Organik kimyo Mavzu: Besh a`zoli geterosiklik birikmalar


Download 0.54 Mb.
Sana14.01.2020
Hajmi0.54 Mb.

Organik kimyo

Mavzu: Besh a`zoli geterosiklik birikmalar


Reja:

1. Besh a`zoli geterosiklik birikmalar gamologik qatori, izomeriyasi va olinishi

2. Besh a`zoli geterosiklik birikmalar olinishi

3. Besh a`zoli geterosiklik birikmalar xossalari


Besh a'zoli bitta geteroatom tutgan aromatik birikmalar: pirrol, tiofen, furan.

  • Besh a'zoli bitta geteroatom tutgan aromatik birikmalar: pirrol, tiofen, furan.
  • Geterohalqali birikmalar deb, halqasi uglerod va getero atomdan tashkil topgan birikmalarga aytiladi.
  • Tabiatda uchraydigan birikmalar tarkibida asosan geteroatom sifatida kislorod, azot va oltingugurt atomlari ishtirok etadi.
  • Geterohalqali birikmalar tarkibida atomlarning umumiy soni uch, to`rt, besh, olti va undan ko`p bo`lishi mumkin. Lekin eng barqaror geterohalqali birikmalar besh va olti a'zoli bo`lib, bular tabiiy birikmalar orasida keng tarqalgan.

Geterohalqali birikmalarni

  • Geterohalqali birikmalarni
  • 1)atomlarning umumiy soniga;
  • 2)geteroatomlar soniga;
  • 3)halqalarning soniga qarab sinflashtiriladi. Geterohalqali birikmalarni nomlashda esa halqani tashkil qiluvchi molekula atomlarini nomerlash geteroatomdan boshlanadi.
  • Besh a'zoli geterohalqali birikmalar
  • Eng muhim besh a'zoli geterohalqali birikmalar furan, tiofen va pirrol bo`lib, bularning molekulasi mos ravishda halqada kislorod, oltingugurt va azot atomiga ega:
  • Bu birikmalarni tuzilishi bir-biriga yaqinligini ko`rsatib turibdi. Haqiqatdan ham Yu.K.Yur'ev ularni bir-biriga aylanishi mumkinligini ko`rsat-gan. Buning uchun u furan buqlarini vodorod sul'fid yoki ammiak bilan aralashmasini Al2O3 dan 400-450oC da o`tkazib tiofen yoki pirrol hosil bo`lishini ko`rsatgan:
  • Furan, tiofen va pirrolning qo`sh boqlari elektronlari geteroatomlarning p-elektronlari bilan ta'sirlashib, yagona -elektronlar siste-masini hosil qiladi. Natijada bu modda-larga aromatik xususiyatni namoyon qiladi. Shuning uchun ular elektrofil o`rin olish reaksiyalariga oson kirishib (nitrolash, galo-genlash va sul'folash) tegishli hosilalarni beradi:

E’tiboringiz uchun raxmat!

  • E’tiboringiz uchun raxmat!

Download 0.54 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling