i y   y o k i  tor  s iy o s iy   m a n f a a t l a r i n i   k o 'z l a b  

f o y d a la n a d il a r .   B u   h o la t  g o h i d a   sh u   g u r u h   y o k i  j a m o a n i n g   u m u m i y  

m a n f a a t i g a   z id   b o ' l i b ,   o q i b a t d a   fa q a t  z a ra r  kellirishi  m u m k i n .   I n s o n la r  

j a m o a   h u q u q l a r i n i n g   b u n d a y   y o ' l  

bilan  o 'z .lashtirilishi 

m u a m m o l a r  

y e c h i m i n i   c h i g a ll a s h ti ri b ,  rtizoli  v a z iy a tla rn i  k e ltir ib   c h i q a r a d i.

U s h b u   m u a m m o ,   a y n i q s a ,   m illiy   m u n o s a b a t l a r d a   y u z a g a   k e l a y o t g a n  

n iz o l a r g a   t e z - te z   s a b a b   b o ' l i b   tu radi.  M il liy   h a r a k a tla r n in g   n a m o y o n d a l a r i  

k o ' p  

h o ll a r d a  

m il liy  

j a m o a  

h u q u q la rin i 

i n s o n l a r n i n g  

in d iv i d u a l 

h u q u q l a r i d a n   u stu n   q o ' y i s h g a   h a r a k a t  q ilish ad i,  b u n d a y   h o la tla rn i  so b iq  

S h o 'r o l a r   d a v l a ti  o ' r n i d a   p a y d o   b o ' l g a n   a y rim   d a v l a t l a r d a   u c h r a t i s h i m i z  

m u m k i n .

I n d iv id u a l  v a   j a m o a   h u q u q l a ri n i n g   o ' z a r o   m u n o s a b a t i d a n   kelib

106


c h i q u v c h i   m u a m m o l a r   y e c h im i n i  bir  t o m o n l a m a   hal  q ilis h   m u m k i n   e m as. 

S h u n i n g   u c h u n   u s tu v o r lik   in s o n n i n g   a j ra l m a s   in d iv id u a l  h u q u q i  bilan 

b e l g ila n is h i  zarur.

H a r a k a t l a r   q a y s i 

m a q s a d d a  

v a  


q a n d a y   e z g u   n iy a td a   a m a l g a  

o s h ir ili s h id a n   qat'i  nazar,  b o s h q a l a m i n g   erki  v a   h u q u q la ri n i  c h e k la s h   va 

u la r g a  z i y o n   y e t k a z is h   h i s o b i g a  e r i s h i s h n i   h e c h   q a c h o n   o q ia b  b o ' Imaydi

B u l a r d a n  

ta s h q a r i 

h u q u q ,  

e r k i n l i k  

v a  


b u r c h la rn i, 

asosiy  va 

qo'shimcha

  t u r l a r g a   a jra tish   m u m k i n .   M a s a l a n ,   d a v l a tn i  b o s h q a r i s h d a  

is h t iro k   etish  a s o s iy   h u q u q   h is o b l a n s a ,   s a y l o v   h u q u q i  u n d a g i  h o s il a   h u q u q  

b o ' l i b ,   u n i n g   m a z m u n i n i   if o d a l a s h   sh a k li  h iso b l a n a d i.

B i z n i n g   f ik r i m iz c h a   h u q u q ,   e r k i n l i k   va  b u r c h l a r n i n g   m a z m u n i   v a  

m o h iy a ti  b o ' y i c h a  ta s n if la s h  j u d a  m u h i m   a h a m i y a t g a  ega .

T a s n i f l a s h   s h a r t- s h a r o i tla r ig a   d o i r   y u q o r i d a g i   fikr  v a   m u lo h a z a la r n i 

h is o b g a   o lib ,  in s o n   h u q u q i,  e r k in l ik la r i  v a   b u r c h la r i n i 



asosiy  guruhlarga 

ajratish

  q u y i d a g i c h a  q a b u l  q ilin g a n .



Birinchi  guruh:

  in so n   s h a x s iy   h u q u q l a r i ,   erk in lik lari  v a   b u rc h la ri, 

y a ’ni  y a s h a s h   h u q u q i,   s h a x s iy   d a x l s i z l i k   v a   tu r a r -jo y   d a x ls iz iig i  k a b i 

h u q u q ,   e r k i n l i k  v a   bu rch la r.



Ikkinchi  guruh:

  d a v l a t  v a   j a m i y a t n i   b o s h q a r i s h d a   ish tiro k   etish, 

o v o z   b e r is h ,   y i g 'i l i s h   h u q u q i,  v a ta n n i  h i m o y a   qilish   b ila n  b o g ' l i q   q a t o r  

s i y o s iy   h u q u q ,   e r k in l ik   v a  b u r c h la r.



Uchinchi  guruh:

  m e h n a t   h u q u q i ,   m e h n a t   erk in lig i,  m u l k   h u q u q i, 

so liq   t o ' l a s h   b u r c h i,   t a ’l i m   o lis h   h u q u q i ,   i j o d   e rk in l ig i  v a   s h u   k a b i la r  

iq ti s o d iy ,  i jt im o iy   v a   m a d a n i y   h u q u q   e r k i n l i k   v a   b u r c h l a r   g u r u h in i  ta sh k il 

“  

etadi.


Y u r i d i k   a d a b i y o t l a r d a   in s o n   h u q u q l a r i n i   b o s h q a   m e z o n l a r   a s o s id a  

h a m   ta s n if la s h   u c h r a y d i.



4-§.  H uquq, erkinlik va  m ajburiyatlar tengligi

I n s o n   v a   f u q a r o l a m i n g   h u q u q l a r i   ic h id a   f u q a r o l a m i n g   tengligi 

p r i n s i p i   a l o h i d a   o ' r i n   tu ta d i  ( I n s o n   v a   f u q a r o l i k   h u q u q la ri  f ra n s u z  

D e k la r a t s i y a s i  

1789 

y. 


1 - m o d d a s i). 

B i r o q  

h o z irg i 

z a m o n  

d av lati 

f u q a r o l a m i n g   q o n u n   v a   s u d   o l d i d a   t e n g l i g i n i   u z i l- k e s il  ta n   o la d i  v a   b u n i 

t a ’m i n l a s h n i   o ' z i n i n g   m u h i m   m a j b u r i y a t i   d e b   bila d i.  S h a x s n i n g   q o n u n   v a  

s u d   o ld i d a   f o r m a l  te n g lig in i n g   t a ’m i n l a n i s h i   ta m o y i l i n i n g   q a r o r   top is h i 

in s o n i y a t   t a r i x i d a   Y a n g i   d a v m i ,   y a ’n i  b u r i l i s h n i   b o s h l a b   b e r g a n lig i  b ejiz 

e m a s .

I n s o n l a m i n g   q o n u n   o l d i d a   te n g lig i  t a m o y i l i   u la rn i n g   te n g   h u q u q   v a  

m a j b u r i y a t l a r   so h ib i 

e k a n lig in i  a n g l a t a d i .  

F u q a r o l a m i n g   te n g lig i  -

107


d e m o k r a t i y a n i n g  

m u h i m  

e l e m e n t i  

h a m d a  

jahon 

k o n s t i t u t s i y a v i y  



ta r a q q i y o t i n i n g  

m u h i m  

ta m o y i l l a r i d a n  

h iso b l a n a d i, 

b u  

te nglik 



f u q a r o l a r n i n g   d av lat,  q o n u n   v a   su d   o ld id a   r a s m i y   tan  o lin a d ig a n   te n g lig i 

b o ' l i b .   u  h a r   bir  d a v l a t  f u q a r o l a r n i n g   jinsi.  irqi,  millati,  tili,  k elib   c h i q is h i, 

m u l k i y   ah v o li,  e g a lla b   t u r g a n   l a v o z im i,   tu r a r   j o y i ,   d in g a   m u n o s a b a t i ,  

q a r a s h l a r i ,   j a m o a t   b i r l a s h m a l a r i g a   m a n s u b lig i  v a   b o s h q a   h o la tla r d a n   qat'i 

n a z a r  t e n g   h u q u q ,   erk in lik   v a   b u r c h l a r g a   e g a  e k a n lig i n i  an g la ta d i.

H u q u q i y   te n g lik   -   bu  a l b a tt a ,   fo rm a l  te n g lik d ir ,  ya'ni  r a s m i y   j ih a td a n  

te n g   h u q u q   va  m a j b u r i y a t l a r g a   e g a   b o 'l i s h l i k d i r .   T a 'k id la s h   joiz ki,  te n g  

h u q u q l i l i k ,   n a f a q a t  te n g   h u q u q   v a   e r k i n l i k l a r   so h ib i  bo" lishni  a n g l a t i b g i n a  

q o l m a y ,   balki  te n g   m a j b u r i y a t l a r n i   h a m   z i m m a g a   olis h n i  t a q o z o  e t a d i. 

I n s o n l a m i n g   te n g   h u q u q lil ig i  o ' z   ic h i g a   q a t o r   e le m e n tla r n i  ola d i:

- te n g   h u q u q lil ik   n u q ta i  n a z a r id a n   i n s o n n i n g   h u q u q iy   m a q o m i   v a  

f u q a r o n i n g   h u q u q iy   m a q o m i   m a s a l a s in i ;

- i n s o n l a r   real  h a y o t d a   f a r q l a n i s h i d a n   q a t 'i n a z a r   te n g   k o n s t i t u t s i y a v i y  

h u q u q   v a  e r k in l ik la r g a   e g a   b o ' l i s h i ;

- i n s o n l a m i n g  q o n u n   v a   s u d   o ld id a   te n g lig i  v a   b.

5-§.  Huquq  va erkinliklarning  konstitutsiyaviy cheklanishi

S h a x s n i n g   o ' z   h u q u q l a r i d a n   f o y d a la n is h id a g i  c h e k l o v l a r   i n s o n i y lik ,  

u m u m m i y l i k ,   a x l o q iy   ta m o y i l l a r g a   a s o s la n i b   b e lg ila n a d i.  B u   1948  yil 

q a b u l  

q i l i n g a n  

« I n s o n  

h u q u q l a r i  

U m u m j a h o n  

D e k la r a t s i y a s i »  

29- 


m o d d a s i d a   k o 'r s a t i b   o 't i l g a n .   H a r   b ir  s h a x s   o ' z   h u q u q   v a   e r k in l ik la r in i 

a m a l g a   o s h i r i s h d a   turli  c h e k l o v l a r g a   u c h r a s h i  m u m k i n .   B u   c h e k l o v l a r  

b o s h q a  

s h a x s la rn i 

h u q u q  

v a   e r k in l ik la r n i 

b u z i lis h i n i 

o ld in i 

olis h , 

d a v l a t n i n g   a x l o q iy   ta la b la rin i  q o n d i r i s h   u c h u n g i n a  q o ' y i l i s h i   m u m k i n .

1966 

y i l d a  



q a b u l 

q ili n g a n  

« F u q a r o l i k  

v a  


s iy o s iy  

h u q u q l a r  

t o ' g 'r i s i d a g i   P a k t » n i n g   1 9 - m o d d a s i g a   k o ' r a ,   h a r   b ir  in so n   o ' z   f ik r i d a   h ec h  

q a n d a y   ta z y iq l a r s iz   q o lis h i  v a   u n i  y o z m a ,   o g ' z a k i   y o k i  b o s h q a   s h a k l d a  

b a y o n   e tis h i  m u m k i n .   A m m o   sh u   m o d d a n i n g   3 - b a n d i g a  k o ' r a ,   b u   h u q u q l a r  

q o n u n d a  

b e l g i l a n g a n  

c h e k l o v l a r  

tu f a y li 

c h e k l a n i s h i  

m u m k i n .  

B u 


c h e k l o v l a r :   b o s h q a   s h a x s l a r n i n g   h u q u q   v a   o b r o 's i n i   h u r m a t   q ilis h   u c h u n ,  

d a v l a t   x a v f s iz lig i ,  j a m i y a t   tartib i,  a h o i in in g   s o g ' l i g ' i ,   a x l o q n i  s a q la s h  

u c h u n   b e l g ila n is h i  m u m k i n .

Q i r g 'i z i s t o n   R e s p u b lik a s i  K o n s tit u ts iy a s in in g   1 7 - m o d d a s i g a   b in o a n :  

" Q i r g ' i z i s t o n  

R e s p u b l i k a s i d a  

in s o n  

h u q u q l a r i  

v a  

e r k in l ik la r in i 



k a m a y t i r u v c h i   y o k i  b e k o r   q i l u v c h i   q o n u n l a r   q a b u l   q ilin ish i  m u m k i n   e m a s .  

H u q u q  

v a  

e r k in l ik la r n i 



c h e k la s h : 

K o n s t i t u t s i y a  

v a  

q o n u n d a  



k o n s t i t u t s i y a v i y   tu z u m   v a   d a v l a t   y a x l itlig in i,  j a m o a t   tin c h lig i  v a   b o s h q a

I ox


s h a x s la r n in g   h u q u q   v a   e rk in l ik la rin i  h i m o y a   qilish  m a q s a d i d a g i n a   belg ila b  

q o ' y i l i s h i  

m u m k i n .  

U n d a  

k o n s ti tu ts iy a v iy  

h u q u q  

va 

e r k in lik la r  



m a v j u d l i g i g a   te g ish   m u m k i n   e m a s " .

« F u q a r o lik   v a   s iy o s iy   h u q u q l a r   t o 'g 'r i s i d a g i   P a k t » d a   in soniyat 

x avt'sizliligiga  q a r a tilg a n   h a ra k a tla r:  u r u sh n i  t a r g ' i b   etish,  m illiy,  irqiy 

d in iy   n a f ra t  tufayli  a m a l g a   o s h ir ila d ig a n  j i n o y a t l a r   ta q iq la n g a n .

Inson  h u q u q i  v a   e r k in lik la rin i  h im o y a la s h   t o ' g 'r i s i d a g i   Y e v r o p a  

K o n v e n s i y a s i  l l - m o d d a s i   2 - b a n d i d a   -  bu  h u q u q la rn i  a m a l g a   o s h ir is h d a  

h e c h   q a n d a y   c h e k l o v l a r   q o ' y i l m a y d i  

X alq,  j a m i y a t   a x l o q i,  s o g 'l i g ' i  

h i m o y a s i ,   D a v la t  x a v fs iz lig i  b ila n   b o g 'l i q   h o lla r d a   c h e k l o v l a r   q o n u n d a  

k o ' r s a t i b   o 't i l g a n d a g i n a  q o 'l l a n i l a d i .

K a n a d a  

K o n s tit u ts iy a s in in g  

“ H u q u q l a r n i n g  

c h e k l a n i s h i "  

d e b  

n o m l a n g a n   1 - b o 'li m ig a   a s o s a n   K a n a d a   h u q u q   va  e r k i n l i k l a r   xartiyasi 



h u q u q   va  e r k in l ik la r   d e m o k r a t i k   j a m i y a t n i   n a m o y i s h k o r o n a   q a r o r   toptirish 

k a b i  s a b a b l a r  tu fayli  q o n u n   a s o s id a   c h e k la n is h in i  k a fo la tla y d i




Download 18.02 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   54




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling