O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti energiya ta’minlash tizimlari kafedrasi


Download 1.9 Mb.
bet1/7
Sana11.01.2022
Hajmi1.9 Mb.
#316568
  1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
mikroiqtisod must
Маъруза 10 КТ 2020, KT must, ЭКОЛОГИЯ ФАНИ УЧУН Мустақил ишлар саволлари, Rahimjonov Rustamjon 132-18-guruh BUH test, Rahimjonov Rustamjon 132-18-guruh BUH test, Rahimjonov Rustamjon 132-18-guruh BUH test, ЭКОЛОГИЯ ФАНИ УЧУН Мустақил ишлар саволлари, ОРАЛИҚ НАЗОРАТ Бух хисоб тамойиллари, мустакил иш, Мустақил таълим мавзулари (1), 6-amaliy, 132-18 topshiriq (1), 21 Vanyi Members Apstract, we













O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI

Energiya ta’minlash tizimlari kafedrasi

Ekologiya fanidan

Mustaqil ish

Mavzu: GIDROSFERANING EKOLOGIK FUNKSIYASI

Bajardi: OEL002 - guruh talbasi

Rakhimjonov Rustam

Toshkent – 2020.

MAVZU: GIDROSFERANING EKOLOGIK FUNKSIYASI
REJA:

  1. Gidrosfera, uning tarkibi va asosiy xususiyatlari.

  2. Biosferada suvning ahamiyati va suvdan foydalanish muammolari.

  3. Suvlarni ifloslovchi asosiy manbalar va ifloslovchi birikmalar.

  4. Ifloslangan suvlarni tozalash usullari. Suvlarni takror ishlatishtexnologiyasi.

  5. Dunyo okeanining ekologik muammolari va ularni hal qilish yo’llari.

  6. O’zbekistonning asosiy suv manbalari va ulardan oqilona foydalanish muammolari.

  7. O’zbekistonda suvlarning ifloslanishi va uning oldini olishni yo’llari.

  8. Orol dengizi muammosining kelib chiqish sabablari.


Suv erdagi xayotning mazmuni xisoblanadi. Barcha tirik orgnaizmlar uchun yirik ingridient xisoblanadi. Ma’lumotlarga karaganda, ko’pchilik organizmlarning tanasini 50 foizdan 95 foizigacha suvdan tarkib topgan. Fotosintez, transpiratsiya va boshka barcha xayotiy jarayonlar suv ishtirokida yuz beradi. Suv suv xavzalari, daryolar va ko’llardan foydalanilib, kishilar uy xo’jaligi, biznes, kishlok xo’jaligi va maxsulot ishlab chikarishda foydalanishadi. Birok suvdpan foydalanish xozirgi paytda ortib ketmokda. Osimlik va xayvonlarga suv etishmasligiga xam insoniyat sabachi bo’lib kolmokda. Chunki, tejamkorlik bir maromda ketganicha yo’k.

Kishlok xo’jaligida o’g’itlarning koldiklarini suvga tashlanishi, yoki ko’llarda va xovuzlarda suv o’tlarining ko’payib ketishi salbiy okibatlarga olib keladi. Ko’l va xovuzlarda suv o’tlarining ko’payib ketishi suvda erigan kislorodni tankisligini vujudga keltiradi va zooplanktonlarning xayotiga zomin bo’ladi.

Insoniyat faoliyati toza suv muxitiga zarar keltiradi.Fermer xo’jaliklar va o’tzorlar o’g’itlardan to’ldiriladi , shuningdek bular suvga kelib kuyiladi , xovuzlar va ko’llarda suv o’larining o’sishiga olib keladi . Bu organizmlarning o’sishi va

Suvning aylanishi. Bug’lanish, kondentsatsiyalanish, yomg’ir xosil bo’lish.

chiritadi, suvdagi kislorod mikdorini kiskartiradi va ba’zi organizmlarning xayot kechishida kiyinchilik tug’diradi . Bu muommolarni oldini olishda , okindi suvlarni ko’yib yuborishdan avval ularga ishlov berish lozim . Insonlar ko’llar va xovuzlarning ifloslanishi bilan bog’lik muommolar xakida bilimga ega bo’lishi kerak. Bu kabi nazoratlar ko’plab toza suv ekotizimlarini asl xoliga kaytarishda boshkaruv usuli bo’lib xizmat qilishi kerak .
Suvningifloslanishi.

Ifloslanish suvga xam ta’sir o’tkazmokda. Xavodagi ifloslanish yomg’ir orkali erga tushadi. Amerika Ko’shma Shtatlari va boshka ko’plab mamlakatlarda ifloslanishning oldini olish uchun ifloslangan suvlarni takdim etishdan avval kayta ishlash konunan talab kilinmokda. Ammo dunyoning ko’plab xududlarida ularni kayta ishlashning iloji yo’k. Ifloslanishning yana bir sababi, bu insonlar dengizlar, ko’llar va okeanlarga chikindilar va ishlatilgan materiallarni tashlashlari xamdir.

Er usti suvlari

Ba’zi suv ifloslanishlari baliklar va boshka tirik organizmlarni zaxarlamokda va bu suvda suzadigan va shu suvni iste’mol kiladigan insonlarga xam zarar etkazish mumkin. Misol uchun ferma erlaridagi kimyoviy pestitsid parchalari ariklar va ko’llarga okiziladi. Bu kimyoviy moddalar baliklar, toshbaka va kurbakalar uchun ozuka vazifasini bajaradigan xashoratlarga zarar etkazmokda. Ozukani etishmasligi esa suv ostida yashovchi xayvonlarning o’limiga olib kelmokda. Ba’zi ifloslanishlar xususan simob va boshka metallarni ozuka orkali baliklar tanasiga o’tkazmokda. Zararlangan baliklar va kiskichbakalar bu metallarni insonlar, kushlar va boshka xayvonlarga o’tkazishlari mumkin bo’ladi. Bu zararlangan xududlarda insonlar ifloslangan suv yo’llaridan keltirilgan baliklar va kiskichbakalarni emasliklari xakida ogoxlantiriladi. Dengiz suv o’tlarining gullashi boshka bir suv ifloslanish muammosi sanaladi. Ortikcha o’g’itlangan va ishlov berilmagan okar suvlarda katta mikdorda azot mavjud. Agar ular ko’l yoki xovuzlarga okizilsa, dengiz o’tlarining jadal o’sishiga sabab bo’ladi. Kachonki, suv o’tlari xalok bo’lsa, ulardan suvda ko’p kisloroddan foydalanadigan bakteriyalar parchalanadi. Baliklar va boshka organizmlar esa suvda kislorodning kamligi sababli nobud bo’ladi.

Okean suvi

Dengizlar va ariklar o’zi bilan chikindilarni olib oxiri okeanlarga kuyiladi. Xar yili taxminan 4 mln kg moylar okean suvlariga kuyiladi. Ko’plab moylar esa okean suvidan oz yokilg’i sisternasini yuvish uchun foydalanadigan kemalardan kelib chikmokda.
Yer yuzidagi barcha mavjud suvlar gidrosferani tashkil qiladi. Gidrosfera deganda okean, dengiz, ko’l , daryo, er osti suvlari va muzliklarni o’zichiga olgan Erning suv qobig’i tushuniladi. Sayyoramizda hayot dastlab suv muhitida paydo bo’lgan va tirik organizmlar uchun suvning ahamiyati beqiyosdir.

Yer yuzida suv suyuq, qattiq va gazsimon holatda mavjud bo’lib, modda va energiya aylanma harakatida katta rol uynaydi. Ayniqsa atmosferadagi suv bug’lari va tuproq namligining ahamiyati katta. Dunyo okeani suvlari tugamaydigan resurslarga kiradi va aylanma harakat natijasida suv zaxiralari doim tiklanib turadi. Inson bevosita ishlatishi mumkin bo’lgan suv zaxiralari tugaydigan va tiklanadigan resurs hisoblanadi. Gidrosferadagi barcha suvlarning 97,2 foizi Dunyo okeanining sho’r suvlariga to’g’ri keladi.


Download 1.9 Mb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling