O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. M


-yil iqtisodiy koʻrsatkichlariga taʼsir qiluvchi ayrim omillar


Download 343.63 Kb.
bet4/4
Sana10.09.2022
Hajmi343.63 Kb.
#803673
1   2   3   4
Bog'liq
Kurs ishi Shaxboz
2 5208946958042924597, Kirish. Kurs ishining umumiy tavsifi I bob. Sayr orqali bolalard, 2 5213140310707672515, improving..., 42438, Biokimyo 1, ttbalab3-4, 1648879430, 1- kurs Hemis format testlar, portal.guldu.uz-o‘quv-uslubiy majmua , Мустақил иш мавзулари (3), 710 20 Abduhamidov Muhammadzokir 3 deadline, CamScanner 17-03-2022 11.58, Seminar, Tets dasturlash
2020-yil iqtisodiy koʻrsatkichlariga taʼsir qiluvchi ayrim omillar
Global iqtisodiy inqirozning chuqurlashib borishi, shuningdek koronavirus kasalligini butkul yengib chiqish hamda dunyo iqtisodiyotining tiklanishi borasida noaniqliklarning saqlanib qolishi sharoitida respublikada makroiqtisodiy, shu jumladan fiskal, monetar va ijtimoiy siyosatni aniq rejalashtirib olish va amalga oshirish maʼlum maʼnoda murakkablashadi.
Shundan kelib chiqqan holda, qisqa muddatli istiqbolda quyidagi yoʻnalishlar va yondashuvlarga alohida eʼtibor qaratiladi:
Koronavirus mavjudligi sharoitiga moslashish va bunga tayyorgarlik koʻrish. Bunda, koronavirus pandemiyasini yengib chiqish muddati va kelgusida (2020-yil kuz oylarida) ushbu kasallik tarqalishining ikkinchi toʻlqinining yuzaga kelish ehtimoli bilan bogʻliq ssenariylarni imkon qadar aniqroq baholash lozim boʻladi.
Bugungi kunda koʻplab xorijiy mutaxassislar kelgusida insoniyat ushbu virus mavjudligi sharoitida yashashga koʻnikishi va moslashishi lozimligini qayd etmoqdalar.
Yuqorida taʼkidlanganidek, bugungi yuzaga kelgan vaziyatda iqtisodiy qiyinchiliklar anʼanaviy fiskal yoki monetar siyosat instrumentlarni qoʻllash orqali emas balki, eng birinchi navbatda, koronavirusga qarshi vaksina va toʻliq davolash usullari yoʻqligi sharoitida iqtisodiy faollikni bosqichma-bosqich tiklash va ayni paytda ushbu kasallik tarqalishining hamda odamlar sogʻligiga taʼsirini minimallashtirish boʻyicha ishlarning samaradorligiga bogʻliq boʻladi.
Shu nuqtayi nazardan, kelgusida tibbiyot sohasining moddiy- texnik bazasini kuchaytirish, kasallarni qabul qilish va davolash quvvatlarini oshirish, tibbiyot xodimlari soni va malakasini oshirib borish maqsadlariga tegishli resurslarni shakllantirish orqali kasallikni samarali davolash va insoniy yoʻqotishlarni minimallashtirishga asosiy eʼtibor beriladi.
Yuqori ehtimol bilan dunyodagi iqtisodiy vaziyatning tiklanishi sekin kechadi va bu iqtisodiy faollikni qoʻllab- quvvatlashda davlat rolining oshishiga olib kelishi mumkin.
Kelgusida koronavirus pandemiyasi tarqalishining oldi olinishiga qaramay ayrim cheklovlarning maʼlum bir muddatga saqlanib qolishi hamda ushbu kasallikning ikkinchi toʻlqini bilan bogʻliq taxminlar global iqtisodiy faollikning sekin tiklanishiga olib kelishi mumkin.
Bu, oʻz navbatida, tashqi talabning sekinlashishi sharoitida iqtisodiyotda yalpi talabni shakllantirishda va uni ragʻbatlantirishda alohida yondashuv va yechimlarni ishlab chiqishni talab etadi.
Bunda asosiy eʼtibor mavjud resurslarni, shu jumladan inqirozga qarshi kurashish jamgʻarmasi hisobidan moliyalashtirilishi koʻzda tutilgan qoʻshimcha 3,6 trln. soʻmlik va ishga tushish arafasidagi investitsion loyihalar doirasida qurilish ishlarini tezlashtirish orqali:

  • aholini ish bilan bandligini taʼminlash va daromadini oshirish;

  • tutash tarmoqlarda ham ishlab chiqarishning nisbatan faollashuvini taʼminlash imkoni paydo boʻladi.

Хулоса
Ўз навбатида, коронавирус пандемиясининг мамлакатдаги иқтисодий-ижтимоий вазиятга салбий таъсирини юмшатиш борасида қабул қилинган инқирозга қарши чоралар тўпламининг амалга оширилиши мамлакатда иқтисодиётнинг муҳим тармоқларида фаолиятнинг барқарорлигини сақлаб қолиш имкониятини берди, ҳамда апрель ойининг иккинчи ярмидан бошлаб айрим жабҳаларда ўзининг ижобий самарасини кўрсатмоқда. Жумладан:



  • апрель ойининг иккинчи ярмидан бошлаб қурилиш ва юк ташиш соҳасидаги карантин чораларининг юмшатилиши натижасида қурилиш материалларига ва юқори ликвидли маҳсулотларга бўлган талабнинг нисбатан жонланишига таъсир этди;

  • май ойида, шунингдек, тижорат банкларига савдо ва пуллик хизматлардан нақд пуллар тушуми ҳам тиклана бошлади. Хусусан, умумий банк ўтказмалари апрель ойи якунида 44 фоизга ўсиб, 4,9 трлн. сўмни ташкил этди;

  • “UZEX” – Ўзбекистон Республикаси товар-хомашё биржаси орқали савдолар ҳажми 2020 йилнинг 1 майига келиб 9,4 фоиздан 39,7 фоизга ошди;

  • трансчегаравий пул ўтказмалари оқими тикланиб, ўз навбатида, аҳолининг истеъмол кайфиятига ижобий таъсир кўрсатади. Хусусан, май ойида пул ўтказмалари ҳажми апрел ойига нисбатан 234 млн. долларга кўпайди ва 484 млн. долларни ташкил этди.

Таъкидлаш жоизки, глобал пандемиянинг илк кунлариданоқ Ўзбекистон раҳбарияти Марказий Осиёда минтақавий ҳамкорлик устувор аҳамиятга эга эканлигини намойиш қилган ҳолда, минтақавий саъй-ҳаракатларни мувофиқлаштириш ташаббусини илгари сурди.
Ўзбекистон Президенти Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг барчаси билан телефон орқали мулоқот ўтказиб, коронавирусга қарши ҳамкорликка чақирди ҳамда қўшни Афғонистон, Қирғизистон ва Тожикистонга халқимиз номидан гуманитар ёрдам жўнатди. Ўз навбатида, барча Марказий Осиё давлатлари минтақавий ҳамкорликнинг афзалликларини эътироф этиб, Ўзбекистоннинг ташқи сиёсий фаолиятини қўллаб-қувватладилар.
Shunday qilib, birinchi chorakning asosiy iqtisodiy va bilvosita ko‘rsatkichlari O‘zbekiston iqtisodiyoti allaqachon kuchli iqtisodiy o‘sish traektoriyasiga o‘tib, bir qator tarkibiy mavqeini yaxshilaganidan dalolat beradi.

Shu bilan birga, pandemiya davrida O‘zbekiston iqtisodiyotining barqarorligi va raqobatbardoshligini oshirgan iqtisodiy islohotlar faol davom ettirilganini hisobga olish kerak. O‘zbekiston iqtisodiyotining hozirgi bosqichdagi jadal tiklanishiga keyingi yillarda amalga oshirilgan islohotlar samarasi sabab bo‘lganining yana bir yaqqol dalili – O‘zbekiston o‘z tarixida ilk bor “Eng yaxshi davlatlar” xalqaro reytingiga kiritildi. Bu haqda Amerikaning US News agentligi aprel oyi o'rtalarida xabar berdi.

Ushbu reytingda mamlakatlar ijtimoiy adolat, irqiy tenglik, iqlim o‘zgarishi siyosati va boshqa ko‘rsatkichlar bo‘yicha baholanadi. Ushbu mezonlar bo‘yicha O‘zbekiston 78 davlat orasida 73-o‘rinni egalladi. Ushbu reytingga kiritilishiga iqtisodiy, sud-huquq va ijtimoiy islohotlarni amalga oshirish, davlat organlari faoliyatining shaffofligini oshirish, savdo to‘siqlarini kamaytirish, xorijiy sarmoyalarni faol jalb etish, qo‘shni davlatlar bilan munosabatlarni yaxshilash sabab bo‘ldi. Ushbu reytingning dastlabki uch o'rnini Kanada, Yaponiya, Germaniya egallab turibdi.

Shu bois iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirgan islohotlar tufayli uning tiklanishi ancha tez va ishonchli bo‘ladi. Jahon bankining yanvar oyidagi prognoziga ko‘ra, O‘zbekistonda yalpi ichki mahsulot o‘sishi 2021 yilda 4,3 foizni, 2022 yilda esa 4,5 foizni tashkil etadi. XVJning aprel oyidagi prognozida 2021-yilda O‘zbekiston real yalpi ichki mahsuloti darajasi 5 foizga yetishi, 2022-yilda esa O‘zbekiston iqtisodiyoti 5,3 foizga o‘sishi kutilmoqda.



Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki maʼlumotlariga koʻra, “2021-yilda yalpi ichki mahsulotning real oʻsishi bazaviy stsenariyda nazarda tutilgan 4,5-5,5 foiz oraligʻida boʻlishi kutilmoqda. Shu bilan birga, birinchi chorak yakunlarini hisobga olgan holda yangilangan prognozlar iqtisodiy o‘sish sur’atlari ushbu prognoz koridorining yuqori chegarasiga yaqin bo‘lishini ko‘rsatmoqda”. Birinchi chorakda iqtisodiyotning jadal o‘sishi yuqoridagi prognozlar joriy yilda dunyoning ko‘plab mamlakatlariga nisbatan sezilarli darajada yuqori bo‘lganini inobatga olsak, bunday kutilmalar o‘zini oqlaganidan dalolat beradi.

Buni quyidagi ma’lumotlar tasdiqlaydi. Xususan, Jahon bankining yanvar oyidagi hisobotida Qozog‘iston iqtisodiyoti 2021 yilda 2,5 foizga, 2022 yilda 3,5 foizga, XVF aprelda esa 2021 yilda 3,2 foizga, 2022 yilda 4 foizga o‘sishi bashorat qilingan. Jahon banki maʼlumotlariga koʻra, Qirgʻiziston yalpi ichki mahsuloti 2021 va 2022 yillarda mos ravishda 3,8 va 4,3 foizga oshadi. Rossiyada Jahon banki o'sishni 2021 yilda 2,6% va 2022 yilda 3%, XVJ esa har ikki yilda 3,8% o'sishini bashorat qilmoqda. Shunday qilib, shuni aytish mumkinki, O‘zbekiston pandemiya muammolarini yengib o‘tish jarayonida o‘z iqtisodiyotining boshqa mamlakatlar iqtisodiyotiga nisbatan raqobatbardosh mavqeini mustahkamlashga muvaffaq bo‘ldi.
Download 343.63 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling