O’quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi o’rni


Mа’ruzа mаshg’ulоtlаri mаzmuni vа ungа аjrаtilgаn sоаtlаr


Download 0.8 Mb.
bet2/2
Sana02.04.2020
Hajmi0.8 Mb.
1   2


Mа’ruzа mаshg’ulоtlаri mаzmuni vа ungа аjrаtilgаn sоаtlаr



Mаvzulаr

Qisqаchа mаzmuni

Sоаti

1-semestr mavzulari

1

D.I. Mendeleevning kimyoviy elementlar davriy jadvali va davriy qonuni

Kimyoviy elementlar. Kimyoviy element tushunchasi. Kimyoviy elementlarning kosmik tarqalishi. Kimyoviy elementlarning radioaktiv o’zgarishi.

Kimyoviy element atomining elektron qobig’i. Kvant mexanikasining boshlang’ich tushunchalari. Elektron bulut.

Kimyoviy elementlar davriy jadvalining tuzilishi. Davriy qonun.

Kimyoviy elementlar xossalarining davriyligi. Atomlarning ionlanish energiyalari. Atomning elektronga moyilligi. Elektromanfiylik. Atom va ion radiuslar. Ikkilamchi davriylik. Kaynosimmetriya nazariyasi. Kaynosimmetrik elementlar


2


2

Atom tuzilishi. Radioaktivlik

Atom orbitallar. Atomlarning elektron tuzilishi.

Tabiiy radioaktiv elementlar. Radioaktivlik hodisasining ochilishi. Radioaktivlik turlari. Yarim yemirilish davri. Radioaktiv parchalanish konstantasi. Radioaktiv o’zgarishlarning asosiy qonunlari. Siljish qoidasi.

Sun’iy radioaktivlik xossasining ochilishi. Sun’iy radioaktiv izotoplarning olinishi. Og’ir atom yadrolarining bo’linishi. Yadro reaktsiyalarining turlari.

2


3

Kimyoviy bog’lanish

Kimyoviy bog’lanish to’g’risidagi asosiy tushunchalar. Molekulaning ba’zi parametrlari. Kimyoviy bog’lanish tabiati. Molekula uchun to’liq energiya egrisi.

Ion bog’lanish. Bog’lanishning novalent turlari. Metall bog’lanish. Molekulalararo bog’lanish. Vodorod bog’lanish. Kompleks hosil bo’lishi.


2


4

Valent bog’lar nazariyasi. Molekulyar orbitallar nazariyasi

Valent bog’lar nazariyasi. Kovalent bog’lanishning to’yinuvchanligi va yo’naluvchanligi. Bog’ning karraliligi (tartibi). Bog’ning qutbliligi va qutblanuvchanlik. Kovalent molekulalarning turlari.

Molekulyar orbitallar nazariyasi. Molekulyar orbitallar. Turli tuzilishdagi molekulalar orbitallari diagrammalarini solishtirish.


2


5

Agregat holat

Qattiq holat. Kristallar. Kristallardagi kimyoviy bog’lanish turlari. Noorganik birikmalarning asosiy struktur turlari. Qattiq eritmalar. Amorf holat.

Suyuq holat. Suyuqlik molekulalarining ionlanishi.

Gaz holat. Gaz eritmalar. Plazma holati. Moddaning boshqa holatlari.

2


6

Eritmalar

Suyuq eritmalar. D.I.Mendeleevning eritmalar uchun kimyoviy nazariyasi. Eruvchanlik. Moddalarning eritmadagi ionlanishi va dissotsilanishi. Erishning energetik effekti. Suyuq eritmalarning ikkilamchi tabiati. Eritmalarning kolligativ xususiyatlari. Elektrolitik dissotsiatsiya.

2


7

Kimyoviy jarayonlar nazariyasi

Kimyoviy o’zgarishlar energetikasi. Reaktsiyaning issiqlik effekti. Termokimyoviy hisoblashlar. Kimyoviy reaktsiyaning yo’nalishi. Entropiya. Gibbs energiyasi.

Kimyoviy muvozanat. Kimyoviy muvozanat konstantasi. Le SHatele printsipi. Ionlanish konstantasi. Kompleks hosil bo’lish konstantasi. Suvning avtoprotoliz konstantasi. Geterogen sistemalardagi muvozanat.

Kimyoviy kinetika. Kimyoviy reaktsiya tezligi. Gibbsning aktivlanish energiyasi. Kimyoviy reaktsiya mexanizmi. Kimyoviy o’zgarishlarni tezlashtirishni fizik usullari. Kataliz.

Elementlar oksidlanish darajasining o’zgarishisiz sodir bo’ladigan reaktsiyalar. Reaktsiyalarning bir tomonlama borish shartlari. Gidroliz.

Elementlar oksidlanish darajasining o’zgarishi bilan sodir bo’ladigan reaktsiyalar. Oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalari. Oksidlanish-qaytarilish reaktsiya tenglamalarini tuzish. Oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalarining yo’nalishi. Elektr tokining kimyoviy manbalari.

2


8

Elementlar kimyosiga kirish

Kimyoviy elementlarning tarqalganligi. Geokimyo va kosmokimyo. Yer qobig’idagi kimyoviy elementlar. Oddiy moddalar. Oddiy moddalarning tuzilishi va xossalari. Oddiy moddalarning olinishi.

Ikki elementli (binar) birikmalar. Kimyoviy bog’lanish turiga ko’ra binar birikmalarning xarakteristikasi. Binar birikmalar barqarorligini solishtirish. Binar birikmalarning kislota-asosli xossalari. Metall birikmalar.

Uch elementli birikmalar. Anion komplekslarning hosilalari. Aralash birikmalar, qattiq eritmalar, evtektika.

Nostexiometrik birikmalar. O’zgaruvchan tarkibdagi birikmalar. Klaster birikmalar.

s- va p-elementlar kimyosi. s- va p-elementlar kimyosining asosiy qonuniyatlari. Ichki va ikkilamchi davriylik. s- va p-elementlarning oksidlanish darajalari va koordinatsion sonlari.

2


9

Yettinchi guruhning p-elementlari

p-elementlarning davriy sistemadagi o’rni. Atomlarining tuzilishi. Davrda va guruhlarda atomlar radiusi, ionlanish potentsiallari, elektronga moyilligi va elektromanfiylikning o’zgarishi. Guruh va davrlarda elementlarning metallik va metallmaslik xossalarini o’zgarishi.

Galogenlarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Elementlarining atom radiusi, ionlanish potentsiali, elektronga moyilligi va elektromanfiyligining guruh bo’ylab o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajalari. Oddiy moddalarning fizik va kimyoviy xossalari. Galogenvodorodlar. Fizik va kimyoviy xossalari. Reaktsion qobiliyati. Kislotalilik va qaytaruvchilik xossalari. Galogenvodorodlar olishning umumiy usullari. Ftor, xlor, brom, yod oksidlari. Galogenlarning kislorodli kislotalari. Oksidlovchilik va kislotalik xossalari. Umumiy olinish usullari. Galogenlar kislorodli kislotalarining tuzlari. Oksidlovchilik xossalari. Tuzlar va kislotalarning nisbiy turg’unligi. Gipoxloritlar, xloratlar, perxloratlarning ishlatilishi. Galogenlararo birikmalar.


4


10

Oltinchi guruhning p-elementlari

Elementlarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Guruh bo’yicha atom radiuslari, ionlanish potentsiallari, elementlarning elektronga moyilligi, valentligi va oksidlanish darajalari. Oddiy moddalarning kimyoviy xossalari. Oksidlanish-qaytarilish xossalari. N2E turidagi gidridlar. Ularning fizikaviy va kimyoviy xossalari. Oltinchi guruh p-elementlarining kislorodli birikmalari. Tuzilishining o’ziga xosligi. Oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalari. Olinish usullari. Sulfit, selenit va tellurit kislotalar. Sulfit-tellurit kislotalar qatorida oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalarining o’zgarishi. Sulfat, selenat va tellurat kislotalar. Kislotalik va oksidlovchilik xossalarining o’zgarishi.

2


11

Beshinchi guruhning p-elementlari

Elementlarning umumiy xossalari. Atomlarining tuzilishi. Guruhda atom radiuslari, ionlanish potentsiali, elektronga moyilligi va elektromanfiyligining o’zgarishi. Atomlarning valentligi va oksidlanish darajalari. Atomlarining yuqori oksidlanish darajasidagi birikmalar barqarorligining o’zgarishi. Birikmalardagi kimyoviy bog’lanish tabiati. Azot. Vodorodli birikmalari. Azot (I, II, III, IV, V) oksidlari. Molekulalarining tuzilishi. Oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalari. Nitrit kislotasi. Oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalari. Nitrat kislotasi, molekulasi va nitrat ionining tuzilishi. Konsentrlangan va suyultirilgan nitrat kislotasining oksidlovchilik xossalari.

Fosfor, mishyak, surma va vismut oksidlari. Ularning o’ziga xos tuzilishga ega ekanligi. Suv, kislota va ishqorlarga munosabati. Olinish usullari. Fosforning kislorodli kislotalari. Ularning tuzlari. Gipofosfit kislota va gipofosfitlar. Fosfit kislota va fosfitlar. Meta-, piro- va ortofosfat kislotalari va ularning tuzlari. Mishyak, surma (III, V) va vismut (III) gidroksidlari. Meta-orto-shakllari. Kislota-asos va oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalari. Elementlarning (III, V) galogenidlari. Ularning nisbiy barqarorligi. Mishyak, surma va vismut sulfidlari. Mishyak va surmaning tiotuzlari.


4


12

To’rtinchi guruhning p-elementlari

Elementlarining umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Guruhda elementlar atom radiuslari, ionlanish potentsiallari va elektromanfiyliklarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajasidagi birikmalar turg’unligining guruhda o’zgarishi. Birikmalarda kimyoviy bog’larning tabiati, kimyoviy xossalari, reaktsion qobiliyati. EN4 turidagi gidridlar. Uglerod (II)-oksid. Uglerod (IV)-oksid. Karbonat kislota va uning tuzlari, xossalari. Kremniy (II, IV) oksidlari. Kvarts shisha. Silikat kislotalar. Germaniy, qalay, qo’rg’oshin (II, IV) oksidlari, xossalari. Germaniy, qalay, qo’rg’oshin (II, IV) gidroksidlari, xossalari. Elementlarning (II, IV) gidroksidlarini kation va anion shaklidagi birikmalari, nisbiy barqarorligi, gidrolizlanishi.

2


13

Uchinchi guruhning p-elementlari

Elementlarning umumiy tavsifi. Atom tuzilishi. Birikmalardagi kimyoviy bog’ tabiati. Borning kimyoviy xossalari. Bor oksidi, tuzilishining o’ziga xosligi, xossalari. Orto-, meta va poliboratlar. Alyuminiy-talliy qatoridagi metallarning fizik-kimyoviy xossalari. E(OH)3lar, tuzilishi, xossalari. Alyuminiy-talliy qatorida gidroksidlarning kislota va ishqorlarga munosabati.

2


14

Geliy va sakkizinchi guruhning p-elementlari

Geliy va sakkizinchi guruhning p-elementlari. Elementlarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi, valentlik va oksidlanish darajasini namoyon qilish imkoniyatlari. Guruh bo’yicha atom radiusi va ionlanish potentsialining o’zgarishi. Kimyoviy inertlik sabablari.

2


15

Metallarning umumiy sharhi

Metallarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishidagi o’ziga xoslik. Metallarning kristall strukturasi. Metall bog’ va uning o’ziga xosligi. Zonalar nazariyasi asosida metall bog’, o’tkazgichlar, yarim o’tkazgichlar va dielektriklar. Metallarning umumiy olinish usullari. Pirometallurgiya. Gidrometallurgiya. Elektrometallurgiya. Metallar korroziyasi. Kimyoviy va elektrokimyoviy korroziya. Korroziya mexanizmi. Korroziya tezligini belgilovchi omillar. Metallarni korroziyadan himoya qilish usullari. Elektrokimyoviy himoya usullari. Oksidlanish-qaytarilish sistemalari. Elektrod potentsiallar. Nernst tenglamasi. Metallarning elektrokimyoviy kuchlanishlar qatori.

Kimyoviy tok manbalari. Galvanik element haqida tushuncha. Elektroliz jarayonlari.


2


16

Birinchi guruhning s-elementlari

Vodorod – davriy sistemaning birinchi elementi. Vodorod atomi tuzilishining o’ziga xosligi. Tabiatda tarqalishi. Fizikaviy va kimyoviy xossalari. Vodorodning birikmalari, fizikaviy va kimyoviy xossalari.

Ishqoriy metallar. Atomlarining tuzilishidagi o’ziga xoslik. Atomlarning valentligi va oksidlanish darajalari. Ionlanish potentsiallari.

Birinchi guruh s-elementlarining umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Birikmalarda kimyoviy bog’larning tabiati. Metallarning kimyoviy aktivligi. Litiy-tseziy gidroksidlari qatorida asos kuchining o’zgarishi.

2


17

Ikkinchi guruhning s-elementlari

Ikkinchi guruh s-elementlarining umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Birikmalarda kimyoviy bog’lar tabiati. Gidroksidlar. Ularning strukturasi, kislota-asoslik xossalari. Berilliy gidroksidining amfoterligi.

Magniy. Davriy sistemadagi o’rni, tabiatda tarqalishi, izotoplari. Fizikaviy va kimyoviy xossalari. Oksid va gidroksidlari, xossalari.

Ishqoriy-er metallari. Kaltsiy, strontsiy, bariy atomlarining tuzilishi, izotop tarkibi, tabiatda tarqalishi. Fizikaviy va kimyoviy xossalari. Oksid va gidroksidlari, xossalari.

Suvning qattiqligi. Vaqtinchalik va doimiy qattiqlik.


2





Kompleks birikmalar

Vernerning koordinatsion nazariyasi. Koordinatsion nazariyaning asosiy holatlari: markaziy atom va addendlar (ligandlar), tashqi va ichki sfera, koordinatsion son. Kompleks yadrosi va uning asosiy va qo’shimcha valentliklari.

Kompleks birikmalarda kimyoviy bog’ning tabiati, markaziy ionning ligandlar bilan elektrostatik va kovalent ta’sirlashishi. Kompleks birikmalarning tuzilishini valent bog’lanishlar nuqtai nazaridan tushuntirish. Past spinli va yuqori spinli komplekslar. Spektrokimyoviy qator.


4


1-semestr bo’yicha ajratilgan soat

42




2-semestr mavzulari

1

d-Elementlarining umumiy tavsifi. Uchinchi guruhning d-elementlari

Atomlarining tuzilishi. Guruh va davrlarda atomlar radiusi va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajalari. Atomlarining yuqori oksidlanish darajasidagi birikmalar turg’unligining guruhlarda o’zgarishi. Davr va guruhlarda elementlar kimyoviy xossalarining o’xshashligi. Guruhlarda d-elementlar xossalarining p-elementlarga nisbatan o’zgarishidagi o’ziga xoslik. V va VI davrlar d-elementlarining kimyoviy xossalaridagi o’ziga xoslik. d-elementlar atomlarining har xil oksidlanish darajasidagi oksid va gidroksidlarining kislota –asos xossalari.

2


2

To’rtinchi guruhning d-elementlari

IV guruhning d-elementlari Elementlarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Guruhda atom radiuslari va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajalari. Birikmalardagi kimyoviy bog’lanish tabiati. Oddiy moddalarning fizik-kimyoviy xossalari. Odatdagi va yuqori temperaturalardagi kimyoviy aktivligi. Titan (II, III) oksidlanish darajasidagi birikmalari va ularning xossalari. Gafniy (IV), titan (IV), sirkoniy (IV) oksidlari, xossalari. Ti-Zn-Hf qatoridagi E(OH)4 turidagi gidroksidlarining kislota-asoslik xossalari.

2

3

Beshinchi guruhning d-elementlari

V guruhning d-elementlari. Elementlarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Guruhda atom radiuslarining va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajasi. Birikmalardagi kimyoviy bog’lanish tabiati. Oddiy moddalarning fizikaviy va kimyoviy xossalari. Tantal (V), vanadiy (V), niobiy (V) oksidlari. Ularning suvdagi eritmalari. Kislota-asos xossalari. Vanadiy (II, III, IV) – oksidlari va gidroksidlari, xossalari.

2

4

Oltinchi guruhning d-elementlari

VI guruhning d-elementlari. Elementlarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilshi. Guruhda atom radiuslari, valentligi va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajalari. Yuqori oksidlanish darajalaridagi birikmalari, barqarorligining guruhda o’zgarishi. Atomlarning har xil oksidlanish darajalaridagi birikmalarining oksidlanish-qaytarilish xossalari. Kislorod, suv, kislota va ishqorlarga munosabati. Xrom (II, III, VI) oksidlari. Ularning nisbiy barqarorligi. Kislota-asos, oksidlanish-qaytarilish xossalari. Suv, kislota va ishqorlarga munosabati. Volfram (IV) va molibden (IV) oksidlari. Suv, kislota va ishqorlarga munosabati. Xrom-volfram (VI) oksidlari qatorida oksidlovchilik, kislota xossalari va barqarorligining o’zgarishi. Xrom (II, III, VI) gidroksidlari. Kislota-asos va oksidlovchi-qaytaruvchilik xossalari. Xrom (II, III) tuzlari. Xromatlar, polixromatlar. Xromat va bixromatlarning oksidlovchilik xossalari.

4


5

Yettinchi guruhning d-elementlari

Elementlarning umumiy tavsifi. Temir-nikel va temir-osmiy qatorlarida atomlarning radiusi va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Elementlarning temir va platina oilalariga bo’linishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajalari. Birikmalaridagi kimyoviy bog’ tabiati. Temir, kobalt va nikelning fizikaviy va kimyoviy xossalari. Elementlarning oksidlari va aralash oksidlari. Xossalari. Temir, kobalt va nikel (II, III) gidroksidlari, kislota-asos va oksidlovchi-qaytaruvchilik xossalari. Ferratlar, barqarorligi, gidrolizi, oksidlovchi xossalari. Temir, kobalt va nikelning kompleks birikmalari. Platina gruppachasi elementlari. Platina metallarining fizikaviy va kimyoviy xossalari. Platina oilasining oddiy birikmalari, oksid va gidroksidlari. Platinaning kompleks birikmalari.

2

6

Sakkizinchi guruhning d-elementlari

VII guruhning d-elementlari. Elementlarning umumiy tavsifi. Atomlarining tuzilishi. Elementlarning atom radiuslari va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajasi. Guruhdagi kimyoviy bog’larning tabiati. Oddiy moddalarning fizik va kimyoviy xossalari, kimyoviy aktivligi; kislorod, suv, kislota va ishqorlarga munosabati. Marganets (II, III, IV, VII) oksidlari. Barqarorligi, kislota-asos va oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalari. Suv, kislota va ishqorlarga munosabati. Marganets (II, III, IV, VII) gidroksidlari. Barqarorligi, kislota-asos va oksidlovchi-qaytaruvchilik xossalari. Texnetsiy va reniy (VII) gidroksidlari. Marganets (II, III, IV, VII) tuzlari. Permanganatlarning kislotali, neytral va ishqoriy muhitlardagi oksidlovchilik xossalari.

4


7

Birinchi guruhning d-elementlari

Birinchi guruhning d-elementlari. Birinchi guruh elementlarining umumiy tavsifi. Guruhda atom radiuslari va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajasi. Birikmalardagi kimyoviy bog’ tabiati. Oddiy moddalarning kimyoviy xossalari. Oltinning zar suvida erishi. Mis (I, II), kumush (I, II) oksidlari, xossalari. Kislota, ishqor va suvga munosabati.

2


8

Ikkinchi guruhning d-elementlari

Ikkinchi guruhning d-elementlari. Elementlarning umumiy tavsifi. Guruhda atom radiuslarining va ionlanish potentsiallarining o’zgarishi. Atomlarining valentligi va oksidlanish darajasi. Birikmalardagi kimyoviy bog’ tabiati. Oddiy moddalarning kimyoviy xossalari. Rux va kadmiy oksid va gidroksidlari. Kislota-asos xossalari.

2


9

f-elementlarning umumiy tavsifi

Elementlarning umumiy tavsifi. Davriy sistemadagi o’rni. Atomlarining tuzilishi. 4f- va 5f- elementlari. Xossalaridagi ichki davriylik. Birikmalaridagi kimyoviy bog’lanish tabiati. Lantanoidlar (4f-elementlar). Metallarning kimyoviy xossalari. Oksid va gidroksidlari. Davrda kislota-asos xossalarining o’zgarishi.

2


10

Bionoorganik kimyo

Tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar. Xujayralarning tuzilishi. Xujayralar noorganik tarkibi. Metall ionlarining biologik roli.

Transport, transfer va transkriptsiya. Kislorodning transporti va saqlanishi. Biologik tsikllar. Meditsinadagi kimyoviy elementlar. Kislotali kataliz mexanizmi bo’yicha ta’sir qiluvchi fermentlar. Oksidlanish-qaytarilish katalizi.


2


11

Noorganik kimyo va ekologiya

Ekologik muammolarni hal qilishda kimyoning roli. Ekologik muvozanat. Ilmiy texnik va atrof muhit muhofazasi muammolari. Ishlab chiqarish korxonalarida kam chiqindili va chiqindisiz texnologiyalar. Xom ashyodan samarali foydalanish. O’zbekiston kimyo sanoati. Ishlab chiqarish korxonalarida atrof muhitni muhofaza qilish muammolari.

2





2-semestr bo’yicha ajratilgan soat

26




JAMI:

68


Laboratoriya mаshg’ulоtlаri mаzmuni vа ungа аjrаtilgаn sоаtlаr



Mаvzulаr

Qisqаchа mаzmuni

Sоаti

1-semestr mavzulari

1

Laboratoriyada ishlash qoidalari.

Kislota, asos, tuzlar bilan ishlash qoidalari. Birinchi yordam ko’rsatish.

4

2

Kimyoviy idishlar va ular bilan ishlash.

Metall shtativlar va boshqa ba’zi asbob-uskunalar bilan ishlash.

4

3

Tarozi.

Tarozi turlari va ularda tortish qoidalari.

4

4

Isitish asboblari.

Gorelkalar va boshqa qizdirish asboblari.

4

5

Moddalarning tozalash usullari.

Qattiq moddalarni qo’shimchalardan tozalash, sublimatsiyalash, suyuqliklarni tozalash, gaz moddalarni tozalash.

4

6

Metallarning ekvivalentini aniqlash.

Metallarning ekvivalentini siqib chiqarish usuli bilan aniqlash. Magniyning ekvivalentini aniqlash.

4

7

Molekulyar og’irlikni aniqlash.




2

8

Gazlar bilan ishlash.

Gazlar bilan ishlashning umumiy uslublari.

4

9

Kislorod va ozon.

Kislorodning olinishi va uni metall va metallmaslar bilan reaktsiyalari, uning oksidlovchilik xossalari. Ozonning olinishi va xossalari.

4

10

Vodorod va vodorod peroksid.

Suvga aktiv metall ta’sir ettirish yo’li bilan vodorod olish. Kislotaga rux ta’sir ettirish yo’li bilan vodorod olish. Gidroksidi amfoter xossaga ega bo’lgan metallarga ishqor ta’sir ettirish yo’li bilan vodorod olish. Vodorodning qaytaruvchanlik xossalari. Molekulyar va atom holidagi vodorodning aktivligini solishtirish. Vodorod peroksid va xossalari.

4

11

Kimyoviy reaktsiya tezligi.

Reaktsiya tezligining konsentratsiyaga, temperaturaga, katalizatorga bog’liqligi. Avtokataliz..

4

12

Kimyoviy muvozanat.

Reaktsiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyasining, temperaturaning kimyoviy muvozanatga ta’siri.

4

13

Eritmalar.

Noelektrolit eritmalar. Turli konsentratsiyadagi eritmalarni tayyorlash. Eritmalar mavzusiga oid masalalar yechish.

4

14

Elektrolitik dissotsiatsiya.

Tuzlarning eritmalarda dissotsilanishi. Kuchli va kuchsiz elektrolit eritmalarining kimyoviy aktivligi. Indikatorlarning ranglari. Elektrolitlar eritmalarida sodir bo’ladigan kimyoviy muvozanat. Amfoter elektrolitlar. Qiyin eruvchi tuzlar hosil bo’lishi. Mavzuga doir masalalar yechish.

4

15

Eritmalarning muhiti. Indikatorlar.

Berilgan eritmadagi pHni vizual-kolorimetrik usulda aniqlash. Mavzuga oid masalalar yechish.

4

16

Tuzlarning gidrolizi.

Gidrolizga uchraydigan tuz eritmalaridagi muhit reaktsiyalari. Gidroliz darajasiga temperaturaning ta’siri. Eritmani suyultirishni gidroliz darajasiga ta’siri. Gidrolizning qaytarligi. To’liq gidroliz. Masalalar yechish.

4

17

Oksidlanish-qaytarilishi reaktsiyalari.

Oddiy moddalarning oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalari. Kaliy permanganatning oksidlovchilik xossalari. Oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalarining tenglamalarini tenglash.

4

18

Galogenlar.

Galogenlarning vodorodli birikmalari. Galogenlarning kislorodli birikmalari. Xlorning olinishi va unda metallarning yonishi. Xlorning metallmaslar bilan reaktsiyasi. Xlorli suv va uning xossalari. Javel suvining olinishi, xossalari. Bertole tuzining xossalari. Brom va yodning olinishi, xossalari. Galogenlarning nisbiy aktivligi. Vodorod galogenidlarning qaytaruvchi xossalarini bir-biriga solishtirish.

4

19

Oltingugurt va uning birikmalari.

Oltingugurtni suyuqlantirish va qaynatish. Plastik oltingugurtni olish. Oltingugurtni oksidlash xossalari. Oltingugurtni vodorod bilan birikishi. Vodorod sulfidning olinishi va xossalari. Oltingugurtning kislorodli birikmalari. Sulfit angidridini olinishi va xossalari. Sulfat angidridini olinishi va xossalari. Konsentrlangan va suyultirilgan sulfat kislotasining xossalari.

4

20

Azot va uning birikmalari.

Azotni olinishi va xossalari. Ammiakni olinishi va xossalari. Ammiakni qaytaruvchanlik xossalari. Azotning kislorodli birikmalari. Azot (I, II va IV)-oksidlarini olinishi va xossalari. Nitrit kislotasi, oksidlovchilik va qaytaruvchanlik xossalari. Nitrat kislotasining olinishi, metall va metallmaslarga ta’siri. Nitratlarni qizdirilganda parchalanishi.

4

21

Fosfor va uning birikmalari.

Fosfor (V)-oksidini olinishi va xossalari. Meta- va ortofosfat kislotalarning olinishi. Fosforni oksidlab fosfat kislota olish. Fosfat kislotalari qoldiqlariga xos reaktsiyalar. Kaltsiy fosfatlarning olinishi. Fosfat kislota tuzlarining gidrolizi. Ortofosfat kislota tuzlarining termik parchalanishi.

4

22

Mishyak, surma, vismut va ularning birikmalari.

Arsenit angidrid va arsenitlarning xossalari. Uch valentli mishyak birikmasining oksidlash va qaytarish xossalari. Arsenat kislotasini olinishi va xossalari. Uch va besh valentli mishyak sulfidlari va tiotuzlari.

4

23

Surmaga nitrat va sulfat kislotalarning ta’siri.

Surma (III)-gidroksidning olinishi va xossalari. Uch valentli surma tuzining gidrolizi. Antimonit va antimonat kislotalarining olinishi va xossalari. Vismut (III)-gidroksidining olinishi va xossalari. Vismutatlarning oksidlovchilik xossalari.

4

24

Eritmalarning elektrokimyoviy xossalari.

Metallarning aktivligini tekshirish. Galvanik element tayyorlash. Galvanik element xosil bo’lishini kimyoviy reaktsiyaning borishiga ta’siri. Rux bilan qoplangan va qalay bilan oqartirilgan temirning korroziyalanishi. Suvdagi eritmalarni elektroliz qilish.

4

25

Qalay, qo’rg’oshin va ularning birikmalari.

Qalay bilan kislotalarning o’zaro ta’sirlashishi. Qalay bilan ishqorlarning o’zaro ta’sirlashishi. - va -stannat kislotalar xosil qilish xamda ularning xossalarini o’rganish. Ikki va to’rt valentli qalay sulfidlarni xosil qilish va ularning xossalarini o’rganish.

4

26

Qo’rg’oshinning suyultirilgan va konsentrlangan kislotalarga munosabati.

Qo’rg’oshinning ishqorlar bilan ta’sirlashuvi. Qo’rg’oshin (II)-gidroksidning amfoterligi. Qo’rg’oshin (IV)-oksidning oksidlovchilik xossalari. Surikda qo’rg’oshinning valentligini aniqlash.

4

27

Kompleks birikmalar.

Kompleks birikmalarning hosil bo’lishi va xossalari. Kompleks xosil bo’lishiga eritma konsentratsiyasining ta’siri. Kompleks birikmalarda almashinish reaktsiyalari. Kompleks birikmalar ishtirokidagi oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalari.

4

1-semestr bo’yicha ajratilgan soat

106




2-semestr mavzulari

1

Xrom, marganets va ularning birikmalari.

Xrom (III)-oksidining va gidroksidining olinishi va xossalari. Cr3+ni Cr6+ga qadar oksidlash. Xrom (III) tuzlarining gidrolizi. Olti valentli xromning oksidlovchilik xossalari. Marganets (II)-gidroksidini olinishi va xossalari. Marganets (II)-tuzlarining xossalari. Marganets (VI)-birikmalarining xossalari. Kaliy permanganatning xossalari.

8

2

Temir kobalt, nikel va ularning xossalari.

Temirga kislotalarning ta’siri. Ikki va uch valentli temirga xos sifat reaktsiyalar. Temirning ayrim tuzlaridan metallarni siqib chiqarish. Temir (II)-gidroksidining olinishi va xossalari. Ikki valentli temirning qaytaruvchi xossalari. Temir (III)-gidroksidining olinishi va xossalari. Ikki va uch valentli temir tuzlarining gidrolizi. Kobalt (II) va (III) gidroksidlarining olinishi va xossalari. Nikel (II), (III)-gidroksidlarini olinishi, xossalari.

8

3

Uglerod, kremniyning xossalari va ularning birikmalari.

Ugelerodning kislorodli va vodorodli birikmalari. Karbidlar. Uglerodning xlorli va oltingugurtli birikmalari. Karbonat kislota va uning tuzlari. Kremniyning vodorodli va kislorodli birikmalari. Kremniyning galogenli birikmalari. Silikat kislota va uning tuzlari.

8

4

Natriy, kaliy va litiyning xossalari.

Olinishi. Birikmalari va ularning kimyoviy xossalari. Natriy peroksid. Ishqorlar va ularning olinishi va xossalari. Natriy gidroksid va ularning xossalari.

8

5

Kalsiy va magniy.

Kalsiy va magniyning xossalari va olinishi, birikmalari. Kislota, ishqorlarga ta’siri. Biologik sistemalardagi ahamiyati.

8

6

Mis va kumush.

Mis va kumushning kimyoviy xossalari, olinishi, birikmalari. Kislotalar, ishqorlarga ta’siri. Metallurgiya sohasidagi ahamiyati.

8

7

Rux va kadmiy.

Rux va kadmiyning xossalari, olinishi, birikmalari. Kislotalar, ishqorlarga ta’siri. Ishlatilish sohalari.

8

8

Bor va alyuminiy.

Bor va alyuminiyning xossalari, olinishi, birikmalari. Kislotalar, ishqorlarga ta’siri. Borning vodorodli, kislorodli va galogenli birikmalari. Alyuminiyning kislorodli birikmalari. Alyuminatlar va ularning xossalari. alyuminiyli achchiqtoshlar.

8




2-semestr bo’yicha ajratilgan soat

64




JAMI:

170



Seminar mаshg’ulоtlаri mаzmuni vа ungа аjrаtilgаn sоаtlаr



Mаvzulаr

Qisqаchа mаzmuni

Sоаti

1-semestr mavzulari

1

Atom tuzilishi.

Atom orbitallar. Atomlarning elektron tuzilishi. Kvant mexanikasining boshlang’ich tushunchalari. Elektron bulut. Atomlarning ionlanish energiyalari. Atomning elektronga moyilligi. Elektromanfiylik. Atom va ion radiuslar.

4


2

Kimyoviy bog’lanish

Kimyoviy bog’lanish to’g’risidagi asosiy tushunchalar. Molekulaning ba’zi parametrlari. Kimyoviy bog’lanish tabiati. Molekula uchun to’liq energiya egrisi.

Ion bog’lanish. Bog’lanishning novalent turlari. Metall bog’lanish. Molekulalararo bog’lanish. Vodorod bog’lanish. Kompleks hosil bo’lishi.


2


3

Kimyoviy termodinamika asoslari.

Kimyoviy o’zgarishlar energetikasi. Reaktsiyaning issiqlik effekti. Termokimyoviy hisoblashlar. Kimyoviy reaktsiyaning yo’nalishi. Entropiya. Gibbs energiyasi.

2


4

Eritmalarga oid nazariyalar.

Suyuq eritmalar. D.I.Mendeleevning eritmalar uchun kimyoviy nazariyasi. Eruvchanlik. Moddalarning eritmadagi ionlanishi va dissotsilanishi. Erishning energetik effekti. Suyuq eritmalarning ikkilamchi tabiati. Eritmalarning kolligativ xususiyatlari. Elektrolitik dissotsiatsiya.

2


5

Kompleks birikmalar.

Kompleks birikmalarda kimyoviy bog’ning tabiati, markaziy ionning ligandlar bilan elektrostatik va kovalent ta’sirlashishi. Kompleks birikmalarning tuzilishini valent bog’lanishlar nuqtai nazaridan tushuntirish. Past spinli va yuqori spinli komplekslar. Spektrokimyoviy qator.

2


6

Vernerning koordinatsion nazariyasi.

Vernerning koordinatsion nazariyasi. Koordinatsion nazariyaning asosiy holatlari: markaziy atom va addendlar (ligandlar), tashqi va ichki sfera, koordinatsion son. Kompleks yadrosi va uning asosiy va qo’shimcha valentliklari.

2


7

Elektrokimyo.

Elektr yurituvchi kuch. elektr yurituvchi kuchni o’lchash usullari.

2


8

Galvanik elementlar.

Gal’vanik element va ularning xossalari. Galvanik elementlarning ishlatilishi va ahamiyati.

2


9

Elektroliz jarayonlari

Elektrolit eritmalarining xossalari. Arreniusning elektrolitik dissotsilanish nazariyasi. Kuchli va kuchsiz elektrolitlar. elektrolit eritmalarining elektr o’tkazuvchanligi. Ionlar harakatchanligi va Kol’raush konuni.

2


10

Biologik sistemalarda noorganik birikmalar

Tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar. Xujayralarning tuzilishi. Xujayralar noorganik tarkibi. Metall ionlarining biologik roli.

Transport, transfer va transkriptsiya. Kislorodning transporti va saqlanishi. Biologik tsikllar. Meditsinadagi kimyoviy elementlar. Kislotali kataliz mexanizmi bo’yicha ta’sir qiluvchi fermentlar. Oksidlanish-qaytarilish katalizi.


2


1-semestr bo’yicha ajratilgan soat

22




2-semestr mavzulari

1

Radiokimyo. Tabiiy va sun’iy radiofaollik.

Tabiiy radioaktiv elementlar. Radioaktivlik hodisasining ochilishi. Radioaktivlik turlari. Yadro reaktsiyalarining turlari.

4


2

Siyrak yer elementlarining xossalari va birikmalari.

Sun’iy radioaktivlik xossasining ochilishi. Sun’iy radioaktiv izotoplarning olinishi. Og’ir atom yadrolarining bo’linishi.

4

3

Yarim o’tkazgichlar va o’ta o’tkazuvchan moddalar.




4

2-semestr bo’yicha ajratilgan soat

12

Umumiy

34





Mustaqil ta’lim mavzulari

Berilgan topshiriqlar

Bajarish muddati

Soati

I-semestr

1

Gess qonuni. Standart xolatdagi standart xosil bo’lish issiqligi xaqidagi tushuncha. Gibbs energiyasini o’zgarishi va reaktsiyaning yo’nalishi. Gelmgoltsning erkin energiyasi.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

1-xafta

8

2

Kataliz va katalizatorlar. Gomogen va geterogen kataliz. Reaktsiyalarning tartibi va molekulyarligi. Muvozanat konstantasini hisoblashda reaktsiyaning standart holatdagi entalpiya va entropiyasining qiymatlaridan foydalanish.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

2-xafta

8

3

Elementlarning davriy o’zgaruvchan xossalari. Gorizontal o’xshashlik.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

3-xafta

6

4

Orbitallarning elektronlar bilan to’lib borish tartibi. I-IV davr asosiy va yonaki guruh elementlari atomlarining elektron konfiguratsiyalari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

3-xafta

6

5

Kristallarning zonalar nazariyasi. Yarimo’tkazgichlar. Qattiq eritmalar

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

4-xafta

8

6

Vodorod, ion, metall bog’lanishlar.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

4-xafta

8

7

SO, SO2, BF3, NO3- molekulalarining tuzilishini molekulyar orbitallar usuli bilan tushuntirish.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

5- xafta

6

8

To’yingan, to’yinmagan, o’ta to’yingan, konsentrlangan va suyultirilgan eritmalar xaqida tushnucha

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

5-xafta

6

9

Osmos xodisasi. Osmotik bosim. O’rta, nordon, asosli kompleks va qo’sh tuzlarning dissotsilanishi. Kam eruvchi tuzlarda cho’kma xosil bo’lishi va cho’kmaning erish shartlari. Gidroliz reaktsiyasi muvozanatiga ta’sir etuvchi omillar.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

6-xafta

8

10

Kuchli va kuchsiz elektrolitlar haqidagi tushunchalarni misollar bilan mustahkamlash.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

7-xafta

6

11

Elektrolitik dissotsilanish nuqtai nazaridan kislota, asos va tuzlarning xossalari. O’rta, nordon, asosli, kompleks va qo’sh tuzlarning dissotsilanishi.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

7-xafta

6

12

Kam eruvchi tuzlarda cho’kma hosil bo’lishi va cho’kmaning erish shartlari. Tuz effekti.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

8- xafta

6

13

Gidroliz reaktsiyasi muvozanatiga ta’sir etuvchi omillar.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

8- xafta

6

14

Oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalarini tuzish va koeffitsientlarini aniqlash

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

9- xafta

8

15

Galogenlarning tabiatda tarqalishi. Brom, yod va ular birikmalarining fizikaviy va kimyoviy xossalari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

10- xafta

8

16

Selen, tellur va ular birikmalarining xossalari

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

11- xafta

8

17

Nitridlar, gidrazin, gidroksilamin, azid kislotasi, xossalari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

12- xafta

8

18

Fosforning gidridlari. Metallarning fosfidlari va ularning xossalari

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

13- xafta

8

19

Mishyak guruxchasi elementlarining vodorodli birikmalari. Xossalari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

14- xafta

8

20

Asosiy va qo’shimcha valentliklar haqida tushuncha. Kompleks birikmalarning nomlanishi va izomeriyasi. Markaziy ionning ligand bilan elektrostatik ta’sirlashuvi.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

15- xafta

8

21

IV guruhning p-elementlari. Uglerod.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

16- xafta

8

22

Kremniy va uning birikmalari. Xossalari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

17- xafta

8




I SEMESTR BO’YICHA JAMI

160










23

Germaniy gruppachasi elementlarining yuqori oksidlanish darajasidagi birikmalarining xossalari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

1-xafta

6

24

Metallarning korroziyasi va unga qarshi kurashish usullari

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

2-xafta

8

25

Vodorod elektrodi.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

3-xafta

6

26

Galvanik element xaqida tushuncha. O’ta kuchlanish.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

4-xafta

6

27

II guruhning s-elementlari Suvning qattiqligi va uni yumshatish usullari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

5-xafta

8

28

I guruhning d-elementlari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

6-xafta

6

29

V-guruxning d-elementlari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

7-xafta

6

30

VII-guruxning d-elementlari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

8-xafta

6

31

Suvning qattiqligi va uni yumshatish usullari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

9-xafta

6

32

Galliy guruxchasi elementlari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

10-xafta

6

33

Aktinoidlar.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

11-xafta

6

34

Radiokimyo. Tabiiy va sun’iy radiofaollik

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

12-xafta

6

35

Sun’iy radiofaollik

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

13-xafta

6

36

Geliy va sakkizinchi guruxning p-elementlari.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

14-xafta

8

37

O’zbekistonda kimyo sanoati.

Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish

15-xafta

8




II SEMESTR BO’YICHA JAMI

98

JAMI:

258

Mustaqil o’zlashtiradigan mavzular bo’yicha talabalar tomonidan referatlar tayyorlash va uni taqdimot qilish tavsiya etiladi.


Kurs ishini tashkil etish bo`yicha ko`rsatmalar

Fan bo’yicha kurs ishi. Kurs ishi fan mavzulariga taalluqli masalalar yuzasidan talabalarga yakka tartibda tegishli topshiriq shaklida beriladi. Kurs ishi hajmi, rasmiylashtirish shakli, baholash mezonlari ishchi fan dasturida va tegishli kafedra tomonidan belgilanadi. Kurs ishini bajarish talabalarda fanga oid bilim, ko’nikma va malakalarni shakllantirishga xizmat qilishi kerak.

Kurs ishining taxminiy mavzulari:


  1. Natriy kristalining olinishi va xossalari.

  2. Natriy gidrokning olinishi va xossalari.

  3. Natriy yodidning olinishi va xossalari.

  4. Kaliy xloroxromatning olinishi va xossalari.

  5. Kaliy manganatning olinishi va xossalari.

  6. Bariy nitratning olinishi va xossalari.

  7. Simob rodanidning olinishi va xossalari.

  8. Mis ammikatining olinishi va xossalari.

  9. Kumush nitratning olinishi va xossalari.

  10. Marganets sulfatning olinishi va xossalari.

  11. Konsentrlangan nitrat kislotaning olinishi.

  12. Oksalat kislotaning olinishi

  13. Alyuminiy oksidini olinishi va xossalari.

  14. Xrom (III) oksidini olinishi va xossalari.

  15. Mis gidroksidini olinishi va xossalari.

  16. Rux gidroksidini olinishi va xossalari.

  17. Alyuminiy gidroksidini olinishi va xossalari.

  18. Kaliy xromat tuzini olinishi va xossalari.

  19. Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari.

  20. Natriy sulfat tuzini olinishi va xossalari.

  21. Mis nitrat tuzini olinishi va xossalari.

  22. Mis sulfat tuzini olinishi va xossalari.

  23. Mis (II) xlorid tuzini olinishi va xossalari.

  24. Rux sulfat tuzini olinishi va xossalari.

  25. Rux nitrat tuzini olinishi va xossalari.

  26. Rux atsetat tuzini olinishi va xossalari.

  27. Alyuminiy nitrat tuzini olinishi va xossalari.

  28. Alyuminiy sulfat tuzini olinishi va xossalari.

  29. Mor tuzini aniqlash.

  30. Alyumo-ammoniy kvastsini olinishi va xossalari.

  31. Tetramminkuprosulfat tuzini olinishi va xossalari.

  32. Geksamminnikel(II)-xlorid tuzini olinishi va xossalari.



NАZОRАT SАVОLNОMАLАRI

- va -stannat kislotalar xosil qilish xamda ularning xossalarini o’rganish.

Agregat holat.

Alyuminiy-talliy qatorida gidroksidlarning kislota va ishqorlarga munosabati.

Alyuminiy-talliy qatoridagi metallarning fizik-kimyoviy xossalari.

Ammiakni olinishi va xossalari.

Atom orbitallar.

Atomlarining tuzilishi.

Atomlarining tuzilishi. 4f- va 5f- elementlari.

Atomlarining valentligi va oksidlanish darajalari.

Atomlarning elektron tuzilishi.

Atomlarning ionlanish energiyalari.

Atomning elektronga moyilligi.

Azot (I, II, III, IV, V) oksidlari.

Azot va Fosforni olinish usullari.

Azot.


Azotning vodorodli birikmalari.

Berilliy gidroksidining amfoterligi.

Beshinchi guruhning p-elementlari atomlarning valentligi va oksidlanish darajalari.

Beshinchi guruhning p-elementlarining umumiy xossalari.

Biologik sistemalarda noorganik birikmalar

Biologik tsikllar.

Birinchi guruh elementlarining kislota, ishqor va suvga munosabati.

Birinchi guruh elementlarining umumiy tavsifi.

Birinchi guruh s-elementlarining umumiy tavsifi.

Bor oksidi, tuzilishining o’ziga xosligi, xossalari.

Borning kimyoviy xossalari.

D.I.Mendeleevning eritmalar uchun kimyoviy nazariyasi.

Davriy qonun.

E(OH)3lar, tuzilishi, xossalari.

EH4 turidagi gidridlar.

Ekologik muammolarni hal qilishda kimyoning roli.

Ekologik muvozanat.

Elektrokimyo.

Elektrolitik dissotsiatsiya.

Elektrolitik dissotsiatsiya.

Elektroliz jarayonlari

Elektroliz jarayonlari.

Elektrometallurgiya.

Elektron bulut.

Elementlarning temir va platina oilalariga bo’linishi.

Eritmalarga oid nazariyalar.

Eritmalarning kolligativ xususiyatlari.

Eritmalarning muhiti. Indikatorlar.

Eruvchanlik.

f-Elementlarning umumiy tavsifi.

Ferratlar, barqarorligi, gidrolizi, oksidlovchi xossalari.

Fosfit kislota va fosfitlar.

Fosfor, mishyak, surma va vismut oksidlari.

Fosforni oksidlab fosfat kislota olish.

Fosforning kislorodli kislotalari.

Ftor, xlor, brom, yod oksidlari.

Gafniy (IV), titan (IV), sirkoniy (IV) oksidlari, xossalari.

Galogenlar kislorodli kislotalarining tuzlari.

Galogenlarning kislorodli kislotalari.

Galogenvodorodlar olishning umumiy usullari.

Galogenvodorodlar.

Galvanik element haqida tushuncha.

Galvanik element xosil bo’lishini kimyoviy reaktsiyaning borishiga ta’siri.

Galvanik elementlar.

Gazlar bilan ishlash.

Geliy va sakkizinchi guruhning p-elementlari.

Geokimyo va kosmokimyo.

Germaniy, qalay, qo’rg’oshin (II, IV) gidroksidlari, xossalari.

Germaniy, qalay, qo’rg’oshin (II, IV) oksidlari, xossalari.

Gidroliz.

Gidrolizga uchraydigan tuz eritmalaridagi muhit reaktsiyalari.

Gidrometallurgiya.

Gipofosfit kislota va gipofosfitlar.

Gipoxloritlar, xloratlar, perxloratlarning ishlatilishi.

Guruhlarda d-elementlar xossalarining p-elementlarga nisbatan o’zgarishidagi o’ziga xoslik.

Ikki elementli (binar) birikmalar.

Ikkilamchi davriylik.

Ikkinchi guruh s-elementlarining umumiy tavsifi.

Ikkinchi guruhning d-elementlarining umumiy tavsifi.

Ilmiy texnik va atrof muhit muhofazasi muammolari.

Ion bog’lanish.

Ishlab chiqarish korxonalarida atrof muhitni muhofaza qilish muammolari.

Ishlab chiqarish korxonalarida kam chiqindili va chiqindisiz texnologiyalar.

Ishqoriy metallar.

Ishqoriy-yer metallari.

Isitish asboblari. Gorelkalar va boshqa qizdirish asboblari.

IV guruhning d-elementlarining fizik-kimyoviy xossalari.

IV guruhning d-elementlarining umumiy tavsifi.

Kaliy permanganatning oksidlovchilik xossalari.

Kaltsiy, strontsiy, bariy atomlarining tuzilishi, izotop tarkibi, tabiatda tarqalishi.

Karbonat kislota va uning tuzlari, xossalari.

Kataliz.


Kaynosimmetrik elementlar.

Kaynosimmetriya nazariyasi.

Kimyoviy bog’lanish tabiati.

Kimyoviy bog’lanish to’g’risidagi asosiy tushunchalar.

Kimyoviy element atomining elektron qobig’i.

Kimyoviy element tushunchasi.

Kimyoviy elementlar davriy jadvalining tuzilishi.

Kimyoviy elementlar xossalarining davriyligi.

Kimyoviy elementlarning kosmik tarqalishi.

Kimyoviy elementlarning radioaktiv o’zgarishi.

Kimyoviy idishlar va ular bilan ishlash.

Kimyoviy muvozanat.

Kimyoviy o’zgarishlar energetikasi.

Kimyoviy reaktsiya tezligi.

Kimyoviy reaktsiyaning yo’nalishi.

Kimyoviy termodinamika asoslari.

Kimyoviy va elektrokimyoviy korroziya.

Kislorodning transporti va saqlanishi.

Kislota-asos va oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalari.

Kislota-asos va oksidlovchi-qaytaruvchilik xossalari.

Kislotaga rux ta’sir ettirish yo’li bilan vodorod olish.

Kislotali kataliz mexanizmi bo’yicha ta’sir qiluvchi fermentlar.

Kompleks birikmalar.

Kompleks birikmalarning hosil bo’lishi va xossalari.

Kompleks yadrosi va uning asosiy va qo’shimcha valentliklari.

Konsentrlangan va suyultirilgan sulfat kislotasining xossalari.

Korroziya mexanizmi.

Kremniy (II, IV) oksidlari.

Kristallar.

Kvant mexanikasining boshlang’ich tushunchalari.

Kvarts shisha.

Lantanoidlar (4f-elementlar). Metallarning kimyoviy xossalari.

Le SHatele printsipi.

Magniy. Davriy sistemadagi o’rni, tabiatda tarqalishi, izotoplari.

Marganets (II, III, IV, VII) gidroksidlari.

Marganets (II, III, IV, VII) oksidlari.

Marganets (II, III, IV, VII) tuzlari.

Meditsinadagi kimyoviy elementlar.

Meta-, piro- va ortofosfat kislotalari va ularning tuzlari.

Metall birikmalar.

Metall bog’ va uning o’ziga xosligi.

Metall bog’lanish.

Metall ionlarining biologik roli.

Metallar korroziyasi.

Metallarni korroziyadan himoya qilish usullari.

Metallarning ekvivalentini siqib chiqarish usuli bilan aniqlash.

Metallarning kristall strukturasi.

Metallarning umumiy olinish usullari.

Metallarning umumiy tavsifi.

Mis (I, II), kumush (I, II) oksidlari, xossalari.

Mishyak va surmaning tiotuzlari.

Mishyak, surma (III, V) va vismut (III) gidroksidlari.

Mishyak, surma va vismut sulfidlari.

Mishyak, surma, vismut va ularning birikmalari.

Moddalarning tozalash usullari.

Molekulalararo bog’lanish.

Molekulyar og’irlikni aniqlash.

Molekulyar orbitallar nazariyasi.

N2E turidagi gidridlar.

Nitrat kislotasi, molekulasi va nitrat ionining tuzilishi.

Nitrat kislotasining olinishi, metall va metallmaslarga ta’siri.

Nitrit kislotasi.

Noelektrolit eritmalar.

Noorganik birikmalarning asosiy struktur turlari.

O’zbekiston kimyo sanoati.

Oddiy moddalarning fizik va kimyoviy xossalari.

Oddiy moddalarning tuzilishi va xossalari.

Oksidlanish-qaytarilish katalizi.

Oksidlanish-qaytarilish reaktsiya tenglamalarini tuzish.

Oksidlanish-qaytarilish reaktsiyalari.

Oltinchi guruh p-elementlarining kislorodli birikmalari.

Oltinchi guruhning p-elementlari olinish usullari.

Oltinning zar suvida erishi.

Orto-, meta va poliboratlar.

p-Elementlarning davriy sistemadagi o’rni.

Permanganatlarning kislotali, neytral va ishqoriy muhitlardagi oksidlovchilik xossalari.

Pirometallurgiya.

Platina gruppachasi elementlari.

Platina metallarining fizikaviy va kimyoviy xossalari.

Platina oilasining oddiy birikmalari, oksid va gidroksidlari.

Platinaning kompleks birikmalari.

Qo’rg’oshinning suyultirilgan va konsentrlangan kislotalarga munosabati.

Radioaktiv o’zgarishlarning asosiy qonunlari.

Radioaktivlik turlari.

Radiokimyo. Tabiiy va sun’iy radiofaollik.

Reaktsiya tezligining konsentratsiyaga, temperaturaga, katalizatorga bog’liqligi.

Reaktsiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyasining kimyoviy muvozanatga ta’siri.

Reaktsiyaning issiqlik effekti.

Rux va kadmiy oksid va gidroksidlari.

Sakkizinchi guruhning d-elementlarining umumiy tavsifi.

Silikat kislotalar.

Siyrak yer elementlarining xossalari va birikmalari.

Sulfat, selenat va tellurat kislotalar.

Sulfit, selenit va tellurit kislotalar.

Sulfit-tellurit kislotalar qatorida oksidlovchilik-qaytaruvchilik xossalarining o’zgarishi.

Surmaga nitrat va sulfat kislotalarning ta’siri.

Suvga aktiv metall ta’sir ettirish yo’li bilan vodorod olish.

Suvning qattiqligi. Vaqtinchalik va doimiy qattiqlik.

Suyuq eritmalar.

Suyuqlik molekulalarining ionlanishi.

Tantal (V), vanadiy (V), niobiy (V) oksidlari.

Tarozi turlari va ularda tortish qoidalari.

Temir, kobalt va nikel (II, III) gidroksidlari, kislota-asos va oksidlovchi-qaytaruvchilik xossalari.

Temir, kobalt va nikelning fizikaviy va kimyoviy xossalari.

Temir, kobalt va nikelning kompleks birikmalari.

Termokimyoviy hisoblashlar.

Texnetsiy va reniy (VII) gidroksidlari.

Tirik tabiatdagi kimyoviy elementlar.

Titan (II, III) oksidlanish darajasidagi birikmalari va ularning xossalari.

Ti-Zn-Hf qatoridagi E(OH)4 turidagi gidroksidlarining kislota-asoslik xossalari.

To’rtinchi guruhning p-elementlarining umumiy tavsifi.

Transport, transfer va transkriptsiya.

Uch elementli birikmalar.

Uchinchi guruhning d-elementlari atomlarining tuzilishi.

Uchinchi guruhning p-elementlarining umumiy tavsifi.

Uglerod (II)-oksid.

Uglerod (IV)-oksid.

V guruhning d-elementlarining fizikaviy va kimyoviy xossalari.

V guruhning d-elementlarining kislota-asos xossalari.

V guruhning d-elementlarining umumiy tavsifi.

V va VI davrlar d-elementlarining kimyoviy xossalaridagi o’ziga xoslik.

Valent bog’lar nazariyasi.

Vanadiy (II, III, IV) – oksidlari va gidroksidlari, xossalari.

Vernerning koordinatsion nazariyasi.

Vernerning koordinatsion nazariyasi.

VI guruhning d-elementlarining umumiy tavsifi.

VII guruhning d-elementlarining umumiy tavsifi.

Vodorod – davriy sistemaning birinchi elementi.

Vodorod atomi tuzilishining o’ziga xosligi.

Vodorod bog’lanish.

Vodorod sulfidning olinishi va xossalari.

Vodorodning birikmalari, fizikaviy va kimyoviy xossalari.

Vodorodning qaytaruvchanlik xossalari.

Volfram (IV) va molibden (IV) oksidlari.

Xlorning olinishi va unda metallarning yonishi.

Xom ashyodan samarali foydalanish.

Xrom (II, III) tuzlari. Xromatlar, polixromatlar.

Xrom (II, III, VI) gidroksidlari.

Xrom (II, III, VI) oksidlari.

Xromat va bixromatlarning oksidlovchilik xossalari.

Xujayralar noorganik tarkibi.

Xujayralarning tuzilishi.

Yarim o’tkazgichlar va o’ta o’tkazuvchan moddalar.

Yer qobig’idagi kimyoviy elementlar.


Asosiy va qo’shimcha o’quv adabiyotlar hamda axborot manbalari
Asosiy adabiyotlar

  1. Шрайвер Д., Эткинс П. Неорганическая химия. В двух томах. -Москва: “Мир ”, 2004.

  2. Парпиев Н.А., Рахимов Ҳ.Р., Муфтахов А.Г. Анорганик кимё (назарий асослари). - Тошкент, “Ўзбекистон”, 2000.-479 б.

  3. Парпиев Н.А., Муфтахов А.Г., Рахимов Х.Р. Анорганик кимё. - Тошкент: “Ўзбекистон”, 2003. - 504 б.

  4. Общая и неорганическая химия. В 3 томов. Под. ред. Третьякова Ю.Д. Москва: «Академия» 2008


Qo’shimcha adabiyotlar

  1. Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб ҳалқимиз билан бирга қурамиз. . “Ўзбекистон” НМИУ, 2017. -485 б.

  2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича ҳаракатлар стратегияси тўғрисида” ги ПФ-4947-сонли Фармони. Ўзбекистон Республикаси қонун хужжатлари тўплами, 2017. 6-сон, 70-модда.

  3. Угай Я.А. Общая и неорганическая химия.- Москва: “Высшая школа”, 2002. - 527 с.

  4. Н.С.Ахметов. Общая и неорганическая химия.-“Высшая школа”, 2002. - 743 с.

  5. Парпиев Н.А., Решетникова Р.В., Ходжаев О.Ф., Ҳамидов Х.А., Кадирова Ш.А. Ноорганик кимёдан лаборатория машғулотлари – Тошкент: “Университет”, 2005. - 195 б.

  6. Парпиев Н.А., Решетникова Р.В., Ходжаев О.Ф., Ҳамидов Х.А., Кадирова Ш.А. Лабораторный практикум по неорганической химии. – Ташкент: “Университет”, 2008. – 247 с.

  7. Глинка Н.Л. Общая химия. Москва: “Интеграл-Пресс”, 2006. – 728 с.

  8. Коренев Ю.М., Григорьев А.Н., Желиговская Н.Н., Дунаева К.Н. Задачи и вопросы по общей и неорганической химии. Москва: “Мир”, 2004. – 368 с.

  9. Глинка Н.Л. Задачи и упражнения по общей химии. Ленинград, “Химия”, 1985.- 263 с.


Internet saytlari


  1. www.nuuz.uz

  2. www.natlib.uz

  3. www.ziyоnet.uz

  4. www.chemexpress.fatal.ru.




Download 0.8 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling