O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021/2022 o‘quv yilida


KOʼPRIKLAR VA TRANSPORT TONNELLARINI LOYIHALASH


Download 392.22 Kb.
Pdf ko'rish
bet3/7
Sana24.11.2022
Hajmi392.22 Kb.
#930014
1   2   3   4   5   6   7
Bog'liq
5A340603-Avtomobil-yollari-va-aerofromlar-turlari-boyicha
sample, downloadfile(1), 6-tarix-3-chorak, XALQARO MUNOSABATLAR TIZIMIDA O, Тогда, SIROJ, STIR-469008676
 
KOʼPRIKLAR VA TRANSPORT TONNELLARINI LOYIHALASH
QURISH VA EKSPLUATATSIYA QILISH fani bo’yicha: 
 
Ko’priklarning asosiy turlari. Ko’priksozlik rivojlanishining qiska tarixiy 
ocherki. Loyihalash uchun boshlang’ich ma’lumotlar. Ko’prikni loyihalash 
bosqichlari. Ko’prik konstrukstiyalarini hisoblash. 
Temirbeton ko’priklar. Umumiy ma’lumotlar. Yo’llardagi temirbeton 
ko’priklarning xarakteristikasi va qo’llanish sohalari. Temirbeton ko’priklarning 
asosiy tizimlari, afzalliklari va kamchiliklari. Materiallar va ularning 
xarakteristikalari. To’sinli ko’priklarning turlari va oraliq qurilmalarning 
konstruktiv shakllari. To’sinli ko’priklarning turlari va oraliq qurilmalarning 
konstruktiv shakllari. Oraliq qurilmalarga qo’yiladigan konstruktiv talablar. Plitali 
va qovurg’ali oraliq qurilmalar. Plitali oraliq qurilmalar. Armaturasi oldindan 
zo’riktirilmagan qovurg’ali oraliq qurilmalar. Armaturasi oldindan zo’riktirilgan 
qovurg’ali oraliq qurilmalar. Konsol va qirqilmagan oraliq qurilmalar. Shaparak 
fermalar. Romli, arkali va kombinastiyalangan temirbeton ko’priklar. Umumiy 
ma’lumotlar. 
Romli 
ko’priklarning 
sxemalari. 
Romli 
ko’priklarning 
konstrukstiyasi. Arkali va kombinastiyalangan ko’priklarning konstrukstiyalari. 
Temirbeton oraliq qurilmalar konstrukstiyalarining detallari. Ko’prik polotnosi va 
trotuarlar. Gidroizolyastiya va suv qochirish. Zo’riktirilgan armaturani ankerlash. 
Yig’ma elementlar va tarkibli konstrukstiyalarning birikma joylari. 
Temirbeton ko’priklarni loyihalash va hisoblashning asosiy qoidalari.
Oraliq qurilmalar to’sinlaridagi zo’rikishlarni aniqlash. Zo’riktirilmagan armaturali 
egiluvchi temirbeton elementlar hisobi. Zo’riktirilgan armaturali egiluvchi 
temirbeton elementlar hisobi. 
Temirbeton va metall ko’priklarning tayanchlari. Umumiy ma’lumotlar. 
Oralik tayanchlar. Chetki tayanchlar. Tayanchlar hisobi. Temirbeton va metall 
ko’priklarning tayanch qismlari. To’sinli temirbeton va metall ko’priklarning 
tayanch qismlari. Tayanch qismlarini tanlash va ularni joylashtirish. Tayanch 
qismlarining turlari. Tayanch qismlarning konstrukstiyasi. Tayanch qismlar 
hisobining asosiy qoidalari. 


Temirbeton oraliq qurilmalarni tayyorlash va ularni montaj qilish. Yig’ma 
oraliq qurilmalar bloklarini tayyorlash. Yig’ma oraliq qurilmalarni montaj qilish. 
Monolit oraliq qurilmalarni qurish.
Temirbeton tayanchlarni tayyorlash va ularni qurish. Tayanchlar 
elementlarini tayyorlash. Monolit tayanchlarni qurish. Yig’ma va yig’ma- monolit 
tayanchlarni qurish. 
Po’lat ko’priklar. Po’lat ko’priklar haqida umumiy ma’lumotlar. Metall 
ko’priklar rivojlanishi haqida qisqa tarixiy ma’lumotlar. Po’lat ko’priklarning 
xarakteristikasi. Metall ko’priklarni loyihalash va hisoblashning asosiy qoidalari. 
Po’lat elementlarning birikmalari. Po’lat oraliq qurilmalarning asosiy sistemalari 
va turlari. Po’lat ko’priklar materiallari. Yaxlit to’sinli oraliq qurilmalarning 
konstrukstiyasi.
Umumiy ma’lumotlar. Qatnovi ostidan bo’lgan oraliq qurilmalar. 
Po’lattemirbeton oraliq qurilmalar. Qutili oraliq qurilmalar. Qatnov ustidan 
bo’lgan oraliq qurilmalar. To’sinli fermalardan tashkil topgan oraliq 
qurilmalarning konstrukstiyasi. Qatnov qismi konstrukstiyasi. Bosh fermalar 
konstrukstiyasi. Fermalar elementlari konstrukstiyasi. Tezyurar va yuqori tezyurar 
temir yo’l magistrallaridagi ko’priklarning oraliq qurilmalari. Fermalar orasidagi 
bog’lamalar. Tipovoy oraliq qurilmalar.
Bosh fermalar tugunlari konstrukstiyasi. To’sinli-qirqilmagan va konsolli, 
arkali, romli va kombinastiyalangan oraliq qurilmalar. Kombinastiyalangan tizimli 
oraliq qurilmalar. Arkali va romli oraliq qurilmalar. To’sinli-qirqilmagan va 
konsolli oraliq qurilmalar. 
Po’lat ko’priklar bosh to’sinlarining hisobi. Hisoblashning asosiy qoidalari. 
Yaxlit bosh to’sinlarni hisoblash.
Po’lattemirbeton to’sinlarning hisobi. Po’lat ko’priklar elementlarining 
hisobi. Qatnov qismi to’sinlarining hisobi. Bosh fermalar hisobi.
Bog’lamalar va portal romining hisobi. Po’lat oraliq qurilmalarni tayyorlash 
va montaj qilish. Po’lat oraliq qurilmalarni tayyorlash. Po’lat oraliq qurilmalarni 
montaj qilish. 
Yo’llardagi tonnellar. Tonnellar haqida umumiy ma’lumotlar va ularni 
loyihalash. Tonnellarning vazifasi va ularning klassifikastiyasi. Tonnel rejasi va 
profilining xususiyatlari. Tonnellarni qurishda muhandis - geologik qidiruvlar. 
Obdelkani “Metrogiprotrans” uslubi bilan hisoblash. Tog’ bosimi va uning 
bashorati. Tonnel obdelkalarining konstrukstiyasi.
Monolit betondan tayyorlangan obdelkalar konstrukstiyasi. Tokchalar, 
kameralar va portallar. Tonnel obdelkalarining yig’ma konstrukstiyalari.
Obdelkalarning gidroizolyastiyasi. Tonnellarda suv qochirish moslamalari.
Tonnel obdelkalari hisobining asosiy qoidalari. Er osti konstrukstiyalariga 
ta’sir etadigan yuklar. Tonnel obdelkasining statik ishlashining o’ziga xos 
xususiyatlari. Yopiq usulda qurilayotgan obdelkalarning asosiy hisobiy sxemalari. 
Muhandis-geologik qidiruvlarning uslublari. 
Tonnellarni barpo etish usullari. Tonnellar ungur elementlarini qazish. 
Tonnel ishlarining ko’lami.
Ungur kirish qismini mustahkamlash va yo’naltiruvchi shtolnyani qazish.


Kalottani ochish. Ankerli mahkamlash. Gruntni kavlash va uni olib chiqish.
Gruntni kavlash usullari. Gruntni yuklash. Tonnel transporti. Tonnellarni 
tog’ usulida barpo etish. Tonnellarni yumshoq gruntlarda qurish usullari.
Tonnellarni qattiq gruntlarda qurish usullari. Beton obdelkani qurish.
Tonnel ungurini tog’ usuli bilan kavlashdagi yordamchi ishlar. Tonnellarni 
qalqon usulida barpo etish. Qalqon va qalqon usulida kavlash haqida asosiy 
ma’lumotlar. Qalqon harakatiga qarshilik kuchlari. Mexanizastiyalashgan kavlash 
qalqonlari. 
Yo’llardagi quvurlar. Suv o’tkazuvchi quvurlar. Umumiy ma’lumotlar. 
Yigma temirbeton va beton quvurlar. Metall quvurlar. Quvurlarni hisoblash. 
Asosiy qoidalar.
Quvurlarning statik hisobi. Quvurlar elementlarini tayyorlash va qurish. 
O’zbekiston yo’llari va transport inshootlari qurilishining tarixi va istiqbolli 
rejalari. 
Kirish. Ko’priklar qurilishining tarixi. Saqlanib qolgan birinchi qurilgan 
ko’priklar haqida ma’lumot. Qadimiy yog’och ko’priklar haqida ma’lumot. 
Dunyodagi eng baland, eng uzun va eng qadimiy ko’priklar haqida ma’lumot. 
Qadimgi qalqima ko’priklar tafsiloti. Sinflarga ajralishdan avvalgi jamiyat davri 
ko’priklari haqida ma’lumot. Kadimgi saqlanib qolgan eng baland ko’prik va 
akveduklar haqida ma’lumot. Ko’priklar qurilishining tarixi. Qadimiy ekstradoz 
ko’priklar haqida ma’lumot.
Qadimiy viaduklar to’g’risida ma’lumotlar. Kadimiy osma ko’priklar haqida 
ma’lumot. Kadimiy akveduklar to’g’risida ma’lumot. Angliyaning eng qadimiy 
yo’li. MDH mamlakatlari ko’priksozlik maktabi to’g’risida ma’lumot. Zamonaviy 
avvaldan zo’riktirilgan temirbeton ko’priklarning asosiy tizimlari. Ko’priksozlikda 
jahon tajribasi. 
Ekspluatastiya qilinayotgan transport inshootlarining tavsiflari. 
Ekspluatastiya qilinayotgan ko’priklarning qiskacha tavsiflari.
O’zbekiston Respublikasi yo’llarida ekspluatastiya qilinayotgan ko’priklar, 
quvurlar va boshka sun’iy inshootlar loyihalangan va qurilgan me’yoriy hujjatlar. 
Ekspluatastiya qilinayotgan metall oraliq qurilmalar.
Eski 
qurilgan 
temirbeton 
oraliq 
qurilmalar 
sxemasi. 
Qovurgali 
konstrukstiyali temirbeton oraliq qurilmalar. Oldindan zo’riktirilgan armaturali 
temirbeton oraliq qurilma. To’sinli ko’priklar tayanchlari to’g’risida ma’lumot. 
Transport inshootlarini saqlash va ularning ko’rigi. 
Transport inshootlarini saqlash. Transport inshootlarining davomli va 
doimiy nazoratlari. Transport inshootlarining joriy ko’rigi.
Transport inshootlarining davriy ko’rigi. Transport inshootlari maxsus 
ko’rigining vazifalari. Ko’priklarda foydalaniladigan moslamalarning tavsiflari. 
Transport inshootlari rejimli kuzatuvining vazifalari.
Ko’prik osti o’zani va ko’tarmasini saqlash. 
Transport inshootlari ekspluatastiyasi. 
O’zbekiston Respublikasi sharoitida transport inshootlariga ta’sir qiladigan 
omillar va ko’priklar ekspluatastiyasining vazifasi, strukturasi va tarkibi. 
O’zbekiston Respublikasidagi iqlim. Foydalanish davrida namlik va havo darajasi 


sharoitlari ta’sirining tafsiloti. Vaqt o’tishi bilan qurilish materiallari xossasi 
o’zgarishi ta’sirining tafsiloti.
Transport inshootlarining mexanik eskirishi va chirishi. Transport 
inshootlarini nazorat qilish (qarab turish). Ko’priklar ekspluatastiyasining ta’rifi va 
strukturasi. Ko’prikning texnik pasporti. Transport inshootlarini saqlash, parvarish 
qilish va profilaktika qilish vazifalari.
Transport inshootlarini rejali - ogohlantiruv ta’miri. Ko’prik inshootlari 
holatining vatanimiz va chet el boshqaruv tizimidagi o’ziga xos xususiyatlari. 
Transport inshootlari texnik diagnostikasi. Transport inshootlari texnik 
diagnostikasining 
maqsad, 
vazifa 
va 
usullari. 
Transport 
inshootlari 
konstrukstiyalarini tekshirishning asosiy maqsadi va vazifalari. Inshootlar 
diagnostikasining umumiy usullari.
Qurilish konstrukstiyalari va inshootlarning tajriba usullari. Suv o’tkazuvchi 
quvurlarni tekshirish. Konstrukstiyalardagi nuqson va shikastlanishlarning 
sinflanishi va turlari xamda metall oraliq qurilmalarning asosiy nuqson va 
shikastlanishlari. Temirbeton konstrukstiyalar nuqson va shikastlanishlarining 
turlari va ularga ta’sir qiladigan omillar. Metall oraliq qurilmalarning eng ko’p 
tarqalgan nuqsonlari. Temirbeton ko’prik inshootlariga xos bo’lgan, eng ko’p 
uchraydigan shikastlanishlar. Karbonizastiya jarayonlari oqibatida beton himoya 
qatlamining emirilishi. Ta’mirlangan uchastkalardagi takroriy yuzaga kelgan 
nuqsonlar. Ko’prik temirbeton va metall elementlarining chirishi. Ekspluatastiya 
qilinayotgan metall oraliq qurilmalarning asosiy nuqson va shikastlanishlari. 
Metall ko’priklarning korrozion shikastlanishlari. Ekspluatastiya qilinayotgan 
metall oraliq qurilmalarning asosiy nuqson va shikastlanishlari. Oraliq qurilmalar 
bosh to’sini parchin mixli birikmalarining buzilish sabablari. Oraliq qurilma 
to’sinlaridagi yoriqlar va toliqish shikastlanishlari. Mexanik shikastlanishlar va 
mo’rt 
sinishlar. 
Ekspluatastiya 
qilinayotgan 
po’lattemirbetonli 
oraliq 
qurilmalarning asosiy nuqson va shikastlanishlar sabablari. To’sinli ko’priklar 
tayanchlarining asosiy shikastlanish va deformastiyalari.
Ko’priklar va quvurlar shikastlanishlari sinflanishining strukturali sxemasi. 
Oraliq qurilmaning tayanch uchastkasida qiya yoriqlarning sodir bo’lish sabablari. 
Plitaning oraliq qurilma bosh to’siniga tutashgan zonasida gorizontal yoriqlarning 
sodir bo’lishi. Tayanch qismi zonasidagi yoriqlarning sodir bo’lishi. Oraliq 
qurilmaning bosh to’sinlarida betonning ishqorlanishi. 
To’sinli ko’priklar tayanchlarining asosiy shikastlanish va deformastiyalari. 
To’sinli ko’priklar oraliq tayanchlarining shikastlanish va deformastiyalar 
sxemasi. Ko’priklar tayanchlaridagi yoriqlar. Ko’priklar tayanchlari terimining 
buzilishi. Tayanchning sinishi. Tayanchlarning qiyshayishi (og’ishi). 
Transport inshootlari rekonstrukstiyasining maqsad va vazifalari, hamda 
o’ziga xos xususiyatlari. 
Transport inshootlari rekonstrukstiyasining maqsad va vazifalari.
Transport inshootlari rekonstrukstiyasining umumiy qoidalari. Kichik 
ko’priklarni suv o’tkazuvchi quvurlar bilan almashtirish. Ko’priklar 
rekonstrukstiyasining boshqa turlari. 


Transport inshootlari rekonstrukstiyasi. Ko’priklar rekonstrukstiyasi. 
Avtomobil kranlaridan foydalanib temirbeton oraliq qurilmalarni almashtirishning 
texnologik sxemasi.
Oraliq qurilmalarni ko’ndalang surish yo’li bilan almashtirishning 
texnologik sxemasi. Oraliq qurilmani ko’ndapang siljitishda ishlarning asosiy 
tarkibi. Yo’llar soni o’zgarishi munosabati bilan ko’priklarning rekonstrukstiyasi. 
Transport inshootlarini sinash. Sun’iy inshootlarni sinashning maqsad va 
vazifalari hamda rivojlanish tarixi. Konstrukstiyalar statik sinovining usul va 
vositalari.
Sun’iy inshootlarni sinashning maqsadi va turlari. Sun’iy inshootlarni 
sinashning vazifasi. Sun’iy inshootlar sinovining rivojlanish tarixi.
Inshootlarni guvohnomalash va sinashning asosiy tushunchalari, sinflanishi. 
Transport inshootlarini sinashning turli usullari.
Mustaxkamlik 
o’lchagichlar 
to’g’risida 
umumiy 
ma’lumotlar. 
Sindirmaydigan usullar to’g’risida umumiy ma’lumotlar. Muhitga singib boruvchi 
usulning mohiyati. Materiallarni sinashning mexanik usullari. Transport 
inshootlarini sinashning turli usullari. Akustik (ultratovushlar va chastotasi 
pastroqlari) usul mohiyati. Ultratovush usullarining qo’llanish sohalari. Dinamik 
elastiklik modulini aniqlash.
Elementning bir tomonidan yakinlashishda uning qalinligini aniqlash. 
Betondagi yoriqlar chuqurligini aniqlash. Impulsli tovush usullari. “Zarbali 
to’lkinlar” usuli. Vibrastiya usuli. “Yuguradigan to’lkinlar” usuli. 
Temirbeton konstrukstiyalarni kuchaytirish. Temirbeton konstrukstiyalarni 
ta’mirlash va kuchaytirish usullari. Temirbeton konstrukstiyalarni kuchaytirish 
usullari rivojlanishining tarixiy bayoni. Temirbeton konstrukstiyalarni ta’mirlash 
va kuchaytirish usullari. Suvab chiqish orqali shag’alli yuzani bartaraf etish tartibi.
Chuqurligi uncha katta bo’lmagan kavaklarni stement-qumli rastvor bilan 
bartaraf etish. Chuqur kavaklarni beton bilan berkitish. Kesimini teshib o’tgan 
kavak va ichki bo’shliklarini stement-qumli rastvor bilan to’ldirish.
Torkretlash 
bilan 
yuzani 
tiklash. 
Quyida 
beton 
va 
temirbeton 
konstrukstiyalarda yoriqlarni berkitish usullari. Temirbeton konstrukstiyalarni 
ta’mirlash va kuchaytirish usullari. Ko’taruvchanlik qobiliyatining ozgina oshirish 
uchun to’sinlarni ostidan kuchaytirish.
Temirbeton oboymani joylashtirib temirbeton to’sinlarni kuchaytirish. 
Polimer rastvorda tashqi listli armatura va metall burchaklik (ugolok) hamda 
qo’shimcha armaturalarni o’rnatib temirbeton to’sinlarni kuchaytirish.
Armaturali shprengellar va armaturali po’latdan tortgichlarni o’rnatish orqali 
temirbeton to’sinlarni kuchaytirish. Yukdan bo’shatuvchi ustunlar va portalli 
ramalar hamda kronshtey (tayanch)larni qurish orqali temirbeton to’sinlarni 
kuchaytirish. To’sin tayanch qismlarini kuchaytirish usullari.
Temirbeton konstrukstiyalarning tortgichlarida oldindan zo’rikishlarni hosil 
qilish usullari. 
To’sinli temirbeton oraliq qurilmalarini kuchaytirish. To’sinli temirbeton 
oraliq qurilmalarni kuchaytirish to’g’risida ma’lumotlar. Oraliq qurilmalarni 
ularning ko’ndalang kesimini kattalashtirish orqali kuchaytirish. Oraliq qurilmalar 


bosh to’sinini kuchaytirish bo’yicha asosiy ishlar. Oraliq qurilmani shnrengelli 
konstrukstiyalar bilan kuchaytirish bo’yicha ma’lumotlar. Oraliq qurilmalarni qiya 
uzatmalar qurish bilan kuchaytirish. Oraliq qurilmalarni tutib turuvchi 
konstrukstiyalar yordamida kuchaytirish. Oraliq qurilmalar ballast koritasining 
gidroizolyastiyasini ta’mirlash. Butun bosh to’sinli metall oraliq qurilmalarni 
kuchaytirish. Butun bosh to’sinli metall oraliq qurilmalarni kuchaytirish to’g’risida 
ma’lumot. Metall oraliq qurilma to’sinini kuchaytirish bo’yicha asosiy ishlar. 
Oraliq qurilma to’sinini ikki tomonlama nakladkalar bilan yopish orqali 
kuchaytirish. Oraliq qurilma to’sinlariga qo’shimcha bikirlik burchaklik 
(qovurg’a)larni qurish. 
To’sinli ko’priklarning tayanchlarini kuchaytirish. Ko’priklar tayanchlarini 
kuchaytirish bo’yicha ta’mirlash ishlarining turlari. Qirg’oq tayanchlarini uzatma 
va karkaslar bilan kuchaytirish sxemasi. Oraliq tayanch terimini temirbetonli 
belbog’lar bilan kuchaytirish. Terimni stementlash orqali tayanchlarni kuchaytirish 
tartibi. Terimni torkretlash orqali tayanchlarni kuchaytirish. Tayanchlarni 
temirbeton “ko’ylak” (qobiq) qurish orkali kuchaytirish. Qobiqni ta’mirlash va 
ko’prik tayanchlarini qayta terish. Ko’priklar tayanchlarini podfermennik, kordon 
toshlari bilan kuchaytirish. Qirg’oq tayanchlarini uzaytirish. Tayanchlarning 
nazorati, saqlovi va ta’miri. Kirish yo’llari va regulyastion inshootlarining ta’miri. 

Download 392.22 Kb.

Do'stlaringiz bilan baham:
1   2   3   4   5   6   7




Ma'lumotlar bazasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan ©fayllar.org 2022
ma'muriyatiga murojaat qiling