O’zbekiston Respublikasi, Finlandiya, Chernogoriya va Kamerun davlatlarining asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlarining qiyosiy tahlili


Download 350.91 Kb.
bet1/5
Sana09.01.2020
Hajmi350.91 Kb.
  1   2   3   4   5

O’zbekiston Respublikasi, Finlandiya, Chernogoriya va Kamerun davlatlarining asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlarining qiyosiy tahlili

Reja:


Kirish

  1. O’zbekiston Respublikasining asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari va ularning tahlili

  2. Finlandiyaning asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari va ularning tahlili

  3. Chernogoriyaning asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari va ularning tahlili

  4. Kamerun davlatining asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari va ularning tahlili

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

Kirish

Referatning maqsadi - mamlakatimizning dunyo hamjamiyatida tutgan o’rnini aniqlash bo’lib, shu jumladan dunyodagi rivojlangan,rivojlanayotgan va qashshoq davlatlarning iqtisodiyoti bilan taqqoslashdir. Shu maqsadda iqtisodiyotning quyidagi asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari hisoblangan:



  • Yalpi ichki mahsulot(YAIM)

  • Inflatsiya darajasi va iste’mol narxlarindeksi

  • Ishsizlik

  • Davlat byudjeti

  • Malakatlarning oltin-valyuta zaxiralari

va boshqa shu kabi ko’rsatkichlar asosida mazkur dsavlatlar iqtisodiyotiga baho beramiz.

Referatda shuningdek, mamlakatlarning aholi soni, ularning turmush darajasi, jon boshiga to’g’ri keladigan yalpi ichki mahsulot kabi ko’rsatkichlarining o’zgarish dinamikasini va tahlilini rasmiy statistik ma’lumotlar asosida ko’rib chiqamiz.



O’zbekiston Respublikasining asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari va ularning tahlili

O’zbekiston Respublikasi Markaziy Osiyoda joylashgan bo’lib, uning hududi 448.97 ming km2 ni tashkil etadi. O’zbekiston hududining kattaligi jihatidan dunyoda 59 o’rinda turadi. O’zbekiston Respublikasi 5ta davlat bilan chegaradosh

.1-jadval


O’zbekiston bilan chegaradosh mamlakatlar

Afg’oniston

137 km

Qozog’iston

2 203 km

Qirg’iziston

1 099 km

Tojikiston

1 161 km

Тurkmaniston

1 621 km

Chegaraning umumiy uzunligi

6 221 km

Jadval ma’lumotlaridan ko’rinadiki, O’zbekiston Respublikasining asosiy chegarasi Qozog’iston Respublikasiga to’g’ri keladi (2203 km). Umumiy chegarasi 6221 km tashkil etadi. Mamlakat iqlimi keskin kontinental.

Aholi soni 2019-yil 1-yanvar holatiga ko’ra 33254.1 ming kishini tashkil etadi. Quyidagi statistik jadvalda 2010-2018 yillarda mamlakatimizdagi doimiy aholi soni keltirilgan.

2-jadval

2010-2018 yillarda O’zbekiston hududida ro’yhatga olingan doimiy aholi soni


Yillar

Aholi soni (ming kishi)

2010

28001,40

2011

29123,40

2012

29555,40

2013

29993,50

2014

30492,80

2015

31022,50

2016

31575,30

2017

32120,50

2018

32065,70

Yuqoridagi jadvaldan ko’rinadiki mamlakatimizda aholi soni o’sish tendensiyasida bo’lgan. 2018-yilda aholi soni 2010-yilga nisbatan 4064,3 ming kishiga ortgan. O’zbekistonda aholi zichligi 2018-yil holatiga ko’ra 1 kv.kmga 74.1 kishiga to’g’ri kelgan. Aholining eng zich joylashuvi hududlar kesimida Andijon viloyatiga to’g’ri kelgan bo’lsa ( 1 kv.kmga 713.2 kishi), aksincha Navoiy viloyatida aholi zichligi 1 kv.kmga 8.8 kishi to’g’ri kelgan.

O’zbekiston Respublikasining milliy valyutasi so’m bo’lib, 1994-yil 1-iyulda muomalaga kiritilgan.



3-jadval

2010-2018-yillarda O’zbekiston milliy valyutasi so’mning AQSH dollariga nisbatan almashuv kursi (1-yanvar holatiga)

Yillar

Almashuv kursi, so’m/$

O’zgarish sur’ati, %

Oldingi yilga nisbatan

2010-yilga nisbatan

2010

1586.2

-

100

2011

1640.5

103.42

103.42

2012

1796.2

109.49

113.24

2013

2095.0

116.64

132.08

2014

2310.9

110.31

145.59

2015

2568.0

111.12

161.89

2016

2965.3

115.47

186.94

2017

5113.9

172.46

322.39

2018

8069.6

157.79

508.73

3- jadvalda O’zbekiston Respublikasining milliy valyutasi so’mning AQSH dollariga nisbati keltirilgan bo’lib, unga ko’ra 2010-yildan 2018-yilgacha devalvatsiya 5.08 barobarni tashkil etgan. Bunga 2017-yilda o’tgazilgan pul islohoti natijasida milliy valyutamiz so’mning AQSH dollariga nisbatan kursi qariyb 2 barobarga qadrsizlanganligini sabab bo’lgan.

5-jadval

O’zbekistonning 2010-2018 yillardagi eksport-import operatsiyalari dinamikasi

Yillar

YaIM

(mlrd$)

Tovar va xizmatlar eksporti (mln $)

Tovar va xizmatlar importi (mln $)

Saldo

(mln $)

Eksportning YaIMdagi ulushi(%)

Importning YaIMdagi ulushi(%)

2010

46,679

20,668

15,284

5,384

46,85

32,74

2011

56,516

25,718

19,458

6,26

45,51

34,43

2012

63,628

25,717

24,192

1,525

40,42

38,02

2013

68,997

30,099

29,239

0,86

43,62

42,38

2014

76,659

31,414

32,271

-0,857

40,98

42,10

2015

81,847

32.225

31,756

0,469

39,37

38,80

2016

81,779

36,076

36,061

0,015

44,11

44,10

2017

59,159

73,392

67,095

6,297

124,06

113,41

Yuqoridagi jadval ma’lumotlaridan ko’rinadiki O’zbekistonda eksport va import operatsiyalarining o’zaro nisbati 2014-yilga kelib o’zgara boshlagan. 2010-yilda jami eksport operatsiyalari 15284 mln$ni tashkil etgan va eksport va import o’rtasidagi farq 5,384mln $ga yetgan. Biroq, 2014-yilga kelib eksport importga nisbatan 0,469 mln$ga kamaygan. 2017-yilda esa tashqi iqtisodiy balans ijobiy ko’rsatkichga ega bo’lgan, eksport va import o’rtasidagi farq 6297 mln$ga yetgan.

6-jadval

O’zbekistonning 2010-2018 yillardagi davlat byudjeti dinamikasi

Yillar

YaIM mln so’m

Daromadlar mln so’m

YaIMdagi ulushi %

Xarajatlar mln so’m

YaIMdagi ulushi %

Profisit (defisit) mln so’m

YaIMdagi ulushi %

2010

62388,3

29691

47,59

20843

33,41

8848

1,418

2011

78764,2

29691

37,70

23955

30,41

5736

0,728

2012

96589,8

38040

39,38

30304

31,37

7736

0,801

2013

118986,9

42018

35,31

37748

31,72

4270

0,359

2014

144867,9

50090

34,58

45388

31,33

4702

0,325

2015

152533,4

53843

35,30

51434

33,72

2409

0,158

2016

198871,6

61486

30,92

57626

28,98

3860

0,194

2017

249136,4

74787

30,02

69376

27,85

5411

0,217

7-jadval

O’zbekistonda 2010-2018 yillarda Yalpi ichki mahsulot va uning o’zgarish dinamikasi

Yillar

YaIM(mln so’m)

YaIM o’zgarishi(%)

Aholi soni

1 kishiga to’g’ri keladiganYaIM

Joriy baholarda

2018 yil baholarida

2010y = 100

Oldingi yilga nisbatan

Ming kishi

O’sish sur’ati, %




Oldingi yilga nisbatan

2010y = 100

Ming so’m

2010 = 100%

1

2

3

4

5

8

9

10

11

12

2010

62388,3

74042,0

100,00

-

28001,40

-

100

2644,22

100

2011

78764,2

96949,6

126,25

126,25

29123,40

104,01

104,01

3328,92

125,89

2012

96589,8

120242,0

154,82

122,63

29555,40

101,48

105,55

4068,36

153,86

2013

118986,9

144548,2

190,72

123,19

29993,50

101,48

107,12

4819,32

182,26

2014

144867,9

177153,1

232,20

121,75

30492,80

101,66

108,90

5809,67

219,71

2015

152533,4

210183,3

244,49

105,29

31022,50

101,74

110,79

6775,19

256,23

2016

198871,6

242495,5

318,76

130,38

31575,30

101,78

112,76

7679,91

290,44

2017

249136,4

302536,8

399,33

125,28

32120,50

101,73

114,71

9418,81

356,20

2018

407514.5

407514,5

653,19

163,57

32065,70

99,83

114,52

12708,7

480,62

Yuqoridagi statistik ma’lumotlardan ko’rinadiki, mamlakatimizda YaIM doimiy ravishda o’sish tendensiyasida bo’lgan, 2010 yildan 2018-yilgacha YaIMning o’rtacha yillik o’sish sur’ati 12-13%ga teng bo’lgan. Doimiy aholi soni ham YaIMga mutanosib oshib borishi natijasida aholi jon boshiga to’g’ri keladigan YaIM ham 2010-2018 yillar oralig’ida o’sgan. 2018 yilda aholi jon boshiga to’g’ri keladigan YaIM 2010-yilga nisbatan 10064,5 ming so’mga yoki deyarli 5 barobarga ortgan.

8-jadval

2010-2018 yillarda O’zbekiston Respublikasida Iste’mol narxlari indeksi dinamikasi

Yillar

Iste’mol narxlar indeksi %

O’sish(kamayish) %


2010-yilga nisbatan

Oldingi yilga nisbatan

1

2

3

4

2010

107,3

100

-

2011

107,6

100,28

100,28

2012

107,0

99,72

99,44

2013

106,8

99,53

99,81

2014

106,1

98,88

99,34

2015

105,6

98,42

99,53

2016

105,7

98,51

100,09

2017

114,4

106,62

108,23

2018

114,3

106,52

99,91

Mamlakatimizda inflatsiya darajasi xalqaro amaliyotda qo’llanilgandek, iste’mol narxlar indeksi asosida o’lchanadi. Demak yuqoridagi jadval mamlakatimizda 2010-2018 yillarda kuzatilgan inflatsiya darajasi va uning o’zgarish dinamikasini ifodalaydi. Unga ko’ra INI 2010-yilda 107,3% dan 2018-yilda 114,3%ga ortgan. So’nggi 2 yilda ya’ni 2017-2018 yillarda inflatsiya darajasining keskin ortishiga sabab sifatida milliy valyutamizning AQSH dollariga nisbatan rasman qadrsizlanganligini keltirish mumkin. Shu sababli INI 2018-yilda 2010 yilga nisbatan o’rtacha 6,5%ga ortgan.

Download 350.91 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
  1   2   3   4   5




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2020
ma'muriyatiga murojaat qiling