O’zbekiston Respublikasi axborot texnalogiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi Muhammad al-Xozmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari


Download 262.86 Kb.
Pdf ko'rish
bet1/4
Sana04.08.2022
Hajmi262.86 Kb.
#790610
  1   2   3   4
Bog'liq
ОТКРЫТЫЙ УРОК, 5 tashshabus, Шахсанам, alebraik va transtsendent tenglamalar compressed, 3-amaliy topshiriq (3), 3-Laboratoriya mashg, Саволлар 2021 Word, Fizikia test, fiizka, Ilk qadam javoblar to\'liq, iqtisodiy masalar yechish, iqtisod dts, O\'RTA OSIYO PREZENTATSIYA , psixologia, tekst printer


O’zbekiston Respublikasi axborot texnalogiyalari va
kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
Muhammad al-Xozmiy nomidagi
Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti
Televizion texnalogiyalari fakulteti
Audivizual texnalogiyalari kafedrasi
Audiovizual dasturiy ta'minot ishlab
chiqarish
fanidan
Mustaqil ishi
Mavzu:
Akustik tovushlarning tarqalish statistikalari
Guruh:514-18
Bajardi:Ismoilov Sarvar
Tekshirdi:
Boymurodov Bobur


Toshkent-2021
Reja:
1. Akustika nima?
2. Akustikaning dastlabki tadqiqotlari.
3.
To'lqinlarning tarqalishi.
Akustika (yun. akustikos – eshitaman) –
fizikaning
tovush hodisalarini, ya’ni jismda
mexanik toʻlqinlarning paydo boʻlishi, tarqalishi va ularni qabul qilish jarayonlarini,
tovush hodisasi bilan boshqa fizik hodisalar orasidagi bogʻlanishni oʻrganadigan
boʻlimi.
Tovushning
tarqalish va qaytish qonunlari
Yevklid
zamonida aniqlangan edi. 17-
asrga kelib, tonning yuksakligi va tebranishlar soni orasida bogʻlanish borligi
aniqlandi.
Galiley
va fransuz fizigi
Mersenn
(1588–1648) tovush toʻlqinining havoda
tarqalishini ilmiy tushuntirdilar va
tovush
tezligini
oʻlchadilar.
Torrichelli vakuumda
(havosiz joyda) tovush tarqalmasligini isbot
qildi.
Reley
A.ning nazariy asoschisi boʻldi; uning "Tovush nazariyasi" (1877) kitobi
bosilib chiqdi. A. quyidagi sohalarga boʻlinadi:

umumiy A.,

fiziologik A.,

elektr A.,

me’moriy A.

qurilish A.si,

musiqa Axi,

gidroakustika,

atmosfera A.si

harbiy A.
Umumiy A. tovushning paydo boʻlishi va tarqalishini hamda akustik oʻlchash usullarini
oʻrganadi. Tovush qisqa vaqt davom etadigan hodisa, uni energiya bilan ta’minlab
turibgina uzoq davom ettirish mumkin. Tovush hosil boʻlishi uchun tebranish davom etishi
kerak (avtotebranish). Tebranish tebranish amplitudasi, soni, davri, tebranish shakli bilan,


tovush toʻlqini toʻlqin uzunligi, toʻlqinlar 282tarqalish tezligi, toʻlqin energiyasi bilan
ifodalanadi. Fiziologik A. tovushning eshitilishi, organizmga ta’siri va hokazo bilan
shugʻullanadi. Bunday A.ning asosiy tushunchalarini Om va Gelmgols yaratgan. Elektr A.
tovush energiyasining elektr energiyasiga, elektr energiyasining tovush energiyasiga
aylanishi, to-vush yozib olish, bino A.si va ultrato-vush texnikasi bilan shugʻullanadi.
Nemis ixtirochisi F. Reys telefon (1861) va ingliz ixtirochisi A. G. Bell (1876) mikrofon
ixtiro qilganlaridan soʻng tele-graf aloqasi amalga oshirildi. 1900-yil tovushli kino vujudga
keldi. 1925-yildan tovush yozib olishning elektr A. usu-li joriy qilindi. Elektron lampalar
ixtiro qilingandan soʻng elektr A. tez taraqqiy etdi. Me’moriy A. va qurilish A.si binoning
hamma joyida tovush va musiqaning yaxshi eshitilishini ta’-minlash, tashqi shovqinni
kamaytirish masalalari bilan shugʻullanadi. Qurilish A.sida reverberatsiyani amerikalik
olim U. Sebin (Sabine) tadqiq qilgan va qurilish materiallarining tovush oʻtkazish
parametrlarini aniqlagan. Musiqa A.si musiqa hodisalari (to-vush, tovushqator,
hamohanglik, musiqa tizimlari va boshqalar)ning ob’ektiv fi-zik qonuniyatlarini oʻrganib,
ularga musiqani idrok etish jarayoni nuqtai nazaridan yondashadi. Atmosfera A.si va
gidroakustika tovushning bir jin-sli boʻlmagan va qatlamli muhitlarda tarqalishini
oʻrganadi. Dengiz bir jinsli boʻlmagan muhit, unda tovush toʻlqinlari buriladi, yutiladi va
sochiladi, bu uzoq, masofadagi kemaning turgan joyini aniqlashni qiyinlashtiradi. Bu
hodisalar atmos-feraga ham tegishlidir. Harbiy A. tovush tezligini bilgan holda dushman
turgan joyni aniqlash, tovush qaytishi yerdamida samolyotlarning uchish yoʻnalishini,
kuzatish pun-ktidan uzoqligini va hokazoni aniqlash bilan shugʻullanadi. Tovush tutish –
radio-lokatsiya, tovush eshitish – pelengatsiya harbiy ishda keng tatbiq qilinadi. Suv osti
kemalari, samolyotlar, akustik mi-nalar ultratovush bilan boshqariladi.Ad.: Isakovich M.
A., Obhaya akustika, M., 1973; Xayasaka Tetsuo, Elektroakustika, per.s yapon. I. I.
Ivanchika, M., 1982; Pavlovskaya V. I. i dr., Akustika i elek-troakusticheskaya apparatura,
M., 1986

Download 262.86 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling