O`quv mashg`ulotida ta’lim texnologiyasi modeli


Download 31.55 Kb.
Sana11.12.2019
Hajmi31.55 Kb.

Mavzu: Oziq-ovqat korxonasini tekshirish usuli. Go’sht kombinati, kolbasa tsexi, sut fermasi, sut zavodi, bolalarning sutli oshxonasi,non zavodi, konserva ishlab chiqarish korxonasini sanitariya jihatidan tekshirish.
O`QUV MASHG`ULOTIDA TA’LIM TEXNOLOGIYASI MODELI

Vaqti – 4 soat

Talabalar soni 15 _ nafar

O’quv mashg’ulotning shakli

Mavzuga oid bilimlarni chuqurlashtirish va kengaytirish bo’yicha amaliy mashg’uloti

Asosiy o’quv masalalari



  1. Go’shtni qayta ishlovchi korxonalar

  2. Go’shtni qayta ishlovchi korxonalarga qo’yiladigan gigienik talablar

Molni so’yishdan oldin qayta ishlanishi


O’quv mashg’ulotining maqsadi:

O’quv maqsadi: Amaliy bilimlarni egallash va mustaxkamlash,amaliy ko’nikmalarni egallash.


O’qituvchining vazifalari:

  • mavzu bo’yicha bilimlarni mustaxkamlash va chuqurlashtirish;

  • o’quv bilimlarini sistemalashtirish, taqqoslash, umumlashtirish, tahlil qilish kabi ko’nikmalarni hosil qilish;




O’quv faoliyatining natijalari:

O’quvchi bilishi kerak:

Oziq-ovqat korxonasini tekshirish usuli. Go’sht kombinati, kolbasa tsexi, sut fermasi, sut zavodi, bolalarning sutli oshxonasi,non zavodi, konserva ishlab chiqarish korxonasini sanitariya jihatidan tekshirish


O’qitish uslubi va texnikasi

blits-so’rov, kichik guruxlarda ishlash,”BBB”, insert texnikasi, test o’tkazish

O’qitish vositalari

O’quv qo’llanmalar,Mulyaj,kodoskop

qog’oz varaqlari, doska, bo’r



O’qitish shakli

Frontal, individual, guruhlarda ishlash

O’qitish sharoitlari

O’qitishning texnologik vositalari bilan jihozlangan auditoriya

O’quvch bajarishi kerak

Ovqatlanish gigienasi bo’limining ish rejasini tuzishni o’rganish. Jurnallarni yuritishni




AMALIY MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK KARTASI

Bosqichlar,

vaqti

Faoliyat mazmuni

o’qituvchi

talaba

1-bosqich.

Kirish

(20 min.)

1.1. Mavzuni, o’quv mashg’ulot o’tkazish rejasi va mashg’ulotdan kutiladigan natijalar rejasini ma’lum qiladi.1-ilova

1.2. Daftarda bajarilgan uy vazifalarni tekshiradi.



    1. Tinglaydilar, yozadilar.



    1. Uy vazifalarni ko’rsatadilar.

2-bosqich.

Bilimlarni tekshirish

(40 min.)

2.1. Mavzuning tayanch tushunchalari bo’yicha blits-so’rov o’tkazadi va bir necha javoblarni eshitadi.(2-ilova)

2.2. Savollar bo’yicha talabalar bilimini va mazmunli javoblarini dolzarblashtiradi.

Bilimlarni dolzarblashtirish jarayonida talabalar tomonidan olingan bilimlarni aniqlaydi.


2.1. Savollarga javob beradilar, javoblarni, doskada yozadilar, javob berayotgan talabalarni tinglaydilar, savollar beradilar.

2.2. Suxbatda ishtirok etadilar, savollarga javobni doskada, daftarda yozadilar.



3-bosqich.

Amaliy ishlarni bajarishi

(80 min.)

3.1. Talabalarni 3 guruhga bo’ladi va ularga amaliy topshiriqlarni beradi.(3-ilova)

3.2. Amaliy topshiriqlarini (tajribalarni) bajarish algoritmini so’raydi.

“BBB” uslubidan foydalanilgan holda amaliy ishni muxokama qiladi.(4-ilova)

3.3.Amaliy ishlarini bajarilishi kuzatadi, olingan natijalarga e’tibor beradi, tajribalar to’g’ri noto’g’ri amalga oshirilganini izohlaydi.

3.4. Amaliy ishlari bajarish bayonini to’ldirishni tashkil etadi, olingan natijalar bo’yicha qilingan xulosalarga e’tibor beradi.

3.5. O’zlashtirish darajasinini aniqlash uchun har bir talabaga mavzu bo’yicha test savollari yoki muommoli masala tarqatadi.



3.1. Topshiriqlar bilan tanishadilar.

3.2. Amaliy ishlarni algoritmini , amalga oshi-rish texnikasini so’zlab beradilar.

3.3. Amaliy ishlarini bajaradi-lar.

3.4. Qilingan ishlar bo’yicha xulosalar chiqaradilar,

3.5. Test topshiriqla-rini bajaradilar, olingan natija-larni muhokama qiladilar.


4-bosqich.

Yakuniy

(20 min.)

4.1. Amaliy mashg’ulotni yakunlaydi, xar bir talaba bilimini baholaydi, faol ishtirokchilarni rag’batlantiradi.

4.2. Kelgusi darsga uy vazifasini beradi.5-ilova



4.1. Tinglaydilar.

4.2. Yozadilar.



Mavzu: Oziq-ovqat korxonasini tekshirish usuli. Go’sht kombinati, kolbasa tsexi, sut fermasi, sut zavodi, bolalarning sutli oshxonasi,non zavodi, konserva ishlab chiqarish korxonasini sanitariya jihatidan tekshirish.


Reja

  1. Go’shtni qayta ishlovchi korxonalar

  2. Go’shtni qayta ishlovchi korxonalarga qo’yiladigan gigienik talablar

  3. Molni so’yishdan oldin qayta ishlanishi,

Go‘shtni qayta ishlaydigan zamonaviy korxonalar uchta katta sex (zavod) kompleksidan iborat bo‘lib, bularning har qaysisi mustaqil korxona sifatida ishlay oladi. Go‘sht kombinati tarkibiga quyidagilar kiradi: a) go‘sht-yog‘ sexi, uning mollar so‘yilishidan oldin turadigan bazasi bo‘ladi. Bu sexda mollar so‘yiladi va nimtalanadi; b) kolbasa sexi, bu sexda go‘shtdan kolbasa mahsulotlari, kulinariya mahsulot- lari (chuchvaralar, somsalar, kotletlar va boshq.), shuningdek, dud- langan mahsulotlar tayyorlanadi; d) kolbasa ishlab chiqarish uchun kerakli xomashyoni saqlab qo‘yish, go‘sht-yog‘ sexidan olingan go‘shtni sovitish, muzlatish va saqlab qo‘yishni ta’minlab beradigan sovitkich. Mana shu sexlarning har biridagi texnologik jarayonlarning o‘ziga xos sanitariya rejimi bo‘ladi.



Go‘sht-yog‘ sexi quyidagi bo‘limlarni o‘z ichiga oladi: mollar so‘yilishidan oldin turadigan baza, mol so‘yish-nimtalash, go‘shtni sovitib qo‘yish, ichak-chavoqlarni ishlash, ichakni ishlash, terini ishlash va konservalash, qon va suyak to‘qimasidan mollarga berila- digan un, texnik yog‘, o‘g‘itlar ishlovchi utilizatsiya bo‘limlari. Go‘sht kombinatida meditsina preparatlari tayyorlaydigan sex yoki bo‘lim bo‘lishi mumkin, bu bo‘limda dori moddalari ishlab chiqa- rish uchun mollaming ichki organlari va endokrin bezlaridan foy- dalaniladi.

Go‘shtni qayta ishlaydigan sanoat korxonalari ustidan kundalik sanitariya nazoratini olib borishda sanitariya shifokori assistenti ol- dida uchta asosiy vazifa ko‘ndalang bo‘lib turadi: a) go‘sht olishda sanitariya qoidalariga rioya etilishini nazorat qilib borish; b) go‘sht- kolbasa mahsulotlari, dudlangan mahsulotlar, kulinariya mahsulot- lari, go‘sht konservalari va boshqalarni ishlab chiqishda olinadigan mahsulotlar sifatini nazorat qilib borish; d) korxonada sanitariya qoidalariga rioya qilinishi va xodimlarga yuksak sanitariya madaniyati malakalarining singdirib borilishi ustidan nazorat qilib borish.

Ko‘pgina shaharlar va tuman markazlarida go‘shtni qayta ishlay­digan korxonalarda mustaqil ishlaydigan alohida sexlar kushxona (mol so‘yish punkti), kolbasa ishlab chiqaradigan korxona va muz- xona ko‘rinishida bo‘ladi. Go‘sht-yog‘ sexi yoki mol so‘yiladigan punktda quyidagilarga rioya qilinishi kerak:


  1. hayvonlarni so‘yishdan oldin turg‘izib qo‘yishning veterina- riya-sanitariya qoidalariga rioya qilish;

  2. kasal hayvonlarni aniqlab olish va aholiga yuqumli kasalliklar yuqib qolish xavfini bartaraf etish uchun mollarni so‘yish oldidan qattiq veterinariya-sanitariya tekshiruvidan o‘tkazish;

  3. mollarni so‘yish va so‘ygandan keyin nimtalash vaqtida go‘sht- ning ifloslanishi hamda unga patogen mikroblar yuqib qolishiga yo‘l qo‘ymaslik choralarini ko‘rish;

  4. hayvonlarning sog‘ligi hamda tayyorlanadigan go‘sht mahsu­lotlari ustidan malakali ishlab chiqarish-veterinariya nazorati olib borish;

  5. ishlab chiqarish binolarini, go‘sht mahsulotlarini tashishda ishlatiladigan transportni sanitariya jihatidan yaxshi holatda saqlash, xodimlarning shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilishi.

Mollarni so‘yishga tayyorlashning sanitariya qoidalari ularni olib kelish vaqtidan boshlab kuchga kiradi. Mollarni vagonlar, mashina kuzovlariga betartib joylashtirib, tiqishtirib qo‘yish ularda transport isitmasi boshlanishiga va go‘shtining patogen mikroblar bilan iflosla- nishiga olib keladi.

Hayvonlarni tashib keltirish vaqtida boshini yo‘l tomonga qara- tib qo‘yish tavsiya etiladi.

Go‘sht kombinatlari va mol so‘yish punktlarida, odatda, mollar­ni so‘yishdan oldin ma’lum bir muddat ichida turg‘izib qo‘yiladigan bazalar bo‘ladi. So‘yishdan oldin mollarni turg‘izib qo‘yish zarurati shunga bog‘liqki, charchagan hayvonlarda organizmining qarshiligi susayib ketadi, shuning natijasida mikroorganizmlar limfa tugunlari, ichki organlari, muskullariga o‘tib, bularni infeksiyalashi mumkin. So‘yishdan oldin turg‘izib qo‘yish davrida mollarni parvarishlash rejimiga amal qilinib, ularni yaxshilab boqiladi. So‘yishga bir kun qolganda yem-xashak, 6—12 soat qolgandan keyin esa suv bermay qo‘yiladi. Me’da-ichak yo‘lini mumkin qadar ko‘proq bo‘shatish uchun ana shunday choralarni ko‘rish zarur bo‘ladi. Shu bilan birga ichki organlarni olish vaqtida ularning yorilib ketish xavfi kamayadi va go‘shtga iflos tegmaydigan bo‘ladi. Bundan tashqari, mollarni so‘yish oldidan kasal hayvonlarni ajratib olish uchun hamma mollar veterinariya tekshiruvidan o‘tkaziladi va albatta harorati o‘lchab ko‘riladi. Hozir shu maqsad uchun elektr termometrlardan foydala- niladi, bular bitta hayvonning haroratini bir necha sekund ichida aniqlab olishga imkon beradi
Kolbasa korxonasi gigiyenasi

Kolbasa mahsulotlari tayyorlash uchun yaxshi sifatli go‘sht, bir qancha hollarda esa shartli ravishda yaroqli go‘sht ham ishlatiladi. Kolbasa mahsulotlari tayyorlashning dastlabki bosqichi go‘shtni su- yak va paylardan ajratib olishdir. Kolbasa mahsulotlari tayyorlash uchun muzlatilgan go‘sht ishlatiladi, avval u defroster deb ataladi- gan maxsus binoda muzdan tushiriladi, go‘sht nimtasi yuzasidan mikroblar o‘tishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida bu binoda harorat asta-sekin ko‘tariladi. Muzdan tushgan nimtalar cho‘tka, dush yor- damida yuvib tozalanadi, so‘ngra go‘shtni suyakdan va paylardan ajratib olish bo‘limiga o‘tkaziladi.

Go‘shtni suyakdan va paylardan ajratib olish bo‘limida asbob- uskunalar va xodimlar qo‘llarining sanitariya jihatidan tozaligi asosiy ahamiyatga egadir. Buning uchun pichoqlar, lotoklar, ish stollari vaqt-vaqtida yaxshilab yuvib, dezinfeksiya qilib turiladi. Bu bo‘lim- dagi xodimlar qo‘llarining toza bo‘lishi, ularda yiringli kasalliklar, maddalagan yara va kesilgan joylar bo‘lmasligi nazorat qilinadi. Shi- kastlanishning oldini olish qoidalariga amal qilinishiga: sovutga o‘xshab ketadigan himoyalovchi metall moslamalar, etaklar tutib, uch barmoqli qo‘lqoplar (16, 17-rasmlar) kiyib yurilishiga, sirg‘anib

yiqilish ehtimolini bartaraf etish uchun qo‘lning, ish joylaridagi yog‘och to‘shamalarning yaxshilab yuvib turilishiga alohida e’tibor qilish lozim.

Suyak va paylardan ajratilgandan keyin go‘sht teshigi yirik go‘sht- qiymalagich (volchok)da maydalanib, tuzlanadi va tuzlangan yirik qiyma yetilishi uchun maxsus kameraga qo‘yib qo‘yiladi. Qiymani if- loslanishdan saqlash uchun asbob-uskunalar — volchok, kutter, qiy­ma aralashtiradigan mashina va ish stollari, shuningdek, xodimlar qo‘lining toza bo‘lishi katta ahamiyatga egadir. Asbob-uskunalarni vaqt-vaqtida qaynoq suv bilan yaxshilab yuvib, xlorli ohak eritmasi yoki qaynoq bug‘ bilan dezinfeksiya qilib turish kerak.

Lavr bargi, qalampir va boshqa ziravorlarni qiymaga qo‘shish oldidan, albatta sterillash kerak, shunda ular bilan birga kolbasa mahsulotlariga patogen mikroorganizmlar o‘tmaydi.


Baliq va dengiz mahsulotlarini qayta ishlashga nisbatan sanitariya-epidemiologiya talablari. Baliq (tirik, sovutilgan, muzlatgandan so’ng qayta eritilgan)dan tabiiy holda issiqlik ishlovi berilgan (qaynatilgan, qovurilgan, dimlangan)idan so’ng turli-tuman taomlar tarkibida ovqatlanish uchun foydalaniladi. Shuningdek, turli baliq mahsulotlari: tuzlangan, dudlangan baliqlar va ikrasi (baliq uvildirig’i) iste’mol qilinadi.

Yangi baliq uni saqlash muddatini oshirish va keng assortimentdagi baliq mahsulotlarini olish uchun ishlov berishning ko’plab usullariga jalb etiladi. Tutilgan baliq aholiga sotilishi yoki qayta ishlovchi korxonalarga tirik holda etkazilishi mumkin, bu odatda yozda 24 soatni va qishda 48 soatni tashkil etadi. Bundan uzoqroq saqlash uchun (yozda 3 sutka va qishda 5 sutka) baliqni muzda muzlatiladi. Baliqni muzlatish uchun foydalaniladigan biomitsinli muz (1 t muzga 5 g biomitsin solinadi) yordamida saqlash muddati 14 sutkagacha etishi mumkin. Bunda biomitsinning baliqdagi miqdori 0,25 mgG’kg. dan oshmasligi kerak.

Muzlatish baliqni tabiiy holda uzoq muddat saqlash imkoniyatini beruvchi asosiy usul hisoblanadi. Baliqni sun’iy usulda olingan quruq muz qobiq bilan o’rash (yog’ning oksidlanish jarayonining oldini olish) yordamida uning ichidagi haroratni –18ºS gacha etkazish yordamida ishlab chiqariladi. Ayni shu haroratda baliq turiga bog’liq holda 2 dan 8 oygacha saqlanishi mumkin.

Baliqni qayta ishlashning boshqa usuli uni nomakoblash bo’lib, bu osh tuzi kontsentratsiyasi 6 dan 10 % gacha (kuchsiz nomakob) va 10 dan 20 % gacha (kuchli nomakob) etadigan tuzlik yordamida amalga oshiriladi. Nomakob bakteritsid (bakteriyalarni qiruvchi) ta’sirga ega bo’lib, baliqning konservalanishini, shu bilan birga tayyor tansiq taomlar olinishini ta’minlaydi. Konservalovchi eritmaga tuzdan tashqari, yana shakar, sirka, ziravorlar solinganda xushxo’r va marinadlangan baliq hosil bo’ladi.

Tuzlangan, ziravorlangan va marinadlangan baliqdan preservalar – qo’shimcha issiqlik ishlovisiz (konservalardan farqli ravishda) idishlarga germetik yopilgan mahsulot ishlab chiqarilishi mumkin. Preservalarni ishlab chiqarishda ruhsat etilgan konservant (ovqat qo’shimchasi) ishlatilishi mumkin. Preservalar manfiy harorat (maishiy muzlatgichning haroratidan pastroq sovuqlik) da 1 ... 6 oygacha saqlanishi mumkin.

Sutni qayta ishlash korxonasi gigiyenasi

Sut to‘yimli, ozuqaviy, biologik qiymati yuqori bo‘lgan mahsulot. Sifatli sut olish uchun sutni qayta ishlash korxonalari binolariga, mollarning yaxshi boqilishiga va ularni zoonoz kasalliklardan himoya qilishga katta e’tibor berish kerak. O‘zbekistonda joriy qilingan sani­tariya me’yorlari va qoidalari talablariga ko‘ra sut kombinatlariga va sut zavodlariga alohida talablar qo‘yiladi.



Zamonaviy sut chorvachilik kompleksi — fermalar mexanizatsiyalashtirilgan yirik korxonalar bo‘lib, unda bir necha yuz bosh sigir boqiladigan molxonalar, sut bloki, vakuum-nasosxona, qozonxona, maishiy binolar, go‘ngxonalar, ildizmevalar ombori, ozuqa tayyor- laydigan yemxonalar va boshqa binolar bo‘ladi. Bitta sigirni 30 so- niyada sog‘ib olishga mo‘ljallangan sog‘ish agregatlari konveyer usuli- da jihozlangan bo‘ladi. Sog‘ish tizimining avtomatlashtirilganligi va mexanizatsiyalashtirilganligi kuzatuvchi operatordan sutga infeksiya- lar tushmasligi uchun yelinni tozalab yuva bilishni, sigirlardagi mas- tit kasalini aniqlay bilishni talab qiladi. Mollar yaylovda boqiladigan davrda yozgi bostirmalar qurilib, to‘rt tomoni o‘rab qo‘yiladi va ko‘chma sog‘ish apparatlari bilan shu yerda sog‘ib olinadi. Har qaysi molning yelini alohida qog‘oz artkichlar yoki sochiq bilan quruq qilib artib tozalanadi va vazelin surtib qo‘yiladi. Qo‘llarida yiringli yaralari (xasmol, chipqon va boshq.) bo‘lgan sog‘uvchilar ishga qo‘yilmaydi, chunki ularning qo‘llaridan sutga stafilokokklar tushadi va ovqatdan zaharlanishlarga sabab bo‘ladi. DSENM xodimlari to- monidan sut sog‘uvchilar tibbiyot ko‘rigidan o‘tganligi, shaxsiy gigi- yenaga amal qilishlari, ularda ichak patogen mikroblari va boshqa turkum kasalliklar bor-yo‘qligi, sanitariya kiyimi, ya’ni tegishli kor- jomalardan foydalanishlari, uch sidra maxsus kiyimlari va bosh ki- yimlari bor-yo‘qligi tekshiriladi. Sut mahsulotlaridan, sog‘ish agre­gatlari va boshqa jihozlardan hamda sog‘uvchilarning qo‘llaridan surtmalar va boshqa namunalar olib laboratoriyaga tekshirish uchun jo‘natiladi. Sanitariya-gigiyena qoidalari va epidemiyaga qarshi cho- ralar qo‘pol buzilishi aniqlanganda tegishli dalolatnoma, bayonno- ma, zarur hollarda jarimaga tortish haqida hujjatlar to‘lg‘aziladi. Sut kompleksi qabul bo‘limida sutga ishlov berilmaydi, bu bolimda xonalar ko‘p bo‘lmay faqat qabulxona, sovitish xonasi, yuvish xona- si, sut idishlari saqlanadigan xona va isitish xonalari bo‘ladi. Sut si- fati yaxshi bo‘lishining asosiy omillaridan biri sutga tutiladigan idish- lar, asboblar, sut o‘tkazgichlar, pulsatorlar, shlanglar va boshqalarni tartib bilan yaxshilab yuvib tozalash, yog‘sizlantiruvchi eritma (0,5% li kalsiylangan soda va boshq.) bilan qayta tozalash va haftasiga bir marta dezinfeksiya qilishdir.

Sutni pasterlash va qayta ishlash. Sut kombinatida sutni pasterlashdan avval sut me’yorlashtiriladi, ya’ni sutdagi yog‘ miqdorini Davlat Standarti (GOST) yoki tarmoq standarti qabul qilgan me’- yorga (3,2% ga) qadar yetkaziladi. Buning uchun yog‘sizlantirilgan ya’ni qaymog‘i olingan sut ishlatiladi. Sut kombinatining texnologik jihatdan qay tariqa jihozlanganiga qarab pasterlashning uch xil turi qo‘llaniladi: 63—65 °C da 30 daqiqa davomida uzoq pasterlash, 72—75 °C da 20—30 soniya davomida qisqa muddatda pasterlash va saqlab turmasdan 90—95 °C da bir lahzada pasterlash. Pasterlangan- dan keyin sut regeneratsiya seksiyasiga o‘tadi va yangi kelayotgan sutni isitadi, keyin sovitish seksiyasiga o‘tib ketadi va sut 8 °C gacha sovitiladi. Sovitilgan sut pasterlangan sut uchun mo‘ljallangan juda katta idishlarga yig‘iladi va ulardan boshqa idishlarga quyiladi.

Sutni saqlashda uning uzoqroq yaxshi turishi va sifatini saqlash uchun ko‘pgina sut kombinatlarida sterillash usuli qo‘llaniladi. Sterillash bir va ikki pog‘onada o‘tkazilishi mumkin. Bir pog‘onada ste- rillashda sut bir marta (idishlarga quyilmasdan oldin) qizdirib olinsa, ikki pog‘onada sterillashda ikki marta: shishalarga quyilmasdan oldin va quyib chiqarilgandan keyin qizdiriladi. Bir pog‘onali usulda ste-rillash harorati 135—140 °C bo‘lib, sut shu haroratda 2—4 soat saqla- nadi. Bu usul qo‘llanilganida sutni quyib chiqish uchun aseptik sharoitlar yaratilgan bo‘lishi (shishalar, sut quyib beradigan jihozlar va boshqalar sterillanishi) kerak. Ikki pog‘onali usulda sutni sterillash harorati 135 °C bo‘lib, sut shu haroratda 20 soniya saqlanadi. So‘ngra sut 65—70 °C gacha sovitiladi va og‘zi tor shishalarga quyilib, mah- kam berkitiladi, 120 °C da 12—20 soniya davomida yana sterillanadi.


Go‘shtni sanitar-gigiyenik tekshirish

Aholini sog‘lom mol go‘shti, ya’ni veterinar ko‘rigidan o‘tgan va ularning maxsus muhri qo‘yilgan go‘sht bilan ta’minlash kerak. Sog‘lom hayvon go‘shtiga binafsha rangli muhr bosiladi. Bu muhr turli shaklda bo‘lib, go‘shtning sifatiga qarab bosiladi:

dumaloq – 1 darajali, sifatli;

to‘rtburchak – 2 darajali, shartli yaroqli;

uchburchak – 3 darajali, sifati past.

Yuqumli kasalliklar (kuydirgi, saramas) bilan kasallangan mol go‘shti oziq-ovqatga ishlatilmaydi, ular zararsizlantiriladi yoki yo‘q qilinadi. Boshqa kasalliklar (sil, brusellyoz, salmonellyoz va b.) bilan kasallangan mol go‘shtini veterinar-sanitar qoidalar asosida avtoklavda sterilizatsi-yalash, ochiq qozonda qaynatish, konserva va kolbasalar ishlab chiqa rishda ishlatish mumkin. Shartli yaroqli go‘shtga sog‘lom hayvon go‘shtiga bosi-ladigan qizil rangli muhr bosiladi, faqat uning yoniga «zararsizlan tirish kerak» yozuvli muhr bosiladi. Masalan, finnozli – muzlatishga, qaynatishga, go‘shtli nonlarga, dudlanadigan mahsulotlarga, konservalarga ishlatish uchun va hokazo.Ot go‘shtiga ham «ot go‘shti» yozuvli qizil muhr bosiladi.



Tekshirish uchun namuna olish.

Go‘shtni tekshirish uchun quyidagi qismlaridan namunalar olinadi:

1) 4,5 – bo‘yin umurtqasidan;

2) kurakning old qismidan;

3) sonning go‘shtli qismidan;

Har bitta olingan namuna alohida pergament qog‘ozga o‘rab bir-biridan alohida qog‘oz paketlarga solinadi va yashiklarga joylab, laboratoriyaga jo‘natiladi. Yo‘llanmada quyidagilar qayd etiladi: tekshirish maqsadi, olin gan joy, muddati, hayvonning turi va raqami. Namunalar bilan birga,

laboratoriyaga dalolatnoma nusxasi, olingan joyi va vaqti, hayvonning turi, raqami, sotuvchining F.I.Sh., tekshirish maqsadi va tekshiruvchining imzosi jo‘natiladi.

KOLBASADA QANCHA GO‘SHT BOR?

Me’yoriy hujjatlarda belgilanishicha, agar kolbasa cho‘chqa go‘shtidan bo‘lsa, undagi go‘sht

miqdori 65 % ni; mol go‘shtidan bo‘lsa, go‘shtning minimal miqdori 50 % ni; liverli yoki til go‘shtidan bo‘lsa, uning tarkibidagi liver yoki til 30 % ni tashkil etishi lozim. So‘yilgan jonivorning aynan qaysi qismini kolbasalar-ga ishlatish me’yoriy hujjatlarda ko‘rsatilmagan, shuning uchun kolbasa-

larga go‘sht turli qismlarini ham qo‘shish mumkin. Bunday go‘shtlar 2 xil bo‘ladi: suyaklarning yuza qismidan (oshxonada ishlatish uchun) ajratibolingan mushak to‘qimalari, kolbasaning pashtetli turlari, masalan, yumshoq liverli turlarida ishlatiladigan pastasimon suyak ko‘migidir.


Namuna olish

Laborator tekshiruv uchun jami mahsulotdan 10 ta baton olinadi, lekin 2 tadan kam emas.



Idishlar va probirkalar

1. Kolorimetr KM – 1 yoki fotoelektrokolorimetr.

2. Texnokimyoviy tarozi pallasi bilan.

3. Quritish javoni.

4. 40x35 li byukslari.

5. 200-250 ml li kimyoviy idishlar.

6. Kalta oynali tayoqchalar.

7. 150-200 ml li o‘lchagichli kolbalar.

8. Voronkalar.

9. Filtrlar.

10. Suv vannasi.

11. Go‘sht qiymalagich.



Reaktivlar

1. 0,1 n kumush nitrati.

2. 10 % li kaliy xrom tuzi.

3. Natriy nitratning standart eritmasi.

4. Griss reaktivi.

5. 0,1 n xlorid kislotasi


Sutni sanitar-gigiyenik tekshirish

Sutdan namuna olish tartibi. Namuna olishdan oldin sut yaxshilab aralashtiriladi. 20 ta flyagadan faqat 2 tasi tanlab olinadi. Agar flyaga 20 tadan ko‘p bo‘lsa, har 20 flyagadan olinadi. Sut shisha yoki plastmassa idishlarda bo‘lsa, 400 ta idishdan 1 tasi olinadi. Laboratoriya tekshiruvi

uchun flyagadagi sutdan 250 ml, shisha yoki plastmassa idishlardan 1-2 idish namuna olinadi.

Sutni olingan vaqtidan boshlab 4 soatdan kechiktirmasdan tekshiriladi.


Sutning organoleptik ko‘rsatkichlarini aniqlash

Tashqi ko‘rinishi. Sut begona qo‘shimchalarsiz va (xashak, go‘ng, jun, qon, yiring va h.k.) cho‘kmalarsiz bo‘lishi kerak.Konsistentsiyasi. Suyuq to‘kiluvchan. Mikroorganizmlar bilan

bog‘liq shilimshiqli achish jarayoni boshlangan bo‘lsa, sut shilimshiqli cho‘ziluvchan konsistentsiyaga ega bo‘ladi. Bunday sut iste’molga yaroqsiz hisoblanadi. Rangi. Sutning rangi oq fonda stakanda aniqlanadi. Tabiiy sutning rangi oq-sarg‘imtir bo‘ladi. Suv qo‘shilgan, yog‘i olingan sut ko‘kimtir rangga ega bo‘ladi. Qizil rang esa sutda qon aralashmalari borligi yoki hayvonga

berilayotgan ovqatga bog‘liq.









Hidi. Yangi sut o‘ziga xos hidga ega. Begona, yoqimsiz hidlar sutda bo‘lmasligi kerak. Bunday hidlar sutni noto‘g‘ri saqlash jarayonida paydo bo‘lishi mumkin (sutni kerosin, sovun, seld va boshqa o‘tkir hidli mahsu-lotlar bilan birga saqlash natijasida).Mazasi. Sut ta’mi o‘ziga xos xushbo‘y, biroz shirinroq (uglevodlar hiso-biga) bo‘lib, unda begona, yoqimsiz ta’mlar bo‘lmasligi kerak.
Download 31.55 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling